trần mộng tú

 

HỘI HỌA VÀ MÙA XUÂN

 

 

Trong đời tôi, thỉnh thoảng lập đi, lập lại cái sở thích “Học Vẽ”. Khi th́ học ch́ than, khi th́ màu dầu, khi màu nước. Bắt đầu năm mới học lớp Đệ Lục, ở một trường Công Giáo Tư Thục bên Thị Nghè (nhà tôi ở Thị Nghè) tôi mon men tới trường Mỹ Nghệ Thực Hành ở Gia Định, xem các học tṛ vẽ, rồi thích, ghi danh xin thi vào học (như thi vào Đệ Thất Trường Công Lập) may mắn sao tôi đậu, nhưng Ba tôi nói, không được. Nếu con vào đó học tức là con mất 2 năm. Năm tới con lên Đệ Ngũ, vào Mỹ Nghệ con như học lại Đệ Thất, hơn nữa ở đó học vẽ nhiều hơn học chữ. Thế là tôi mất cơ hội học vẽ. Cho đến thời gian rất lâu sau đó, đă học hết Trung Học rồi, may mắn có việc làm, tôi đi làm, lại nghĩ đến chuyện học vẽ. Lúc đó ở Hội Việt Mỹ, cuối tuần có Thầy Họa Sĩ tên Nguyễn Lâm tới dạy, và tôi vác giá, vác cọ đi học, học vẽ sơn dầu.Thầy Lâm đưa học tṛ ra ngoài học vẽ phong cảnh. Chúng tôi vào sở thú, ra ngoại ô, vào cả trong Chợ Lớn vẽ cảnh mấy ngôi chùa Tầu, có những chùm hương ṿng thật to treo ngay trước cửa chánh điện rất đẹp và cái màu đỏ của những cây cột ở chùa vô cùng đặc biệt. Tôi cũng có một bức vẽ chùa Tầu, ưng ư lắm, ông Chánh Văn Pḥng xin ngay.

Sang Mỹ, sau thời gian ổn định, tôi lại mon men tới College ghi tên học lớp vẽ ch́ than. Cũng hí hoáy được vài bức, cho bạn bè… Rồi lập gia đ́nh, bận bù đầu với ba đứa con bằng nhau như ba con gà con mới nở nên chẳng có thể nghĩ đến việc vẽ vời ǵ nữa.

Bây giờ ở tuổi rất già, không bận cho ai ngoài bận cho ḿnh, hoặc tự ḿnh muốn bận cho người khác…tôi lại ngứa tay, muốn vẽ. Tôi học vẽ mầu nước.

Tôi không học làm Thơ bao giờ cả, tôi vẫn tự làm Thơ, nhưng quả thật, với tôi, vẽ th́ phải học kỹ thuật xong mới tự sáng tác được.

Cô giáo dạy vẽ đặt mua hộ tôi vài hộp màu và cọ. Cô dẫn giải: Gọi là “Màu Nước” th́ nước phải là chính, nước hướng dẫn màu, không phải màu hướng dẫn nước.

Hộp màu để trước mặt là cả một thế giới màu sắc hấp dẫn và từ thế giới này tôi sẽ học cách tạo thành những thế giới khác. Nhưng trước khi muốn tạo thế giới khác phải biết pha màu. Thí dụ muốn có mầu xanh lá cây th́ pha mầu xanh dương với màu vàng. Muốn có mầu nâu th́ pha mầu xanh lá cây với màu đỏ v.v

Pha màu cũng giống như ḿnh chọn cách sống thích nghi với môi trường ḿnh đang sống. Ḿnh không có thể làm trái với công thức thông thường mà mọi người tuân theo, nếu ḿnh chưa đạt được tŕnh độ làm hoàn toàn khác đi để tạo được cái ǵ chưa ai biết tới….Điều này hơi khó đấy.

Cô giáo dạy tôi làm ướt tờ giấy trước khi cho màu vào. Nhưng ướt bao nhiêu là đủ để cái giọt màu từ cọ rơi xuống có thể chạy loang đúng tầm ḿnh muốn. Nếu giấy ướt quá màu sẽ chạy lung tung, nếu chưa đủ ướt màu sẽ đứng nguyên một chỗ hoặc loang rất dè dặt. Tôi vừa nh́n mặt giấy vừa hồi hộp: Giọt màu rơi xuống nở tung một cánh hồng tươi hay ngập ngừng những cánh hoa héo cong queo. Chơi với màu nước không dễ như ḿnh tưởng, chẳng khác ǵ làm thơ lục bát, rơi vào “vè” như chơi, nếu chỉ cần sao cho vần.

Cả buổi học dài 3 tiếng, tôi học làm ướt tờ giấy và học thổi giọt màu loang
sao cho đúng ư ḿnh muốn, thấy thật là khó.

Nhỏ xuống trên mặt giấy

Giọt màu loang loang xa

Như nhỏ một giọt t́nh

Vào trái tim rất lạ (*)

Trải tờ giấy vẽ trước mặt, tôi nhúng cọ vào nước quét ngang mặt giấy, quét sao cho không sũng nước, không khô quá, quét sao cho đủ độ ướt trên giấy để màu vừa đủ chạy khi tôi cầm một ống hút thổi giọt màu trôi loang theo ư ḿnh. Nghệ thuật thổi màu trôi trên giấy không dễ, cánh hoa th́ phải ngưng lại ở đâu và giải mây trắng trên nền trời xanh phải bắt đầu như thế nào.

Nếu mà em thổi được

Mùa đông trên tóc anh

Ước ǵ em nhuộm lại

Cho t́nh c̣n màu xanh (*)

Tôi phân vân tự hỏi, mấy mươi năm về trước khi đi học vẽ, tôi có đắn đo giữa những giọt màu như bây giờ không? Chắc là không. Cũng như khi c̣n trẻ, người ta thường ít đắn đo với t́nh yêu vừa ập tới.

Thế giới màu sắc dắt con người đi thật là xa, nhưng khi c̣n trẻ, người học vẽ, vẽ một cơn giông với những gam màu u ám vẫn thấy hồn ḿnh hưng phấn, vẫn thấy vui với bức tranh hoàn toàn, dù là bức tranh đầy giông tố. Đến khi lớn tuổi, chỉ một ngọn cây nghiêng ngả trong tranh người ta cũng nghĩ ngay đến một cơn băo theo sau. Nh́n bức tranh vẽ bến thuyền người ta nghĩ đến chia ly hơn là hội ngộ.

Hay là học vẽ động vật cho vui, tôi nói với cô giáo tôi muốn vẽ những con vật. Chọn những con bé bé: cá vàng hay chim sâu.

Cô bảo vẽ màu nước dễ nhất là cá, rồi tới chim: v́ đuôi cá, vi cá cũng như cánh chim dễ uốn lượn trên giấy màu nước. Dễ với cô giáo không có nghĩa là dễ với học tṛ, nhất là học tṛ đă có bàn tay không c̣n vững chắc lắm, có thể chỉ một ngón tay rung nhẹ cũng làm gẫy cánh chim hay là cụt mất cái đuôi con cá vàng. Chao ôi là khó!

Cứ thế mỗi tuần chúng tôi gặp nhau. Cô giáo trẻ rất kiên nhẫn với học tṛ già. Cô như mùa xuân cho tôi dựa vào, tôi như mùa Đông cho cô chiêm nghiệm, những ống màu và những trang giấy không có mùa làm trung gian cho hai thế hệ.

Khi một giọt màu nhỏ xuống trang giấy, cô giáo trẻ thổi theo hơi thở khỏe mạnh nhưng rất chừng mực và kinh nghiệm của cô, giọt màu đến đúng kích thước cô muốn cho một cánh hoa hay chiếc lá th́ dừng lại. Người học tṛ luống tuổi vừa thổi vừa ngập ngừng, chỉ sợ cái vệt màu đi vượt qua cái bề mặt chiếc lá ḿnh muốn vẽ, đôi khi hấp tấp v́ sợ màu không kịp đến cái cuống hoa ḿnh muốn, nước trên giấy đă khô. Bức tranh đó nào có khác ǵ câu thơ viết ngập ngừng v́ người làm thơ chưa t́m ra đúng chữ.

Em thổi giọt màu trên trang giấy

Tờ giấy vui mừng đợi hóa thân

Nụ hồng khe khẽ cong một góc

Chiếc lá chao xanh một giọt t́nh (*)

Mùa đông đang trôi qua và mùa Xuân đang đứng chờ trên những tán cây trong vườn.

Tôi làm cho tờ giấy ướt sũng, vẩy lên đó một chùm màu xanh, một chùm màu đỏ, tôi để cho những vệt màu trôi tự do trên mặt giấy như bàu trời ngoài kia.

Ngoài kia, mùa xuân đang thách thức với đất trời mùa đông trong từng mầm lá, từng hạt nhựa cây.Tôi thổi hai giọt mầu trên trang giấy, tôi kéo dài hai vệt màu đó khéo léo hay vụng về, điều đó không quan trọng, điều quan trọng là làm sao trên tờ giấy đó hai giọt màu nở bung một mùa Xuân. Một câu thơ Haiku chạy qua những ngón tay.

Trên tờ giấy thấm nước

Hai vệt màu cùng nhau hóa thân

Mùa xuân vừa rơi xuống. (*)

 

tmt

Xuân Tân Sửu - 2021

(*) Thơ trong bài -tmt



 

art2all.net