Lê Nhật Kư

 

Elena Pucillo Truong

và những tuỳ bút về văn hoá, con người Việt Nam

 



Những tuỳ bút của Elena Pucillo Truong được nói tới trong bài viết này nằm trong tập “Một phút tự do” do Nhà xuất bản Văn hóa - Văn nghệ ấn hành năm 2014.
Lê Nhật Kư



          Elena Pucillo Truong là tiến sĩ ngôn ngữ và văn chương, giảng dạy tiếng Pháp và văn minh Pháp tại Đại học Minalo, Italia. Năm 1985, chị lập gia đ́nh, chồng là chuyên gia công nghệ dược - nhà văn Trương Văn Dân, người Tây Sơn, B́nh Định, du học Italia năm 1971. Nhiều năm trở lại đây, chị theo chồng về Việt Nam sinh sống và làm việc tại TP Hồ Chí Minh. Sự thay đổi này đă mở ra cho chị những cơ hội khám phá và hoà nhập vào đời sống cộng đồng dân cư Việt nói riêng, Đông Nam Á nói chung.

Elena Pucillo Truong đă nhiều lần về B́nh Định, lên Đà Lạt, sang tận Campuchia, và rất, rất nhiều lần tiếp xúc với nghệ sĩ, trí thức Việt Nam sinh sống và làm việc tại Sài G̣n. Những cuộc hạnh ngộ như vậy đă mang đến cho Elena Pucillo nhiều cảm xúc, nhiều phát hiện đến ngỡ ngàng, mê đắm. Elena Pucillo Truong đă chọn tuỳ bút, một thể loại có tính cách tự do, cho phép giăn nở câu chữ, nội dung khi tŕnh bày về những kết quả trải nghiệm của tâm hồn, những thu hoạch thú vị từ các cuộc phiêu lưu vào văn hoá Đông Nam Á.

Trong những chuyến đi như thế, Elena Pucillo Truong luôn có được sự cộng hưởng cần thiết từ khát vọng khám phá của một người ngoại quốc và vẻ đẹp thâm trầm, thậm chí huyền bí của văn hoá phương Đông. Do đó, ở chị không ngừng phát xuất những nỗi ṭ ṃ, rồi ngạc nhiên, rồi mê đắm…

Sang Angkor Wat, Elena Pucillo Truong thấy ḿnh bị hấp dẫn bởi nghệ thuật điêu khắc đá. Theo chị, những hoa văn khắc sâu trên đá đă làm cho một thành phố tưởng chừng bị bỏ quên đă được sống lại, và nhờ đó, “làm cho chúng ta nghe được hơi thở của một nền văn minh của dân tộc Khmer”. Ngay cả những phế tích, những rễ cây hoá thạch cũng có giá trị mách bảo về lịch sử và sự mệt mỏi bởi gánh nặng thời gian. Nhưng vượt lên tất cả, Angkor Wat là sự kết hợp ḱ diệu giữa tự nhiên và con người, là bản lưu kí lịch sử đầy chất thơ về đời sống sinh hoạt của một dân tộc cần cù và trí tuệ (Angkor Wat. Đi, với trái tim).

Cũng với cái nh́n đầy tinh tế như vậy, Elena Pucillo Truong đă nhận ra vẻ đẹp của người phụ nữ Việt toát lên từ chiếc áo dài mỏng mảnh, thướt tha. Ấn tượng về chiếc áo dài Việt trở nên mạnh hơn khi chị được quan sát dáng vẻ bà chủ thiền trà Viên Trân pha trà mời khách. Elena viết: “Tôi có cảm giác là thời gian đă ngưng lại trong khoảnh khắc đó: Chẳng quan trọng là ḿnh đang ở đâu, đang làm ǵ, ở đây không có chỗ cho quá khứ với những muộn phiền mà cũng chẳng c̣n có chỗ cho tương lai với bao ẩn số”. Tuỳ bút Tà áo lụa giữa những cánh sen đầy ắp kí ức về chiếc áo dài Việt mà chị, chồng chị, bạn bè chị đều rất ưa thích.

Elena Pucillo Truong đă nhiều lần về thăm Quy Nhơn. Từ một trong những chuyến đi ấy, chị viết tuỳ bút ngồn ngộn thông tin về Lễ hội Tây Sơn, B́nh Định: ḱ diệu và tự hào. Bài này chị viết cho báo Raccontare il viaggio (Italia, 2008), giới thiệu về mảnh đất anh hùng và phong cảnh thơ mộng của B́nh Định. Theo chị: “Lễ hội Tây Sơn - B́nh Định chính là cơ hội tuyệt vời để giới thiệu danh lam thắng cảnh, lịch sử, con người của vùng đất nổi tiếng về vơ thuật và cũng là thứ danh thiếp cho thấy một đất nước trên đường phát triển”. Nhận định này, chắc chắn đă và sẽ có nhiều người đồng t́nh, chia sẻ.

Elena Pucillo Truong là người có cảm t́nh đặc biệt với đất nước và con người Việt Nam. T́nh cảm ấy là có chiều sâu, bởi nó được xây dựng trên những nguyên cớ đẹp đẽ. Elena Pucillo Truong hẳn chưa thể đến hết mọi miền, gặp gỡ đủ mọi hạng người dân Việt nhưng từ những ǵ đă tiếp xúc, chị luôn cảm thấy ḿnh bị thuyết phục bởi vẻ đẹp văn hoá Á Đông. Điều này được chị bày tỏ thông qua những câu chuyện rất cụ thể, thuyết phục.

Elena Pucillo Truong nh́n thấy vẻ đẹp tâm hồn Huế trong thơ ca và trong cung cách ứng xử đời thường của nhà thơ Tôn Nữ Hỷ Khương. Ở nhà thơ ḍng dơi quư tộc này, Elena Pucillo Truong luôn thấy hiện hữu một nụ cười “trong sáng và rạng rỡ” có khả năng che giấu khổ đau, chỉ để gây ḷng thiện cảm với mọi người (C̣n gặp nhau… xin hăy cho nhau nụ cười).

Ngay cả chuyến đi tham quan Angkor Wat vừa kể trên, Elena Pucillo Truong cũng đă thấy được nghĩa cử cao đẹp của người Việt dành cho nhau nơi xứ người, khi mà cuộc mưu sinh đầy khó khăn, nhọc nhằn (Angkor Wat. Đi, với trái tim).

Elena Pucillo Truong sáng tác chủ yếu ở hai thể loại: truyện ngắn và tuỳ bút. Nếu truyện ngắn đậm hư cấu th́ tuỳ bút, trái lại, cái tôi trữ t́nh của người viết lại hiện ra một cách rơ nét, chân thực. Tuỳ bút của Elena Pucillo Truong, như đă nói, gắn với những khám phá về vẻ đẹp văn hoá và con người Việt Nam. So với nhiều người, ưu thế của chị là ngắm nh́n, cảm thụ văn hoá Việt bằng con mắt của một nhà văn châu Âu. Do đó, chị luôn có được những ngạc nhiên, những đối sánh cần thiết để làm nổi bật nhiều giá trị văn hoá, tâm hồn Việt.

Những tuỳ bút của Elena Pucillo Truong nguyên bản bằng tiếng Ư, được chồng chị là nhà văn Trương Văn Dân chuyển ngữ sang tiếng Việt. Bản dịch sáng rơ, chuyển tải được vẻ đẹp ngôn ngữ Ư khiến tuỳ bút Elena Pucillo Truong thêm hấp dẫn công chúng Việt…

LÊ NHẬT KƯ
 

Nguồn :
http://www.baobinhdinh.com.vn/viewer.aspx?macm=18&macmp=18&mabb=39380
 


 

Giới thiệu sách Một Phút Tự Do của Elena Trương

Trang Trương Văn Dân

art2all.net