TÔN THẤT TÀI

BIÊN KHẢO VỀ SỰ H̀NH THÀNH TÊN :

TRƯỜNG TRUNG HỌC NGUYỄN TRI PHƯƠNG - HUẾ

 

Qua thông tin của FB Trường TH Cơ Sở Nguyễn Tri Phương mới được dời từ cơ sở cũ ở đường NTP Huế đến cơ sở mới 63 Tố Hữu, phường Xuân Phú, như hiện nay sẽ tổ chức kỷ niệm 80 năm ngày thành lập trường mang tên NGUYỄN TRI PHƯƠNG vào ngày 04/9/2020 với mốc thời gian từ năm 1940 ( Năm thành lập trường tư thục VIỆT ANH ). Đây là một sự nhầm lẫn lớn trong lịch sử giáo dục của Huế.

Tôi một CHS TH Nguyễn Tri Phương khóa 1963-1970 qua tham khảo một vài nhân chứng hiện c̣n sống và đă từng học trường mang tên Nguyễn Tri Phương từ những ngày đầu năm 1954 -1955. Họ đă từng là các vị GS qua các nền đệ nhất cọng ḥa và đệ nhị cọng ḥa. Được trực tiếp gặp và trao đổi với GS sử địa Trần Viết Ngạc, tôi đă tập hợp một số chi tiết rất quan trọng để xác minh trường Trung Học được mang tên một vị tướng chống Pháp kiên cường Nguyễn Tri Phương là vào thời điểm nào của lịch sử như để cho mọi người có cơ sở sau này khi tổ chức những sự kiện nhằm tôn vinh và duy tŕ danh hiệu của một trong 4 trường Trung Học nổi danh một thời ở đất Thần Kinh :

" QUỐC HỌC- ĐỒNG KHÁNH- NGUYỄN TRI PHƯƠNG- HÀM NGHI ".

 

Theo ḍng lịch sử của đất nước ta th́ vào năm 1945-1946 là năm Toàn Quốc Kháng Chiến cho đến tháng 12/1946 Pháp tái chiếm Huế và dân chúng Huế bắt đầu hồi cư.

Năm học 1947-1948 các trường công lập ở Huế mới bắt đầu khai giảng lại sau một thời gian tản cư. Trong thời điểm này ở Huế chỉ có 2 trường TH công lập là Khải Định và Đồng Khánh, chưa có trường mang tên Nguyễn Tri Phương.

Cũng từ niên khóa này trường Tư Thục Việt Anh do Dược Sỹ Phạm Doăn Điềm thành lập từ năm 1940 đă bị đóng cửa, có thể do chính sách hoặc do không c̣n đủ sĩ số để hoạt động sau một thời gian tản cư đầy loạn lạc.

Do cơ sở vật chất của trường Khải Định lúc này bị Pháp chiếm đóng làm tổng hành dinh nên các học sinh của Khải Định phải đi học nhờ ở một số cơ sở vật chất nơi khác. Đây chính là mấu chốt để nhầm lẫn về h́nh thành trường Trung Học mới mang tên Nguyễn Tri Phương mà lâu nay ở Huế vẫn chưa xác minh được tính lịch sử của ngôi trường này.

Các học sinh của Khải Định vào năm học 1947-1948 được phân bổ như sau:

1/ Các lớp đệ nhị cấp từ đệ tam đến đệ nhất th́ học nhờ ở cơ sở vật chất của trường Đồng Khánh:

+ Học sinh Khải Định học dăy phía phải nh́n từ cổng vào với hiệu lệnh là trống.

+ Học sinh Đồng Khánh học phía trái nh́n từ cổng vào với hiệu lệnh là kẻng.

2/ Các lớp đệ nhất cấp từ đệ thất đến đệ tứ phải học nhờ ở cơ sở bị bỏ trống của trường Tư Thục Việt Anh sau khi sở học chánh Trung Phần đă liên hệ và được sự đồng ư của DS Phạm Doăn Điềm.

Vào thời điểm này CGS Trần Viết Ngạc đang theo học đệ nhất cấp trường Khải Định đă phải về học tại cơ sở vật chất của trường Việt Anh.

Theo Thầy Ngạc th́ lúc này người quản lư tại cơ sở trung học đệ nhất cấp của Khải Định là một Giám Học thay mặt Hiêu Trưởng điều hành đó là Thầy Thân Trọng Hy tương đương với phó Hiệu Trưởng. Tổng giám thị là Thầy Nguyễn Đóa.

Các vị Hiệu Trưởng Khải Định qua các thời kỳ này là Thầy Nguyễn Hữu Thứ; Thầy Huỳnh Ḥa chỉ ghé thăm cơ sở đệ nhất cấp Khải Định vào những ngày cuối tháng để phát bảng Danh Dự và Tưởng Lệ. Thầy Ngạc c̣n cho biết là vào cuối năm học khi cần tập trung toàn trường Khải Định để làm lễ tổng kết phát phần thưởng th́ phải mượn nhà chơi của trường Đồng Khánh để tiến hành gom học sinh đệ nhất cấp từ cơ sở Việt Anh và học sinh đệ nhị cấp đă học nhờ tại đây. Một thời nhiêu khê của các bậc lăo thành Cựu Học Sinh Khải Định.

Đến năm 1954 hiệp định Genève kư kết, Pháp rút khỏi Việt Nam.

Năm học 1954-1955 các học sinh đệ nhị cấp Khải Định được về lại cơ sở cũ của ḿnh. Lúc này thầy Nguyễn Văn Hai là Hiệu Trưởng đă cùng học sinh bưng bê bàn ghế từ Đồng Khánh về Khải Định và cùng dọn vệ sinh sân trường. Lúc này trường Khải Định được đổi tên thành trường Quốc Học như hiện nay.

Cũng chính trong năm học 1954-1955 này số học sinh đệ nhất cấp của Quốc Học đang học nhờ ở cơ sở vật chất của trường Tư Thục Viêt Anh được tách ra khỏi và thành lập riêng một trường mang tên mới :

TRUNG HỌC NGUYỄN TRI PHƯƠNG

( Chỉ có học sinh đệ nhất cấp c̣n lên đệ nhị cấp th́ phải về học ở Quốc Học. Măi đến năm học 65 - 66 th́ TH NTP mới có đệ nhị cấp.)

Tóm lại qua các sự kiện lịch sử và nhân chứng GS Trần Viết Ngạc ( hiện đă U90 ) th́ trường trung học chính thức mang tên NGUYỄN TRI PHƯƠNG HUẾ là từ năm 1954 với niên khóa đầu tiên của trường NTP là 1954-1955 : Bao gồm tất cả học sinh Quốc Học niên khóa 1953-1954 trở về trước.

Những mong các vị trong ngành Giáo Dục tại Huế và các bậc lăo thành trong lịch sử văn hóa Huế tham khảo để xác minh một mốc lịch sử quan trọng của một ngôi trường Trung Học Công Lập một thời là một trong Tứ Trụ đất Thần Kinh.

 

Mùa Phật Đản 2564.

Tôn Thất Tài.

CHS NTP 63-70.


 

trang Trần Dzạ Lữ

art2all. net