VĂN HỮU số 45

Ma Hạ 2019

 

~~oOo~~

 

Linh Vang

MỘT NN HƯƠNG CHO NH VĂN

NGUYỄN MẠNH AN DN

 

 

          Lần đầu tin ti nghe đến tn anh l khi người anh họ của ti l anh Sng Cn đưa một bi viết của anh vo diễn đn Đặc Trưng, v anh SC ku ti vo đọc đi, bi của một cy viết gốc người Bnh Định (như anh v ti). Anh SC cũng rủ ti gia nhập vo diễn đn ny, ni l sinh hoạt cho vui, v by ti cch gia nhập.

Ti nhận ra l mnh đ biết trễ, hẳn cũng 5 năm l t để biết về tr chơi diễn đn, thế giới ảo.

Đ l bi viết về những qun c ph ở Si Gn vo những năm 60, 70.

Hai anh c nhiều điểm giống nhau: đều l người Bnh Định; cựu học sinh trường trung học Cường Để, Quy Nhơn; sau đ xa nh, tiếp tục việc học trong Saigon, ở Đại học x Minh Mạng dnh cho sinh vin; v cng c ci th uống c ph, rnh nhiều tiệm qun c ph ở Si Gn.

Bi viết đ tạo một khng kh sống động, nhớ qu hương ngt ngn cho những anh chị lớn tuổi hơn ti trong diễn đn, khi nhắc tới những qun c ph quen thuộc m họ đ hay đi uống khi cn ở SG, một ci th m ti v cn nhỏ tuổi khi cn ở qu nh nn đ khng biết.

Sau ny, ti c dịp đọc nhiều bi của anh Nguyễn Mạnh An Dn khi cng sinh hoạt trong Văn Bt Việt Nam Hải Ngoại, nhưng vẫn chưa gặp mặt nhau ngoi đời, cho tới khi ti về sinh hoạt ở trung tm nơi anh từng lm chủ tịch 2 nhiệm kỳ, l Trung tm Văn Bt Nam Hoa Kỳ, Houston.
 

Giờ Cuối Ở Một Đơn Vị Nhỏ l một truyện ngắn nhưng lại rất di, trn 17 ngn chữ.

"Giờ Cuối", ti c thể đon được phần no ci đoạn kết, nhưng ti vẫn hồi hộp đọc một mạch xem ci đơn vị nhỏ b, lẻ loi, tang thương ny c qua được vng quốc gia hay khng. Đoạn cuối của truyện đ lm ti bật khc. Bị bao vậy tứ pha, trải qua bao gian lao, kẻ cn, người mất,...niềm hy vọng cuối cng l qua được sng. Dng sng Vm Cỏ rộng lớn pha sau như một chướng ngại vật thin nhin tuyệt vời bảo vệ mặt lưng đơn vị, cn pha trước l qun bạn, như vậy khng c g đng lo ngại nữa(Nguyễn Mạnh An Dn).

Thế m...!


  Lần gặp mặt thứ hai khi ti về Houston dự Văn Bt, đứng ni chuyện với nhau nhiều hơn, ti mới c dịp cho anh biết cảm tưởng của ti khi đọc ci truyện ny - m khi đ đ khng nhớ ci tựa đề, chỉ nhớ l một nhm lnh VNCH cố thot vng vy khắp pha của qun th cs, tm về vng quốc gia.
 

Anh ni, thấy sao viết vậy, khng c bố cục, sắp xếp g cả.

 

Khi chấm dứt cu chuyện, ti lại ni với anh cu ti vẫn hay ni. Em nợ cc anh.

Dưới đy l đoạn văn cuối của truyện ngắn Giờ Cuối Ở Một Đơn Vị Nhỏ:

...Tng sang sng theo đợt qun cuối cng. Đơn vị đ qua hết v mọi người đang nằm, ngồi rải rc trn cnh đồng. Pha xa đằng trước l một xm nh rải dọc theo quốc lộ, với xe cộ đi lại tấp nập trn đường. Niềm vui về được đất nh như lm mọi người hồi sinh, qun hết mệt nhọc. Tng thở pho như trt được một gnh nặng, để mọi người tự do muốn lm g th lm. Tng nhn bao qut lượng định tnh hnh. Dng sng Vm Cỏ rộng lớn pha sau như một chướng ngại vật thin nhin tuyệt vời bảo vệ mặt lưng đơn vị, cn pha trước l qun bạn, như vậy khng c g đng lo ngại nữa Tng định sẽ để mọi người nghỉ ngơi, cho người tải thương vo xm v mua đồ ăn uống, sẽ ngủ một đm an ton trước khi lin lạc để nhận nhiệm vụ mới, anh ngồi bệt xuống đất, dựa lưng vo bờ ruộng nhn ra đường. Nắng chiều du dịu v bầu trời trong xanh, Tng mỉm cười nhn xe cộ chạy xa xa v thấy vui vui khi nghĩ đ c lc Thin Kim đi lại trn con đường ny. Người hạ sĩ gi mang đến cho Tng một gi m kh v ni vui vẻ:
- Ti c mang đủ đồ cho Trung y m nặng qu, bỏ dần, Trung y dng đỡ gi m.
 

Tng mỉm cười, dễ di:
- Cn gi no anh ăn đi, rồi vo xm kiếm ci g cho ti, mnh khao qun xm xm một cht.

Tng ni v mở gi m nhai từng miếng nhỏ. Suốt ngy khng c g trong bụng, cơn đi v niềm vui lm Tng thấy những cộng m ngọt ngo, thơm ngon lạ thường, Tng vừa ăn vừa nhn ra chung quanh, những người thp tng đ lần lượt vo xm, trn cnh đồng rộng chỉ cn cc binh sĩ thuộc quyền của Tng. Anh em một số đang ni chuyện, số khc đang nằm lăn ra đất, đồ đạc, sng ống vứt bừa bi khng cht e d, phng bị. Tng nhn thấy nhưng khng ni g, kệ, để anh em được sống bnh thường, được lm người bnh thường hưởng một cht thoải mi, nghỉ ngơi hiếm c ny.

Tng rất thương những người lnh của mnh, đa số họ cn rất trẻ, chiến trường như một phn quan kh tnh v độc c, n loại bỏ dần từng con người, cướp đi từng mạng sống, t ai kịp lớn, kịp gi trong chiến tranh v một lớp người khc phải thay thế. Tng rất hiểu những chng trai tội nghiệp ny, họ cũng c một thn lng, một gc phố, một mi nh no đ để nhớ về; một nụ cười, một mi tc no đ để nghĩ tới; họ cũng cần những pht mơ mộng, lang thang uống một ly c ph, nghe một bản nhạc; những ước mơ rất bnh thường, rất con người m họ phải từ bỏ tất cả; đời sống c một cht kiu hnh nhưng rất nhiều chua xt. Tng hiểu v anh đ cố gắng dung ha giữa trch nhiệm của một cấp chỉ huy v tnh thương của một người anh, nghim khắc tuyệt đối khi cần thiết v thoải mi tối đa khi c thể.

Tng cởi giy, vắt kh đi vớ dy đẫm nước v bp bp hai bn chn bạc tng, nhăn nhm v bị b ướt qu lu của mnh, anh nằm di ra đất nhn trời v suy nghĩ mng lung: khng biết giờ ny Tiểu đon ở đu? Trung đon ra sao? Sư đon thế no? Khng biết Thin Kim đang lm g? Ở đu? Cn cha mẹ? Tng thấy xốn xang, đau đớn. Niềm vui thot hiểm chỉ thong qua nhưng nỗi lo trước mắt dằng dặc. Tng ngồi dậy, anh nghĩ phải vo xm ngay, phải hỏi thăm tin tức, phải lin lạc với đơn vị v ti phối tr tức th. Tnh hnh ny khng thể v khng được nghỉ ngơi g cả. Tng thấy mnh giống như một đứa trẻ qu hưng phấn đ muốn tự tưởng thưởng mnh lm được một bi ton kh bằng cch bỏ dở một buổi học. Khng được, đơn vị anh đ bỏ Hậu Nghĩa, biết đu, nhiều đơn vị khc cũng lm cng việc tương tự như thế ở nhiều nơi khc v tnh hnh chung chưa biết thế no, chuyện g cũng c thể xảy ra v thời gian lc ny khng thể tnh bằng thng, bằng ngy m phải từng giy, từng pht.

Tng vội v mang giy. C nhiều tiếng lao xao v một nhm người bu lại ở một gc xa. Tng nhn thấy một người đn b đứng tuổi đang quơ chn, ma tay ni một điều g đ v nhiều người chỉ về pha Tng. Tng ngồi thẳng người khi người đn b đến gần, chị ta nhn Tng v hỏi trổng:
- Anh chỉ huy ton qun ngụy ny?

Tng trừng mắt, anh hết sức kh chịu khi nghe giọng điệu của người đn b nhưng cố dằn lng trả lời, cộc lốc, thch thức.
- Vng, chị l ai, muốn g?
 

Người đn b tiếp tục nhn Tng đăm đăm như đang đnh gi, ước tnh một điều g đ rồi mới mỉm cười, ni lớn, khng trực tiếp trả lời cu hỏi của Tng:
- Qun đội nhn dn đ lm chủ khu vực ny, chnh quyền cch mạng yu cầu cc anh bung sng.
 

Tng mở trn mắt, anh hỏi lại như khng tin vo tai mnh:
- Chị ni g?
 

Người đn b chậm ri ni tiếp:
- Ti l ủy vin hội lin hiệp phụ nữ giải phng, đy l x Tn Thới Nh. Huyện Hc Mn. Ti được huyện ủy v bộ chỉ huy qun sự huyện ủy nhiệm, đến đy thng bo cho anh r: ton bộ cc tỉnh Ty Ninh, Hậu Nghĩa, Bnh Dương đ được giải phng; Hc Mn v khu vực chung quanh sn bay Tn Sơn Nhất, B Quẹo cũng đ được giải phng, Qun đội nhn dn đang tiến về tiếp quản Si Gn, yu cầu anh ra lệnh cho binh sĩ bung sng trnh diện chnh quyền Cch mạng.

Tng sững sờ, anh bỏ mặc người đn b, đứng ln cầm ống dm nhn vo xm nh. Khắp một tuyến di dọc theo ba xm c bng những người lnh ghm sng hướng ra cnh đồng; trn đường, tất cả cc xe đều c l ngụy trang v cắm cờ xanh trắng, sao vng. Tng hiểu mọi sự, hiểu sự ỷ y, lầm lẫn của mnh, anh lặng lẽ ngồi xuống, nhn thẳng người đn b, chậm ri:
- Ti hiểu, nhưng ti khng thể trả lời cho chị ngay by giờ, ti cần thời gian, chị đi đi.

Người đn b ngần ngừ một cht rồi đề nghị:
- Anh lm g cứ lm đi, ti chờ để biết kiến của anh.

 

Tng khng muốn bất kỳ ai, nhất l người đn b đại diện cho kẻ th chứng kiến những giy pht kh khăn, chua xt của đơn vị mnh, anh ni dứt khot:
- Khng được, chị ngồi đy ti sẽ khng giải quyết g hết, ty chị.

Người đn b mỉm cười, tỏ vẻ dễ di, cởi mở của một người đang c ưu thế:
- Cũng được thi, nhưng bo anh biết chng ti khng c nhiều th giờ, lực lượng của chng ti đầy đủ trong kia, chng ti đ sẵn sng từ lc cc anh chưa sang sng, nhưng ha bnh rồi, giải phng rồi, khng nn đổ mu v ch nữa, cả hai bn, anh suy nghĩ đi.

Người đn b ni xong quay người đi vo xm nh, Tng ngồi im như một pho tượng. Tin tức về tnh hnh thất lợi đ lan khắp đon qun, mọi người đều bật dậy, im lặng đến gần vy quanh lấy Tng, tất cả đều mang sng ống sẵn sng.

Tng lặng lẽ nhn khắp một lượt anh em, nh mắt của mọi người lm Tng bối rối v đau xt. Tất cả mọi người đều chăm ch nhn Tng như chờ đợi, như d hỏi, như hy vọng, như trao gởi v tin cậy. Tng ci gằm mặt xuống, mắt mờ đi: Đừng nhn ti, đừng hy vọng g ở ti nữa anh em ơi! Chng ta đ lạc mất đơn vị từ sng nay, ti cũng nhỏ nhoi yếu đuối lắm, ti cũng hy vọng v chờ đợi một lời khuyn, một mệnh lệnh nhưng khng c g cả, khng cn ai cả. Anh em chng ta đều lạc lng, tội nghiệp v v vọng như nhau. Ti biết ni g với anh em? Ti quyết định được g cho anh em? Ti chỉ l một sĩ quan qu nhỏ b trong qun đội, mọi quyết định ở một chỗ khc, mọi trch nhiệm cũng ở một chỗ khc, nhưng hon cảnh đ biến ti thnh ci gạch nối gần nhất của cả một hệ thống chỉ huy khng hon thnh trch nhiệm trước anh em, ti phải lm trn vai tr đ v c nhn ti, ti nhận lỗi v xin thng cảm cho ti. Ti xấu hổ v sự bất lực của mnh nhưng ti cũng hnh diện được c mặt bn cạnh anh em, chia xẻ với anh em những giờ pht ho hng v bi thảm cuối cng. Ti khng thể phiu lưu dẫn anh em li lại trong cnh đồng bưng; ti cũng khng thể đin cuồng ra lệnh cho anh em tấn cng vo xm nh, tấn cng giữa một khu vực khng cn qun bạn, chng ta khng cn một nơi no để nhắm tới, ti khng cn một cch no khc, xin hiểu cho ti Tng chấm dứt dng suy nghĩ v chậm ri đứng ln. Mọi người im phắc v tất cả nng lng hồi hộp chờ nghe một điều g đ từ người chỉ huy của mnh. Tội nghiệp anh em qu, tội nghiệp ti qu, chng ta khng c php lạ no hết, khng c ơn phước no đến với chng ta lc ny hết, phải can đảm chấp nhận thực tế chua cay của số phận mnh anh em ơi


Tng thấy mắt mnh cay cay, anh nghẹn ngo ni tiếp:
- Hon cảnh của chng ta anh em đ biết hết rồi; sng nay ti rất hy vọng v c hứa đưa anh em về nơi an ton, anh em đ cố gắng hết sức v tỏ ra rất xứng đng, rất can trường, ti ghi nhận v xin cảm ơn, tiếc l chng ta đ đến qu muộn, ti đau đớn lắm v ti biết anh em cũng như thế nhưng khng biết lm sao hơn

C nhiều tiếng x xo trong hng qun, nhiều người gục đầu chảy nước mắt. Tng ngừng lại lấy khăn lau mặt rồi ngước ln ni nhanh, mắt đỏ hoe khng nhn ai:
- Thi, chng ta khng c th giờ. Kể từ giờ pht ny ti khng cn l cấp chỉ huy của anh em nữa, xin anh em tự lo liệu, chc anh em may mắn.

Hng qun trở nn hỗn loạn, mọi người đứng ln bu kn lấy Tng, mỗi người tranh nhau ni một cu, tất cả đều muốn ở lại, muốn theo Tng. Tng lắc đầu, anh ni từ tốn:
- Cảm ơn anh em nhưng khng được, ti khng cn lm g cho anh em được nữa hết, đừng mất th giờ, khng biết chng ta c cn được gần nhau lu nữa khng, xin chia tay v hy vọng c ngy gặp lại anh em. Thi, anh em cho ti yn một cht.

Tng ni xong những điều kh ni nhất, anh thẫn thờ ngồi xuống v im lặng khng nhn ai. Đm đng ồn o, chộn rộn, c người hớt hi lo u, c người phẫn nộ uất ức, đau đớn on than, họ bịn rịn v e d chờ đợi một lc rồi cũng lẻ tẻ ko nhau vo xm. Đon người vắng đi dần dần, chung quanh Tng chỉ cn Mưu, mấy sĩ quan Trung đội trưởng, người hạ sĩ gi nấu bếp, mấy m thoại vin v ton biệt kch Đại đội, những người đ từng gần gũi, lăn lộn sống chết nhiều phen với Tng. Mưu e d ln tiếng:
- Trung y coi lại xem c cch no khc khng?


- Khng!


- Vậy chng ta cũng vo ?


- Đng!


Mưu tần ngần một cht rồi ni tiếp:


- Ti khng dm trch trung y, nhưng hnh như ng hơi vội!


Tng cười buồn, anh cầm tay Mưu:
- Cậu ni đng một phần, nếu ti đi một mnh, hoặc nếu ti khng bị rng buộc g với ai, c thể ti cũng sẽ nghĩ như cậu, nhưng ti cn chỉ huy, ti cn trch nhiệm - trch nhiệm cuối cng - ti khng thể liều lĩnh được. Người đn b hồi ny c ni một điều đng khng nn để xương mu đổ thm nữa, khng ch lợi g trong hon cảnh ny, cậu hiểu gim ti.

Tng khng ni g thm, anh im lặng tho băng đạn khẩu sng colt, lơ đng lấy tay bấm cho những vin đạn rơi xuống đất rồi hờ hững bỏ sng vo bao, cuốn giy ba chạc gọn ghẽ quanh chiếc nn sắt ngay ngắn như những lần so hng trong qun trường, ngồi trầm ngm một cht rồi đứng ln bung thng mấy tiếng:
- Thi mnh đi.

Tất cả đứng ln theo. Tng như chợt nhớ ra, ni vội với mọi người.

- ! Cht nữa ti qun, anh em no biết nh Trung y Thắng, Thiếu y Cn v cc anh em thiếu may mắn khc, nếu được về sớm bo gim tnh trạng của cc anh em ấy. Ti sợ khng lm được, sợ kh về. Đy l điều cuối cng chng ta c thể lm cho nhau, anh em cố gắng, ti cảm ơn.


(Giờ Cuối Ở Một Đơn Vị Nhỏ - Nguyễn Mạnh An Dn)
 

@


Ngoi tnh đồng hương, cn tnh văn bt, LV xin gửi tới anh Nguyễn Mạnh Dạn, tức nh văn Nguyễn Mạnh An Dn một nn hương tưởng nhớ anh.

Anh vừa mới mất do một tai nạn xe cộ ở Houston, nơi anh cư ngụ.

Mỗi lần lm g, đi đu, anh lun lun cho chị Dạn biết v chị đi đứng kh khăn, mắt lại km. Anh chị chỉ c một chu trai, vừa ra trường, nhận cng việc ở xa. Hm đ, chị khng biết l anh đ đi đu.


Hấp tấp g, vội v g m khng cho chị biết, hở anh?

Linh Vang



 

 

vanhuu08@yahoo.com

 

Trang Văn Hữu

 

 

 

art2all.net