|
tiêu dao bảo cự
Dấu hỏi cuộc đời Tặng PNL và QML
Tôi thức giấc rất sớm dù đă khá khuya mới đi ngủ. Suốt mấy đêm nay đều như thế. Có lẽ do hiện tượng lệch giờ, lạ nhà và những căng thẳng đang xảy ra. Tôi mới từ nước ngoài về quê hương được mấy hôm. Tôi rất mệt mỏi nhưng không thể nào ngủ được. Tôi có quá nhiều chuyện để suy nghĩ. Đêm nay đột nhiên tôi có một ư nghĩ lạ lùng. Tôi muốn trở dậy xếp vài bộ quần áo vào ba lô, lặng lẽ ra khỏi nhà và đi "bụi đời" một thời gian. Có thể như thế tôi mới hoàn toàn là tôi, thực sự sống cho tôi. Tôi có thể đi bất cứ đâu tôi muốn, làm bất cứ việc ǵ tôi thích, nói chuyện với bất cứ ai, ăn ngủ bất cứ giờ giấc nào... Nghĩa là tôi hoàn toàn tự do. Không ai biết được tôi là người như thế nào. Tôi không bị ràng buộc vào bất cứ điều ǵ- Như một cánh chim đơn lẻ bay lượn trên bầu trời. Thế mới gọi là sống cho ḿnh. Cảm giác sống đó chắc sẽ rất tuyệt vời. Có lẽ từ nhỏ đến nay, ở tuổi gần 60, tôi chưa bao giờ sống cho tôi cả. Tôi luôn sống cho gia đ́nh, bạn bè, công việc, với bao nhiêu ràng buộc, trách nhiệm, hệ lụy. Tôi đă không cảm thấy cách sống như thế là nặng nề và tôi đă sống như một lẽ đương nhiên, không hề tra vấn. Nhưng đêm nay, trong một giây phút tôi như bừng tỉnh. Tôi suy nghĩ về chính ḿnh và tự dưng thấy ḿnh phải là một cái ǵ khác hơn, là ḿnh hơn, tự do hơn, tỉnh thức hơn. Trong một lúc sự thôi thúc mạnh mẽ đến độ tôi muốn ngồi dậy thu xếp ba lô. Nhưng rồi tôi lại nằm xuống. Sự thôi thúc chưa đủ mănh liệt. Hay tôi không đủ can đảm. Hay chỉ là " những ư nghĩ tiêu cực" thoáng qua như người ta thường nói. Có thể do sự kiện ban chiều tác động. Sau ba ngày làm việc căng thẳng với công an, người ta bảo tôi phải giao nộp toàn bộ giấy tờ gồm passport, visa, vé máy bay... Họ bảo để "giải quyết". Không biết giải quyết điều ǵ và cách nào. Họ có quyền và họ không cần nói cho tôi biết trước. Khi giao nộp xong giấy tờ và bước ra khỏi pḥng làm việc của công an, ban đầu tôi có cảm giác như ḿnh mất mát một cái ǵ rất lớn lao. Một cái ǵ mật thiết gắn bó suốt bao năm qua. Một cái ǵ của ḿnh, bằng chứng ḿnh là ḿnh. Cảm giác mất mát xen lẫn với lo âu. Ḿnh không c̣n là ḿnh nữa, ḿnh mất chỗ đứng trên đất nước này, trên đất nước đang định cư, trong cuộc đời này. Đó là một sự hụt hẫng như bất thần rơi vào một ḍng nước xoáy hút xuống vực sâu. Nhưng rồi ngay sau đó tôi lại thấy ḿnh nhẹ nhàng quá đỗi. Như có thể bay lên. Sự tước đoạt các giấy tờ tùy thân tối thiểu này lại là một sự giải thoát. Con người đă quá lệ thuộc vào giấy tờ. Hầu như không có giấy tờ không phải là con ngừơi, không được xem như con người. Ai cũng phải có những giấy tờ ǵ đó chứng minh anh là ai. Không có giấy tờ anh không là ǵ cả. Có phải như thế không. Bây giờ tôi không có giấy tờ ǵ hết. Tôi là người không có quốc tịch, không có địa chỉ cư trú, không ràng buộc với bất cứ ai. Tôi chỉ là tôi. Là tôi tự do. Tôi có thể đi cùng khắp trời đất, muốn làm ǵ th́ làm. Sự giải thoát này đưa tôi lâng lâng đến chín tầng mây khói. Như con chim kia đang chao cánh trong trời chiều tít tắp trên cao. Tôi lại nằm xuống. Thao thức. Tiếng xe chạy dưới đường thỉnh thoảng mơ hồ vọng lên. Xa xăm rồi mất hút trong đêm tĩnh mịch. Tôi lại suy nghĩ, hồi tưởng. Bao nhiêu vấn đề, sự việc, h́nh ảnh, câu nói nổi lên, nháo nhào, vật vă.
*
Tôi cố tập trung tư tưởng. Tôi muốn suy nghĩ về một điều thôi. Nhưng nhất định không nghĩ về công an. Dù sáng mai tôi lại phải gặp họ. Tôi muốn nghĩ về mẹ tôi. Chính v́ mẹ mà tôi đang có mặt ở đây, những ngày căng thẳng và lạ lùng này. Mẹ tôi đă mất tuần trước. Tôi từ nước ngoài trở về không kịp nh́n mặt mẹ lần cuối mà chỉ kịp cùng với các em tham dự lễ "mở cửa mả" cho mẹ. Buổi trưa tôi xuống sân bay, dù đă có visa nhập cảnh nhưng phút cuối sắp lấy hành lư ra ngoài, công an đă gọi giữ tôi lại "làm việc", cho đến tận chiều. Em gái tôi đón tôi về nhà, ăn uống nghỉ ngơi đôi chút, rồi đi ngay trong đêm về nơi mai táng mẹ tôi để kịp sáng hôm sau " mở cửa mả". Đêm đó tôi hầu như không ngủ. Bên nấm mộ mẹ mới đắp sơ sài, các em cho tôi mặc đồ tang bằng vải xô trắng và đội mũ dây chuối trên đầu theo đúng phong tục v́ tôi là con trai trưởng. Tôi ngồi xuống bên mộ mẹ và nước mắt tuôn trào. Tôi cố cầm cơn thổn thức và nói với mẹ thành tiếng :"Mẹ ơi, mẹ tha lỗi cho con. Con là đứa con bất hiếu. Con đă không thể về kịp để nh́n mặt mẹ lần cuối. Con biết mẹ thương con nhất và đă khắc khoải mong chờ con bao năm trường. Mấy chục năm qua, từ khi ra nước ngoài, con chỉ về thăm mẹ có hai lần. Lần trước cách đây 9 năm, mẹ bị tai biến mạch máu năo và bán thân bất toại. Con đă ngồi bên giường mẹ, cầm tay mẹ hát cho mẹ nghe bài hát mẹ ưa thích, bài " Ḷng Mẹ". Nhưng mấy bận con không sao hát được hết bài v́ chỉ hát được vài câu, mẹ và con đều cùng khóc. Lần này khi con về mẹ đă nằm dưới ḷng đất lạnh. Con đă muộn rồi. Nhưng con sẽ cố cứu văn. Con nhất định sẽ hát trọn vẹn bài " Ḷng Mẹ" để mẹ được ngậm cười nơi chín suối." Tôi cầm lấy cây đàn ghi ta mang theo dạo đoạn nhạc mở đầu. Tôi đă từng nghĩ đến cảnh này nên tôi đă chịu khó mang theo cây đàn thân yêu từ nước ngoài về. Âm thanh run lên như lời thổn thức của chính tâm hồn tôi. "Ḷng mẹ bao la như biển Thái B́nh rạt rào. T́nh mẹ tha thiết như ḍng suối hiền ngọt ngào..." Cám ơn vô vàn tác gỉa bài hát tuyệt diệu đă nói hộ ḷng tôi. Tôi lấy hết nghị lực, t́nh yêu thương, niềm ăn năn, nỗi đớn đau vô hạn để hát cho hết bài. Dù giọng tôi nghẹn ngào. Nước mắt tôi rơi lả chả trên phím đàn. Mấy ngón tay tôi run rẩy. Người tôi không c̣n một chút sức lực. Nhất định tôi sẽ hát cho mẹ nghe trọn vẹn bài hát này. Tôi không biết rằng các em tôi cũng chan ḥa nước mắt. Và mấy người công an giám sát đứng xa xa cũng thấy cay nơi đầu mũi. Như sau này tôi nghe thuật lại. Trong mấy giây phút đó tôi bỗng nhớ lại tất cả quá khứ của ḿnh bên mẹ. Từ lúc tôi c̣n bé xíu mẹ cơng tôi chạy loạn cùng với đám dân quê cùng khổ kinh hoàng v́ bom đạn chiến tranh. Lúc mẹ mặc cho tôi chiếc áo mới lần đầu tiên đến trường. Những giờ phút tŕu mến mẹ dành cho tôi khi tôi từ trường trung học nội trú về thăm nhà. Những món ăn đặc biệt mỗi bữa ăn mẹ dành riêng cho tôi khi tôi học đại học... Nhà tôi có đông anh em nhưng v́ một lư do bí ẩn nào đó mẹ thương và chăm lo cho tôi hơn cả. Tôi là đứa duy nhất trong nhà được ăn học đến nơi đến chốn. Tôi được ra nước ngoài. Các em tôi c̣n lại đều học hành dang dở và đến nay hầu hết đều sống nghèo khổ trên một quê hương đang từng bước đổi mới nhưng c̣n lắm gian nan.. Rất nhiều khi tôi mặc cảm có lỗi đối với các em. Dù sao t́nh yêu thương sâu nặng của mẹ dành cho tôi là có thực. Nỗi nhớ mong mỏi ṃn của mẹ đợi tôi về trong bao năm dài là có thực. Em gái tôi đă nhiều lần gọi điện, nhắn tin mong tôi về trong thời gian mẹ bệnh nặng nằm liệt giường. Em bảo mẹ nói khi mất mẹ sẽ không nhắm mắt được nếu tôi chưa về. Tôi đúng là đứa con bất hiếu. Nhưng tôi biết làm sao hơn. Ở nước ngoài tôi đă bao lần xin về nhưng đều bị từ chối. Nhà nước của đất nước quê hương tôi đă liệt tôi vào diện không được về nước. Họ là người cầm quyền và có uy quyền tuyệt đối trên đất nước này. Dù trong một hoàn cảnh đặc biệt, lần này tôi được về. Tôi coi đây như một phép lạ, do mẹ tôi xui khiến, như cách nghĩ của dân gian, khi tôi làm thủ tục xin về nước nhưng không một chút hi vọng lúc em tôi gọi điện báo mẹ tôi đang hấp hối. Dù sao tôi cũng đă được ngồi bên mộ mẹ để hát trọn vẹn bài hát về mẹ, về mẹ tôi, về chính ḷng tôi. Ngôi mộ mới đắp đất đơn sơ với mấy ṿng hoa ít oi vừa héo, những bó nhang nghi ngút khói. Các em, các cháu tôi áo tang trắng xóa trong nghĩa trang nhỏ bé bên đường, trong một buổi sáng cuối đông nắng hắt hiu không xua nổi cơn lạnh đẫm sương của thị trấn vùng cao một thời tôi đă sống.
*
- Dù anh mang bất cứ quốc tịch nào, khi về nước, anh là công dân của đất nước này, phải chấp hành pháp luật của đất nước này. - Ở nước ngoài, anh đă tham gia tổ chức chính trị phản động, chủ trương lật đổ chế độ, chống lại nhà nước. - Anh có liên quan đến hoạt động của những người đấu tranh chống chế độ trong nước. - Khi anh xuống sân bay, chúng tôi đă dự kiến hai giải pháp, một là bắt giữ anh, hai là trục xuất anh đi ngay, không cho anh nhập cảnh, Tuy nhiên cuối cùng chúng tôi đă chấp nhận giải pháp thứ ba do chính anh đề nghị nhưng với một số điều kiện. - Ông cha ta nói " nghĩa tử là nghĩa tận". Dù sao mẹ anh vừa mới mất. Chúng tôi cho anh về quê ba ngày để dự lễ "mở cửa mả" với gia đ́nh nhưng anh phải thực hiện ba điều kiện: Anh chỉ được tiếp xúc với những người thân trong gia đ́nh. Anh không được gặp gỡ hoặc trao tài liệu ǵ cho bất cứ ai khác. Sáng ngày thứ tư anh phải về đây tŕnh diện để làm việc với chúng tôi. - Chúng tôi nói rơ cho anh biết, kể từ giờ phút anh bước ra khỏi sân bay, anh sẽ bị giám sát chặt chẽ. Đó là những điều quan trọng mà các sĩ quan công an ở bộ phận xuất nhập cảnh của sân bay nói với tôi khi tôi vừa xuống máy bay và bị giữ lại để làm việc. Tôi cũng đă chuẩn bị tinh thần và lường trước mọi t́nh huống nhưng không ngờ t́nh h́nh lại căng thẳng như vậy. Dù sao tôi cũng sẵn sàng đương đầu. Trong suốt buổi chiều đầu tiên này, họ làm việc với tôi từng lúc. Viên sĩ quan công an nói chuyện với tôi một lúc rồi bảo tôi ngồi đợi, bỏ đi nơi khác, chắc là để xin ư kiến cấp trên. Trong khi chờ đợi, tôi ra pḥng ngoài lấy cây đàn mang theo ra chơi. Tôi vốn là một tay ghi ta không đến nỗi tồi. Tôi đă học chơi ghi ta cổ điển bốn năm ở trong nước và sáu năm ở nước ngoài. Tôi đă từng đi biểu diễn độc tấu nhiều nơi trước công chúng. Tôi muốn dùng tiếng đàn của ḿnh để làm nhẹ bớt không khí nặng nề nơi đây. Một vài công an làm việc gần đó đến nghe và có vẻ thích thú. Tôi nghĩ càng tốt. Tôi chẳng sợ ǵ cả và tôi sẵn sàng đàn cho những ai muốn nghe. Chẳng phải âm nhạc làm cho con người trong sáng hơn sao. Rất may trong pḥng đợi này có một bàn dịch vụ điện thoại. Tôi đến gọi điện cho các em tôi đang đi đón đợi ở bên ngoài để các em đỡ sốt ruột v́ hành khách cùng chuyến bay với tôi đă ra về hết. Người ta không ngăn cản, nhưng khi tôi gọi lần thứ hai, cô nhân viên trực điện thoại cho biết công an đă đến hỏi cô về số điện thoại và nội dung tôi vừa gọi. Cô rất ngạc nhiên v́ điều này chưa hề xảy ra. Dù sao tôi cũng liên lạc được với các em tôi ở bên ngoài mà tôi biết chắc các em đang rất lo lắng. 5 giờ chiều. Khi các em tôi sắp tuyệt vọng th́ tôi được ra. Tôi ôm choàng lấy các em. Em gái tôi khóc nức nở và tôi cũng xúc động nghẹn ngào. Trong thế giới với xu hướng toàn cầu hóa hiện nay, trái đất như nhỏ lại thành một mái nhà chung nhưng đối với chúng tôi, anh em ruột thịt gần mười năm nay mới được gặp nhau.
*
Sau lễ "mở cửa mả", tôi dành thời gian ít ỏi để gặp gỡ các em. Tôi rất động ḷng khi thấy các em đều sống vất vả, nghèo khổ. Tôi đă chẳng giúp đỡ ǵ được các em bao nhiêu như một số người khác đi nước ngoài. Anh em gặp nhau cũng không tâm sự được thoải mái v́ ít thời gian và luôn có công an giám sát chặt chẽ. Tôi đi đến đâu, các em đều phải tŕnh báo với công an sở tại. Có khi họ vào hẳn trong nhà lúc chúng tôi đang nói chuyện. Có khi họ ở ngoài gọi điện thoại vào nhắc nhở. Tôi chỉ có một ngày để gặp các em. Hôm sau tôi lại phải về thành phố để tŕnh diện và tiếp tục làm việc. Nơi tôi làm việc lần này là cơ quan xuất nhập cảnh đóng trong thành phố. Ba ngày liền, ngày hai buổi, em rể tôi chở tôi đi và đợi bên ngoài để đón tôi về v́ em gái tôi sợ có chuyện ǵ bất ngờ xảy ra đối với tôi mà mấy em không biết. Lúc chúng tôi đi về đều có người theo dơi và trước nhà em gái tôi luôn có một tổ thường trực giám sát. Trong hoàn cảnh của tôi hiện nay, mọi chuyện đều có thể. Mỗi lần đi về mất hơn một tiếng đồng hồ, trời lại nóng bức, làm việc căng thẳng nên tôi rất mệt. Đă thế, có một việc khác làm tôi mệt mỏi và căng thẳng thêm. Vợ tôi ở nước ngoài ngày nào cũng gọi điện vài lần về hỏi thăm t́nh h́nh của tôi. Tôi biết nàng rất lo cho tôi. Cách đây không lâu, cả tôi và nàng đă được một tờ báo của ngành công an nêu tên lên án trong loạt bài phóng sự về hoạt động của những người đấu tranh cho dân chủ trong nước mà chúng tôi có quan hệ. Nàng biết rơ chuyến về nước này của tôi rất mạo hiểm. Hôm đầu tiên mới về bị kẹt ở sân bay, trước lúc nàng điện qua hỏi tin tức, tôi đă dặn em tôi gái tôi nói dối là chuyến bay đến trễ. Sau đó ra ngoài tôi đă lập tức gọi báo cho nàng biết để nàng yên tâm. Tuy nhiên việc tôi bị công an thẩm vấn và giám sát tôi vẫn dấu. Măi đến mấy hôm sau khi phải làm việc với công an liên tục, có khi nàng gọi về không gặp được tôi, tôi mới báo cho nàng biết một phần của t́nh h́nh để nàng đỡ lo lắng.
Trong ba ngày làm việc với công an, trước những vấn đề gai góc và sức ép của hoàn cảnh hiểm nghèo, tôi vẫn giữ vững quan điểm và tư thế của ḿnh. Người ta buộc tội tôi tham gia một tổ chức chính trị phản động, tôi chứng minh tôi chỉ sinh hoạt trong một nhóm trí thức yêu nước muốn đưa ra quan điểm riêng về con đường xây dựng và phát triển đất nước. Người ta lên án chúng tôi chủ trương chống lại nhà nước, âm mưu lật đổ chế độ. Tôi xác định chúng tôi chỉ đ̣i hỏi dân chủ đa nguyên, ḥa giải ḥa hợp dân tộc và đấu tranh bằng những phương tiện ḥa b́nh. Tôi sẵn sàng xác nhận những việc tôi đă làm, coi đó là lương tâm, trách nhiệm của ḿnh đối với quê hương, đất nước, không coi đó là tội lỗi mà c̣n hănh diện tự hào. Người ta buộc tội tôi tổ chức liên lạc giữa một số người trong và ngoài nước hoạt động chống đối chế độ, tôi khẳng định tôi chỉ làm công việc trung gian trao đổi quan điểm tư tưởng giữa một số trí thức tự do trong và ngoài nước quan tâm đến t́nh h́nh thời cuộc. Người ta yêu cầu tôi thừa nhận điều này điều nọ liên quan đến hoạt động của những người đấu tranh cho dân chủ trong nước nhưng tôi dứt khoát không thừa nhận điều ǵ có thể làm hại đến các bạn tôi đang nằm trong ṿng kềm tỏa. Viên sĩ quan công an thẩm vấn tôi không biết thực ḷng hay có ư đồ riêng, lúc nói chuyện ngoài lề, đă khen tôi có phong độ của một "gentleman". Cuối cùng người ta yêu cầu tôi phải thừa nhận ít nhất một điều, đó là tôi đă vi phạm một điều khoản trong bộ luật h́nh sự, liên quan đến tội tuyên truyền chống nhà nước. Người ta nói rơ việc thừa nhận này không phải là bằng chứng để truy tố tôi hay các bạn tôi trong nước mà chỉ là để báo cáo lên cấp trên về kết quả làm việc với tôi và là cơ sở để nhà nước có biện pháp xứ lư đối với tôi trước mắt và lâu dài. Tôi được tiếp tục ở lại theo thời gian đăng kư hay bị trục xuất ngay sau khi làm việc xong. Sang năm tôi có được về dự giỗ đầu của mẹ hay không. Sau này tôi có được về định cư lâu dài trong nước không. Tất cả tùy thuộc vào thái độ của tôi hiện nay. Người ta quyết định thu giữ toàn bộ giấy tờ, vé máy bay của tôi và yêu cầu tôi ngày hôm sau đến làm việc tiếp. Đêm hôm đó là đêm tôi mất ngủ nhiều nhất và trong một thoáng chốc nghĩ chuyện bỏ đi "bụi đời".
*
Cũng trong đêm đó, dự kiến rằng tôi có thể bị trục xuất sớm, tôi đă nhờ các cháu con của em gái tôi giúp tôi thu băng cát xét mười bài hát tôi mới sáng tác do tôi tự hát và đệm đàn. Tôi quyết tâm làm điều này dù trước đó tôi đă bị ho hai tháng liên tục và từ khi về nước, sự mệt nhọc căng thẳng làm tôi hầu như mất tiếng. Tôi muốn để lại một kỷ niệm cho các em tôi về một thành tựu mới của ḿnh. Tôi cũng hi vọng các em sẽ giúp tôi t́m người hát và phổ biến những sáng tác của ḿnh trong nước mà tôi biết chắc ḿnh không làm được trong hoàn cảnh hiện nay dù tôi đă có ư định đó trong chuyến về nước lần này. Sáng tác ca khúc là một bước ngoặt trong đời tôi xuất hiện mới mấy năm gần đây. Từ trước tôi vốn am hiểu nhạc lư và chơi guitar classique thành thạo, có thể soạn ḥa âm và tôi chưa bao giờ sáng tác. Một ngày nọ, tôi lái xe trên xa lộ và bỗng dưng muốn dừng lại bên đường để ngắm cảnh trời chiều. Trong không khí buốt gía của một hoàng hôn nhợt nhạt dưới bầu trời mênh mông, tôi sửng sốt khi bắt gặp một nụ hoa đào hé nở trên cành khẳng khiu của một cây đơn lẻ in bóng lên nền trời. Nụ hoa nhỏ xíu vừa rung cánh, hồng tươi như đôi môi hé mở, thanh khiết, tinh khôi lạ lùng. Nụ hoa bé xíu nhưng tỏa ra một sức sống kỳ diệu làm ấm áp cả vùng không gian lạnh giá, cả tâm hồn tôi đang tê tái trong một nỗi cô đơn bất chợt. Tôi bỗng thấy tràn đầy ḷng tin vào t́nh yêu và cuộc sống, vào mùa xuân bất diệt sẽ đến dù trước đó bao giờ cũng là những ngày đông gía buốt. Rồi những âm thanh lạ lùng d́u dặt ngân vang trong tâm hồn tôi. Ngân nga ngân nga. Quyện trong lời ca, một bài thơ dịu dàng, đơn sơ cũng bất chợt h́nh thành. Đó là bản t́nh ca đầu tiên tôi sáng tác, như trong một giấc mơ. Tôi không chủ ư nhưng bài ca tự đến, như sự thức giấc của một năng lực bí ẩn trong tôi lâu nay ch́m khuất dưới đáy sâu của cuộc sống đời thường. Tôi nghiệm ra rằng đó không chỉ là năng lực mà c̣n là t́nh cảm và khát vọng bị bỏ quên, dồn nén của đời sống nội tâm, nhất là đối với những người đă từng trải qua nhiều năm tháng và thăng trầm dâu biển trong cuộc sống hối hả sục sôi bao lo toan, đấu tranh, phiền muộn. Tôi bắt đầu sáng tác ca khúc nói về những hoài niệm đẹp rất xa xưa nhưng lại ngày càng sống động, rơ nét trong tôi. Tôi nhớ về tuổi mộng mơ. Những gặp gỡ học tṛ lúc tan trường. Những lần dạo chơi tay trong tay trên đồi cỏ mượt. Những ngọn gió vi vu trong rừng thông. Những g̣ má hây hây. Những nụ hôn vụng dại. Những biệt ly đầy nước mắt.... Một cơn mưa cũng làm sống lại trong tôi bao kỷ niệm và h́nh ảnh thuở thanh xuân. Nhớ áo len xanh học tṛ. Nhớ áo lụa nữ sinh sát vào da thịt. Nhớ đôi guốc mộc đất quê hương. Nhớ hôm chúng ḿnh như hai con chuột ướt đẫm dưới mái hiên xưa... Tôi như sống lại tuổi trẻ, tràn đầy tin yêu và hi vọng. Tôi muốn nói ngược lại với Guillaume Apollinaire và Phạm Duy về "mùa thu chết". Tôi ngồi đếm một, hai ... năm, mười những chiếc lá phong vàng, những chiếc lá phong đỏ. Tôi thấy cả cánh rừng phong bỗng bừng lên rực lửa. Những chiếc lá phong không bao giờ chết. Mùa thu cuộc đời vẫn rực sáng. Và những bài ca cũng làm tôi sống lại, sống thêm cuộc đời mới của tâm hồn.
*
Buổi sáng của ngày làm việc thứ tư có kết quả không như tôi mong đợi. Lần về nước này tôi đăng kư ở hải quan sân bay chỉ lưu lại hai tuần, định sau khi giải quyết chuyện gia đ́nh, tôi sẽ lo t́m người phổ biến nhạc của tôi và đi du lịch một vài nơi để t́m hiểu thêm về t́nh h́nh đất nước. Trong mấy ngày trước, công an luôn nói với tôi hàng hai là được ở lại hay bị trục xuất hoàn toàn tùy thuộc vào thái độ của tôi. Tôi cũng nói với họ là nếu được ở lại, tôi cám ơn, nếu bị trục xuất, vợ tôi cám ơn. Tôi tỏ cho họ thấy tôi sẵn sàng chấp nhận mọi t́nh huống. Buổi sáng làm việc này, viên sĩ quan công an nhắc lại yêu cầu tôi phải thừa nhận tôi vi phạm một điều khoản trong bộ luật h́nh sự liên quan đến tội tuyên truyền chống nhà nước. Anh ta cũng nhấn mạnh đến việc xử lư của nhà nước đối với tôi sau này và cam đoan sẽ thực hiện đúng những điều đă hứa chứ không có ư đồ ǵ khác hay âm mưu thủ đoạn nào để gài bẫy tôi. Trực giác cho tôi thấy anh ta nói thật v́ đây có thể cũng là một chủ trương được tính toán trước hợp lư đối với họ. Đêm qua tôi cũng đă suy nghĩ kỹ về việc này. Dù tôi thừa nhận điều họ yêu cầu và họ căn cứ vào đó truy tố tôi, ra ṭa tôi vẫn có thể phản bác. Sự thừa nhận đó cũng chỉ là một cách khẳng định việc làm và quan điểm của ḿnh chứ không phản bội lại lư tưởng v́ tôi đă công khai nói với họ tôi không chấp nhận độc tài đảng trị. Cuối cùng tôi kư vào biên bản thừa nhận như họ yêu cầu. Tôi cũng lại ghi chú thêm tôi làm mọi việc v́ lương tâm và không hề nghĩ ḿnh có tội ǵ dù đối chiếu với luật lệ nào đó tôi có vi phạm. Viên sĩ quan công an tạm hài ḷng nhưng anh ta đặt thêm vấn đề mới. Anh ta yêu cầu tôi cam đoan khi ra nước ngoài phải thay đổi quan điểm và chấm dứt những việc đă làm. Tôi trả lời ngay điều đó không thể được. Dĩ nhiên quan điểm của bất cứ ai hay chính tôi cũng có thể thay đổi tùy thời gian, hoàn cảnh và nhận thức nhưng cho đến nay tôi chưa thay đổi và lại càng không thể v́ làm việc mấy ngày với công an mà thay đổi. Anh ta cố thuyết phục thêm nhưng tôi không lay chuyển. Cuối cùng anh ta tuyên bố chấm dứt làm việc với tôi, dành cho tôi một buổi chiều để đi phố mua quà tặng vợ và sáng hôm sau lên sân bay nhận lại giấy tờ và vé máy bay để rời khỏi đất nước. Tôi bước ra khỏi pḥng làm việc của công an và bỗng dưng thấm thía hơn về những ǵ mà những người đấu tranh cho dân chủ trong nước đă chịu đựng. Tôi chỉ mới về nước có một tuần và cùng lắm là bị trục xuất, c̣n họ phải đương đầu với sự đe dọa và hiểm nguy triền miên qua nhiều năm tháng. Tôi gọi điện báo tin cho vợ tôi về việc tôi bị trục xuất và ngày giờ tôi sẽ về. Qua khoảng cách hàng ngàn cây số tôi nghe giọng nàng có vẻ nhẹ nhơm và xúc động. Đúng là nàng đă quá lo âu và tin tôi báo đă mang lại cho nàng niềm vui lớn.
*
Tôi tự thấy ḿnh là người có nhiều t́nh cảm gắn bó với quê hương đất nước dù đă sống nhiều năm ở xứ người. Càng lớn tuổi, t́nh cảm đó càng trở nên sâu đậm và thôi thúc tôi trở về. Tôi ao ước những ngày tháng cuối đời tôi sẽ được sống trên mảnh đất quê hương. C̣n biết bao nơi chốn tôi chưa từng đến, chưa từng đi qua. Và cả những con đường tôi đă đi ṃn bánh xe, thuộc từng khúc quanh như con đường dài ba trăm cây số tôi vẫn chạy vespa mỗi cuối tuần để gặp vợ tôi thuở chúng tôi mới yêu nhau. Tôi muốn cùng vợ tôi đi lại những con đường đó. Để những âm thanh và hương thơm ngày cũ sống lại trong những bản t́nh ca sẽ trổi dậy trong tâm hồn. Tôi muốn gặp lại những bạn bè thuở trước để cùng nhau ôn lại chuyện đời khi tất cả đầu đă bạc và ḷng đă lắng qua bao thăng trầm xáo cuộn. Tôi muốn gặp những người bạn mới, chỉ biết nhau qua thư từ nhưng đă cùng nhau chia sẻ biết bao ưu tư về thời cuộc. Tôi muốn nói chuyện với mọi người, những đồng bào của tôi, để hiểu thêm về họ, những người đă từng trải qua những giai đoạn nhiều biến động nhất của lịch sử đất nước. Tôi muốn tận mắt nh́n thấy quê hương đang đổi mới và những khốn khó vẫn c̣n như những vết thương đau nhức. Tôi muốn đóng góp một cái ǵ đó thật cụ thể cho mảnh đất đă nuôi dưỡng tôi từ thuở mới chào đời. Nhưng bây giờ tôi biết những mong ước của tôi cũng chỉ nằm trong ước vọng. Một cái ǵ rất phi lư đang diễn ra, chi phối tất cả, nằm ngoài khả năng của những con người đơn lẻ dù khát vọng có cháy bỏng đến mức nào. Tại sao? Đó là một dấu hỏi lớn, dấu hỏi của cuộc đời. Dấu hỏi đó ám ảnh tôi suốt trên chuyến bay bất đắc dĩ rời khỏi đất nước. Tôi nhớ lại trong chuyến trở về, khi máy bay lượn trên phi trường chuẩn bị đáp xuống, nh́n thấy mảnh đất quê hương, nước mắt tôi đă tự nhiên tuôn trào. C̣n bây giờ trong chuyến ra đi, nước mắt tôi không rơi nhưng ḷng tôi nặng trĩu.
Tháng 2/2002 TDBC
|