Trạch An -Trần Hữu Hội

 

PHẦN SỐ CỦA ANH TÔI

 

 


          Nhiều năm sau khi anh tôi mất, mẹ tôi vẫn thường kể về chuyện ấy, bà kể rằng:

Năm ấy là năm Nhâm Ngọ, mẹ tôi cùng một người trong làng có việc phải ra Đông Hà, chiều lại, khi đi bộ về ngang chùa Sắc Tứ, một ngôi chùa nằm phía bắc tỉnh Quảng trị, tọa lạc trên một vùng cát trắng mà sau này khi chiến tranh tràn lan, vùng này mọc lên một căn cứ quân sự của Mỹ bao quanh ngôi chùa chỉ trừ một lối vào vừa đủ cho Phật tử trong vùng văn chùa, đảnh lể. Khi bà cùng người làng ghé chùa, sư trụ tŕ cùng các săi đang đạp lúa trước sân, mẹ tôi vái thầy rồi tỏ ư muốn xin xăm. Một chú tiểu tóc để chỏm nhanh nhạy theo lời sai của thầy, dẩn mẹ tôi vào chính điện, mẹ tôi đặt bó nhang lớn mua từ Đông Hà, đặt thêm một đồng bạc làm lễ vật rồi khấn vái, sau đó qua bên một chiếc bàn khấn lại, rút một thẻ tre gọi là xăm, đem ra cho sư trụ tŕ xem, Sư ngừng đạp lúa, nh́n vào xăm rất lâu rồi nói chậm răi:

- Mợ đang mang thai, một nam nhưng mạng này lại vắn số!

Mẹ tôi sững sờ đáp lại:

- Thưa thày, tôi vừa bỏ một đứa con chưa bao lâu, sao lại như vậy được?

- Xăm nói sao tôi nói vậy, mợ về xem lại.

Là người Quảng Trị, nhưng trong nhà tôi gọi cậu mợ, có lẽ cách gọi này là “mốt” thời thượng của những gia đ́nh từng đi làm cho Tây thời đó, tôi gọi cậu mợ cho tới khi gia đ́nh tôi rời quê lên tỉnh v́ chiến tranh.

Bố mẹ tôi mong mỏi một đứa con trai, nhưng hai lần sinh đều là gái, cái thai thứ ba mẹ tôi vừa bị hư cũng là gái, trong khi đó tuổi của bố tôi đă bốn mươi tám và mẹ tôi hai mươi tám.

Chuyện của bố mẹ tôi gặp nhau là một chuyên hiếm hoi, nguyên bố tôi đă có một đời vợ, bốn đứa con. Thời gian này người được bỗ ra làm việc ở Quảng B́nh, năm sau, môt trận dịch hạch xảy ra, cả vùng Quảng B́nh, Quảng Trị chết rất đông, có nhà mất cả gia đ́nh, đi đâu cũng nghe tiếng khóc than! Mẹ đích tôi cùng các anh chị nằm trong số đó!( trong nhà tôi gọi vợ trước của ba tôi là mẹ đích) .

Sau khi an táng vợ và các con, người buồn rầu trở lại Quảng B́nh làm việc. Trước là một người hoạt bát năng nổ, nhưng nay u uất buồn rầu.

Ông ngoại tôi là bạn đồng liêu thân thiết với bố tôi.

Sau hôm giỗ măn tang mẹ đích tôi không lâu, ông ngoại tôi trong một bữa rượu, đă gợi ư gả con gái cho bố tôi, dù con ḿnh c̣n quá trẻ, mới mười bảy tuổi!

Mẹ tôi kể lại khi ông ngoại gọi, mẹ tôi đang bẻ bắp sau nhà, nghe ông ngoại nói ra ư ḿnh, mẹ tôi cúi mặt nói lí nhí:

- Thầy muốn vậy cũng được ạ!

Bởi bố tôi là bạn thân thiết với ông ngoại tôi, mẹ tôi không lạ ǵ người đàn ông hiền lành, thích thơ phú và vui tính này!

Trở về nhà, mẹ tôi kể chuyện lá xăm với bố tôi, ông liền đưa mẹ tôi lên tỉnh, nhờ một người bạn là bác sĩ, trong tỉnh ai cũng gọi ông là “Đốc tờ Hy”.

Sau khi thăm thai, Đốc tờ Hy trở ra nơi bố tôi ngồi, vui vẻ bắt tay bố tôi, nói:

- Thai bốn tháng rồ́, mong là trời cho “xừ” một quư tử.

Bố tôi theo Tây học, ít khi tin vào tử vi bói toán, nhưng rôi cũng hoang mang với lá xăm!

Gần cuối năm th́ anh tôi chào đời, cả nhà tôi, hai chị c̣n nhỏ, bố mẹ tôi và hai bên nội ngoại…hoan hỷ vui mừng. Nhưng mẹ tôi th́ lo âu tùng ngày v́ tin vào số mệnh, vị sư nói “vắn số” nhưng khống biết “vắn” là tại thế được bao lâu!!!

Nỗi lo âu thường trực trong ḷng bà cho tới khi anh tôi qua đời!

Bấy giờ chúng tôi đă lớn, nhưng v́ thương mẹ nên cũng ngồi nghe kể dù đă thuộc nằm ḷng, thỉnh thoảng chen vào, hỏi mẹ một vài chuyện về anh, cũng đă nằm ḷng, nhưng dù đă nằm ḷng vẫn không khỏi khóc. Chẳng hạn như sau khi anh tôi được ba tuổi, mẹ tôi sinh thêm chị gái tôi, năm sau, giặc Tây càn, những trận càn liên miên thời đó. Mẹ bồng chị tôi, anh tôi chạy cùng hai chị, không may đạp nhằm cái gai tre xuyên qua bàn chân, đau lắm! Thấy anh tôi không chạy được, các chị cũng c̣n nhỏ không cơng nổi, mẹ tôi muốn bỏ lại chị tôi bên đường để cơng anh tôi. Nhưng anh tôi không chịu, khóc lóc, nhất định là: “Con đi được, mợ đứng bỏ em!” Rôi anh tôi tấp tểnh đi bằng gót chân non nớt! Chúng tôi luôn khóc về chuyện này, khi chị tôi đă lớn khôn, chị vừa khóc vừa gọi “Anh ơi !!!” làm chúng tôi sụt sùi!

Thời gian này bố tôi đă bỏ việc ở Quảng B́nh, thoát ly lên chiến khu Ba Ḷng, được một vài năm, ông bị Tây bắt phải nằm nhà lao mấy năm. Trở về, bố tôi nhớ lại lời của lá xăm, người nguyên xin ơn trên cho thêm đứa con trai nữa, trời cho thật, anh kế tôi ra đời vào năm Nhâm Th́n, bố tôi đặt tên là Trần Như Nguyện, nhưng vài năm sau, sinh thêm tôi khi mẹ tôi đă bốn mốt tuổi, bố tôi sáu mốt! Tôi thường bị trêu là con ông già. Vậy là gia đ́nh tôi có sáu người con, ba trai ba gái.

Tản cư lên tỉnh, gia đ́nh tôi nhờ ông Tỉnh trưởng giúp cho một chỗ ở, công việc sinh nhai là nấu cơm cho thợ hồ, thợ mộc xa nhà. Ăn ngày, ăn tuần, ăn tháng tùy…

Ông Tỉnh trưởng thường đến nhà tôi chuyện tṛ cùng bố tôi, ông từng là một thầy giáo dạy văn. Ông là tỉnh trưởng dân sự cuối cùng v́ sau đó những tỉnh trưởng đều là Quân đội.

Có một lần, bố tôi đọc cho ông nghe câu đối mà bố tôi mới làm xong:

“Bán cháo, bán cơm, không bán nước,
“Mua đồng, mua trự. chẳng mua quan.

Ông Tỉnh trưởng khen rồi xin cắt nghĩa, bố tôi nói:

-Tôi tản cư lên tỉnh, nhờ ông Tỉnh trưởng giúp cho chổ ở, nấu cơm bữa cơm tháng sinh nhai, nên chỉ bán cháo bán cơm, c̣n nước th́ lấy từ sông Thạch Hản lên, ai khát th́ cho người ta uống chứ không bán. Nhà tôi nghèo, chỉ có tiền đồng tiền trự, chứ làm ǵ có tiền quan mà mua.( Lúc này tiền tệ không c̣n “trự” “quan”, Nhưng ông mượn đơn vị tiền tệ cũ để nói lên ư ḿnh trong câu đối.)

Tâm đắc với câu đối, ông Tỉnh trưởng về, hôm sau cho chở tới 10 bao gạo rồi giới thiệu các công chức xa nhà đến ăn cơm, nhà tôi đông như quán cơm xă hội. Mẹ tôi đă vất vả càng vất vả hơn!

Vất vả bận rộn, nỗi lo về anh tôi cũng vơi đi phần nào. Cho đến một hôm, có một thầy chấm số Tử vi từ Huế ra, chuyên chấm tử vi cho những nhà giàu, quan chức trong tỉnh…đến ăn cơm. Ông thầy đau bao tử nên hơi tái xanh, gầy. Mẹ tôi chừa phần cơm thường bỏ thêm cho ông một miếng cháy bởi ông rất thich cơm cháy.

Năm trước, anh tôi thi rớt tú tài phần nhất. găp lúc ṭa hành chánh tính có tổ chức “Đoàn cán bộ hành chánh lưu động”. Anh tôi được tuyển dụng.

Tôi c̣n bé nhưng cũng nhớ là đêm ấy là đêm mưa rét, bố tôi ngồi chuyện tṛ cùng thấy tử vi, ông ấy gọi anh tôi, bảo vào trong pḥng xem dưới hạ bộ có nốt ruồi đen hay không, anh tôi theo lời rồi ra xác nhận là có. Ông cười bảo với anh không có ǵ, ông ngồi cùng bố tôi một lát rồi về nhà trọ.

Hôm sau ông lại đến ăn cơm, ông nói nhỏ với bố tôi:

- Ba mươi mốt tuổi nó hết số anh à!

Bố mẹ tôi buồn lắm, nửa tin nửa không muốn tin!

Ba mẹ tôi giấu không cho chúng tôi biết, nhưng cũng chẳng giấu được bao lâu, anh tôi và cả nhà đều biết, ai cũng cố không tin ông Thầy tử vi!

 

oOo

 

Lá xăm và lời thầy tử vi cũng chỉ là hé lộ mơ hồ về số phần của anh tôi, có vẻ như đă được định mệnh sắp đặt. Tin hay không tin cũng chỉ biết đợi chờ!

Những lắng lo xoay trở tạo cho ḿnh có được một “cái ǵ đó” trước khi tuổi ba mươi mốt đến là ư nghĩ luôn hiện hữu và chi phối những chọn lựa của anh tôi!

Anh tôi thích thơ-văn, anh cùng hai người bạn ra một tập thơ mỏng chép tay, in roneo, lấy tựa là “Thi phẩm: Buồn hôm nay”, anh cũng gởi thơ cho các báo, một vài bài thơ của anh được đăng trên bào “Phổ Thông” và “Bách khoa”.

Anh vào lính, thi lại tú tài rồi xin vào làm ở Đài Phát Thanh Quân đôi, ở Huế.

Năm sau anh cưới vợ, ở tuổi hai mươi mốt, mặc cho gia đ́nh phản đối !

Làm ở đài phát thanh không bao lâu th́ cuộc chỉnh biến 1963 xảy ra cùng với chiến sự lan tràn, anh về làm lính tiểu khu Quảng Trị, ở đó cho đến biến cố tết Mậu Thân.

Những đứa con ra đời, anh tôi lại có thêm nỗi lo kinh tế! Là lính tiểu khu, ngoài những giờ gác đêm, anh tôi được tự do, anh làm thông dịch cho những nhà thầu nơi các căn cứ Mỹ để kiếm thêm thu nhập, phụ vào đồng lương ít ỏi của anh binh nh́.

Ông Tỉnh trưởng dân sự ngày nào, sau khi thôi làm tỉnh trưởng, ông ứng cử Hạ nghị viện và lúc này đang là Bí thư Hạ viện tại Sài g̣n. Khi ứng cử nhiệm kỳ đầu, anh tôi đến các quận trong tỉnh để vận động cho liên danh của ông. Trong lần về lại, gặp anh tôi, ông khuyên anh tôi vào trường Bộ binh Thủ Đức, sau khi ra trường sẽ ứng cử Hạ viện như ông trước đây. Trong thời chiến, ứng cử viên là sĩ quan quân đội sẽ được cử tri quân nhân ủng hộ.

Năm 1970 bố tôi mất v́ bệnh phế quản, có lẽ là di chứng của những năm nằm nhà lao.

Theo lời khuyên của ông Tỉnh trưởng, anh tôi vào Trường Sĩ quan Thủ Đức, khóa 3/70.

Măn khóa, anh nằm trong số được chọn đơn vị. Chiến sự căng thẳng khắp nơi, bốn đứa con là động lưc cho anh tôi chọn tiểu khu Phong Dinh v́ nghĩ rắng Miền tây gạo và thức ăn rẻ! Chuyện ứng cử Hạ viện không c̣n trong tầm tay.

Anh vẫn viết, cộng tác với các nhật báo. Anh viết những bản tin, phóng sự, thỉnh thoảng đăng một vài truyện ngắn và thơ… đem lại một khoản tiền nhuận bút cho kinh tế của anh.

Văn thơ anh lúc này bi quan với những: “mộ phần, nghĩa trang, cái chết”, những gian truân đời lính, bên cạnh những bài thơ mang ước vọng ḥa b́nh…

( Tôi c̣n nhờ vài câu:

Đường đi vào nghĩa trang,
Buổi chiều nghiêng nắng đổ
Em cúi ḿnh hỏi mộ
Mộ anh ở nơi nào?!

……………………
Hay như:

Nếu một mai Quê hương tàn tiếng súng,
Anh giă từ vũ kh́ trở về em
Anh quên hết những oán hờn xưa cũ,
Gối đau thương trong giấc ngủ say mềm…

………………………………………….)

Gia đ́nh tôi vẫn ở Quảng Trị cho đến tháng 4 năm 1972. Quê tôi rực lên bởi đạn pháo. Chết chóc, ly tán…Gia đ́nh tôi nhờ chạy trước nên không qua đoạn Quốc lộ 1, nơi được gọi là “Đại lô kinh hoàng”.

Anh tôi từ Cần Thơ đăng báo t́m “ mẹ và em ”, anh cho tôi địa chỉ một người bạn gái ở đường Vơ Tánh Sài Gón. Đến đó, anh sẽ đón mẹ và tôi đưa về Cần Thơ.

Anh kế tôi lúc này cũng đă vào trường Thủ Đức, khóa 4/71. Các chị tôi ở lại Đà Nẳng trong các trại tạm cư, chờ khi tái chiếm được Quảng Trị sẽ hồi cư.

 

oOo

Gặp lại anh ở Sài Gón, mẹ tôi rơi nước mắt v́ mừng mà cũng v́ anh gầy và tái xanh, anh cười bảo là muỗi nhiều nên sốt rét. Anh muốn mẹ và tôi ở lại vài ngày ở Sài g̣n để anh đưa đi thăm bà con nhưng mẹ tôi không muốn, bà nôn nóng về với các cháu, chị dâu tôi đang mang thai đứa thứ năm!

Ngồi trên chiếc xe về miền tây ở bến xe Chợ Lớn, anh nói nhiều cho tôi biết về Cần Thơ, những bến Ninh Kiều, phi trường B́nh Thủy, phà Cần Thơ rộng qua sông Cửu Long, Rạch Chanh nơi đơn vị anh đóng quân…Anh cũng nói đến Nghĩa Trang Quân Đội Biên Ḥa, anh muốn nếu chết th́ chôn anh ở đó! Câu nói như bất chợt ấy làm tôi nặng ḷng!

Một cô gái mang một chồng sách lên xe bán dạo, tôi vui trở lại. Anh chọn bốn cuốn: “ Chiến trường tồi tệ “ của Ngô Đ́nh Vận, “Một chút mặt trời trong nước lạnh” của F. Sagan, bản dịch của Kiều Diểm Hồng. Anh nói về nhà văn nữ người Pháp cho tôi biết, nói qua về trào lưu “Hiện sinh”... , mua thêm cho tôi hai số nguyệt san “Văn Học”: Một số viết về nhà thơ Quang Dũng và một số về Hoảng Cầm. H́nh b́a số về Quang Dũng có in h́nh nhà thơ, anh tôi nói đó là áo của sĩ quan Hoàng Phố, nói cho tôi nghe về trường quân sự này, cũng nói thêm về Vũ Bằng và mấy cây bút trong những số này làm tôi háo hức đến Cần Thơ, nơi căn nhà mướn của anh để xem…

Căn nhà mướn chật chội làm tôi thương anh hơn. Những ngày phép c̣n lại thật quư, anh em tôi ngồi chuyện tṛ về thơ, văn, nhạc…Tuy tuổi chênh nhau nhiều nhưng anh em tôi gần gủi nhau hơn các anh chị khác. Lúc này tôi mới mười sáu c̣n anh ba mươi mốt ! Vốn thơ tôi không quá cuốn “Việt Nam Thi Nhân” của Hoài Thanh. Nhạc th́ tôi kha khá nhờ nghe nhiều, chúng tôi cùng sở thích. Nhạc Tiền chiến và Trịnh Công Sơn. Thời gian này băng nhạc “ Như cánh vạc bay"" Cỏ xót xa đưa” của Trịnh Công Sơn đang thịnh hành, trong những cuốn băng Cassete tôi mang theo được về Cần Thơ được nghe liên tục. Tôi cũng mang theo được cuốn “ Yêu nhau khi c̣n thơ" và " Khi loài thú xa nhau” của Lê Uyên và Phương, c̣n có một cuốn nhạc chọn lọc tôi rất quư v́ tôi đă cất công vào nhà thu băng Hoa Đàm ở cửa Thượng Tứ, Huế. thu chọn những bài mà tôi thích “Trăng mờ bên suối”, “Suối mơ”, " Chiếc lá cuối cùng”, “Đêm đông”… Tôi chọn cho được giọng ca Thái Thanh và Sỹ Phú. Thu chọn bài đắt gấp ba lần thu nguyên băng, nhưng tôi vẫn kiếm tiền thu cho được.

Thế mà vài ngày sau tôi phải bán cái máy Cassete ấy! cái máy này tôi mang theo từ Quảng Trị. Khi hết phép, anh tôi về đơn vị nhưng không có tiền, tôi đề nghị bán chiếc máy, anh không cho, nhưng rồi cuối cùng cũng phải chấp nhân v́ ngoài tiền mang theo về đơn vị, c̣n tiền ăn cho cả nhà! Tội nghiệp anh, tự an ủi là lănh lương sẽ mua lại cho tôi cái máy tốt hơn!

Hai anh em, tôi xách cái máy, anh tôi vác cài thùng loa Sharp, qua các phố Cần Thơ t́m chỗ bán. Mồ hôi đẩm chiếc áo lính của anh tôi, khi tới một tiệm sửa máy, đồng ư mua lại, anh tôi rút khăn lau mặt, không biết anh lau mồ hôi hay những giọt nước mắt, có lẽ cả hai!

Trước khi trở lại đơn vị, anh tôi xin cho tôi đi học. Tôi vừa xong lớp chin, muốn bỏ lớp mười để vào lớp mười một. Anh tôi ngại tôi không theo kịp, nhưng tôi hứa là sẽ cố gắng. Tôi vào lớp mười một trường Nông Lâm Súc Cần Thơ nhờ thầy Giám học cảm thông cho hoàn cảnh chiến tranh của Quảng Trị, không đ̣i hỏi hồ sơ lớp mười.

Sáng ngày anh về đơn vị, mẹ tôi đưa cho anh ba ngàn, trong số tiền bán cái máy, nhưng anh chỉ lấy một ngàn, nói là “con chỉ đi ba ngày rồi về”.

Những ngày ở nhà, anh thường hỏi tôi mấy giờ rồi, tôi sợ anh về đơn vị không biết giờ nên cởi cái đồng hồ hiệu Bulova bào anh mang theo, tôi ở nhà không cần, bởi anh nghĩ chỉ ba ngày rồi xin phép về nên cũng mang vào tay.

Có lẽ mẹ tôi đă đếm tùng ngày của năm Nhâm Tư, 1972 và mừng thầm v́ đă đến tháng bảy!

Anh tôi trở lại đơn vị hôm mồng một, mẹ tôi phấp phỏng âu lo, có những lúc tôi thấy bà ngồi lầm rầm khấn ông bà. Những lúc như thế, tôi thường nói rằng mẹ đừng lo lắng, anh đang bệnh, là Đại đội phó th́ anh ấy cũng chỉ ở hậu cứ chứ chết chóc ǵ!

Tôi cũng không buồn đi chơi đâu, dù rằng Cần Thơ là nơi tôi thường nghe tiếng là Tây Đô với nhiều cái đẹp, tôi nằm ngấu nghiến mấy cuốn sách vừa mua.

Đúng ba ngày từ hôm anh tôi đi, sáng sớm có một bà ở cuối lộ 19 bị trúng gió độc chết, bà cũng ba mươi mốt tuổi! Mẹ tôi bần thần như người mất hồn, đứng lên ngồi xuống, đi ra đi vào!

Chừng mười giờ sáng, có một anh lính đi ngang nhà, mẹ tôi bảo tôi chạy ra hỏi, tôi đi ra:

- Anh t́m nhà ai?

- Nhà Thiếu úy Dụng ở đâu ạ?

- Tôi là em anh Dụng!

Anh lính đứng im không nói thêm ǵ, mẹ tôi lao ra hỏi dồn dập:

- Thằng Dụng sao rồi, sao rồi?!

- Thiếu úy chết rồi ạ!

Mẹ tôi và chị dâu thét lên rồi lăn lóc giữa đường, tôi cố trấn tỉnh hỏi anh lính là anh chết lúc nào, hiện ở đâu?

- Ổng chết năm giờ sáng, xe của đơn vị đang ở đầu lộ chờ đưa thân nhân xuống nhà xác quân khu…

Mẹ, chị dâu và tôi đến nhà xác, xe vẫn chưa đưa xác anh về. Hôm ấy mất điện, nhà xác ngập ngụa máu từ các ngăn lạnh chứa xác chảy ra! Chừng hai mươi phút sau, anh tôi về trên chiếc xe cứu thương, với một mảng mặt vỡ nát và ba vết đạn trên ngực và bụng !

Anh tôi bảo chỉ đi ba ngày rồi xin phép về, đúng ba ngày, anh tôi trở về như thế! Hôm ấy là ngày 03 tháng 7 năm 1972, anh tôi đúng ba mươi mốt tuổi như trong là số tử ví mà ông thầy chấm ngày nào!

Thẻ xăm và lá số tử vi khiến anh tôi lo lắng rồi có những chọn lựa sai lầm, đưa đến cái chết đúng như lá số tử vi, hay dù có làm ǵ chăng nữa, cũng không qua được số phần mà định mệnh đă định dặt cho cuộc đời ngắn ngủi của anh tôi?

Đó là câu hỏi luôn dằn vặt tôi cho đến bây giờ, không chỉ riêng định mệnh của anh tôi, mà tất cả những con người tồn tại trong cơi hiện sinh mong manh này.



Tháng III, 2015.

Trạch An Trần Hữu Hội


 

art2all. net