Trương Mỹ-Vân

 

NGƯỜI HÀNH KHẤT MÙ

Tác giả: MacKinlay Kantor

Trương Mỹ-Vân dịch

 

MacKinlay Kantor
 

 

Lời người dịch: MacKinlay Kantor, một văn sĩ Mỹ sinh năm 1904 tại tiểu bang Iowa, đă từng viết nhiều truyện ngắn nhưng lạị nổi tiếng về truyện dài như "The Voice of Buggle Ann" (1935) và "Happy Land" (1942), thuật lại cuộc đời một cậu bé bị giết trong Đệ Nhị Thế Chiến.

Truyện "Người Hành Khất Mù" được dịch từ nguyên tác "A Man Who Had No Eyes", là một truyện-thật -ngắn với bố cục chặt chẽ và sự oái oăm của đoạn cuối là điều bất ngờ lư thú điển h́nh của loại truyện này.

 

~~oOo~~


          Người hành khất cuối đường đi lại đúng lúc ông Parsons từ trong khách sạn bước ra.

Với bàn tay nắm chặt cây gậy cũ kỹ, người hành khất mù ḍ dẫm từng bước thận trọng trên vệ đường. Đầu tóc bờm xờm, râu ria tua tủa, chiếc cổ ngắn và mập, hắn ta mặc chiếc áo khoác sờn cổ với hai túi dính đầy dầu, vai mang cái bị màu đen. Trông hắn vừa có vẻ như một kẻ hành khất lại vừa như một người bán hàng rong.

Bầu trời ngày đầu xuân ấm áp, rắc từng mảng nắng vàng trên mặt đường loang loáng sáng. Ông Parsons đứng tựa người vào cánh cửa trước khách sạn, lắng nghe tiếng gơ lóc cóc vang lên từ cây gậy của người mù và cảm thấy trong ḷng dâng lên niềm trắc ẩn vừa xót xa nhưng cũng vừa phi lư với những người đă vĩnh viễn mất ánh sáng.

Càng ngẫm nghĩ ông Parsons càng cảm thấy nỗi hân hoan của người sống sót. Cách đây vài năm ông chỉ là một kẻ lao động tầm thường, thế nhưng giờ đây ông đă thành công, được bạn bè ái mộ và xă hội kính nể. Tất cả cũng nhờ nghề bán bảo hiểm...

Và chính ông đă tự lực cánh sanh, một ḿnh vươn lên, vượt qua mọi thử thách và nghịch cảnh mặc dù c̣n trẻ... Và sáng hôm nay, thoảng trong hơi gió của tiết xuân ấm áp, mùi hương dĩ văng của những cánh đồng hoa vàng, ao hồ và bụi cây trong quá khứ khiến kư ức ông bừng sống dậy niềm háo hức tràn trề.

Ông Parsons bước xuống đường vừa lúc tiếng gậy khua lách cách vượt qua trước mặt ông, nhưng người hành khất mù đă nhanh chân quay lại:

- Xin ông vui ḷng cho tôi vài phút.

Giọng ông Parsons đầy hối hả:

- Hôm nay tôi có hẹn và đă trễ rồi. Ông có cần tôi cho tiền không?

Người hành khất mù sờ soạng, lục trong chiếc túi đen cáu bẩn, lôi ra một vật nhỏ và bỏ vào tay ông Parsons:

- Tôi đâu phải kẻ hành khất! Tôi bán hàng rong. Món này chỉ một đồng thôi nhưng lại là chiếc bật lửa thượng hạng đấy!

Ông Parsons đứng sững, nửa ngại ngùng nửa bực tức. Dáng người ông thanh lịch trong bộ com-lê màu xám, chiếc mũ xám và cây gậy trúc. Dĩ nhiên người hành khất mù không thể nào thấy được ông Parsons. Ông đáp gọn:

- Tôi không biết hút thuốc.

Gă hành khất nài nỉ:

- Nhưng chắc ông có nhiều người quen thích hút thuốc. Đây là món quà nhỏ xinh xắn, và ông nỡ ḷng nào không giúp một kẻ bất hạnh như tôi?

Hắn ta nắm chặt tay áo ông Parsons khiến ông thở dài, rút trong túi áo vét ra hai đồng năm mươi xu và bỏ vào tay người hành khất:

- Dĩ nhiên tôi sẵn sàng giúp ông và như ông nói, tôi sẽ có người để tặng chiếc bật lửa này. Có thể tôi sẽ cho cậu bé gác thang máy.

Rồi do dự giây lát và dường như không muốn lộ vẻ sỗ sàng hay ṭ ṃ, ông Parsons hỏi tiếp:

- Vậy ra ông mù hoàn toàn hay sao?

Người hành khất bỏ hai đồng bạc cắc vào túi áo và hănh diện đáp:

- Tôi mù đă mười bốn năm rồi, sau vụ hỏa hoạn ở hăng Westbury.

Ông Parsons lẩm bẩm lập lại:

- Đúng rồi, vụ nổ ở xưởng hóa học Westbury. Đă lâu báo chí không hề nhắc lại nhưng đó là tai họa lớn nhất vùng.

Người hành khất mù đổi thế đứng và chán nản tiếp:

- Vâng, không ai c̣n bận tâm đến vụ nổ đó nữa, nhưng nếu là người trong cuộc hay nạn nhân th́ làm sao quên được! Tôi c̣n nhớ rơ như in xưởng hóa học bốc cháy ngùn ngụt và hơi khí đốt tuôn vào các cửa kính vỡ.

Ông Parsons húng hắng ho nhưng người hành khất mù không để ư v́ hắn ta c̣n măi hồi tưởng cảnh tượng hăi hùng của đám cháy năm nào với hy vọng trong túi ông Parsons c̣n nhiều tiền lẻ cho hắn. Hắn nói tiếp:

- Ông thử tưởng tượng một trăm lẻ tám người chết, hai trăm người bị thương và hơn năm trăm người bị mù vĩnh viễn.

Bàn tay đen bẩn của hắn quờ quạng trong không và cuối cùng nắm lấy vai áo ông Parsons.

- Nói thật với ông, tôi đă từng ra trận nhưng chưa bao giờ trải qua cơn đại họa như thế. Nếu tôi bị mù v́ chiến tranh, tôi đă được hưởng lương thương phế binh, nhưng đằng này tôi chỉ là một công nhân của hăng hóa học. Giờ đây tôi hoàn toàn tàn phế và không được hưởng một khoản trợ cấp nào, trong lúc lũ tài phiệt và chủ hăng ngày càng giàu thêm. Lẽ dĩ nhiên bọn chúng được hăng bảo hiểm bồi thường.

Ông Parsons đáp lại:
- Bảo hiểm. Đúng vậy, tôi cũng đang bán bảo hiểm đây...

Nhưng người hành khất đă thét lên:

- Ông có biết tại sao tôi mù không? Để tôi kể ông nghe.

Với giọng nói đầy chua chát, hắn lặp lại câu chuyện thuộc nằm ḷng đă được hắn kể đi kể lại nhiều lần mỗi khi cần xin tiền khách bộ hành:

- Hôm đó tôi là kẻ cuối cùng chạy ra khỏi xưởng hóa học với hy vọng thoát ra ngoài và sống sót trong lúc các ṭa nhà chung quanh liên tiếp thi nhau nổ. Rất nhiều người chạy ra ngoài và thoát khỏi đám cháy. Vừa đúng lúc tôi đang trườn người ḅ sát đất giữa những thùng sắt lớn đựng đầy hóa chất, bỗng dưng có kẻ nắm chân tôi kéo lại. Hắn bảo: "Để tao đi trước. Đồ chó má!" Có thể hắn ta điên, tôi không biết. Đă bao năm qua tôi cố gắng tha thứ cho hắn. V́ to con hơn tôi nên hắn kéo tuột tôi về phía sau, leo lên người tôi và chạy thoát ra ngoài, bỏ tôi lại đằng sau trong đám khói mịt mù và ngọn lửa càng lúc càng lan dần về phía tôi...

Hắn nghẹn ngào cố nén tiếng nấc trong cổ họng nhưng ông Parson đă ngắt lời:

- Thật ra không đúng hẳn như vậy.

Gă hành khất sửng sốt:

- Ông nói ǵ? Không đúng như vậy là sao?

- Chuyện ông kể đúng đấy, tuy có sai vài chi tiết.

Hắn tức tối:

- Ông bảo chi tiết nào?

- Hôm đó tôi cũng bị kẹt trong xưởng ấy. Chính ông là người đă nắm chân tôi, kéo tôi lại đằng sau và leo lên ḿnh tôi. Ông to con hơn tôi, ông Markward!

Gă hành khất im lặng hồi lâu rồi mới lên tiếng:

- Ông Parson! Trời ơi! Trời đất ơi! Vậy mà tôi cứ tưởng...

Và bỗng dưng hắn thét lên:

- Vâng, có thể điều ông nói là đúng, có thể đúng thế. Nhưng bây giờ tôi mù rồi! Tôi mù rồi, c̣n ông đứng đây thản nhiên cười trên nỗi bất hạnh của tôi! Tôi đă mù rồi!

Đám bộ hành chung quanh dừng lại, nh́n chằm chặp vào hai người.

- Ông chạy thoát. C̣n tôi, tôi mù rồi! Ông có nghe không? Tôi...

Nhưng ông Parsons đă ngắt lời hắn:

- Này, đừng có làm náo loạn lên, ông Markward... Tôi cũng mù như ông vậy!


Trương Mỹ-Vân dịch
 

 

 

art2all. net