Trần Dzạ Lữ

 

HƯƠNG CAU QUÊ NHÀ

 

 

1. Cứ yên chí là ăn tết SàiG̣n năm thứ 32. Không dự định. Không náo nức v́ năm nào cũng vậy: Tết SàiG̣n không giống Tết Huế hay Hà Nội. Nóng nực. Cộ xe và người với người… Bất ngờ một cú điệnthoại bên kia đại dương gọi về: Anh L hả ?Năm ni anh về Huế ăn Tết nghe! Tôi như người từ trên trời rơi xuống: Có tiền mô mà đi! - Anh yên chí. Em đài thọ cho anh về Huế. - Vậy th́ anh cảm ơn em.

Cũng ngót nghét 32 năm không gặp, không liên hệ v́ mỗi người một phương. Đâu ngờ Loan  có số điện thọai của tôi để gọi về và nhịp cầu tri kỷ được nối kết.

Thế là tôi hối hả mua vé tàu ngày mồng 3, toa 10, số giường nằm 18 ở trên tầng 3. Mười hai giờ hai mươi tàu chạy,  tôi nằm yên như thế để trôi ra Huế lúc bảy giờ sáng ngày mồng bốn.

Bước xuống ga gặp rét và mưa phùn. Tôi vào quán kêu 1 ly café, một tô bún ḅ bỏ bụng. Sau đó gọi điện thọai cho đứa em ở làng Văn Hóa Ngọc Anh lên đón. Rất bồi hồi khi trở lại nơi chôn nhau cắt rún. Bà con, anh em gặp lại nhau cảm động khôn cùng.

Ngày đầu tiên đến Huế là về thăm cậu, d́ nơi quê ngoại. Thời nhỏ dại, cha mẹ tôi mất sớm, cậu, d́ thường cơm đùm gạo bới đem lên. Bà ngoại th́ là số một rồi, lúc nào cũng nhắc đến mẹ tôi và yêu thương cháu hết mực. Chừ ghé thăm và gửi một ít quà. D́ Quên, mợ Ngộ rưng rưng nước mắt. Suốt đời anh em tôi mang ơn bên ngoại. Món nợ t́nh này biết bao giờ trả hết. Vân Thê, Quê Ngoại tôi ơi !

2.   Lên Trà Am thăm mộ mẹ cha mà chạnh ḷng v́ mấy mươi năm rồi vẫn c̣n mộ đất.Bảy anh em tôi như bảy nhánh sông trôi đi biền biệt trong khó nghèo. Năm nay hạ quyết tâm xây cho bằng được 2 ngôi mộ ấy. Và cũng thật cảm động khi nghe tin chị Ái Niệm từ Đà Nẵng bay ra xây mộ cho bà ngoại ( công việc này lư ra là của anh em tôi v́ đây là mộ bà nội).

Vậy là tháng giêng Canh Dần, chúng tôi đặt đá xây 3 ngôi mộ. Người ta bảo: Sống cái nhà, chết cái mồ. Mồ yên mả đẹp thế là vui, v́ đời chúng tôi không lo được th́ ăn nói làm sao với con cháu? Mỗi ngày làm được việc hiếu là tốt. Sau nầy ḿnh ra sao th́ cũng chẳng cần nghĩ đến. Nghe đứa em nói vùng này cũng bị quy hoạch, nhưng chắc cũng phải mất năm mười năm nữa. Tôi nói: Làm chi được cứ làm. Sau này ra sao hăy hay…

Trên mộ mẹ có ghi khắc một bài thơ của tôi. Làm thơ t́nh suốt cả đời, nhưng làm thơ cho mẹ chỉ đếm đầu ngón tay. Dù sao cũng trút được nỗi ḷng của ḿnh với mẹ:   Con đi biền biệt xứ người/ Tóc xanh nay đă bạc rồi mẹ ơi/ Vẫn c̣n mắc nợ tao nôi/ Ngày xưa mẹ đă đứng ngồi ru con…Lời ru của mẹ đă quyện vào đời tôi nên dù đi qua giông băo cuộc đời, khi ch́m khi nổi, tôi vẫn vui v́ nếu không thành công ḿnh cũng đă thành nhân. Cảm ơn mẹ đă sinh ra con trên cơi dương thế này…

3.   Buổi sáng bạn bè thời Trung học Nguyễn tri Phương réo tôi liên tục qua điện thoại di động. Vậy là tôi đến quán Café Vô Thường.

Ở đó có mặt mười mấy bạn, có thêm thầy Tuế ( thầy dạy Lư Hóa). Thầy đă 73 tuổi, tóc bạc trắng nhưng vóc dáng c̣n khỏe mạnh lạ thường. Thầy tṛ và bè bạn xiết tay nhau mừng vui ( nhất là tôi sau 42 năm mới gặp lại). Thầy Tuế nắm chặt tay tôi nói: Rất cảm ơn trời đất đă cho ḿnh gặp lại nhau. Dạy lớp Tứ A1 tôi nhớ L nhiều nhất, biết tại răng không ? V́ hồi nớ  em tặng tôi một bài thơ chép tay, tôi c̣n giữ đến giờ. Chữ viết bay bướm, cách tŕnh bày đẹp mắt. Tôi rất cảm ơn thầy bởi thường th́ học tṛ nhớ thầy chứ hiếm khi thầy nhớ tṛ. Ôi ! 42 năm biết bao vật đổi sao dời, vậy mà t́nh cảm thầy tṛ vẫn như xưa. Sau chầu café, Lộc xồi và Hiển cận mời hết thảy về nhà 2 bạn để lai rai. Rượu XO tràn trề. Bia lai láng. Mồi bao la. Cuộc nhậu kéo đến nửa chiều, vậy mà tôi không say kể cũng lạ. Phải chăng 42 năm xa cách đă dồn lại cho một ngày nồng ấm t́nh bè bạn. Phải chăng tết Huế se lạnh và mưa phùn lay phay, uống rượu sẽ ấm lại ḷng đứa tha phương ?

Huế và t́nh người, t́nh bè bạn thời trung học không thể nào quên. Lúc này tôi lại nhớ Phượng. Phượng nhí đă qua Mỹ năm 75. Năm ngoái có về Huế thăm bạn bè và vào SàiG̣n t́m tôi. Vẫn những chân t́nh xưa, Phượng bảo T.T.Thanh và tôi hăy lập nhóm cựu học sinh Nguyễn Tri Phương. Có cựu học sinh Quốc Học, Đồng Khánh, Nguyễn Tri Phương tại sao không?

4.    Buổi sáng, sau khi lót dạ bằng  những tô Cơm Hến. Tôi mua một ít bánh qua nhà V.Tịnh ở đường Huỳnh Thúc Kháng thắp nhang cho chị Loan. Người chị thân t́nh năm 76 thường giúp đỡ vợ chồng tôi lúc khốn khó. Chị qua đời đột ngột để lại bạn tôi lẻ loi mấy chục năm rồi. V.Tịnh gọi một số anh em văn nghệ thân quen đến nhà uống rượu đầu năm. Trong bàn rượu thấy có P.T.Hầu, N.Thương, N.Quân, C.T.Hà, Đ.C.Bảy, có người từ Ban Mê về là Dz.L.Kiều. Suốt buổi sáng tràn trề vui vẻ. Tôi đưa ra tập ảnh và tiểu sử nhóm TVĐ Mây Ngàn từ năm 63 đến 68 do tôi chép tay và lưu hành hàng tháng. Nh́n lại tấm ảnh của ḿnh ngày xưa (đẹp trai, con nhà giàu, học giỏi ), V.Tịnh xúc động bởi không ngờ tôi c̣n giữ được đến giờ. Thành viên của TVĐ Mây Ngàn c̣n hiện hữu một nửa. Một nửa đă qua đời trong chiến tranh. Gợi nhắc lại những tháng ngày viết lách của thập niên 60, anh em thật bùi ngùi bởi quăng thời gian ấy đẹp đẽ và ấn tượng vô cùng.

Khi tàn cuộc rượu, theo yêu cầu của tôi, V.Tịnh chở tôi đi thăm H.Đ.Nhuận, người bạn họa sĩ bị tai biến năm ngóai ở đường Minh Mạng. Thấy Nhuận nằm một chỗ, cọ, màu nằm một nơi, tôi xót xa vô cùng. Đây là một người đam mê hội họa triền  miên.Và cuộc sống của anh có nghĩa là hội họa. Thập niên 60 anh theo L.V.Tài như h́nh với bóng. Nhờ đam mê ngồn ngộn và đi, sống nhiều nơi, vẽ nhiều chốn, nên tranh của anh triển lăm và bán được ở trong nước lẫn nước ngoài. Hiện có những bức tranh cở lớn của Nhuận nằm ở Bảo Tàng Hà Nội. Nhuận đă đi, sống, vẽ khắp nơi, khắp chốn. Có những năm tháng Nhuận đă sống một ḿnh ở  trong rừng dừa Thanh Bồ - Đà nẵng  thật ma quái. Nhưng rồi Huế vẫn là nơi trở về và chơi vơi trong căn nhà ở đường Minh Mạng. Thăm Nhuận một hồi tôi và V.Tịnh từ giă. Nhuận nói: Mi kư cho tau một chữ trên bức tường đă có nhiều bạn bè kư rồi đó hí! Thế là tôi lấy cọ, màu kư lên bức tường như ư của Nhuận.

Chia tay người năm cũ, V.Tịnh chở tôi đi thăm Đền  Huyền Trân Công Chúa. Đền tọa lạc trên  một ngọn đồi tuyệt đẹp. Phía bên phải đi xéo xuống là Chín Hầm. Địa danh này nổi tiếng một thời bạo chúa N.Đ.Cẩn giam người.Bước vào đền tôi và V.Tịnh thắp nhang lạy Huyền Trân Công Chúa-người đă hy sinh đời ḿnh lấy vua Chiêm để có 2 châu Ô và Rí. Tôi và tất cả mọi người thầm cảm ơn Huyền Trân Công Chúa. Thắp nhang xong tôi và V.Tịnh đi quanh một ṿng đền. Hôm nay mới mồng 6 mà người khá đông. Có lẽ người ta chuẩn bị cho 2 ngày lễ, mồng 7, mồng 8 tháng giêng. Bước ra phía sau đền, V.Tịnh lấy máy ảnh ra chụp tôi đứng trước  cặp rồng đá dài nhất châu Á.

Thăm đền xong, V.Tịnh chở tôi đi thăm tượng đài Quang Trung ở núi Bân. Bất ngờ một cú điện thọai của N.Quân bảo lên Thiên An uống trà. Dù đă là U.60 nhưng V.Tịnh chạy xe thật khiếp: Một xe trong cơi hồng trần như bay…Lóang một cái đă lên đồi Thiên An và ghé trà quán Vũ Di. Quán trà này thật tuyệt vời.Chúng tôi đi vào phía chính diện đă thấy 2 ông tiên ngồi sẳn: N.Quân và Đ.C.Bảy. Tôi và V.Tịnh cũng hóa thân thành 2 ông tiên. Như vậy là 4 ông tiên ngồi uống trà có một tiên nữ hầu trà.Tiên nữ này tên Q.Nhi mới 20 tuổi-mặc áo dài màu đỏ kín đáo và rất Huế. Gái huế kín đáo vậy đó nhưng cũng là những con sóng ngầm dữ dội phải không V.Tịnh?

Uống hết mấy tuần trà V.Tịnh chở tôi về Trường Tiền, ṿng qua Đại Nội. Đang đi có điện thọai, V.Tịnh dừng lại nghe rồi bảo tôi: Ông sẽ gặp một nhà thơ nữ ở quán café Đại Nội. Đến quán V.Tịnh giới thiệu tôi với một người nữ. Th́ ra đây là C.T.H tôi gặp trên blog. Cô này gốc An Cựu. -Vùng đất ngày xưa tôi đă từng yêu một người ở đó và là vùng đất có gạo de nổi tiếng thơm ngon. Bây giờ làm sao c̣n lọai đặc sản đó? Qua tṛ chuyện, trao đổi thấy được tính cách của cô rất An Cựu. Chúng tôi uống café đến gần nửa chiều, H. kêu đói bụng rồi mời tôi, V.Tịnh vào đường Đặng Dung ăn bánh Khoái. Món ăn tôi rất thích mỗi khi về Huế. Cảm ơn H.

Sau chầu bánh Khoái, chia tay H,  V.Tịnh chở tôi về Vỹ Dạ thăm nhà thơ T.V.Sao. Anh vẫn sống ung dung, tự tại kiểu hàn sĩ  trong căn nhà cổ xưa, ngày cũ ở đường Nguyễn Sinh Cung. Tôi bước vào, anh tay bắt mặt mừng rồi chúng tôi ngồi uống trà bên bộ bàn cũ kỹ. Khắp nhà đầy tranh Bồ Đề Đạt Ma do chính tay anh vẽ. V.Tịnh lại lấy máy ảnh ra chụp tôi và T.V.Sao mấy kiểu để kỷ niệm.                   

5.   Hôm nay tôi đi cùng mấy đứa em lên Phường Đúc thăm bà con bên bà nội tôi. Họ hàng bên này sống rất tốt với bà nội và anh em chúng tôi. Sự yêu thương lúc nào cũng dàn trải, đủ đầy.Năm nào giỗ ông Phú –em bà nội-chúng tôi cũng lên đông đủ. Ông Phú rất thương yêu và khắng khít với chị ḿnh-người chị làm dâu ở làng Văn Hóa Ngọc Anh. Năm nay gặp dịp về Huế tôi lên lạy ông sau nhiều năm xa cách. Phường Đúc, bà con ở đây có nghề truyền thống đúc đồng nổi tiếng ở Huế. Nghề cha truyền con nối hơn cả trăm năm. Vậy mà, Dũng em bà con của tôi lại chuyển qua nghề bán hoa tang. Sau một ngày lao động Dũng lại làm thơ như một cuộc chơi thú vị. Gặp Dũng là hai anh em uống rượu, nói chuyện thơ văn một cách say mê. Sau chuyện văn chương là chuyện bà con sinh sống. Dũng nói: Tất cả bà con ở lại Phường Đúc đều tiếp tục nghề truyền thống. Có một số chú, bác lên Bảo Lộc lập nghiệp và cũng có một thương hiệu nổi tiếng là trà Đỗ Hữu. Mấy năm trước ở SàiG̣n, có người bà con nhắn tôi lên Bảo Lộc chơi để gặp mặt cho biết. Nhưng đời sống cứ trôi đi và tôi chưa thực hiện được chuyến đi. Nơi đó, 10 năm trước có một người con gái Huế dạy học ở Lộc Nga qua đời v́ bệnh ung thư ṿm họng. Gia đ́nh đưa cô về an táng tại Nha Trang. Tôi hẹn ḷng sẽ về thắp nhang cho cô rồi vẫn chưa đi được. Tôi mắc nợ t́nh thân qúa nhiều mà chưa trả nổi.

 6.   Xa Huế 32 năm, đây là lần thứ hai tôi về giỗ cha. Nỗi nhớ thương đau đáu trong ḷng nhưng cuộc sống nổi ch́m của tôi cứ miệt mài phương xa. SàiG̣n-Huế không dễ ǵ ra vô như Đà Nẵng –Huế.

    Ngày giỗ, tôi gửi chú thím Ấn một ít tiền chợ búa, rồi mời một số bạn thiết về nhà thờ ở làng Văn Hóa Ngọc Anh ( xóm 10 ). Mười một giờ trưa đă có mặt các bạn V.Quê, N.Thương, V.Tịnh, N.H.Hiển, N.H.Phẩm, T.Tâm. Bên xóm giềng th́ có cậu C.V.Khá. Trước 75 cậu dạy học ở Đà Nẵng. Nhưng sau 75 cậu về đây làm nông dân thứ thiệt. Nhờ có tŕnh độ và đạo đức mà uy tín của cậu bay xa. Làng trên xóm dưới đều vời cậu giải quyết mọi chuyện. Trong đám giỗ, V.Tịnh hỏi về gia phả của tôi-gịng họ Trần ở Ngọc Anh. Tôi đưa cuốn gia phả do cha tôi chép lại. Hiện Ấn, em tôi lưu giữ. Những trang đầu bị mọt ăn nhưng chữ của cha tôi vẫn c̣n rơ nét. Từ cao đến cố, trong đó nổi tiếng là ông cố nội Trần Văn Hợp -nguyên cố thị giảng học sĩ thời Tự Đức. Hiện sắc phong của vua vẫn c̣n lưu lại. Đến đời ông nội và cha tôi cũng có học hành nhưng chưa thấu đáo. Đến anh em tôi cũng không được học hành trọn vẹn v́ chiến tranh. Nhưng dù sao tôi cũng tiếp nối được truyền thống đó qua văn chương, biểu hiện qua thi ca.

Làm thơ là một cuộc chơi thú vị. Đôi lúc lại là sự giải bày nỗi niềm cay đắng lẫn ngọt ngào…

 7.   Buổi sáng uống café ở Hội quán tạp chí Sông Hương. Ở đây gặp rất nhiều  anh em văn nghệ  cố đô, ở SàiG̣n ra, ở Bắc vào. Tôi ḥa nhập vào cái không khí dễ thương ấy và những câu chuyện văn chương lại râm ran. Lư ra tôi ghé thăm H.Đ.T.Ngọc và T.T.Mai, hai người này tôi rất quư mến. Nhưng sáng nay hai người đều bận họp cơ quan nên tôi từ giă hội quán và nhờ N.Thương chở đi ḷng ṿng. N.Thương rủ tôi về Truồi chơi, nhân tiện ghé thăm T.T.Yên song tôi kẹt một đám giỗ 11 giờ trưa nên thôi. Ṿng vo một hồi qua lại nội thành uống gặp Đ.V.Khoái. Khi gặp Khoái tôi rất thích thú v́ cậu ta đọc một lèo thơ của tôi làm thập niên 60. Khóai nói: Hồi nhỏ em đă thích và thuộc ḷng thơ anh rồi. Thật hạnh phúc khi có người thuộc thơ của ḿnh.

 Đến 11 giờ trưa tôi nhờ Kiên chở lên số 44 Minh Mạng. Ghé vào chị C.T.Xê rất vui v́ anh L.B.Lăng mất trên 20 năm-đây là lần đầu tôi về đám giỗ anh.

Buổi tối chị L.T.Ái Niệm từ Đà Nẵng bay ra.Rủ một đám bên nội của chị và bên ngọai( tôi và 3 đứa em) lên Kim Long ăn bánh ướt, bún thịt nướng và uống bia HuDa. Ăn uống tưng tưng lại kéo nhau về café Thảo Nguyên bên bờ Nam Sông Hương. Ngồi bên kè đá nh́n xéo về cầu Trường Tiền thấy cầu đổi màu ngũ sắc lung linh tuyệt diệu. Đây là lần thứ 2 tôi có dịp ngồi nh́n chiếc cầu thân thương nơi cố xứ... Cây cầu nối 2 bờ Nam Bắc sông Hương đă in biết bao dấu chân nàng Tôn nữ đi qua.Tôi chợt nhớ 2 câu thơ của T.Bồn: Áo trắng hỡi thuở t́m em không thấy / Nắng mênh mang qua mấy nhịp Trường Tiền…Rồi lại liên tưởng đến lời ru của mẹ ngày xưa qua câu hát: Cầu Trường Tiền sáu vài mười hai nhịp /T hương nhau rồi xin kịp về mau..

  Tôi về đây rồi- 42 năm sau, những nàng Tôn nữ đă xa biền biệt và người t́nh đầu tiên có đôi mắt-ướt-khung-trời-nội-cũ đă theo chồng lên một thành phố cao nguyên lộng gió. Ôi c̣n đâu thấy lại người-t́nh-sầu-cố xứ? Ôi không c̣n nắng mênh mang mà chỉ c̣n  sương đêm trắng bên chiếc cầu và ḿnh đang mồ côi t́nh yêu. C̣n chăng là t́nh bè bạn, anh em thân thiết. Vậy cũng đủ ấm ḷng người xa xứ rồi Huế ơi!

 8.   Buổi tối được tin cậu Ngộ  đột ngột qua đời-mới hôm mồng sáu cậu c̣n nói chuyện với tôi trong căn nhà cậu mua ở Vỹ Dạ đó mà. Đúng là cuộc sống vô thường. Thôi, cậu về bên kia thế giới như vậy cũng thanh thản –không đau ốm để hành con cháu..Nói đến cậu tôi lại càng thương mợ. Năm mươi năm cậu vô bưng biền, tập kết ra Bắc là năm mươi năm mợ làm ḥn Vọng phu không hề bật ra một tiếng thở than dù tay xách nách mang hai đứa con c̣n nhỏ dại. Mợ nuôi chúng đến khôn lớn rồi cũng đột ngột qua đời. Mợ lẻ loi một ḿnh nơi căn nhà từ đường  cho đến giờ đây tóc bạc lại khóc chồng. Lại tiếp tục lẻ loi cho hết kiếp.

 9.  Ngày cuối trước khi vào lại SàiG̣n, tôi đi thăm làng Văn Hóa Ngọc  Anh. Làng tôi bên này. Bên kia là làng vân Dương. Cách nhau một con sông. Bốn mùa nước trong xanh soi bóng hàng tre. Làng tôi thật thanh b́nh yên ả dù không tránh khỏi thời binh lửa. Sau 42 năm, ngôi đ́nh vẫn c̣n đó. Nhà thờ họ Trần vẫn c̣n đó. Nơi bùn lầy nước đọng xưa giờ đă được bê tông hóa. Có lẽ chính xác là năm 1989 làng thay da đổi thịt dù rằng cuộc sống của người dân chưa cao. Trước khi vào làng, xuôi theo đường 49 sẽ thấy cổng làng có hàng chữ to đùng. Làng Văn Hóa Ngọc Anh.Tôi tự hào đă lọt ḷng mẹ nơi đây. Và là nơi chôn nhau cắt rún để mà thương, mà đau đáu nhớ về. Để dành một ngày thăm làng. Để ngửi mùi hương cau ngan ngát nơi vườn nhà tôi. Rồi sáng sáng bơi trong sương mù quê xứ. Để nghe kỷ niệm thời thơ ấu ùa về cho ḷng ḿnh xốn xang, thương tiếc. Một ngày đâu có thấm tháp ǵ  nhưng cũng đủ cho tôi thêm yêu qúy quê cha xứ mẹ. Một ngày nơi quê cha cũng sẽ đủ một đời, phải không người yêu dấu năm nao ? 

Trần Dzạ Lữ

( SàiG̣n tháng giêng Canh Dần )

 

 

trang Trần Dzạ Lữ

art2all.net