TIÊU DAO BẢO CỰ

 

PHẦN II

 

NHỮNG HOÀI NIỆM VÀ NIỀM HỨNG KHỞI MỚI CỦA TỰ DO

 

Chương 43 đến 46

                  

 

 

43* Dấu hỏi  về một nhân vật

 

Mấy năm gần đây, mỗi lần lên Đà Lạt, tướng Trần Độ thường đi với một người hơi kỳ lạ tên là TCĐ. Ông khá cao lớn, nổi bật với chiếc đầu to kỳ lạ. Trên đầu ông cái ǵ cũng như quá khổ. Trán cao và hói lên tận đỉnh đầu, mắt lộ với đôi mày rậm, chiếc mũi dài với cánh mũi nở lớn, miệng rộng với hàm răng thưa và to. Thoạt nh́n ông khó có cảm t́nh.

Ngay từ đầu, tuy ông đi với tướng Trần Độ nhưng chúng tôi cũng cảnh giác v́ ông là người lạ. Khi hỏi riêng, tướng Trần Độ cho biết ông TCĐ trước là thư kư của một cán bộ lănh đạo cao cấp nổi tiếng - nguyên trí thức miền Nam đi theo cách mạng, nay ông CĐ chuyển sang làm kinh tế, không có vấn đề ǵ, có thể tin cậy được. Tuy chúng tôi không có ǵ bí mật bàn bạc với tướng Trần Độ mà chỉ nói những chuyện chung chung nhưng hầu như ai cũng có  ư nghĩ cần phải cảnh giác với nhân vật hơi lạ lùng này.

Ông TCĐ thường đưa tướng Trần Độ từ Sài G̣n lên bằng xe riêng của ḿnh và lo hết mọi chi phí ăn ở. Ông đang là cố vấn cho một công ty lớn do vợ ông làm giám đốc. Đây là một công ty tư vấn đầu tư, kiêm dịch vụ du lịch và nhiều hoạt động khác, có đội xe hàng trăm chiếc. Nghe nói công ty có chi nhánh ở nhiều tỉnh và cả văn pḥng đại diện ở nước ngoài. Ông CĐ tuy danh nghĩa là cố vấn nhưng thực chất điều hành mọi hoạt động của công ty. Mỗi lần đưa tướng Trần Độ lên Đà Lạt, ông thường cùng đi với bà vợ và cô thư kư, chắc là để vừa đi chơi, vừa kết hợp công tác. Tôi thấy ông nhận fax và trả lời điện thoại liên tục. Chắc công việc làm ăn của công ty ông cũng khấm khá.

T́m hiểu thêm, chúng tôi biết ông CĐ hồi c̣n ở Hà Nội đă chủ tŕ làm kinh tế cho một cơ quan Trung ương, nơi ông làm thư kư cho người lănh đạo cao cấp, không hiểu vi  phạm ǵ mà đă hai lần ở tù. Bây giờ ông ra ngoài kinh doanh với tính cách tư nhân. Quá tŕnh đó và quy mô kinh doanh của ông hiện nay, cộng với sự gần gũi với tướng Trần Độ đă làm chúng tôi thắc mắc. Tuy nhiên chúng tôi vẫn bảo nhau ḿnh chẳng làm ǵ phi pháp nên không cần phải quá cảnh giác. Chúng tôi vẫn tiếp xúc với ông b́nh thường và nói chuyện với tướng Trần Độ khi có ông cũng không có ǵ dè dặt.

Ông CĐ tự giới thiệu đă từng làm báo, viết văn và cũng là một nhiếp ảnh gia chuyên về chân dung. Ông thường mang theo máy ảnh, hiệu ǵ đó có vẻ rất hiện đại, Mỗi lần chúng tôi họp mặt ông thường chụp h́nh chung và nhân đó chụp chân dung của từng chúng tôi. Chúng tôi nói đùa riêng với nhau là ông CĐ đă có đủ bộ sưu tập h́nh ảnh của chúng tôi để báo cáo cho bộ Nội vụ. Ngoài bốn người chúng tôi ở Đà Lạt, có  lần Trần Minh Thảo ở xa được báo lên dự gặp mặt cũng được chụp chân dung cẩn thận. Tuy nhiên chúng tôi nghĩ rằng bộ Nội vụ muốn có ảnh của chúng tôi cũng đâu cần tới ông này v́ không ai hoạt động ǵ bí mật và tất cả chúng tôi đều có hồ sơ trong ban tổ chức v́ đă từng là cán bộ đảng viên.

Ông CĐ tỏ ra hào phóng. Mỗi lần gặp mặt tṛ chuyện xong, ông thường mời tất cả đi ăn nhà hàng. Có lần ông đưa cả gia đ́nh bà con đông đảo cùng đi, thuê pḥng ở khách sạn Dinh hai, khách sạn thuộc loại sang trọng nhất ở đây, tổ chức ăn uống chiêu đăi như một đại tiệc. Ông c̣n giúp vợ Bùi Minh Quốc trong việc chào hàng búp bê len là một mặt hàng do chị sản xuất. Ông lấy cả trăm con, trả tiền trước và nói sẽ đưa đi giới thiệu ở các nơi ông có quan hệ làm ăn.

Ông CĐ c̣n có một cái thú mà chính ông nói ra. Đó là sưu tập bài viết của những nhân vật bất đồng chính kiến để làm tư liệu lịch sử. Ông khoe đă có phần lớn bài viết của chúng tôi và nhiều người khác đăng trên các báo nước ngoài. Mỗi lần gặp ông đều hỏi thăm ai có bài ǵ mới cho ông xin để đưa vào bộ sưu tập. Chúng tôi lại cười riêng với nhau chắc ông CĐ muốn có một hồ sơ đầy đủ để báo cáo. Nhưng chúng tôi viết bài và phổ biến công khai. Với tên họ địa chỉ đầy đủ, đâu cần dấu giếm ai.

Không phải chỉ có thế. Thỉnh thoảng ông CĐ c̣n cung cấp cho chúng tôi một vài tài liệu nước ngoài chống đối chế độ mà chúng tôi không có. Một lần ông thông báo sắp đi nước ngoài lo việc kinh doanh, ai cần gởi ǵ ông sẽ mang giúp. Đồng thời ông cũng đề nghị chúng tôi giới thiệu ông với những người phụ trách các đài, báo nước ngoài mà chúng tôi có quan hệ để ông tiếp xúc làm quen. Đến đây th́ chúng tôi không đùa được nữa.

Rơ ràng là một ư đồ xuyên suốt. Tuy ông che dấu nhưng không qua được mắt chúng tôi. Mỗi lần chúng tôi gặp nhau riêng đều  phân tích về trường hợp của ông. Vài lần ông đă bảo chúng tôi là khi ông cùng tướng Trần Độ gặp chúng tôi, ông cũng ngại và biết công an có thể theo dơi nên rất cảnh giác. Điều nói đó đối với chúng tôi là một thái độ che dấu không khôn ngoan lắm dưới cặp mắt quen phân tích suy luận của chúng tôi. Làm sao một người đă từng ở tù, đang làm kinh tế phát đạt, thích sưu tầm bài viết của những người bất đồng chính kiến, lại công nhiên đi với tướng Trần Độ gặp chúng tôi mà không ngại nếu không phải đă làm theo chỉ thị của ai đó. Một nguồn tin chưa xác minh cho biết h́nh như ông có dính líu đến một vài vụ bị bắt bớ của một số người bất đồng chính kiến ở Sài G̣n.

Dấu hỏi về ông TCĐ đă rơ dần. Chúng tôi đă gián tiếp cảnh báo tướng Trần Độ nhưng ông h́nh như không quan tâm lắm. Dấu hỏi này chắc chắn  một ngày nào đó sẽ có lời đáp.

                  

 

 

44*  Những vết cắt thăm thẳm

 

Có lẽ Trăng Đầu Núi không thích nền văn minh kỹ trị nên anh ghét các loại máy móc. Anh rất lúng túng khi gọi điện thoại. Mỗi lần đến nhà tôi có việc cần gọi, anh nhờ  tôi quay số liên lạc sẵn rồi đưa điện thọai cho anh nói. Có lần anh nói với tôi anh chưa hề trông thấy cái máy vi tính. Tuy vậy từ khi sắm được cái xe gắn máy, anh đă đi lại được rất nhiều. Tôi không biết cái xe kiểu "con khỉ" thật hay anh đặt tên cho nó để có hơi hướng rừng rú thích hợp với anh. Mỗi lần lên Đà Lạt anh đều đi thăm một ṿng Bùi Minh Quốc, Hà Sĩ Phu, Mai Thái Lĩnh và tôi, cũng như nhiều bạn bè khác và các chùa mà anh quen biết. Anh lại có dịp kể cho tôi nghe về các cuộc tiếp xúc với người này người nọ.

Tôi chưa hiểu triết thuyết riêng của anh thế nào v́ chưa bao giờ nghe anh nói rơ nhưng anh thường phê phán một số nhà tu hành nổi tiếng. Tôi biết anh thích Phật giáo nhưng lại phê phán kịch liệt các thiền sư được coi là hàng đầu trong giáo hội. Anh cho rằng tư tưởng và hành động của họ không những làm hại đến Phật giáo mà c̣n gây nguy cơ cho toàn  thể nhân loại. Tôi rất muốn biết quan điểm của anh  một cách cụ thể nhưng khi tôi hỏi, anh nói nhiều mà tôi vẫn không rơ. Dường như anh chỉ kết luận một cách khẳng quyết mà không  hề chứng minh tuy tôi hiểu anh có lư do để đi đến kết luận. Có nhiều ư kiến của anh tôi không đồng t́nh nhưng tôi không tranh luận v́ tranh luận với anh rất khó và tôi cũng không muốn làm mất ḥa khí giữa anh và tôi. Chúng tôi không thân nhau nhưng đă có vài mối quan hệ đặc biệt từ mấy chục năm qua.

Ai cũng biết Trăng Đầu Núi cực kỳ kiêu ngạo nhưng những biểu hiện của anh làm cho nhiều người phải sửng sốt.  Anh đă từng viết bốn lá thư phê phán một nhà văn nổi tiếng với lời lẽ thậm tệ gần như mạt sát từ tác phẩm cho đến cuộc đời và photo phổ biến rất rộng răi. Anh lên án thái độ sống và thái độ chính trị của một số văn nghệ sĩ tên tuổi trong đó  nhiều người là bạn  bè của anh. Trong những ư kiến có vẻ như rất cực đoan của anh tôi vẫn thấy những phần cốt lơi rất có lư. Trong thời đại này muốn sống trung thực và cao thượng không phải là điều ai cũng có thể làm được. Người ta dựa vào thế lực, tài năng, danh tiếng của nhau để sống, để lên mặt với thiên hạ. Trăng Đầu Núi không chịu nổi điều mà anh cho là đáng kinh tởm này, nhất là trong giới văn nghệ. Điều anh nói làm người ta khó chịu, bất b́nh nhưng không thể không suy ngẫm. Anh đă dám sống theo cách của ḿnh nên anh có tư cách để phê phán người khác. Dĩ nhiên người ta cũng có thể phê phán ngược lại anh.

Trăng Đầu Núi được một số bạn bè giúp đỡ, nhất là những người ở nước ngoài, nhưng thái độ của anh khi nhận rất đặc biệt. Anh cho rằng không phải anh cám ơn họ mà họ phải cám ơn anh. Một thiền sư nổi tiếng ở nước ngoài nhờ người quen về nước gởi tiền cho anh. Anh bảo không những người mang tiền đến đưa cho anh phải sướng run lên mà vị thiền sư kia khi nghe kể lại cũng phải sướng run lên mới được. Đó là anh nói với tôi  và tôi không rơ anh có nói với người đưa tiền cho anh không. Nếu anh có nói và vị thiền sư kia cũng có phản ứng đúng như thế th́ đây quả là một câu chuyện thiền thú vị.

Trăng Đầu Núi và tôi ít khi nói chuyện gia đ́nh nhưng cũng có khi anh hé mở đôi điều. Tôi hiểu nỗi dằn vặt đau đớn của anh về gia đ́nh cũng nặng nề và sâu sắc không kém ǵ những dằn vặt, đau đớn về những vấn đề siêu h́nh cũng như chính trị thời cuộc và nhân t́nh thế thái. Anh đă từng nói về chuyện ngộ, giải thoát nhưng tôi cho rằng anh c̣n nặng nợ lắm. Mối quan hệ giữa vợ chồng anh có những lúc rất căng thẳng, gần đi đến đổ vỡ. Anh cho rằng  anh không thể chịu đựng nổi người phụ nữ bảo thủ và độc đoán nhưng tôi sợ rằng chính anh cũng như thế và khi mỗi người đều tự cho ḿnh nắm được chân lư th́ thật khó ḥa hợp. Ai cũng có thể bảo thủ, độc đoán chứ không nhất thiết phải là người cầm quyền và người cầm quyền lại càng dễ trở nên độc tài chuyên chế. Người ta càng cực đoan trong tư tưởng càng dễ  va chạm và trong mối quan hệ hôn nhân, có lẽ khó ai có thể vĩ đại trước mắt vợ, chồng ḿnh. Anh không xác định nhưng tôi mong và tin gia đ́nh anh không thể tan vỡ. Đă cùng trải qua bao cay đắng, khổ đau người ta bị buộc chặt vào nhau không thể chia ĺa.

Những đứa con đông đảo trong hoàn cảnh luôn luôn quẩn bách đối với anh đă trở thành gánh nặng không sao kham nổi, từ tinh thần đến vật chất, từ sự bất lực của anh và phản ứng ngoài tầm kiểm soát của những đứa con khi chúng dần trưởng thành. Anh không biết đứa lớn đi bụi đời phiêu bạt phương nào. Anh biết những đứa gởi vào chùa hay trại xă hội không thể nào thích nghi hay vui sống được. Những điều anh đă biết hay không biết đều đưa tới tương lai vô định.

Trong mắt tôi gia đ́nh anh là bi kịch của tận cùng bi kịch trong một xă hội ở đỉnh cao của bi kịch nhưng vẫn c̣n dồn nén chưa bùng nổ. H́nh như anh đă gần sáu mươi tuổi rồi, lứa tuổi đi vào xế chiều của cuộc đời trần gian dù anh tự cho anh vẫn c̣n rất sung sức để sống và sáng tạo. Khuôn mặt  nâu sạm của anh đầy những vết nhăn sâu mà có khi anh rất tự hào. Tôi thấy trên đó những vết cắt thăm thẳm của những trầm tư đau đớn quằn quại nhất của phận người giữa ḷng một thời đại  đă vang lên lời réo gọi của vực sâu hủy diệt.

                  

 

 

45*   Người đóng góp thầm lặng

 

 Tôi mới quen NTL thời gian gần đây nhưng đă coi anh là bạn. Bề ngoài NTL không có ǵ đặc biệt nhưng qua giao tiếp tôi biết anh là một người giản dị, chân t́nh, có nghị lực rất mạnh mẽ và lư tưởng đấu tranh cho tự do dân chủ rất kiên cường. Anh không nói suông, không cần tiếng tăm mà chỉ đóng góp bằng những việc làm cần cù, lặng lẽ nhưng không kém phần nguy hiểm.

NTL chuyên giúp  photo và phổ biến những bài viết và báo chí của những người cấp tiến trong và ngoài nước. Tuy hiện nay phương tiện photocopy  đă rất phổ biến, nhưng chỉ sao một vài văn bản ngắn th́ dễ c̣n nếu muốn nhân bản những tài liệu dài, số lượng lớn là điều rất nguy hiểm. Trong  chế độ này, nghề photocopy cũng như in ấn được coi là một nghề đặc doanh, phải có giấy phép đặc biệt và bị kiểm tra nghiêm nhặt. Việc photo phổ biến các tài liệu, báo chí tiến bộ rộ lên thời gian gần đây đă làm nhà cầm quyền lo ngại, ra sức ngăn chặn và tổ chức nhiều đợt truy quét. Ấy vậy mà NTL vẫn có thể thực hiện đều đặn công việc của ḿnh. Khi chúng tôi cần photo bài viết của ḿnh hay cần loại tài liệu, báo chí nào, kể cả những cuốn sách dày mấy trăm trang, chỉ cần báo cho anh là vài hôm sau chúng tôi có ngay những ǵ cần có theo yêu cầu. Trong hoàn cảnh hiện nay, đây là một việc làm vô cùng cần thiết v́ chúng tôi đă bắt đầu bị theo dơi giám sát, chỉ cần một chút sơ hở là có thể gặp khó khăn ngay, nhất là trong những công việc bị coi là vi phạm pháp luật.

Dĩ nhiên anh hiểu tính chất nguy hiểm của công việc ḿnh làm hơn ai hết. Có lần anh nói với tôi anh đă chuẩn bị đầy đủ cho trường hợp anh bị bắt, từ sắp xếp chuyện gia đ́nh cho đến thái độ riêng của bản thân. Anh đă từng tập nhịn ăn, uống nước tiểu để khi cần đối phó với t́nh huống xấu nhất. Anh sẵn sàng trả gía cho việc làm  thầm lặng của ḿnh. Đây là điều làm tôi quư anh nhất. Chúng tôi hiểu  việc làm của chúng tôi rồi cũng sẽ phải trả giá nhưng chúng tôi là những người cầm bút, dù sao cũng có chút tiếng tăm trong dư luận trong và ngoài nước, được nhiều người biết và có thể phần nào được dư luận bảo vệ, c̣n NTL là một loại chiến sĩ vô danh, nếu cần sẽ hi sinh trong thầm lặng. Dù vậy, anh làm công việc của ḿnh rất say mê và chu đáo. Tôi đă từng thấy anh ngồi tỉ mẩn tô lại từng chữ mờ, sắp xếp các trang để tiện đóng tập trước khi đưa đi photo. Các bản photo anh làm bao giờ cũng rất rơ ràng, sạch đẹp.

Ngoài những công việc hàng ngày giúp vào việc thúc đẩy dân chủ hóa đất nước, tôi hiểu bên trong NTL c̣n là một tâm hồn nghệ sĩ và tu sĩ. Anh có làm thơ và thích ngâm thơ. Tôi có đọc một số bài thơ của anh, tuy nghệ thuật không điêu luyện nhưng tràn đầy tính nhân bản, khát vọng tự do và những  suy niệm siêu h́nh. Anh tập thiền, đọc nhiều sách về tâm linh, nhất là sách về  Phật giáo và anh có dự định vài năm nữa sẽ thực sự từ bỏ cuộc sống gia đ́nh để sống đời tu sĩ. Tôi hiểu trong anh, có sự liên thông giữa đấu tranh, sáng tạo và giải thoát. Tôi đă từng chiêm nghiệm về mối quan hệ và những lựa chọn này nên tôi cảm thấy ḿnh hiểu anh dù chúng tôi không nói chuyện nhiều về những điều này.

 Dù không biết ǵ về quá khứ của NTL, tôi luôn thấy tin cậy anh. Tôi đoán anh cũng đă từng trải qua nhiều nỗi thăng trầm, biết rơ mục đích, ư nghĩa của cuộc sống và chọn lựa cho ḿnh một cách sống thích hợp, hướng dần về lănh vực tâm linh. Tôi tin rằng điều này sẽ giúp anh làm những việc cần thiết được gọi là nghĩa vụ với đời, đồng thời nâng anh lên tầm cao, thoát khỏi sự tầm thường tục lụy mà hiện nay con người đang nháo nhác và ngụp lặn trong cái gọi là kinh tế thị trường.

                  

 

 

46*  Đan Tâm - Những trang nhật kư chưa xa 

                     

Em và hai mươi năm.

* Chúc mừng ngày sinh én trắng

Đan Tâm. Phải chăng là cô nữ sinh viên đeo kính cận thị, mặc chiếc jupe trắng tinh với hàng nút đen óng ánh và dáng đi mảnh mai trên đôi giày cao gót mầu nâu trên đường phố Sài G̣n, trên băi biển Nha Trang năm nào.

Cô gái tươi cười nhí nhảnh năm xưa vẫn là một h́nh ảnh không phai mờ. Kể cả tâm hồn sớm sầu muộn mà những tiếng thở dài mong manh trên trang thư cho bạn bè thời con gái vẫn không ngớt dư vang.

Em thật dịu dàng  và cũng thật quyết tâm dũng cảm. Bỏ lại tất cả để đi cùng anh về một tương lai - rất mơ hồ - nào ai cũng có thể làm được.

Không hề sống cho ḿnh. Chỉ sống cho người yêu. Đi giữa đêm giới nghiêm để t́m cho chồng một viên thuốc. Thức đêm hàng tuần, hàng tháng để đánh máy những tác phẩm không biết chừng nào mới được in. Chờ đợi hăi hùng trong những đêm khuya đầy đe dọa khi chồng hoạt động bí mật. Bao nhiêu tháng năm dài gian lao từ khi sinh đẻ và nuôi dưỡng những đứa con cho đến tuổi trưởng thành. Vất vả, lo âu, yêu thương, nước mắt và hi vọng...

Học hành dở dang, nghề nghiệp chắp vá, những ước mơ riêng vẫn măi hoàn là những ước mơ không thành.

Không phấn son, không uốn tóc làm đầu, không quần là áo lượt, những đôi guốc mộc giản dị... nào em có đ̣i hỏi chi nhiều. Đúng hơn không mấy khi chăm chút cho bản thân. [Mà người phụ nữ nào chẳng muốn làm đẹp cho ḿnh, để làm đẹp mắt người]

Bữa ăn chỉ cần một món. Đan, móc hằng đêm bốn, năm tiếng chỉ để lấy vài trăm đồng tiền công. Nhà cửa luôn gọn gàng sạch mát. Hoa phải nở trong vườn và tươi vui trong b́nh cắm hàng ngày.

Lộn xộn bao nhiêu điều về em trong anh như thế. Nào phải anh không hiểu, không trân trọng gía trị một con người đă cùng đi với anh  mấy chặng đường đời trong gần một phần tư thế kỷ. Dù nói ra hay không, tất cả vẫn là như thế. Anh là kẻ muốn làm nhà văn - chưa biết tài năng đến đâu - nhưng chắc chắn một giọt nước mắt, một tiếng thở dài cũng giúp anh thấu rơ được nỗi niềm. Đừng nghĩ rằng anh thờ ơ, vô tâm, không t́nh cảm, thiếu trách nhiệm vv và vv... những điều đó sẽ vô cùng thương tổn.

Dĩ nhiên c̣n có những nhược điểm, những điều  không hài ḷng. Nhưng thôi anh không nhắc đến ở đây. Đây không phải là lúc phê b́nh, kiểm điểm. Đâu phải ai cũng hoàn thiện vẹn toàn.

Nên chăng một vài lời khuyên dù là của một kẻ cũng không hoàn thiện.

Phải chăng không nên quá lư tưởng, tuyệt đối hóa mọi chuyện để rồi thường xuyên bất măn, thất vọng. Ngay chính bản thân mỗi người cũng "lực bất ṭng tâm" trong biết bao trường hợp. Hăy thông cảm trong một chừng mực. Hăy tạm bằng ḷng. Tuyệt đối chỉ là một ước mơ vươn tới  không bao giờ đạt được trong cuộc đời này.

Phải chăng nên biết thích nghi với hoàn cảnh. Thích nghi không phải là thỏa hiệp với cái xấu mà chấp nhận những ǵ chưa thể đổi thay ngay để  từng bước cải thiện. Thích nghi để có thể ḥa đồng chia sẻ v́ cuộc sống xă hội đ̣i hỏi và không ai có thể khép kín thành ốc đảo giữa cuộc sống chung này.

Hăy lạc quan. Luôn luôn lạc quan. Từ  đáy vực sâu người ta vẫn có thể ngoi lên. Trong cái chết vẫn có đường sống. Trong hiểm nguy bế tắc, lối thoát vẫn đang chờ. Không phải hi vọng tin tưởng suông. Đó là lối sống thực tiễn. Nụ cười vẫn hơn  khuôn mặt buồn rầu. Tiếng hát vẫn nhẹ nhàng hơn tiếng thở dài. Dù trong hoàn cảnh nào.

Hăy hót lên đi. Để chúc mừng ngày sinh én trắng!"

 

* Hai mươi năm

“Hai mươi năm. Gần một nửa cuộc đời của chúng ta. Chúng ta chưa từng sống với ai khác lâu dài đến thế, kể cả bố mẹ, anh em, bè bạn.

Hai mươi năm. Chúng ta hiểu nhau đến mọi tận cùng ngơ ngách thể xác và tâm hồn. Hiểu cả những điều không muốn hiểu và không chấp nhận. Thế mới là hiểu đến tận cùng.

Hai mươi năm. Chúng ta đang độ trung niên, chưa ǵa đâu, nhưng thấm thía câu tục ngữ và câu thơ Nguyễn Duy:

              “ Trời cho sống ta cũng ǵa em ạ

               Con thương cha không bằng bà thương ông

               T́nh như rượu chôn lâu đằm lịm lại

                Cuối đời đem ra nhấm mới mềm ḷng.”

 

Hai mươi năm. Xin thôi hết mọi trách móc ưu phiền.T́nh thương nhau là rượu, không nhấm cũng mềm ḷng.

Hai mươi năm. Nghĩ về nhau đau đáu một niềm thương, c̣n lại chỉ là gío thoảng bay qua bay qua.

Hai mươi năm. Không cần nói dài lời. Một đóa hồng cũng đă ngát hương một đời chồng vợ.”

 

Xem tiếp Phần 2, Chương 47 - 51

trở về MỤC LỤC

 

art2all.net