TRỞ VỀ
 

          Xe lửa rời ga Hòa Hưng độ nửa giờ thì mưa bắt đầu rơi, mỗi lúc một nặng hạt. Mây đen ùn ùn kéo đến làm bầu trời trở nên xám xịt. Gió thổi mạnh, tung những hạt nước vào trong toa.

- Đóng cửa lại đi cháu.

Bà cụ ngồi bên cạnh nhắc. Tôi ngoan ngoãn làm theo. Người phụ nữ đi cùng bà cụ bắt chuyện:

- Em đi một mình thôi à?

- Vâng ạ.

- Em xuống ga nào?

- Dạ, em ra tới Huế lận.

Bà cụ trợn mắt:

- Mèng ơi, xa vậy mà không ai đi cùng cháu sao?

Tôi im lặng, dựa mình ra ghế, giả vờ ngủ. Ai đi cùng tôi bây giờ? Tôi đã mất hết tất cả từ buổi sáng hôm ấy, đúng vào ngày sinh nhật tôi. Sự việc xảy ra như một cơn ác mộng. Tôi còn nhớ rất rõ, bữa đó trời lâm râm mưa. Mẹ đang ngủ, anh Tuyến đi học, còn tôi sửa soạn đi chợ mua vật liệu làm bánh, định bụng trổ tài làm một ổ bánh thiệt ngon để cho mấy đứa bạn lé mắt luôn. Có tiếng gõ cửa. Tôi chưa kịp ra thì dì Châu đã vặn quả nắm mở tung, xồng xộc bước vào:

- Mẹ cháu đâu rồi?

- Dạ, mẹ cháu đang ngủ.

Dì la lên:

- Sướng chưa? Giờ này mà còn thảnh thơi quá.

Dì đi thẳng vào buồng trong:

- Chị Huyền ơi, dậy mau lên, giải quyết công việc cho tôi chút coi.

Tôi xem như không có chuyện gì xảy ra, vì lâu nay mẹ làm chủ hụi và thường tiếp xúc với những loại người ăn to nói lớn như dì Châu. Khi tôi đi chợ về thì bầu không khí trong nhà hình như khác hẳn. Ngoài dì Châu ra, còn có cô Dung, bác Tấn và bà Cải. Họ ngồi xung quanh mẹ, nét mặt mẹ đầy vẻ lo âu.

- Các anh chị hãy chờ thư thư vài bữa, tôi thu tiền chưa đủ.

Cô Dung nhăn mặt:

- Hôm nay đến phiên tôi hốt chót, trễ hẹn năm ngày rồi đó.

Dì Châu gõ tay lên bàn:

- Tiền vốn của tôi là bảy mươi tám triệu, chị trả hết đây. Tôi cho chị tiền lời luôn.

Giọng mẹ yếu ớt:

- Tôi chưa thu được tiền, chị để từ từ…

- Không từ từ gì cả, tôi đã báo cho chị cả tháng rồi, không thể chờ thêm được nữa.

Rồi mỗi người một tiếng, nói chung là họ đòi tiền và xúc phạm đến mẹ dữ dội. Tôi sững sờ chứng kiến sức chịu đựng của mẹ. Bao nhiêu bột, đường, trứng, vani… tôi cất hết vào gác-măng-giê rồi lấy xe đạp chạy đến nhà những đứa bạn được mời sinh nhật chiều nay, phải hồi lại thôi. Vui vẻ gì mà tiệc với tùng.

Khi tôi trở về, sự việc còn tồi tệ hơn. Hình ảnh đập vào mắt làm tôi rụng rời. Anh Lân đạp xích lô trong xóm, bình thường hiền lành là thế, nay đang cầm dao dí vào cổ mẹ:

- Bà có biết không, đó là tiền mồ hôi nước mắt của tôi, đã quá hạn rồi, bà không quịt tôi được đâu.

Mẹ quì sụp dưới chân anh Lân:

- Người ta chưa chồng tiền đủ cho tôi, thì làm sao…

- Mặc xác bà. Má tôi đang bệnh, vợ tôi sắp sinh, ai giải quyết cho tôi.

Đám trẻ con hàng xóm xúm đầy cửa, vỗ tay reo hò:

- Xã hội đen! Xã hội đen!

Rồi chúng giãn ra để anh Lân khiêng cái ti vi và đầu máy chất lên chiếc xích lô của mình. Trước khi đi, anh còn nói với vào:

- Chừng này chưa bỏ bèn gì đâu. Nếu bán không đủ sở hụi, tôi đến xiết thêm cái tủ lạnh.

Anh Tuyến đi học về, mỗi người ăn qua loa một gói mì rồi đi nằm, không ai nói với ai một lời. Mẹ không ngủ trưa, gọi anh Tuyến:

- Chiều con có đến trường không?

- Con có giờ thực tập.

- Chở giùm mẹ xuống nhà dì Hảo.

Tôi lo lắng:

- Mẹ ơi, sao mẹ mắc nợ nhiều thế, mẹ có trả nổi không?

- Không sao đâu con. Mẹ sẽ chạy tiền được thôi.

Buổi chiều, khách đến nhà càng đông. Không phải khách đến mừng tôi, mà họ đến để bôi đen ngày sinh nhật thứ 18 đau buồn này. Họ tru tréo, họ quát mắng, họ đòi gặp cho được mẹ.

- Thanh, mẹ mày trốn rồi phải không?

- Mẹ cháu đi chạy tiền, các dì các bác về đi, rồi mẹ cháu sẽ đem qua trả.

- Đừng nói chuyện viễn tưởng. Hãy chỉ ngay, mẹ mày ở đâu?

Hình ảnh anh Lân cầm con dao nhọn hiện ra làm tôi rùng mình. Tôi nói:

- Cháu không biết ạ.

Bà Ngân bán vải ngoài chợ mới bĩu dài môi:

- Thứ mẹ nào con nấy, hỏi cũng vô ích thôi. Chúng ta về đi, tối trở lại. Còn hai đứa con đây, con mẹ Huyền không dám trốn đâu.

Tối, rồi mai lại, mẹ vẫn không về. Tôi hỏi anh Tuyến:

- Hôm qua, anh đưa mẹ đến nhà dì Hảo thật hả?

Anh Tuyến lắc đầu:

- Mẹ đi lung tung. Cuối cùng, mẹ vào chợ An Đông.

- Mẹ có dặn gì không?

Mẹ đưa cho anh hai trăm ngàn đóng tiền học thêm Anh văn nhưng không dặn gì cả. Không biết hiện giờ mẹ đang ở đâu?

- Em sợ người ta kéo đến nữa.

- Tốt hơn hết là chúng ta khóa cửa, tạm trú đâu đó, chờ mẹ về.

- Nhưng em biết đi đâu bây giờ, tối ngủ ở đâu?

Mặc cho anh Tuấn đến ở nhà bạn, tôi nhất định ngồi nhà chịu đựng giông bão đổ ụp xuống đầu. Một tuần lễ trôi qua, căn nhà tôi trở nên trống rỗng, sau tivi đầu máy là cassette, tủ lạnh, máy giặt, quạt máy, bộ salon bọc nhung, tủ, giường… lần lượt theo chân những chủ nợ ra khỏi nhà tôi. Chỉ còn lại cái bàn thờ nhang tàn khói lạnh, gương mặt ba vẫn thản nhiên nhìn tôi với nụ cười dịu dàng, thân thiện, coi thường những lời đe dọa: “Phải đạp tan cái bàn thờ chồng nó mới đỡ tức”. Nói vậy, nhưng không ai nỡ làm điều đó, người chết có tội tình gì? Tội nghiệp ba quá, đã ba ngày nay, bàn thờ không có một nén nhang. Nhà đã cạn tiền, người sống còn đói thì nói chi đến người chết. Hai anh em lâm vào cảnh khốn cùng. Anh Tuyến bàn:

- Để anh lên nhà chú Linh ở Biên Hòa tìm mẹ thử xem.

Anh trở về trong tình trạng thảm hại, áo quần nhăn nhúm, mặt mũi bơ phờ, tay chân trầy trụa. Tôi hoảng hốt:

- Anh làm sao thế?

- Người ta lấy mất xe rồi.

- Sao anh không trình Công an.

- Công an gì, người ta đưa giấy nợ của mẹ ra, cả trăm triệu, chiếc cúp đó có nghĩa lý gì.

Không biết mẹ làm gì mà nợ dữ thần vậy? Lao xao bên tai tôi là tiếng mỉa mai, nguyền rủa: “Đồ thứ đàn bà thối thây, tiêu xài cho lắm!”, “Đồ vô liêm sỉ, xài tiền người khác mà không biết nhục!”; “Đồ vô hậu như vậy thì con trai cũng đi ăn cướp, con gái thì làm…”. Tôi bịt tai, nhắm mắt. Tôi muốn điếc, muốn mù đi để khỏi nghe, khỏi thấy những điều nhục nhã. Anh Tuyến chịu không nổi, khăn gói lên ký túc xá ở với bạn bè. Trước khi đi, anh bảo tôi:

- Bạn anh đã giới thiệu cho anh một vài chỗ dạy kèm. Kể từ nay, anh sẽ sống bằng mồ hôi nước mắt của mình. Còn em, hãy tạm về nương náu với nội.

Anh đưa cho tôi một gói nhỏ:

- Tiền này anh mượn nơi người bạn, đủ cho em mua vé tàu về với nội.

Cơn mưa dứt hẳn. Mặt trời ửng hồng sau rặng tre xa. Bà cụ ngồi bên cạnh đưa cho tôi cái bánh chưng nhỏ:

- Ăn đi cháu.

- Thôi ạ, chút nữa tàu dừng lại, cháu sẽ ăn.

- Đừng cháu, quà bánh người ta bán trên tàu không có vệ sinh đâu.

Người phụ nữ cũng nói:

- Bánh chưng nhà chị gói đó, ngon lắm, ăn đi em.

Không thể từ chối, tôi cầm lấy:

- Cám ơn bà, cám ơn chị.

Mặt trời khuất sau đám mây. Những hạt mưa nhỏ bay vào cửa sổ. Một hành khách kêu lên:

- Ba hồi mưa, ba hồi nắng, đúng là ông trời.
 

Tôi xách giỏ đi dọc theo đường Lê Lợi. Buổi trưa tan trường áo trắng dập dìu bay. Mười hai năm học trôi qua, tôi đã thi vào đại học nhưng không lọt vào được một cánh cửa nào. Trong thời gian cấp ba, tôi đã học thêu, may, làm bánh. Hình như tôi có năng khiếu về gia chánh nên tiếp thu rất nhanh các môn học này. Tôi đã may được những bộ đồ kiểu, thêu những nhánh hoa mỹ thuật, và đã hai mùa Noel qua, tôi kiếm được khá tiền nhờ những ổ bánh tuyệt đẹp do chính tay tôi sáng tạo. Hôm thi hỏng Đại học, mẹ an ủi:

- Đừng buồn con. Mai mốt mẹ mở nhà hàng, con sẽ giúp mẹ rất nhiều. Mẹ tin rằng, nhà hàng chúng ta sẽ đông khách nhờ những ổ bánh độc đáo của con.

Mẹ luôn miệng tuyên bố sẽ mở nhà hàng. Mẹ chăm chỉ đi học nấu ăn ở Nhà Văn hóa Phụ Nữ, thỉnh thoảng lại mời bạn bè về nhà thưởng thức những món ăn đặc biệt do mẹ nấu như vịt ngũ sắc, gà xối mỡ… Mẹ còn khoe, người bạn Việt kiều của mẹ sẽ về Việt Nam hùn vốn với mẹ, nhà hàng sẽ mang tên Huyền Nga, đó là tên của người bạn và mẹ ghép lại. Nhiều lúc tôi tự hỏi, mẹ nói dối để làm gì? Dì Nga đi từ đời nảo đời nao, có thèm viết cho mẹ một lá thư nào đâu. Đến giờ tôi mới hiểu, đau lòng để hiểu rằng, mẹ làm vẻ bề ngoài như vậy để gây lòng tin với mọi người. Ngôi nhà đang ở, mẹ nói đã mua hóa giá rồi, nhưng theo tôi biết chắc thì chưa, mẹ đang làm đơn xin giảm tiền. Bà nội thường nói: “Con Huyền thủ đoạn ranh ma lắm, tôi chẳng ưa chút nào”. Cô Phương nói: “May mà hai đứa con không giống tính chị ấy”. Cô Ngọc thì hay xét nét: “Chị ấy ăn diện ngất trời, còn con Thanh thì chả có một bộ đồ nào cho ra hồn”. Thật ra, cô Ngọc nói vậy cũng oan cho mẹ, tính tôi không ưa chưng diện nên chẳng đòi hỏi nhiều. Một chiếc xích lô dừng lại bên tôi:

- Cô xách chi nặng rứa, lên xe đi cho khỏe.

Nghĩ đến mớ tiền ít ỏi trong túi, tôi lắc đầu:

- Để tui đi xe buýt.

- Trưa nắng chờ xe mệt lắm. Tui lấy rẻ, ưu tiên cho học sinh mà. Cô về mô?

- Tui vô thành nội lận.

- A, tui cũng ở đó, sắp về nhà ăn cơm đây, tiện đường đi luôn. Cô cho ba ngàn thôi.

Tôi dựa vào lưng nệm, lơ đãng nhìn hàng phượng ven đường xanh mướt dưới ánh nắng vàng mơ. Đã qua rồi mùa hoa tuổi học trò, thoáng chút nuối tiếc len nhẹ vào hồn. Mi bỗng rưng cay. Tôi chớp mắt, cố nén tiếng khóc nghẹn ngào. Mặt trời ra khỏi đám mây, nắng trở nên gay gắt, hơi nhựa từ mặt đường tỏa lên hăng hắc, khó chịu. Xe qua cầu Tràng Tiền, sáu vài cao lấp lánh ánh bạc đẹp như tranh vẽ. Quê hương ơi, Thanh đã về đây. Tôi sinh ra trong nhà nội và lớn lên trong vòng tay êm ái của các cô, chú và hàng xóm láng giềng. Từ ngày ba mất, mẹ vô Sài Gòn làm ăn và đến khi tôi lên mười, mẹ ra Huế đón tôi vào ở với mẹ. Mẹ ít liên lạc với nội vì mẹ mang mặc cảm, bà nội và các anh em của ba, không ai ưa mẹ cả. Mỗi lần về Huế, mẹ chỉ ở bên ngoại và đôi khi, không thèm qua thăm nội nữa. Riêng tôi, tôi hoàn toàn khác mẹ. Càng yêu nội bao nhiêu, tôi càng không thích bên ngoại tí nào. Trừ bà ngoại với tật chướng của tuổi già, các cậu các dì lúc nào cũng vênh mặt ra vẻ ta đây là hoàng phái, nhìn mọi người bằng nửa con mắt, ngay cả tôi cũng còn chịu đựng những câu dè bỉu: “Không hiểu tại sao chị Huyền lại chịu lấy anh Thuận, cái mặt con Thanh giống hệt bên nội, trông như đồ nhà quê”. Một ý nghĩ thoáng qua, hay là mẹ trốn bên ngoại? Những con người ích kỷ đó có dám chứa mẹ không?

Tiếng người xích lô kéo tôi về thực tế:

- Tới thành nội rồi, cô về đường mô?

- Bác cho cháu xuống đường Lê Thánh Tôn.

Con hẻm dẫn vô nhà nội lầy lội những nước, bùn dính vào dép khiến tôi phải nhấc từng bước một. Ngôi vườn cũ hiện ra trước mặt tôi xanh rờn bóng lá, những gốc cây quen thuộc dường như to và cao hơn. Nhà nội vừa xây thêm căn gác gỗ nên trông lạ hẳn ra. Tường cũng vừa mới quét vôi, hai cánh cửa trước mở rộng, cả nhà đang ngồi ăn cơm nơi tấm phản đặt cạnh cửa sổ. Có tiếng cô Phương nói lớn:

- Ai như con Thanh?

Cô Ngọc reo lên:

- Con Thanh, đúng nó rồi.

Tôi bước lên bậc thềm. Bà nội che mắt, hấp háy nhìn ra:

- Con Thanh con thằng Thuận phải không? Mô? Nó mô rồi?

Tôi vòng tay:
- Thưa bà nội, thưa cô Phương, cô Ngọc.

Cô Phương nói với nội:

- Nó đây, mạ! – Cô bảo tôi – Cháu tới với bà đi, mắt bà dạo này kém lắm.

Bà nội đưa bàn tay xương xẩu sờ lên tóc, lên má tôi:

- Nghe nói mẹ cháu giựt hụi, chạy trốn rồi phải không?

Tôi nhìn bà ngạc nhiên:

- Sao bà biết?

Cô Phương kể:

- Có nhiều người từ Sài Gòn ra đây tìm mẹ cháu, người ta nằm vạ đầy nhà bà ngoại cháu ấy.

- Mẹ cháu không có bên ngoại cháu sao?

Cô Ngọc bĩu môi:

- Có điên mẹ cháu mới về Huế. Không khéo…

Bà nội ngắt lời:

- Thôi các con im đi, để mạ hỏi nó. Thanh nì, nhà cửa trong nớ ra sao rồi? Thằng Tuyến chừ ở mô? Cháu ra đây chơi hay định ở luôn với bà?

Lần này, tôi để mặc cho dòng nước mắt tuôn rơi. Bà nội vuốt má tôi:

- Thôi, cứ ở đây với bà, chờ chú Hòa về rồi tính.

Cô Phương nói:

- Cả tuần nay, người ta ra tìm mẹ cháu ồn ào quá, lại không nhận được thư từ gì của cháu cả, nên bà nội sốt ruột. Bà bảo chú Hòa vào trong xem thử sao. Chú mới đi hồi sáng.

Cô Ngọc ra sau nhà lấy thêm chén đũa:

- Ăn cơm đi cháu. Rồi mọi việc sẽ ổn thôi.

Tưởng không ngủ được, nhưng rồi tôi cũng đánh một giấc trưa ra hồn. Khi tôi thức dậy, trời đã xế chiều. Bà nội đang ngồi têm trầu nơi phản. Cô Phương may đồ hàng, tiếng đạp máy xành xạch, vui tai. Cô Ngọc ôm mớ quần áo đi vào nhà, mặt mày tươi rói:

- Trời nắng tốt quá. Mới phơi hồi sáng, chừ đã khô ran.

Bà nội cởi cái áo khoác ngoài:

- Mới nắng có một ngày mà đã thấy nóng.

- Để con ra chợ mua rạm nấu canh ăn cho mát.

Cô Phương ngừng may:

- Phải đó, con Thanh cũng thích ăn canh rạm lắm.

Bà nội gật gù:

- Nó giống thằng Thuận ngày xưa, tội nghiệp.

Bà lại gần bàn thờ, vặn lớn ngọn lửa nơi cây đèn bỏng, nói nhỏ:

- Thuận ơi, con Thanh mới về đó.

Lòng đầy xúc cảm, tôi đến bên nội, thắp ba nén nhang. Hình ông nội và ba để cạnh nhau. Hai đôi mắt hơi xếch, giống hệt, đang nhìn tôi, nụ cười nhân hậu.

Tôi bước ra vườn. Gió chiều mát rượi. Nắng mới lọt qua những chùm hoa khế li ti, tím ngắt. Trên cao, trời thật xanh.