QUÀ TẾT
 

1.

Giữa tháng chạp, không khí đã rộn ràng sắc xuân. Bánh và hoa ngập tràn phố chợ và cả trên những con đường ngày hai buổi Tâm đi học về, đèn điện sáng choang. Tâm vừa mới thi xong, chỉ còn một tuần nữa là Tâm có mặt trên chuyến xe xuôi Trung, Tâm sẽ được sà vào vòng tay trìu mến của ba má, chị Hai, bé Út… những người thân yêu đang trông đợi Tâm về.

Hai năm. Khoảng thời gian không lâu nhưng cũng đủ để Tâm quen dần với đời sống tự lập. Vào thành phố trọ học, Tâm như cánh chim non xa rời tổ ấm, tưởng chừng không thể chịu được sự cô đơn. Nhớ hồi còn ở nhà sao mà ấm cúng. Sau buổi cơm chiều, mọi người quây quần trong căn phòng nhỏ. Ba đọc sách, má đan len, chị Hai chấm bài… Tâm và bé Út học hành chăm chỉ. Nhà Tâm đạm bạc, không có đầu máy xem video, nhưng thỉnh thoảng, tivi có phim hay, cả nhà tạm gác công việc, cùng xem, cùng bàn luận sôi nổi. Giờ từng đêm ngồi một mình trong căn gác trọ, đối diện với ngọn đèn lẻ loi, Tâm tủi thân rơi nước mắt, không tập trung học bài, làm bài được. Kết quả là điểm thi học kỳ nhiều môn không đạt yêu cầu, Tâm bị mất học bổng! Tâm chỉ biết khóc. Nhưng nước mắt không giải quyết được gì cả. Càng ân hận hơn nữa là ba má không hề trách Tâm. Trong một lá thư gửi vào thành phố, ba viết: “… Điều quan trọng là con thấy được lỗi của mình. Từ đây gắng học hành đàng hoàng. Gia đình luôn thương yêu và hỗ trợ cho con…”. Tâm quyết vượt qua nỗi buồn không đáng có. Tâm nghiêm chỉnh chấp hành thời khóa biểu do chính mình đặt ra. Giờ lên giảng đường, giờ đi thư viện, giờ học, giờ giải trí… được phân định rạch ròi. Tuyệt nhiên, không có thời gian dành cho sự suy nghĩ vẩn vơ. Qua học kỳ hai, điểm thi của Tâm khá hơn trước, nhưng Tâm vẫn tự phạt mình bằng cách không về quê. Những ngày hè, Tâm theo bạn bè vào Chợ Lớn bán hàng như mứt, bánh, lạp xưởng… đôi khi còn mang hàng tiếp thị đến những con hẻm sâu hun hút. Đồng tiền kiếm được bằng mồ hôi nước mắt thật khó khăn. Cầm tiền trong tay, Tâm lại nghĩ đến những tháng ngày vất vả của má trong phân xưởng may, của ba nơi công trường nắng lửa, của chị Hai trên bục giảng miệt mài. Tâm tự hứa sẽ cố gắng hết khả năng của mình để làm nhẹ bớt gánh nặng trên vai những người thân yêu.
 

2.

Tâm nhận làm bất cứ công việc gì miễn lương thiện. Ban đầu là trông trẻ cho một gia đình giàu có, sau thấy mất nhiều thì giờ quá, Tâm xin đứng bán hàng mỗi buổi sáng cho một cửa hàng bách hóa tư nhân. Rồi thấy cũng không ổn vì lịch lên lớp của Tâm thay đổi hàng tuần, người chủ không cho Tâm linh động. Thế là Tâm mất việc. Long đong một thời gian, Tâm được bà chủ nhà trọ giới thiệu làm gia sư cho hai đứa con người bạn của bà. Bà bạn này rất hiền và dễ tính, nhưng hai thằng con trai thì xếp trước cả quỉ và ma. Trước khi đến nhận việc, bà chủ nhà trấn an Tâm: “Chúng nó có quậy gì đi nữa thì cũng chỉ là hai thằng con nít cấp 1, cứ xem chúng như em cháu ở nhà, sẽ dễ dạy ngay”. Thiệt đúng là hai thằng quỉ sứ, chả biết sợ là gì. Giờ học đầu tiên, một thằng ngang nhiên hỏi: “Cô ơi, cô tên gì vậy cô?”. Tâm không thể không trả lời: “Cô tên Tâm”. Một thằng rú lên: “A, cô bắt chước em rồi, em cũng tên Tâm nè cô!”. Thằng kia nhìn chằm chằm vào mặt Tâm: “Cô ơi, cô sắp bị mọc cục mụn kìa”. Giận quá mất khôn, Tâm đùng đùng ôm sách vở ra về. Bà chủ nhà khuyên: “Thằng Tâm với thằng Tú là học sinh cá biệt, không gia sư nào chịu nổi. Có vậy người ta mới nhờ cháu. Ra đời phải biết nhẫn nhục cháu ạ. Vả lại, bà bạn của bác không để cho cháu chịu thiệt thòi đâu”. Càng ở lâu, Tâm càng nhận thức được cuộc sống đắt đỏ ở thành phố, hàng tháng tốn kém đủ thứ linh tinh. Từ tiền nhà, tiền điện nước, tiền sách học… cho đến một bó rau dền cũng phải bỏ tiền ra mua. Chả bù khi còn ở nhà, mỗi lần nấu canh chỉ cần ra vườn hái đầy rổ. Tâm dẹp bỏ tự ái, trở lại vai trò gia sư, thẳng tay “trừng trị” hai tên học trò siêu quậy. Được cái là mẹ của chúng rất biết điều, bà nói với Tâm trước mặt hai thằng con: “Cô cứ đập thẳng tay, quất vào mông bao nhiêu roi cũng được. Chỉ xin cô đừng tát vào mặt, lỡ đụng dây thần kinh thì mệt lắm”. Bà rất tôn trọng Tâm, trả lương hậu hĩ, rồi còn giới thiệu Tâm dạy thêm nhiều chỗ khác. Trong đám học sinh mới, có cô bé lớp 8 tên Phương Lan học không khá lắm nhưng tính nết ngoan, lại siêng năng chăm chỉ. Dạy Phương Lan, Tâm rất thoải mái vì cô bé biết ý thức trách nhiệm của mình. Khi gặp bài khó, Phương Lan mới nhờ Tâm hướng dẫn, ngoài ra, cô bé luôn học bài, làm bài tập đầy đủ không đợi Tâm nhắc nhở. Đến giờ, Tâm chỉ cần kiểm tra tổng quát rồi giúp cô bé làm thêm nhiều bài tập. Nhưng chuyện đời không đơn giản, dạy được vài tuần, Tâm bị một cú sốc. Hôm đó là ngày đầu tháng, một người đàn ông to lớn, mặt bạnh, mắt lồi, xô cửa phòng học đánh rầm: “Ha ha, xin chào cô giáo. Tôi vừa đi công tác về”. Rồi gã xoa đầu Phương Lan: “Nghe nói con gái của ba tiến bộ lắm phải không? Giỏi, giỏi lắm!”. Gã móc trong túi ra một xấp tiền toàn giấy một trăm ngàn, rút ra 10 tờ để trước mặt Tâm:

- Nghe bà xã nói cô dạy chưa đủ tháng, nhưng không sao. Con bé nhà tôi được nhiều điểm 10 cũng nhờ cô đấy. Tôi trả lương sớm cho cô, đồng thời tặng thêm một tháng lương nữa. OK?

Tâm ngồi sững nhìn gã huyên thuyên, hai tai lùng bùng nghe được tiếng còn tiếng mất cho đến khi gã biến ra khỏi phòng, Tâm mới hoàn hồn trở lại. Phương Lan ái ngại nhìn Tâm. Ngập ngừng một lát, cô bé nắm nhẹ bàn tay Tâm:

- Tính ba em ào ào như vậy, cô đừng buồn nghe cô.

- Cô không buồn đâu.

Tâm cầm những tờ giấy bạc xếp lại gọn ghẽ rồi đặt vào tay cô bé:

- Em thưa lại với ba là đầu tuần sau cô mới nhận tiền, nhưng chỉ một tháng lương thôi nhé.
 

3.

Hai năm không về thăm nhà, Tâm rất nhớ. Nhưng biết làm sao khi hoàn cảnh nhà Tâm không còn thong thả như trước nữa. Má Tâm đau mắt phải nghỉ việc một thời gian. Ba Tâm lại bị giảm lương vì nhà máy làm ăn thua lỗ, một mình chị Hai vừa dạy học vừa buôn bán thêm để lo học phí cho Tâm và bé Út. Có một dạo, Tâm muốn bỏ học về quê kiếm việc làm, đỡ bớt gánh nặng cho chị Hai, nhưng chị phản đối rất mạnh. Chị viết: “Nếu em bỏ học, chị sẽ không nhìn mặt em nữa. Ráng nghe lời chị, học thật giỏi để tốt nghiệp hạng cao. Khi đó em sẽ thay chị lo cho ba má cũng chưa muộn…”. Tâm thương chị Hai quá. Thế là Tâm ráng. Những công việc ngoài giờ không làm Tâm xao lãng học tập, trái lại càng làm Tâm tự tin hơn trong cuộc sống. Vì ngoài gia đình ra, vẫn còn nhiều người thương mến Tâm như bà chủ nhà, các em học sinh tinh nghịch nhưng cũng rất đáng yêu. Kết quả của sự cố gắng này rất đáng kể: Tú và Tâm trở nên ngoan ngoãn, cô bé Phương Lan được chọn vào đội tuyển Toán của nhà trường… riêng Tâm được xét lại học bổng. Thật không có gì thích bằng. Tâm chưa cho gia đình biết vì muốn dành cho mọi người một tin vui bất ngờ. Lần này về quê ăn Tết, Tâm còn có một món quà đặc biệt tặng ba má nữa. Đó là số tiền Tâm dành dụm được gần hai năm nay bằng chính mồ hôi nước mắt của Tâm.
 

4.

Tâm xếp quần áo, đồ dùng cá nhân vào giỏ xách. Sáng mai tranh thủ ra chợ mua một món quà thật đặc sắc cho bé Út rồi ra bến xe luôn. Có tiếng gõ nhẹ cửa phòng:

- Cháu Tâm ơi, cháu còn thức không?

- Dạ còn, mời bác ạ.

Bà chủ nhà bước vào, nhìn giỏ quần áo rồi nhìn Tâm:

- Cháu về quê sớm vậy?

- Vâng ạ. Có chuyện gì không bác?

Bà để tay lên vai Tâm:

- Bác có người bạn mở gian hàng bán Tết, khách đông quá nên cần thêm người tin cậy trông coi sổ sách. Bác muốn giúp cháu. Cháu có thể hoãn ngày về quê được không?

Hoãn ngày về quê! Bao nao nức trong lòng Tâm chợt chùng xuống, có nên chăng?

- Bác cho cháu suy nghĩ ạ.

- Được. Thôi ngủ đi cháu. Mai cho bác biết sớm để còn trả lời với người ta.

Không khí vẫn rộn ràng sắc xuân. Những ngày cận Tết, người đi mua sắm càng đông. Tâm vẫn chưa ra khỏi thành phố. Nhưng không sao. Chỉ còn hai ngày nữa thôi, số tiền để dành của Tâm sẽ được tăng thêm. Sáng ba mươi, Tâm vẫn còn đủ thời gian ra bến xe. Chỉ sợ là không tìm được quà đẹp cho bé Út, biết tính sao đây? Khỏi lo, khi đó, Tâm sẽ nói: “Quà của em là chị đây nè”. Nghĩ đến vẻ mặt phụng phịu dễ thương của cô em út, Tâm cười một mình.