Nguyễn Ngọc Danh

LỜI CHÚC: MẸ TRÒN CON VUÔNG

Phép vua thua lệ làng, câu nói dân gian này cho chúng ta biết một điều: luật lệ của làng xóm đất nước chúng ta, nhiều khi phép tắc của Vua, một con người trên hàng vạn người cũng đành phải đứng ngoài cổng làng, không được phép ngó ngoáy bước qua cái cổng tre sơ sài kia.

Việt Nam chúng ta có hàng ngàn những câu nói, câu chúc truyền khẩu từ thời xa xưa tới ngày nay, từ đời này qua đời khác nhưng cứ vẫn đẹp vẫn hay. Không lỗi thời mặc dù thế thái nhân tình, lịch sử xoay vần như thế nào, chúng vẫn giữ nguyên giá trị vô cùng độc đáo của chúng. Những câu “Ví” lời “Chúc” ấy mỗi khi nói ra ai cũng hiểu cái nghĩa ngữ ẩn tàng trong đó, thường gọi là nghĩa “Bóng”. Nhưng nếu đem mổ xẻ theo cái thực hay còn gọi là “nghĩa đen” thì khó mà chấp nhận được. Nhiều khi còn thấy vô lý nữa. Một trong hàng ngàn câu chúc ấy, lời chúc: “Chúc cho Mẹ Tròn Con Vuông” được mọi người ba miền, từ thượng lưu trí thức tới dân dã quê mùa, từ trẻ tuổi tới người lớn tuổi đều hiểu và dùng để chúc cho một cuộc sinh nở, bao gồm mọi sự đều xuôi chảy tốt đẹp. Người trong làng, trong xóm, chiều chiều đi chợ, đi chơi, hoặc tới nhà ai vừa mới có người con dâu, con ruột, người em, người chị vừa sinh nở xong đều nói câu: Chúc cho cháu, cho chị, cho em được "mẹ tròn con vuông".

Tại sao lại có câu chúc nghe nó ngộ nghĩnh, nghịch lý, khó hiểu như thế? Nhưng lại thấy hay, lạ và bóng bẩy lạ lùng! Nhân gian khi nói và nghe đều biết rằng đó là một lời chúc tốt đẹp. Nhưng hầu như ít ai nghĩ và phân tích cho tường tận câu chúc ấy. Tại sao cha ông chúng ta lại lấy hai hình tượng: Vuông Tròn đặt ra câu chúc kỳ quặc cho việc sinh nở như vậy? Thông thường, một người phụ nữ dù trẻ hay đã luống tuổi vẫn mong được một lời khen: Đẹp, Xinh, Trẻ trung. Thanh tao, Cao nhã. Nhưng nếu chẳng may gặp ai đó nói chúc Bà, Cô, Chị tròn như trái mít, cái lu thì coi chừng mà ăn đòn, hay nhận một cái nguýt, cái lườm sắc như dao cạo. Hoặc bị rủa thầm người gì mà vô duyên, bất lịch sự. Và rất có thể từ buổi gặp gỡ ấy sẽ giận mãi, không thèm nhìn mặt, nói chuyện hay chào hỏi nữa. Nếu trong cuộc sống hằng ngày có ông bà nào, hay người quen thân nào đó vừa gặp nhau đã phang một câu: chúc cho con gái rượu, cô Út của ông bà mập mạnh vuông như tấm phản, hay cái tủ đứng, thì coi chừng bị xỉ vả cho một trận nên thân, hoặc sẽ thề không khi nào gặp mặt lại. Nhưng ngược lại, nếu trong gia đình vừa mới có cô con gái, con dâu, cháu gái mới sanh. Người chồng có người vợ sanh nở xong. Đi đâu cũng được nghe mọi người trong làng, bạn hữu, người thân có lời: Chúc cho Mẹ Tròn Con Vuông thì hoan hỉ vui mừng, sung sướng lắm. Sao vậy nhỉ?...

Chúng ta phải lội ngược dòng đi về cội nguồn tâm tưởng suy nghĩ của tổ tiên chúng ta. Từ thời xa xưa, tới trung cổ khi đất nước chúng ta bị người Tầu đô hộ .Họ luôn muốn nhồi nhét vào tâm trí người Việt cái gì hay, đẹp, sang, quý phái thuộc về kẻ thống trị. Nhưng thực ra biết bao nhiều điều hay, cái đẹp của Việt tộc (kẻ bị trị) họ đã học được, rồi cố tình đánh lận con đen cho là của mình, rồi đem truyền bá lại để khuất phục người dân nước bị trị. Một trong những điều đó là thuyết Âm Dương trong Kinh Dịch. Tư tưởng âm dương của người Việt, người Tàu cũng ăn cắp và cho đó là của họ. Theo Lm triết gia Kim Định và các nhà học giả ngày nay khẳng định Kinh Dịch là của Việt tộc không phải của Tàu. Điều chứng minh một cách hùng hồn cho việc này là: Lối sống, văn hóa, tư tưởng, ngôn ngữ của người Việt mang đậm tính lưỡng hợp hơn người Tàu. Có dịp tôi sẽ bàn tới tính lưỡng hợp trong bộ quốc phục Việt Nam.

Trong nền tư tưởng đất trời giao hòa đem lại sự thái hòa ấm no và hạnh phúc cho con người và vạn vật. Việt tộc chúng ta từ hơn 4.000 năm về trước đã thể hiện lối suy nghĩ ấy một cách rõ ràng trên thạp đồng Đào Thịnh.

  Trong sự truyền đạt tư tưởng con người phải dùng nhiều phương cách., trong đó ba phương cách thường dùng nhất: hình vẽ (hình tượng) - ngôn ngữ - chữ viết. Trong câu chúc: “Mẹ tròn con vuông” Ông bà chúng ta vừa dùng ngôn ngữ vừa dùng hình tượng: Vuông, Tròn để diễn đạt tư tưởng.

Trong Dịch học hai hình biểu tưởng quan trọng nhất là Tròn và Vuông.

Tròn =Trời =Càn = Dương và Vuông= Đất = Khôn =Âm.

Tròn biểu tượng cho Trời, hay Dương tính nói theo dân gian là Đực là trai, đàn ông, Sáng, Lớn, Nóng, Cứng, Ban Ngày, Thẳng đứng (nọc).

Vuông biểu tượng cho Đất hay Âm tính, theo cách nói dân gian là Cái, là Gái. Đàn bà, Tối, Nhỏ, Lạnh, Mềm, Đêm. Ngang.

Vậy lời chúc “Mẹ Tròn Con Vuông” mang ý nghĩa: Cầu chúc cho Âm Dương thuận hòa, Đực Cái tròn vẹn. Cũng là cầu chúc cho Mẹ Con được an bình hạnh phúc và cốt lõi là Sự Sống. Tác tạo nên sự sống là một trong những công việc, quan phòng và sáng tạo Thượng đế trong việc duy trì dòng giống, vạn vật:

Âm (vuông-cái,) + Dương ( tròn, trai) = Hoà Hợp, Mầm Sống, Sự sống.

Cảnh đẹp Bình Minh chính là lúc Tối hòa trộn với Sáng.

Cảnh đẹp hoàng Hôn chính là lúc ánh Sáng hòa trộn với bóng Tối.

Bức tranh thuỷ mạc chỉ giản dị bởi chất màu mực Đen trong đường nét Thẳng, Ngang trên giấy hay lụa Trắng đã tạo thành bức tranh tuyệt mỹ.

Một cặp Trai Gái trẻ nắm tay nhau đi trong cảnh Hoàng Hôn thì không còn ngôn từ nào có thể nói lên được cái đẹp kỳ diệu của không gian, thời gian và tình người..

Trong sự quan phòng và xếp đặt của thượng đế, muà Xuân sẽ cho cây nẩy lộc sinh hoa. Từ hoa có hương và sắc để quyến rũ ong bướm. Hai loài ong bướm trên chân và thân của chúng có những lớp lông mỏng, nhỏ li ti. Chính ong bướm sẽ đem những phấn hoa Đực dính từ chân và thân cho các nhuỵ Cái. Sự thụ phấn này chính là sự giao hợp (giao phối) giữa Vuông và Tròn. Để mùa Hè và mùa Thu chúng cho chúng ta trái ngọt cây lành.

  Nếu chúng ta có dịp thăm thắng cảnh thánh địa Mỹ Sơn cuả người Chămp tại Quảng Nam, chúng ta sẽ gặp thấy những hình khối đá hoa cương (ganic) Tròn, chồng lên khối đá Vuông: Đó chính là hình ảnh Âm Dương giao hợp: Yoni (âm vật -Vuông nằm dưới), Linga (Dương Vật - Tròn, Thẳng đứng trên). Chúng thể hiện cảnh giới tín ngưỡng Phồn Thực (Phồn: nhiều, Thực = nẩy nở). Chính đó là sự kết hợp Đực Cái (vuông-tròn) xảy ra từ thủa muôn đời trong từng giờ từng phút trên cõi đời này. Nó có sức quyến rũ lạ lùng. Nó hàm chứa một mật ngữ cao quý nên có nhiều nền văn hóa tạo thành những biểu tượng linh thiêng đáng tôn thờ. Chúng ta gọi đó là tín ngưỡng Phồn Thực dân gian (Phồn: nhiều, Thực = Nẩy nở).

Với tôi lời cầu chúc: Mẹ Tròn Con Vuông, là lời chúc đẹp và hay nhất trên cõi đời này dành cho việc sinh nở của con người, cũng là biểu tượng cho cuộc sinh hóa của vũ trụ đất trời.

Mật Ngữ Qua Đồng Tiền Cổ Việt Nam.

Để minh chứng một cách hùng hồn cho tư tưởng âm dương của tiền nhân, chúng ta truyền đạt qua nhiều thế hệ, nhưng chúng ta không nhìn thấy, hoặc quá ít người để ý Tư tưởng ấy được truyền đạt qua mọi sinh hoạt hay những vật thể thường ngày như bộ quốc phục Nam - Nữ. Tôi sẽ đề cập tới một cách kỹ lưỡng và trang trọng trong một bài viết riêng cho Quốc Phục Việt nam. Ở đây tôi chỉ minh chứng tinh thần âm dương dịch lý qua đồng tiền (kim loại - đồng, kẽm, sắt). Trong thời xưa mỗi triều đại đều đúc cho triều đại mình một loại tiền riêng. Hầu hết theo một quy tắc Bên ngoài Tròn. Trong (giữa) là một phần rỗng hình vuông. Lỗ hỗng hình vuông với mục đích để xỏ giây giữ tiền thành từng chuỗi tiền mang theo người, thường thắt quanh lưng quần (eo).

Mới đây theo tờ báo Pháp Luật ngày 18-2-2015 cho biết ông Nguyễn Văn Son tại Tràng An, Trường Yên Ninh Bình đã nhặt được hai đồng tiền cổ thời Đinh Tiên Hoàng.

Quan sát hai đồng tiền nhà nhà Đinh (968 - 979) chúng ta thấy ngay từ thời nhà Đinh, đồng tiền tiêu dùng hàng ngày đã mang tư tưởng Mẹ Tròn Con Vuông.

Qua các triều đại sau như thời Quang Trung và Nhà Nguyễn, cũng với hình thức ấy những đồng tiền cũng mang thông điệp Mẹ Tròn Con Vuông ấy. (Xem hình)

Trong khi đó tại các quốc gia Tây phương như Pháp, Roman, Đức, đồng tiền (kim loại) luôn mang hình tròn không có lỗ chính giữa. Nhưng nếu có là lỗ hình tròn. (Xem hình trên). Điều này chứng tỏ người Tây Phương thời xưa chưa hoặc không có ý niệm về Mẹ Tròn Con Vuông như tiền nhân của chúng ta.

Xin gởi về tiền nhân lòng ngưỡng mộ, kính phục đã để lại cho con cháu tinh thần An Hòa trong cuộc sinh sinh hóa hóa giữa thế gian này.

Nguyễn Ngọc Danh