Trương Mỹ-Vân

 

HÁI MẬN

Picking Plums

 

Bernard Cooper

Trương Mỹ-Vân dịch

 

 
 

Lời người dịch: Bernard Cooper là một trong những văn sĩ Mỹ tên tuổi hiện nay. Ông nổi tiếng từ những tác phẩm đầu tiên đăng trên các tạp chí Mỹ và hồi kư "A Clack of Tiny Sparks" (1991). Tập tiểu luận "Maps to Anywhere" của ông được giải thưởng hội văn bút PEN/USA Ernest Hemingway Award năm 1991.

Truyện "Hái Mận" được dịch từ nguyên tác "Picking Plums" (1992). Nội dung truyện đề cập đến mối liên hệ giữa hai cha con và những tương quan hệ lụy với t́nh nhân họ, thứ t́nh cảm gắn bó vượt ra ngoài quy ước thông thường của xă hội, bất chấp sự kỳ thị chủng tộc và cái nh́n khắc khe đối với những người đồng tính luyến ái.



          Từ ngày cha tôi bị té lúc đang hái mận đến nay đă gần một năm rồi. Những vết bầm tím trên đùi ông tan dần, và ngoại trừ màu da c̣n tái xanh chung quanh vết thương nơi bắp vế, cha tôi đă hoàn toàn b́nh phục. Ông trở lại thói quen buổi chiều hay đi bộ quanh xóm. Ông bảo tôi: "Tám mươi lăm tuổi mà đi bộ như ba là nhanh lắm đấy nhé." Ông thường mặc bộ áo thể thao màu xanh c̣n dính nước trà Lipton và vết mức dâu của mấy cái bánh donut mà ông thường ưa thích nhưng không tài nào bỏ được mặc dầu bác sĩ đă căn dặn ông nhiều lần.

Khi cha tôi té từ trên cây xuống, ông làm găy luôn cặp kính và chiếc máy trợ âm v́ thế hôm vào bệnh viện thăm ông, tôi sửng sốt thấy ông phải ngoẹo đầu, vểnh tai, nheo mắt, và khó khăn lắm mới nói chuyện với tôi được. Bỗng dưng cha tôi như già hẳn đi, hoàn toàn cách biệt với tôi và dường như bị kiềm hăm bởi giác quan suy yếu của ông. "Có phải Boychick đó không?", ông ráng nhướng người lên nh́n về phía tôi rồi nằm phịch xuống chồng gối cao nghệu, thở một hơi dài và không cần chờ tôi hỏi, ông nói tiếp:

- Cả hàng chục quả mận tím rơi đầy sân, thấy mà thèm. Vậy chứ con bảo ba phải làm ǵ bây giờ? Không lẽ để cho chim ăn à? C̣n lâu đấy! Cây mận này là của tao mà! Trước hết ba nhặt những quả dưới đất chất đầy một thùng xô. Rồi ba lấy cái thang trong nhà xe leo lên hái mấy quả trên cao. Ba đă từng leo cái thang này cả trăm lần rồi chứ ít sao, vậy mà không hiểu tại sao lúc ba leo đến ngọn cây, đang với tay ra xa bỗng nhiên ... ai biết được, khi không tao thành phi hành gia, đầu chúi ngược xuống đất, chân dốc thẳng lên trời. Chuyện xảy ra nhanh quá tao không kịp té đái ra quần nữa đấy! Thế là ba nằm dài dưới đất, hoàn toàn bất tỉnh. Dẫu lúc đó có muốn cầu cứu cũng không kêu lên được một tiếng. Lại c̣n thêm cái chân nữa, ôi thôi nhức nhối quá trời. Ba có kể ra chắc con cũng không muốn nghe đâu.

- Vậy chứ ai t́m ra ba?

- Cái ǵ?

Tôi nhích người lại gần giường và nói to hơn.

Cha tôi chán nản trả lời:

- Có ai t́m ra ba đâu! Ba phải chờ đến lúc ngồi dậy được. Cứ nằm đó mà chờ tưởng như cả mấy tiếng đồng hồ. Nói cho con hay, ba tưởng đâu đi đong rồi đấy chứ! Vậy mà rốt cuộc cũng thở lại được b́nh thường. Rồi chỉ có Trời biết chứ con cũng không nên hỏi, v́ ba không hiểu tại sao ba lại lái xe vào bệnh viện được.

Cha tôi đổi thế nằm và nhăn mặt v́ đau. Tấm khăn trải giường tuột xuống để lộ cái chân bị thương của ông với bắp vế sưng vù và bầm tím như một quả mận lớn. Bác sĩ bảo ông chỗ da đó bị bầm dập.

Suốt quăng đời niên thiếu của tôi, cha tôi là kẻ tràn đầy sinh lực, hay đúng hơn sinh lực của ông quá tràn trề đến nỗi chiếm hữu ông. Trong tuần ông cắm cúi làm việc ở văn pḥng và cuối tuần ông chăm sóc vườn tược trên mảnh đất quanh nhà. Ngoài ra ông c̣n có tật hay nổi nóng bất thường. Những cơn giận của ông không bao giờ bắt nguồn từ những biến cố lớn. Lúc phải đương đầu với tai nạn hay bệnh hoạn trong gia đ́nh, cha tôi luôn luôn điềm tĩnh, có phương pháp và c̣n lạc quan nữa. Trước nghịch cảnh, ông vẫn giữ lối pha tṛ không đổi, tật vỗ vai cố hữu, và luôn luôn túc trực bên giường bệnh của người thân. Tuy nhiên chỉ cần một điều nhỏ nhặt như cái ly nước của ai đó để quên trên bàn cũng đủ làm ông nổi trận lôi đ́nh. Miệng ông phun nước bọt ph́ ph́, mặt đỏ gay, và tiện tay ông cầm cái ly ném thẳng vào tường!

Tánh nóng nảy bất thường của ông không làm mẹ tôi nao núng tí nào. Bà thường chậm răi châm điếu thuốc lá Tareyton, đứng sang một bên nh́n cha tôi giận dữ la hét cho đến khi ông phun hết những lời độc địa của ông. Rồi như mệt mỏi v́ hết sức lực, ông rút vào pḥng khách, kéo kín màn cửa, ngồi ủ ê suy ngẫm hàng giờ trên ghế bành.

Ngay khi c̣n nhỏ, tôi đă hiểu nghề nghiệp cha tôi làm vẩn đục cái nh́n của ông về cuộc đời và biến ông thành một kẻ thận trọng nhưng cũng hay nổi nóng bất thường. Cha tôi đă phải ngồi hàng giờ nghe các bà vợ bị bỏ rơi buộc tội chồng và nghe các ông chồng bị cắm sừng xài xể vợ. Ông c̣n phải tiếp xúc với một đám thân chủ khốn khổ: vợ chồng kẻ th́ khóc lóc đ̣i ly dị, người th́ phun ra những lời độc địa buộc tội nhau, thậm chí có kẻ đấm bàn đ̣i một hai phải trả thù cho bằng được. Thuở đó luật pháp ở California bắt buộc bằng cớ ly dị phải được chứng tỏ tại ṭa, v́ thế cha tôi thường mang trong cái cặp to tướng của ông không những các giấy tờ liên quan đến luật pháp và những b́ thư dày cộm màu vàng, mà c̣n thêm các hóa đơn tiền pḥng ngủ khách sạn, những hộp diêm của các quán rượu và cả đến mấy cái quần lót c̣n dính vết môi son, bằng chứng lúc ra hầu ṭa của đám thân chủ của ông nữa.

Có lần sau một vụ kiện dai dẳng và thâm độc, cha tôi bằng ḷng đưa gia đ́nh ra khỏi thành phố để nghỉ cuối tuần. Mẹ tôi đề nghị đi Palm Springs và không ngớt lời ca tụng khí hậu ấm áp nơi đó, những cây xương rồng ban đêm sáng rực ánh đèn màu và nhất là con đường mang tên vua hề trứ danh của nước Mỹ là Bob Hope. Thế nhưng đến lúc gần khởi hành, mẹ tôi cứ liên tục nhớ đến những món đồ bà quên mang theo. Cha tôi vừa lùi xe ra khỏi ga-ra, mẹ tôi đă vội vàng kêu ông dừng lại để bà chạy vào nhà lấy thêm vài thứ - bịch thuốc lá Tareyton, chai thuốc chống nắng Solarcaine, quyển tiểu thuyết để bà đọc lúc nằm phơi nắng cạnh hồ bơi. Tôi câm miệng ngồi bất động ở băng sau và cảm thấy mỗi lần mẹ tôi chạy vào nhà lấy thêm một vài thứ là mỗi lần cơn tức giận của cha tôi lại nổi lên bừng bừng. Đến lúc mẹ tôi khăng khăng đ̣i trở vào nhà thêm lần nữa để lấy phong bánh mặn, đề pḥng đi dọc đường có đói th́ ăn, lúc đó cha tôi không nhịn được nữa. Ông nh́n trừng trừng vào mặt mẹ tôi, rồi lao ra khỏi xe và đi ṿng về phía sau. Ông lôi tất cả hành lư ra khỏi thùng xe rồi đóng ập cánh cửa bằng tất cả sức mạnh của cơn thịnh nộ của ông đến nỗi cái xe phải lắc lư.

Từ trong xe, mẹ tôi và tôi nh́n cha tôi ném các thứ hành lư lên trời. Hai chiếc va-li Samsonite, một cái xách bự và cái tráp nhỏ đựng son phấn của mẹ tôi, tất cả đều được cha tôi lần lượt tung lên cao khỏi cái đầu hói của ông. Bầu trời hôm đó xanh thẳm, trong vắt nên những khối hành lư xám bay bổng trên không trung rồi uốn éo, vặn ḿnh quay tít giữa trời trước khi rơi b́nh bịch xuống đất trông chẳng khác ǵ những mảnh vụn vung văi từ giàn phóng của chiếc hỏa tiển nào đó. Mỗi khi một món hành lư rơi ầm ầm xuống mặt đường nhựa, cha tôi lại nhặt lên và tiếp tục ném trở lại lên trời. Cứ mỗi lần như vậy, cổ họng ông lại phát ra những tiếng gầm gừ của một con thú chưa hả giận.

Cuối cùng chiếc va-li lớn nhất găy chốt và mở tung giữa trời. Ngay đến cha tôi cũng ngạc nhiên khi thấy áo quần vợ ḿnh bay lượn giữa không trung rồi từ từ rơi xuống chung quanh ông. Một chiếc khăn quàng màu vàng của bà lơ lửng trên không như tia nắng sớm đang đùa giỡn với ánh mặt trời. Đôi dép lông xù màu hồng té lộn nhào xuống mặt đất, chiếc áo choàng mỏng manh bay về lối ra vào trước cửa ga-ra, rồi như có bàn tay vô h́nh nào đưa đẩy, lại bay trở về nằm bắt ngang trên bờ rào. Lúc đó cha tôi hậm hực bỏ vào nhà, cổ và thái dương ông nổi lên những đường gân xanh thẩm. Mẹ tôi lẩm bẩm than: "Thật tao chán cái tṛ này lắm rồi!" và bà cúi xuống nhặt mớ áo quần hỗn độn, vướng vít vào nhau như tấm bản đồ thế giới nhiều màu, sau khi dụi tắt mẫu thuốc lá đang cháy lập ḷe trên mặt đất.

Lâu lắm, măi về sau khi tôi đă dọn ra khỏi nhà, một tối nọ cha tôi gọi điện thoại cho biết mẹ tôi vừa mất đêm hôm trước. "Nhưng hôm đó ba đâu biết mẹ con mất", ông bảo tôi.

Theo lệ thường, cha tôi dậy sớm và ôn lại trong đầu vụ kiện ngày hôm đó lúc ông đang tắm và cạo râu. Mẹ tôi vẫn c̣n nằm yên trên giường như đang ngủ say, cánh tay vắt ngang trán che mất cặp mắt bà. Khi cha tôi ngồi xuống bên mép giường để mang vớ, ông cố gắng nhẹ người để khỏi rung tấm nệm, sợ làm mẹ tôi thức giấc. Ông bảo ít ra ông cũng cố gắng để đừng làm mất giấc ngủ mẹ tôi. Ông lập đi lập lại rằng mọi việc sáng hôm đó không có ǵ khác thường, từ chiếc gối cái mền cho đến cách mẹ tôi nằm ngủ đều không có ǵ khả nghi khiến ông phải quan tâm cả. Rồi cha tôi vội vàng đi làm sớm, chỉ dừng lại ăn một cái bánh donut điểm tâm dưới phố trước khi vào sở. Thế nhưng đêm đó khi cha tôi trở về, căn nhà có vẻ lạnh lẽo khả nghi quá. Vẻ vắng lặng làm ông hậm hực, bậm tay gọi lớn "Lilian, Lilian", rồi ông ḍ dẫm trong bóng tối, chậm răi bước lên lầu.

Có lần tôi thấy h́nh một thiếu nữ nhảy từ ṭa nhà chọc trời Empire State Building ở New York và rơi xuống trên trần chiếc xe hơi đậu ngay dưới đó. Điều làm tôi ngạc nhiên là cô ta có vẻ dương như vừa nhảy vào mớ chăn nệm êm ái và đang say ngủ, đôi mắt nhắm nghiền, môi hé mở, mái tóc xỏa tung như chiếc quạt trên trần xe. Tuyệt nhiên không hề có vết máu nào và cả thân h́nh nàng là biểu tượng một giấc ngủ êm ái.

Khi nghe giọng cha tôi như tắt nghẹn v́ xúc động qua điện thoại, bỗng dưng tôi lại h́nh dung ra mẹ tôi. Cuộc đời bà là một cú nhảy dài suốt sáu mươi năm và mẹ tôi cũng rơi xuống rất êm ái để cuối cùng vĩnh viễn ra đi trong giấc ngủ huyền bí của bà.

Từ ngày mẹ tôi mất v́ bệnh tim, cha tôi và tôi đều có một cuộc sống bí mật, ít ra cũng bí mật giữa ông và tôi. Dạo đó tôi đang say mê anh chàng Travis Mask vừa từ tiểu bang Kentucky dọn sang Los Angeles. Những ǵ quá quen thuộc đối với tôi ở đây như các tấm bảng quảng cáo nhấp nhánh ánh đèn màu dọc theo đường Sunset Strip ở Hollywood, những tiệm 7-Eleven mở cửa suốt đêm đều làm Travis trầm trồ ngạc nhiên: "Trời! Sao tôi khoái thành phố này quá!" Hàng ngày Travis đi thâu tiền ở các máy bán thức ăn tự động quanh thành phố và bữa ăn tối nào chàng cũng kể tôi nghe về các văn pḥng và những câu lạc bộ sinh viên ở các trường đại học nơi chàng đến thâu tiền. Travis tỉ tê nhắc lại những kỷ thuật tiểu xảo chàng dùng để mở các loại máy khác nhau và tiếng các đồng bạc cắc rơi ào ào xối xả. Con người Travis luôn luôn đầy vẻ phấn khởi v́ chàng dễ tính. Những lúc gần gũi nhau, tôi thường gọi tên chàng v́ nghe dấy lên niềm hứng thú đầy hoan lạc.

Cha tôi ngược lại lúc đó đang theo đuổi một thiếu phụ nhưng ông muốn dấu kín tung tích của bà với tôi. Tôi đoán biết sự hiện diện của bà chẳng qua chỉ v́ bỗng dưng cha tôi thay đổi tính t́nh. Ông biến thành con người đầy bí mật cũng đột ngột và khó hiểu như những cơn thịnh nộ ngày trước của ông. Mặc dầu tôi phẫn uất v́ không được can dự vào đời sống riêng tư của cha tôi, tôi không hề có ư định cho ông biết tôi đang yêu một người đồng giới. Tôi đă mất ba mươi năm mới tạo được mối liên hệ này v́ thế tôi không muốn mất đi. Đâu phải tôi muốn dấu kín khuynh hướng tính dục của tôi v́ tôi đă cho bà con, bạn bè và đồng nghiệp tôi biết điều này; nhưng với cha tôi th́ lại khác. Ông là người đă từng huưt sáo trêu ghẹo các cô bồi bàn, tán tỉnh các nàng thâu ngân viên, và cái đầu của ông bao giờ cũng sẵn sàng quay ngược như chiếc máy ra-đa nếu có bộ ngực nở nang hay cặp mông hấp dẫn nào đó gần ông nhất. Ngay khi tôi c̣n nhỏ, cha tôi đă khiến tôi nhớ đến h́nh ảnh con chó sói trong phim hoạt họa với đôi tai ve vẫy, cặp mắt láo liên như muốn nổ tung ra khỏi tṛng và cái lưỡi thèm rỏ dăi mỗi khi thấy một thân h́nh đàn bà nào với những đường cong hấp dẫn. Đối với cha tôi, tính hiếu sắc của nam giới cũng thông thường như trăm ngàn dục vọng khác, hiển nhiên tựa trọng lực từ ḷng đất và cần thiết như muôn vàn động lực đang khiến thế giới quay tṛn ngày đêm không ngừng nghỉ. Tôi không nỡ làm cha tôi thất vọng v́ chính nghề ngiệp của ông đă tạo cho ông cái nh́n vẩn đục này.

Cuối cùng Travis bị đổi sang thành phố Long Beach. Những đêm vắng chàng trở nên dài lê thê. Tôi đâm ra suy tư, t́m cách gần gũi với cha tôi hơn với hy vọng có dịp ông sẽ biết đời sống riêng tư của tôi. Tháng nào cha tôi và tôi cũng gặp nhau ở tiệm ăn tối tuy thân mật và trang trọng nhưng dưới ánh đèn mờ ảo, cả hai cha con đều nói những câu chuyện vô thưởng vô phạt, cố t́nh né tránh các câu hỏi liên quan đến đời tư của nhau và chẳng mấy chốc cả hai đều trở thành thiện nghệ trong cuộc chạy trốn sự thật này. Có lần cha hỏi tôi dạo này tôi có bạn bè bồ bịch với ai không, tôi thản nhiên đáp trước đây tôi có một người bạn thân nhưng nay họ đă dọn sang thành phố khác rồi. Tôi cố gắng dùng đại danh từ số nhiều (they) để không lộ giới tính của bạn tôi. Vô t́nh tôi có cảm tưởng ḿnh bồ bịch cả tá! Đến lúc tôi tưởng được yên, cha tôi đột ngột tiếp lời:

- Uổng quá! Ba tiếc không có dịp gặp bạn con. Thế bạn con đổi sang thành phố nào?

Tôi nhanh trí đảo ngược câu chuyện:

- C̣n ba th́ sao? Ba có thân thiết với ai không?

Cha tôi chậm răi đáp:

- Thân thiết? Ba không biết có nên dùng chữ đó không. Thế nào, con gọi món ǵ, cá hay thịt gà?

Có lần sau khi khám phá ra cả hai đều thích chương tŕnh truyền h́nh về thiên nhiên và thú vật, từ đó mỗi khi cạn ư về việc b́nh phẩm thời tiết và các món ăn, cha con tôi không ngớt bàn tán chương tŕnh thú vật và trầm trồ khen ngợi loài cá mù mắt, thân thể trong suốt, quanh năm sống ẩn náu trong hang sâu dưới ḷng đại dương, hay cuộn phim về các loài nai ở Bắc Mỹ với cặp sừng đầy rêu xanh giúp chúng dễ dàng ẩn trốn dưới các bụi cây thấp. Cũng như các giống thú trên mặt đất này, cha tôi và tôi đang tập quen dần với lối ngụy trang trong thế giới thu hẹp đầy bí ẩn của mỗi người.

Rồi t́nh cờ tôi gặp bà bạn của ba tôi.

Tôi nhớ rơ chiều hôm đó đang đứng trong tiệm tạp hóa "Thrifty", trước quầy bán dụng cụ văn pḥng chợt ngước nh́n lên th́ thấy cha tôi và một thiếu phụ da đen mảnh mai, trạc bốn mươi tuổi. Trong khi cả hai đang chờ dược sĩ bốc thuốc, cha tôi luồn mấy ngón tay vào tóc bà, ngừng lại sau gáy, và ánh đèn phản chiếu ánh sáng cặp kính của ông khiến đôi má ông bừng lên. Tôi có cảm tưởng như đứa trẻ ăn vụng bị bắt quả tang v́ đang chứng khiến cảnh cha tôi âu yếm thân mật với một người đàn bà lạ mặt. Tôi không biết nên đứng lại hay bỏ đi. Có thật từ trước đến nay cha tôi vẫn thích đàn bà da đen trẻ đẹp không? Hóa ra tôi không hề hiểu cha tôi hay sao? Tôi gắng gượng bước lại gần, ấp úng chào. Cả hai đều quay lại một lượt. Cha tôi trợn tṛn mắt, đưa tay nắm vai tôi và khó khăn lắm mới thốt lên được tên tôi. Ông chưa kịp trấn tĩnh để giới thiệu, tôi đă ch́a ra bắt tay và ngạc nhiên v́ bàn tay mềm mại của bà. Bà tươi cười thân mật hỏi:

- Th́ ra cậu là con trai đấy à? Thế lâu nay cậu trốn ở đâu?

Tuy bà vui vẻ nhưng trên nét mặt thanh tú dường như thoáng mối bận tâm ẩn sau nỗi lo âu nào đó khiến bà không muốn tṛ chuyện nhiều. Tôi có cảm tưởng mối u sầu của bà không liên hệ ǵ đến sự hiện diện đột ngột của tôi lúc đó. Khi người dược sĩ gọi tên bà, Anna cáo từ và đi đến quầy lấy thuốc.

Suốt mấy giờ sau khi gặp Anna, tôi vẫn c̣n nhớ cảm giác mềm mại của bàn tay bà. Phải chăng sự dịu dàng êm ái này đă làm cha tôi say mê bà? Tuy cha tôi đă bảy mươi lăm tuổi nhưng chỉ cần nh́n sự âu yếm bốc đồng công khai của ông đối với Anna, tôi biết cha tôi vẫn c̣n tràn trề sinh lực. Cuộc gặp gỡ này khiến tôi vui sướng và tràn đầy hy vọng. Ít ra cha tôi và tôi cũng cùng chung một điểm: cả hai đều săn đuổi những đam mê vượt ra ngoài quy ước thông thường của xă hội. Có lẽ cha con tôi có những điểm giống nhau tuy lâu nay tôi không hề biết. Sau bao năm là hai kẻ xa lạ đối với nhau, lần đầu tiên tôi nghĩ cha con tôi có nhiều lư do để tạo mối liên hệ gần gũi sâu đậm hơn trước. Nhưng những ước mơ của tôi chưa kịp thành tựu th́ Anna và cha tôi đă sang Âu-châu.

Về sau tôi biết hôm đó Anna đang chờ dược sĩ bốc thuốc an thần cho bà v́ từ thuở bé, bà đă bị bệnh phiền muộn kinh niên. Bệnh trạng của bà đă tạo cho cha tôi một sứ mạng trọng yếu: cố gắng làm bà vui, giúp bà thoát cơn buồn bă tuyệt vọng. Anna là giáo viên tiểu học phụ khuyết, ngoài ra c̣n quản trị mấy căn phố cho thuê vùng trung-nam Los Angeles, nơi có nhiều người da đen cư ngụ. Cứ sau vài tuần lễ sinh hoạt b́nh thường, bà lại đâm ra buồn bă tột độ, nằm bất động ngày này qua ngày khác trên giường cha tôi, ḿnh cuộn tṛn trong chiếc chăn bông do bà mang đến lúc ban đầu để làm căn pḥng thêm tươi sáng. Mặc cho cha tôi đùa cợt, khuyên dỗ, âu yếm, Anna vẫn nằm yên, sửng sờ, im lặng. Những cơn bệnh phiền muộn của bà xảy ra th́nh ĺnh và cũng đột ngột chấm dứt.

Mặc dầu cả hai đều cố gắng chung hưởng hạnh phúc những lúc Anna trở lại b́nh thường nhưng theo lời cha tôi than thở, họ sống thường trực trong nỗi lo âu phập phồng của những kẻ đi trong giông tố v́ không biết bao giờ sét sẽ đánh xẹt ngang đầu họ. Lần cuối khi Anna trở bệnh buồn bă tuyệt vọng gần đây nhất, cha tôi và bà quyết định chung tiền sang du lịch Âu-châu với hy vọng giúp bà qua khỏi cơn bệnh tâm thần này.

Cha tôi và Anna trở về Los Angeles mang theo nhiều tấm h́nh chụp chung hai người đứng trước tháp London ở Anh, ṭa thánh Vatican ở Ư, điện Versailles ở Pháp, và nhiều danh lam thắng cảnh khác. H́nh nào cũng vậy, nét mặt hai người phảng phất nỗi buồn của những kẻ cố gắng đi t́m hạnh phúc nhưng thất bại.

Dường như cha tôi và Anna không chịu thua cuộc nên quyết định làm đám cưới sau đó tại nhà thờ công giáo ở Los Angeles. Tôi và ông chú của Anna là hai người duy nhất chứng kiến lễ thành hôn của họ. Trước khi hôn lễ cử hành, ông chú Anna nh́n tôi với ánh mắt đầy ngờ vực v́ cả ông và tôi đều không mấy tin tưởng vào sự thành công của cuộc hôn phối này. Tiếng đàn phong cầm vang lên trên nóc giáo đường với vẻ uy nghiêm không kém phần ghê rợn và ánh nắng xuyên qua khung cửa kính nhiều màu, phản chiếu thành những h́nh thù xanh đỏ và vỡ tung như những phiến thạch Jell-O. Cha tôi, một người cao niên gốc Do-thái, và vị hôn thê da đen của ông xuất hiện từ hai cánh cửa đối diện, cùng bước những bước chậm chạp, đắn đo, tiến về giữa nhà thờ. Tôi sửng sốt lặng lẽ ngắm vị linh mục trịnh trọng trong chiếc áo lễ màu trắng cử hành hôn lễ với những cử chỉ đầy tuồng tích, những lời ban ân phước yếu ớt như một tấn tuồng diễn chậm. Sau đó, dường như chưa hài ḷng với buổi lễ siêu thực này, cha tôi và Anna c̣n kéo nhau ra khoảng sân trống trước nhà thờ chuyện tṛ đùa cợt với tôi và ông chú của bà nữa. Cha tôi bảo rằng ông và Anna đă phá lệ đi hưởng tuần trăng mật ở Âu-châu trước đám cưới rồi.

Sau đám cưới, mỗi lần tôi gọi đến cha tôi đều trả lời với giọng bực tức tựa hồ hồi chuông điện thoại đă làm ông giận dữ. Thế nhưng khi tôi gạn hỏi, ông chỉ đáp cộc lốc: "Có chuyện ǵ đâu!". Điều này khiến tôi đâm ra nghi ngờ. Có lẽ sự bực bội nào đó khiến cha tôi trở lại tánh nóng giận bất thường ngày trước chăng? Nhưng cha tôi đă quá già yếu nên không kiềm hăm cơn giận được lâu. Sau đó mỗi lần cha con tôi gặp nhau - thường không có mặt Anna hoặc v́ bà đi thăm thân quyến, hoặc v́ bà bận việc hay mệt mỏi không đến được - tôi thấy cha tôi phờ phạc chẳng khác ǵ một vị tướng đang lâm trận. Bỗng nhiên bao nhiêu niềm hănh diện tôi đă dành cho cha tôi từ trước đến nay v́ ông đă liều lĩnh bất chấp dư luận khắt khe để kết hôn với một người đàn bà dị chủng biến đâu mất, thay vào đó là mối quan tâm e ngại của tôi v́ cha tôi sút cân rơ rệt và hai tay ông cũng bắt đầu run rẩy. Những lần đó tôi thường nh́n ông qua ánh đèn mờ ảo của tiệm ăn sang trọng và không thể tin rằng người đàn ông đầy vẻ hoang mang bối rối đang ngồi trước mặt tôi là kẻ đă từng thẳng tay ném những chiếc ly thủy tinh vào tường hay tung những chiếc va-li Samsonite lên không trung.

Trong bữa ăn tối, tôi thường giúp cha tôi giải khuây bằng cách bắt ông thuật lại những kỷ niệm thời son trẻ của ông. Cha tôi thường nói đến thành phố Atlantic thuở ông c̣n bé, lúc bà nội tôi có cửa hàng thực phẩm ở đó. Một đôi khi trong mớ kư ức nhạt nḥa hỗn độn của ông lại hiện ra h́nh ảnh mẹ tôi. Ông nhẹ tay vuốt thẳng nếp nhăn trên chiếc khăn bàn và bảo tôi không ai có thể thay thế mẹ tôi được. Ông ca tụng đức hy sinh và tánh trung hậu của mẹ tôi khiến tôi tự hỏi lúc đó ông có c̣n nhớ h́nh ảnh mẹ tôi với mái tóc nâu màu hạt dẻ và đôi tay đầy tàn nhang không? Tôi cũng băn khoăn không hiểu ông có đang cầu mong mẹ tôi trở về để giúp ông giải quyết vấn đề hôn nhân rắc rối hiện tại của ông không. Có lần ông hỏi tôi với giọng thản nhiên không hề lộ vẻ mỉa mai hay luyến tiếc: "Con c̣n nhớ dạo ḿnh đi Palm Springs vui đấy chứ?" Rồi bỗng nhiên ông trở về với thực tại và thắc mắc tại sao nhà hàng nấu món thịt ḅ chiên lâu quá vậy.

Sự rạn nứt cuối cùng trong mối liên hệ giữa cha tôi và Anna có lẽ xảy ra đột ngột v́ khi ra đi bà để lại nhiều món đồ riêng tư như bức h́nh chúa Giê-Su trong pḥng ăn, bên cạnh cây đèn chín nến bằng đồng dùng trong dịp lễ Hanukka của người Do-Thái. Trong pḥng ăn của cha tôi, ngoài các vật sở hữu riêng của Anna c̣n có những bộ sách luật b́a da, gáy mạ vàng của ông. V́ sức khỏe yếu và tâm thần phân tán, cha tôi không thể tiếp tục hành nghề luật sư nên đă về hưu trí. Từ đó căn nhà cha tôi biến thành kho chứa đồ, dung nạp mớ sách vở bề bộn của văn pḥng luật sư trước kia của ông. Tôi lo ngại mỗi khi nghĩ đến cha tôi đơn độc trong căn nhà rộng thênh thang với những ngơ ngách nặng trĩu h́nh ảnh quá khứ của hai cuộc hôn nhân, quăng đời làm cha và sự nghiệp dai dẳng không kém phần thương tâm của ông. Cha tôi làm ǵ cho hết th́ giờ trong căn nhà trống vắng đó, hay mỗi bước chân của ông chỉ làm khuấy động mớ tro tàn quá khứ và tiếng thở dài chỉ nhắc nhở lại dĩ văng trên bờ tường? Nhiều lần tôi cố khuyên cha tôi nên t́m đến bác sĩ trị bệnh tâm thần nhưng đối với ông, các nhà phân tâm học đều là những tên phù thủy lang băm chuyên sống nhờ vào nỗi khốn khổ của những kẻ bất hạnh như Anna.

Thế nhưng Brian, người trị bệnh tâm thần tôi đă cùng chung sống ba năm qua không hề tỏ vẻ nao núng trước thái độ đầy ác cảm của cha tôi đối với nghề nghiệp của chàng. Brian và tôi ít khi gặp cha tôi, ngoại trừ một lần t́nh cờ chúng tôi thấy ông trong siêu thị gần nhà và hai lần Brian cùng tôi đi ăn tối với ông. Những lần gặp cha tôi, Brian thường đặc biệt chú ư đến ông, ngợi khen chiếc quần ca-rô ông đang mặc hay hỏi han cặn kẽ về những chi tiết tỉ mỉ liên quan đến các vấn đề luật pháp. Khi cha tôi trả lời, Brian chăm chú ngồi nghe ông nói với ánh mắt xanh trầm tĩnh của chàng. Cha tôi thích được Brian chú ư và tính t́nh vui vẻ điềm đạm của chàng đă giúp ông cảm thấy bớt trống vắng trong chuỗi ngày dài cô đơn của ông. Thỉnh thoảng ông hỏi tôi: "Người bạn vui tính của con độ này ra sao?" Nếu có nghi ngờ Brian và tôi sống chung với nhau, ông cũng không hề ṭ ṃ gạn hỏi cho đến ngày ông bị té từ trên cây mận xuống.

Tôi lái xe đưa cha tôi từ bệnh viện về nhà, vừa cố hết sức kềm chiếc xe khổng lồ như chiếc thuyền của cha tôi khỏi cḥng chành trên đường phố, vừa cố giữ tay lái cho thẳng đường. Tôi mua cho cha tôi chiếc quần cụt bằng vải mỏng v́ quần dài làm chân ông thêm đau nhức v́ cấn cái. Tôi mang thức ăn và chiếc chảo chiên lớn của tôi đến nhà ông, và trong lúc tôi sửa soạn bữa cơm chiều, cha tôi ngồi ở bàn ăn, chân gác lên ghế nhựa, tai nghe tiếng mỡ nóng reo vui trong chảo với nét mặt sung sướng, lơ đăng. Sau bữa ăn tối, tôi d́u cha tôi lên pḥng ngủ của ông trên lầu và cùng ông xem chương tŕnh truyền h́nh "Wheel of Fortune" và "Jeopardy". Lần đầu tiên từ khi khôn lớn, tôi ngồi dưới chân cha tôi và được ông xoa đầu. Cảm giác dễ chịu khiến tôi có cảm tưởng như con mèo măn nguyện đang cọ sát vào chân ông. Cha tôi chờ đón những buổi viếng thăm của tôi với niềm háo hức gần như đầy hân hoan và ông không ngần ngại phải lệ thuộc vào sự có mặt của tôi. Ông dựa nguyên thân h́nh to lớn của ông vào vai tôi và tôi cảm thấy cần thiết trong vai tṛ che chở cho cha tôi. Tôi ngửi thấy mùi hương thoang thoảng của loại nước hoa Old Spice ông thường dùng sau khi cạo râu và mùi thuốc thoa vết thương trên chân ông quyện lẫn với mùi da thịt quen thuộc của cha tôi.

Một đêm nọ bỗng dưng ông hỏi tôi:

- Con có biết những người bị bắt làm con tin ở Trung-Đông không?

Lúc đó ông đang mặc quần cụt ngồi ở bàn ăn, cái chân bị thương của ông gác lên chiếc ghế nhựa. Vết bầm tím ở đùi ông đă mờ dần chỉ c̣n lại một màu tím nhạt, và bắp vế ông đă bớt sưng vù hơn trước. Tôi chỉ thoáng nghe lời ông nói v́ tiếng dầu mỡ chiên cải bẹ xanh đang cháy lèo xèo trong chảo. Tôi hét lớn:

- Họ làm sao ba?

- Ba nghe tin tức thời sự bảo một số người đó sau khi được trả tự do hiện đang t́m đến bác sĩ trị bệnh tâm thần.

- Th́ có sao đâu ba.

- Nhưng tại sao lại phải đi bác sĩ tâm thần chứ?

Tôi ngừng chiên xào và bảo ông:

- Ba này, nếu ba bị bắt làm con tin ở Trung-Đông, khi được trả tự do có lẽ ba cũng phải t́m đến bác sĩ tâm thần như họ mà thôi.

Ngoài khung cửa, ánh hoàng hôn mờ dần. Khuôn mặt cha tôi nh́n nghiêng và cặp kính của ông phản chiếu tia nắng yếu ớt cuối ngày. Ông tiếp lời tôi:

- Bây giờ họ đă có nơi ăn chốn ở rồi, c̣n than văn ǵ nữa!

- Trời đất! Họ đă từng bị mạng treo họng súng, từng bị tù đày. Đâu phải họ được đi nghỉ cuối tuần ở khách sạn Hilton thượng thặng đâu ba!

Cha tôi thản nhiên đáp :

- Sống một ḿnh chẳng khác ǵ bị tù đày.

Tôi không trả lời ông, chỉ cho thêm mớ đậu đũa vào chảo chiên. Cha tôi tiếp lời:

- Ba hỏi con điều này. Ba không biết nói sao cho đúng đây. Ba có cảm tưởng con muốn dấu ba điều ǵ. Vẫn biết ba và con ít nói chuyện với nhau, nhưng có lẽ bây giờ đă đến lúc.

Tim tôi bỗng dưng đập th́nh thịch. Tôi hoàn toàn bị cha tôi dùng chuyện thời sự thế giới đánh lạc hướng và đă không chút nghi ngờ rơi trọn vào băi ḿn của ông dàn ra qua câu chuyện vô thưởng vô phạt từ năy giờ. Tôi không chuẩn bị sẵn sàng cho đề tài quan trọng này. Tôi tắt bếp. Ánh lửa sáng bừng lên và kêu lèo xèo. Khi tôi quay lại, cha tôi đang nh́n chằm chặp vào cái chân duỗi thẳng của ông trên ghế. Ông hỏi tôi:

- Sao?

- Ba muốn nói đến Brian phải không?

- Có điều ǵ con muốn cho ba biết th́ cứ nói.

- Ba có cảm t́nh với Brian không?

- Có ǵ đâu mà không thích.

- Brian là t́nh nhân của con từ lâu rồi. Brian mang lại hạnh phúc cho con và chúng con có cùng chung một mái nhà. Con hy vọng ba hiểu và con mong điều này không gây chia rẽ giữa ba và con.

Mỗi lời tuyên bố như một tảng đá tắt nghẹn trong cổ họng tôi. Cha tôi đáp liền:

- Con may mắn gặp Brian và Brian cũng may mắn gặp con. Chuyện riêng tư của con có dính dáng đến ai đâu mà cần ba phải nói ǵ.

Tôi cảm thấy nhẹ nhỏm cả người nhưng chưa kịp trả lời th́ cha tôi đă nói tiếp:

- Con biết không, lúc ba khoảng mười sáu tuổi, một hôm ông nội con bảo ba giữ hộ cái thang để ông leo lên tỉa lá cây sau vườn. Ba đang vịn thang cho ông nội con bỗng dưng ba sực nhớ có hẹn với cô bạn gái xinh đẹp. Bấy giờ đă trễ rồi nên ba đâm đầu chạy ra khỏi vườn. Ba không hiểu đă bị ma ǵ cướp mất hồn v́ khi chạy được nửa đường ba sực nhớ lại ông nội con đang ở trên cây, và ba nghĩ: "Thôi chết rồi, phen này thế nào cũng phải bị tội với ổng!" Thế nhưng lúc trở lại, ba c̣n nghe rơ tiếng ông cười từ trên cây vọng xuống. Chưa bao giờ ba nghe ông nội con cười lớn như vậy cả. Khi ba giúp ông nội con leo xuống thang, ông bảo ba: "Chắc con phải thích cô bạn gái của con lắm!" Và điều kỳ lạ nhất là ba không hề nói cho ông nội con biết là ba chạy đi đâu.

Tôi h́nh dung ra ông nội tôi đang đứng lơ lửng trên không trung, hai tay ôm lấy thân cây và mắt theo dơi đứa con trai của ḿnh đang măi mê đuổi bắt niềm khoái lạc không tưởng của nó. Trong lúc cha tôi hồi tưởng lại quá khứ, bên ngoài màn đêm xuống dần, xóa mờ bóng những cành cây mận trong vườn và lối đi quen thuộc mà trước kia đă có lần áo quần mẹ tôi từng bay lượn trên không trung rồi rơi xuống mặt đất như những chiếc lá khổng lồ. Khi cha tôi dứt lời, ông nh́n tôi rồi ngoảnh mặt đi nơi khác. Một sự im lặng quen thuộc bướng bỉnh bao phủ lấy hai cha con. Tôi tự hỏi không hiểu có điều ǵ sẽ thay đổi chăng hay mọi việc sẽ y nguyên như cũ. Tôi múc thức ăn ra dĩa riêng cho ông và tôi. Cha tôi cẩn thận đè tay lên đùi ông để xem vết thương đă lành đến đâu rồi.


Trương Mỹ-Vân
dịch từ "Picking Plums" đăng trên tạp chí "Harper's", số tháng 8, 1992

______________


Ghi chú:

Tác Phẩm của Bernard Cooper:

1990 Maps to Anywhere
1991 A Clack of Tiny Sparks
1993 A Year of Rhymes
1996 Truth Serum
2000 Guess Again
2006 The Bill from My Father: A Memoir

Giải Thưởng:

1991 PEN/USA Ernest Hemingway Award
1995 O. Henry Prize
1999 Guggenheim Grant
2004 National Endownment of the Arts Fellowship in Literature


 

art2all. net