vơ công liêm

 

ÂM NHẠC TRONG TRUYỆN KIM DUNG

                                                                          gởi: Viêm Tịnh

 


              Tiểu thuyết vơ hiệp là một h́nh thái đặc biệt trong văn học Trung Quốc; nó có một lịch sử lâu đời, bắt nguồn từ hai truyện Du Hiệp Liệt Truyện và Thích Khách Liệt Truyện trong bộ sử kư Tư Mă Thiên, được biên soạn vào đời Hán; thuật lại những chuyện thời Xuân Thu chiến quốc như Kinh Kha Nhiếp Chính cho đến tiểu thuyết Chí Quái thời Ngụy Tấn và các truyện truyền kỳ đời Đường gồm những tác phẩm Câu Nhiệm Khách, Côn Luân Nô, Hồng Tuyến Nữ. Về sau nhiều tác giả đă dựa vào đó mà xây dựng thành tiểu thuyết đương đại; trong số đó phải kể đến tiểu thuyết gia Trà-Lương-Kim-Dung.


Từ khi truyện kiếm hiệp Kim Dung tung ra thị trường đă lôi kéo hằng triệu độc giả khắp nơi trên thế giới, người ta đọc say mê truyện ‘chưởng’; không những ở Trung Quốc mà ngay cả Việt Nam. Ngoài chuyện đọc tiểu thuyết vơ hiệp Kim Dung, người ta c̣n đổ xô xem phim ảnh một loại phim chuyện được dàn dựng theo mẫu mực của Kim Dung, những hoạt cảnh thần kỳ, biến hóa thần thông của những vơ lâm cao thủ, kỹ nghệ điện ảnh Hồng Kông khởi từ đó khuấy động thị trường phim thuật. Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Quốc dựa vào thị hiếu quần chúng cũng làm những phim vơ hiệp tương tự nhưng rồi cũng lùi bước trước phim chuyện vơ hiệp Kim Dung.


Trong 12 bộ truyện kiếm hiệp; tác giả đă dựa trên bối cảnh lịch sử đấu tranh của người Hán chống lại sự xâm lăng của các bộ tộc. Truyện của Kim Dung đầy tính hùng ca và sử thi; ông xử lư rốt ráo những kiến thức, hiểu biết về nền văn hóa Trung Quốc mà ông đă dày công nghiên cứu và học tập, từ đó ông vận dụng sở học một cách tài t́nh và lư giải trọn vẹn chân lư nghiă hiệp một phần dựa vào lịch sử cổ đại và lịch sử huyền thoại mà ông hài ḥa trong cách viết dă sử, bố cục chặt chẻ làm sống lại một bề dày sử liệu Trung Quốc kể cả các thuật như quyền thuật, y thuật, bút thuật về nghệ thuật th́ có hội họa, thi phú, âm nhạc, ẩm thực và nhất là rượu và nhạc Kim Dung viết đến độ gần như đi tới tôn giáo hóa Tửu đạo và Nhạc đạo. Tất cả t́nh tiết của mỗi bộ truyện tác giả đều lồng vào một triết lư tâm sinh lư và tính nhân bản, ngoài ra bộ môn âm nhạc đều có mặt trong hầu hết bộ truyện của Kim Dung và đóng một vai tṛ không nhỏ.


Tác giả Kim Dung đă viết ra 12 tác phẩm: Thư Kiếm Ân Cừu Lục, Bích Huyết Kiếm, Anh Hùng Xạ Điêu, Thần Điêu Đại Hiệp, Bích Sơn Phi Hổ, Phi Hổ Ngoại Truyện, Ỷ Thiên Đồ Long Đao, Liên Thành Khuyết, Thiên Long Bát Bộ, Hiệp Khách Hành,Tiếu Ngạo Giang Hồ và Lộc Đỉnh Kư. Ông đă viết những bộ truyện trên gần như một trường thiên tiểu thuyết và đến năm ông 48 tuổi (1972) ông gát bút.


Âm nhạc trong truyện là một dữ kiện giữa cuồng nộ và ḥa b́nh, giữa tàn bạo với t́nh yêu; ông muốn chuyển hóa từ có sang không, từ t́nh thương xóa bỏ hận thù, đập tan mọi vọng niệm mà tự cổ chí kim ḷng hoài vọng đó không bao giờ tiêu diệt được. Và; cũng từ đó, ông nhận thức rằng âm nhạc biện minh cho những lư lẽ đă nêu và cũng là nhạc khí (vơ khí) một khí giới ‘tuyệt chiêu’, là sức mạnh siêu lực ngăn chận mọi tham vọng và ảo tưởng của con người.


Khởi từ thời Xuân Thu chiến quốc đưa Trung Quốc tới suy tàn, thảm bại nhất vào thời kỳ Hán tộc. Kim Dung nh́n nhận rằng: ‘Âm nhạc như một thứ vơ công, giúp người ta lắng dịu cơn đau, điều trị, mê hoặc và kiềm chế kẻ địch’. Ông muốn cho người đời thấy rằng nội lực của âm nhạc là sứ giả của ḥa b́nh, âm nhạc xử lư mọi hoàn cảnh, mọi h́nh thức của nội giới và ngoại giới, trở thành ngọn sóng thần đẩy lùi mọi sát khí. Một khí giới mà Kim Dung cho là tuyệt chiêu hơn những tuyệt chiêu khác. Cho nên ông chọn âm nhạc như một ḥa giải và được coi như vai tṛ quan trọng trong suốt những bộ truyện vơ hiệp của ông. Kim Dung lư luận cụ thể giữa hai bề mặt của hai thế giới nội tại và ngoại tại; cái ‘bề ngoài’ là sự tranh hùng của vơ lâm đầy sát khí nhưng cái ‘bề trong’ chính là tâm hồn thanh thoát vị tha của kẻ sĩ. Kim Dung tả những nhân vật kiếm khách với ư nói đến hai chữ nghiă khí mà nghiă khí là cơ bản nồng cốt của người hùng kiếm khách, đó là quan niệm đạo đức xử thế và hành xử của những người hiệp sĩ đạo. Nghiă là bộ phận không thể thiếu vắng trong truyện Kim Dung; chính Khổng Mạnh cũng thừa nhận rằng: nghiă là chính nghiă, hợp lư và thích nghi. Cho nên tinh thần trọng nghiă được đề cao trong chuyện Kim Dung là điều tất yếu.


Trong tất cả tác phẩm của ông, Kim Dung đă dùng nhiều loại h́nh âm nhạc khác nhau, ông vận dụng trí tuệ của ḿnh, đưa âm nhạc vào truyện là cả mục đích diễn tả mọi t́nh huống qua từng thời kỳ, từng thời đại, cốt tủy truyện Kim Dung lấy văn minh tứ phương du nhập vào nền văn minh Trung Quốc và mười phương thống lĩnh địa bàn. Nhưng rồi ông vẫn nh́n nhận âm nhạc xử lư toàn diện. Tiếu Ngạo Giang Hồ là một trường hợp cụ thể. Tiếu Ngạo Giang Hồ thật ra không phải là câu chuyện hiệp khách hay hành hiệp dựng lên tiền đề; mà chính là một nhạc phẩm lừng danh về đờn và sáo (cầm tiêu) có tựa đề Tiếu Ngạo Giang Hồ. Nhạc phẩm có một nội dung, ám chỉ giữa hai hệ phái Bạch đạo và Hắc đạo, giữa chính và tà. Đó là một bản hợp soạn giữa hai nghệ sĩ trong giới vơ lâm quyền bá, đối địch nhau.


Lưu Chính Phong chưởng phái Hành Sơn và Khúc Dương Trưởng lăo thuộc phái Triêu Dương, cả hai môn phái nầy thù ‘bất cộng đái thiên’, thù vạn đợi trong việc tranh bá. Nhưng rồi trở thành bạn tâm giao giữa Lưu-Khúc, phát sinh từ âm nhạc mà ra. Đọc đến đây ta thấy tác giả duy tŕ cái nghiă khí lớn lao, đưa t́nh vào thù. Lưu và Khúc hai tay có biệt tài xử dụng nhạc khí đạt tới mức vô tiền khoáng hậu rồi tự nhiên cảm hóa qua tài năng mà trở thành hiền hữu. Kim Dung xử lư ngọn bút về âm nhạc qúa tài t́nh và điệu nghệ. Kim Dung cho hai tài năng biểu diễn để đi tới tri kỷ với âm nhạc. Lưu Chính Phong trong tay đàn, Khúc Dương tay tiêu ḥa nhịp với nhau lên khúc bi hùng ca, đạt tới chỗ tột đỉnh của âm nhạc, điệu nhạc giao vào nhau kết thành bè trong điệu ngũ cung; khoan thai trung chính, tiếng khoan tiếng sập vỗ vào nhau lúc bổng lúc trầm; đọc sâu vào truyện mới thấy ngón nghề âm nhạc Kim Dung tuyệt hảo tới mức nào. Chơi xong tấu khúc Lưu-Khưu tương thông tâm ư. Khi phát hiện ra chân lư của âm nhạc đạt tới chân như tối thượng thừa, Lưu rủ áo giang hồ lui về ẩn dật ở tuổi lục tuần, gát kiếm vui thú điền dă, ung dung tự tại giữa chốn giang hồ khí phách.

 

Nhưng bụi trần lại kéo đến. Tả Lănh Thiền thuộc phái Trung Sơn huy động toàn lực Hoa Sơn, Hành Sơn, Thái Sơn vây hăm hành động của Lưu Chính Phong, vu oan Lưu theo tà giáo, buộc Phong phải ra tay ám hại Khúc Dương, chặt đứt mối quan hệ với Triêu Dương thần giáo phái. Không thể hành động như thế được, với con người mă thượng coi việc bán sống cầu vinh là bất nghiă. Kim Dung sắp xếp câu chuyện giữa tà với chính, giữa thù và không thù; tác giả vẫn duy tŕ chữ nghiă trong truyện, ông đưa nhân vật về với lương tâm đạo đức con người, nghiă khí của hiệp khách, trọng tài hơn danh. Tiếng đàn của Phong là tiếng đàn cảm khái mà Khưu thầm phục trang nghiă hiệp nầy. Lưu Chính Phong đang ở trong một t́nh huống khó xử, một thảm kịch đau đớn. Khúc Dương hiểu được nỗi khổ của bạn, ra tay cứu nguy, giải phóng Lưu đưa vào Thất Sơn Hành ẩn trú nơi đây, trả hết cho đời, đôi tài tử không c̣n là hiệp hành kiếm khách và biến ḿnh vào thi nhạc, đàn địch hợp tấu khúc để đời trước khi đi vào cơi tịch.

 

Nhưng chưa hết; Kim Dung kéo dài giá trị âm nhạc một lần nữa, sang tay cho kẻ hậu sinh, tác giả không muốn người đọc mất đi cái truyền bí âm nhạc, ông đưa những nhân vật khác tiếp tục sứ mang và giữ lấy như việc trao ngôi. Những khúc bi hùng ca về sau giao lại cho Lệnh Hồ Xung thừa kế phái Hoa Sơn; cầm trong tay tấu khúc của hai vị tiền bối. Lệnh Hồ Xung lên ngựa phiêu bạt giang hồ, hóa thân thành một kẻ lang thang, thân tàn ma dại giữa rừng gươm đao. Phải chăng khát vọng của Tiếu Ngạo Giang Hồ không bao giờ thực hiện được hoài băo giữa một xă hội thời bấy giờ đầy mưu lược, thù độc, chia rẽ, bè phái tranh giựt quyền lực?

 

Tác giả Kim Dung muốn nhấn mạnh ở điểm này: ḷng ham muốn dục vọng của con người triền miên trong kiếp đọa đày; ông muốn kéo con người về với nghiă khí, cốt cách nghiă hiệp dù ở bất cứ hoàn cảnh nào hôm nay hay ngày mai. Kim Dung làm cho người đọc chạy theo ông những mạch chuyển, những tàng ẩn trong từng nhân vật truyện, những cuộc tranh hùng hay những mối t́nh lâm ly bi đát từ thâm cung hay chốn phường hoa ong bướm, chốn lầu xanh hay trà đ́nh, tửu quán; ông vẫn đưa cái thế nhân sinh vào từng vai tṛ xử lư trên nguyên bản ‘nghiă khí’, đó là nội công thâm hậu của Kim Dung mà về sau chúng ta thấy cái thuật vơ công đó qua từng nhân vật; cái gọi là nội công hay chưởng lực được tác giả vận dụng của trí tuệ, cái sức mạnh trí tuệ đă đánh ngă địch thất điên bát đảo; có phải là độc chiêu thâm hậu ?


Lệnh Hồ Xung cho rằng đó là một thể loại bí lục vô cùng thượng thặng giữa Lệnh Hồ Xung và người đẹp Doanh Doanh. Hai người gặp nhau trong ngơ Lục Trúc thuộc thành Lạc Dương, nơi đây Lệnh Hồ Xung gói ghém niềm đau của ḿnh với Doanh Doanh người mà hắn thầm yêu trộm nhớ, mối t́nh đầu tan vỡ… Tác giả Kim Dung hoán giải cuộc t́nh tan hợp qua âm nhạc vẫn là chủ đề chính mà ông muốn chứng tỏ, bằng cách cho Doanh Doanh trổ tay nghề, dạy những ngón gảy tuyệt chiêu vô tiền khoáng hậu cho Lệnh Hồ Xung những khúc lừng lẫy trong ca khúc Thanh Tâm Phổ Thiện Trú, đó là khúc nhạc giữ ǵn sanh mạng những lúc lâm nguy. Âm nhạc mà Kim Dung xử dụng trong truyện vơ hiệp là một thứ âm nhạc siêu lực giải nguy, cứu chữa, giải bệnh. Đọc giả sẽ sửng sờ khi đọc đến đọan chơi nhạc của Doanh Doanh truyền tập cho Lệnh Hồ Xung là liều thuốc hóa giải căn bệnh tâm thần, trầm cảm, vực Lệnh Hồ Xung trở lại trạng thái b́nh thường và hồi phục chức năng, khí thế vơ lâm anh hùng. Nhưng; cũng nhờ vào tấu khúc đó mà Lệnh Hồ Xung và Doanh Doanh nối lại cuộc t́nh tưởng như không bao giờ hàn gắn lại được giữa hai kẻ giang hồ khí phách. Đọc ở đoạn nầy ta thấy Kim Dung nâng âm nhạc lên đỉnh cao. Âm nhạc trong Tiếu Ngạo Giang Hồ đă giao hợp giữa ẩn và hiện, giữa chính với tà đầy triết lư nhân sinh; khát vọng của Tiếu Ngạo Giang Hồ được xây dựng trên cơ bản của t́nh yêu và nghệ thuật âm nhạc.Tác giả Kim Dung muốn hoàn cải con người từ chỗ vị tha nhân ái, từ chỗ nhiệt t́nh và ḷng tự phụ, xoa dịu tất cả mọi t́nh huống qua một thứ âm nhạc trường cửu.


Kim Dung đă xử dụng nhạc lư qua nhiều loại h́nh âm khác nhau của âm nhạc không những loại âm nhạc có chiều sâu, kích thích cảm xúc, lay động nội tại làm nhủn ḷng hiếu thắng, đưa vị tha âm nhạc vào đời để hoán chuyển. Kim Dung tiên sinh c̣n chơi một thể nhạc khác có tính cách phường chèo đó là loại nhạc lang thang ba láp, vất vơ của môn phái Hành Sơn. Như vậy với hoàn cảnh địa lư, nhân văn tác giả đều xử dụng trọn vẹn giá trị âm nhạc.


Riêng Tiếu Ngạo Giang Hồ chúng ta c̣n bắt gặp những tiết nhạc mà tác giả c̣n cho thấy sự vi diệu của nhạc điệu cực kỳ siêu thoát như Tiêu Tương Dạ Khúc của Mạc Đại tiên sinh. Mạc Đại vóc dáng ‘điêu linh cổ quái’ từ chối bả lợi danh, quyền thế để du thân vào một cuộc đời du mục, rày đây mai đó hoà ḿnh trong câu ḥ tiếng hát, gát kiếm giữa chốn giang hồ và chỉ móc trên vai một cây đao cấm có giấu một thanh kiếm mỏng như lá lúa. Phải thừa nhận Kim Dung rất chi ly từng nhân vật một cách độc đáo trong truyện của ông viết. Kiếm để diệt hung tàn, đao cấm để giữ vững tâm hồn. Kim Dung lúc nào cũng xây dựng nghiă khí. Nhưng tiếc thay Mạc Đại chưa thoát tục bởi khúc Tiêu Tương. Mạc Đại tiên sinh chơi nhạc thể điệu buồn, tiếng hát sương khói, lênh đênh không nói lên được cốt cách của một đạo sĩ mà vô t́nh tiên sinh hóa thân một kẻ du ca. Đọc tới cái đoạn Mạc Đại ta mới thấy tác giả Kim Dung thâm hậu đưa độc giả đi theo với âm nhạc không ngừng nghỉ. Ông lư luận tài t́nh : Mạc Đại là tay du ca một trích tiên nhập thế để hành thế.


Trong âm nhạc ông c̣n thể hiện một lối gieo t́nh hết sức kỳ ngộ. Khúc Sơn Ca Phúc Kiến của Lâm B́nh Chi, lấy nhạc của Lâm đem về núi Hoa Sơn dạy cho Nhạc Linh Sơn ca bài: ‘Chị Em Lên Núi Hái Chè,’ ca khúc này đă làm cho Lệnh Hồ Xung tương tư rồi rơi t́nh với nàng, đó là tương ngộ của một tay tráng sĩ đa t́nh. Kim Dung tiên sinh ngụ ư cho thấy âm nhạc ngoài tài nghệ nó c̣n ma lực làm xiêu ḷng, quyến rủ, vỗ về, mơn trớn. Nhạc Linh Sơn gảy tiếng đàn lúc trầm lúc bổng như giấu trong đó nỗi niềm thầm kín với Lâm B́nh Chi. Lệnh Hồ Xung biết thâm ư đó. Chàng đau khổ vô hạn.

 

Âm nhạc trong truyện vơ hiệp Kim Dung nghiêng về nội tâm hơn ngoại giới. Phấn chấn nhưng cũng có suy tàn trong triết lư nhị nguyên, một lối chơi nhạc hết sức kỳ bí chỉ có trí tuệ Kim Dung mới quán đạt chất lượng đó. Trong bộ Ỷ Thiên Đồ Long Kư, lần này tác giả giới thiệu một nét đặc thù khác của âm nhạc, mang tính chất siêu tưởng. Kim Dung muốn chứng tỏ nguồn nhạc Trung Quốc không những đa dạng mà nó c̣n chứa cả âm thanh lôi cuốn cả vạn vật vũ trụ cùng ḥa nhập, chim muông nghe tiếng nhạc réo rắt mà ngỡ như tiếng hót của chim về đậu trên vai người nghệ sĩ. Từ chỗ nhân sinh vô úy của kiếm khách chính giáo c̣n tạo được một yếu tố khác là t́nh yêu, t́nh yêu luôn luôn hiện diện trong 12 tập truyện vơ hiệp của Kim Dung, âm nhạc là vơ công,chinh phục t́nh yêu và cũng được coi như liều thuốc giải thoát …


Ông đưa ra nhân vật Côn Luân Tam Thánh tức Hà Túc Đạo. Hà ngoài tứ tuần, gương mặt thô gầy xấu xí nhưng bên trong Côn Luân chứa đựng ba thiên tài mà hiếm có trong thiên hạ: kiếm, cờ và đàn hành trang ba thứ độc chiêu bước vào thế giới vơ lâm kiếm khách, thử có ai dám thi đố? Tài múa kiếm như sấm chớp, cờ xuống những nước bí quỉ khốc thần sầu bên cạnh đó Côn Luân xuất chúng với nội công chơi đàn. Kim Dung cho chúng ta thấy từng nhân vật trong truyện là những tài tử lừng danh từ bao đời nay ông gián tiếp nói lên cái văn hóa đa dạng của Trung Quốc muôn màu muôn vẻ từ hạ đến thượng; một nền móng cố hữu và lâu đời. Côn Luân Tam Thánh có một khúc đàn tuyệt vời mỗi lần gảy tiếng đàn tạo nên một âm thanh cao vút, chim muông tụ lại nhảy múa ông gọi ‘Bách điểu triêu phụng’ không biết có thật như vậy không hay huyền thoại? Kim Dung diễn tả tiếng đàn khi bổng khi trầm, khi líu lo, khi đùa cợt đó là h́nh tượng hóa sự kiện; trong văn chương tiểu thuyết của Trà-Lương Kim-Dung thường tạo ra điển cố đó là lư lẽ thầm kín hay chủ động trong con người của tác giả. Kim Dung viết dưới một dạng thức ẩn dụ “metaphor” làm cho câu chuyện trở nên phiêu lưu kỳ bí, những h́nh ảnh thực hư, hư thực thần thông biến hóa làm say người đọc, tài ở cái chỗ người đọc sống trong vô ảnh mà h́nh tượng vẫn sống động với trí tuệ và nhận thức được tiếng vó ngựa, tiếng đàn tiếng địch ngân vang trong vô ảnh, kể cả vật lộn với t́nh yêu say đắm, đều hiện nguyên h́nh, những h́nh ảnh thể hiện trung thực trong cái gọi là vô ảnh. Người đọc nghe được tiếng đàn của Hà Túc Đạo, tiếng nhạc của người tài hoa chơi đă làm say mê nhiều người đẹp và đem ḷng yêu Tam Thánh, đôi khi nghe như lời biệt ca của một cuộc t́nh ai oán vậy.

 

Đến đây Kim Dung định nghiă giá trị của âm nhạc, ông cho rằng cái hay, cái tuyệt mỹ của âm nhạc c̣n nói lên tinh thần nhân bản qua bài Hỏa Ca của giáo chủ Minh Giáo truyền từ Ba Tư sang Trung Quốc. Bài nầy được hát trên đỉnh Quang Minh khi quần hùng Trung Quốc vây tỏa Minh Giáo v́ cho rằng Ba Tư giáo là tà giáo. Kim Dung dựa vào bài thơ của nhà thơ Ba Tư là Omar Khayam (Ôn Ca Mạc) tựa đề Hỏa Ca :

Đốt tàn thân xác của ta
Ngọn lửa thành bốc cháy đỏ rực
Sống chẳng là có chỉ hạnh phúc thôi
Th́ chết đi đâu có khổ ǵ

Hỷ lạc sầu bi xin gởi về cát bụi
Tội t́nh thay người đời hoạn nạn lắm thay.

Trương Vô Kỵ nghe bài ca đó và nhận ra Minh Giáo là một tôn giáo nhân bản, cho Ba Tư tà giáo là một lư lẽ xuyên tạc vô căn cứ. Từ đó Trương Vô Kỵ được Minh Giáo ngợi ca như anh hùng dân tộc Trung Quốc. Tác giả đưa lư nhân ḥa làm căn bản cho thế gian; một triết lư nhân hậu và đạo đức.

 

Ở Lục Mạch Thần Kiếm, âm nhạc lại càng phong phú hơn. Nói đến âm nhạc trong truyện nầy phải ghi lại hai nhạc sĩ quái dị trong nhóm Hàm Cốc Bát Hữu (tám bạn ở Hàm Cốc) là Cẩm Tiên Khang Quảng Lăng và Lư Qúi Lỗi. Khang đánh địch bằng sáu cây đao cầm, nghe tiếng đàn của Cẩm Tiên tim óc bấn loạn. Tài đâu mà chơi một lúc sáu cây đàn ? Kim Dung giải quyết rất tài t́nh về những bí tích đó. Khang Quảng Lăng đặt sáu cây đàn ở mỗi vị trí khác nhau rồi vận chỉ công, khinh công mà đánh vào phiếm đàn. Hóa ra tiếng đàn của Lăo lúc bổng lúc trầm, khi thăng khi giáng tiếng tơ đồng réo vào nhau phát ra những khúc ngân xuất qủi nhập thần kinh khiếp, ào ạt như gió thổi như mưa tuôn, người ta nghe mà không định lường được nguồn nhạc xuất phát từ đâu cái âm thanh kỳ quái đó. Nhạc của Khang quả là thứ nhạc làm rối tâm can, kẻ địch phải ‘chạy làng’.


Lúc này; Lư Qúi Lỗi ở đâu ? Kim Dung đặt nhân vật này vào vai tṛ xướng ca mà thôi và hát phụ để làm nổi bật tiếng đàn của Khang Quảng Lăng, tuy Lỗi xuất hiện ít hơn trong truyện nhưng để lại nhiều ấn tượng cho người đọc.


Ngoài tiếng đàn, tác giả c̣n cho chúng ta biết qua tiếng địch (sáo). Đàn và địch là hai nhạc khí đặc thù văn hóa của Trung Quốc, thực ra tiếng sáo rút ra từ âm nhạc của Hồ Tăng. Hồ thổi sáo ống đến độ kích thích được loài rắn độc, sai khiến rắn tấn công kẻ địch. Kim Dung giới thiệu với độc giả Hồ Tăng tức là Ba La Tinh và Triết La Tinh là người nước Tây Vực tức Ấn Độ ngày nay, xứ nầy có thủ thuật thổi kèn ống. Tác giả Kim Dung c̣n cho chúng ta biết thêm về âm nhạc của đám hạ lưu, đám đầu đường xó chợ, đám ăn xin; đại cái bang cũng có đờn ca; tuy không xuất chúng như bài ‘Xin Cơm’ cũng có âm hưởng độc đáo.


Truyện Lộc Đỉnh Kư ở đây chúng ta sẽ bắt gặp hai danh sĩ cuối đời Minh đầu Thanh, đó là Ngô Mai Thôn và Trần Viên Viên. Tiên sinh mô tả Trần Viên Viên cực kỳ lộng lẫy mắt đẹp như mắt Quan Âm; tuy nhiên Viên Viên có một cuộc đời trầm luân ‘hồng nhan đa truân’ tất cả những đau khổ, bi thương đó được đúc kết thành bài ca Viên Viên Khúc cho tới khi nàng xuất gia vào cửa Phật, bài ca vẫn c̣n hát, trong số những người thưởng thức nhạc của Viên Viên đạt đến chân như. Tác giả muốn nói lên cái tuyệt chiêu của âm nhạc th́ chỉ có Ngô Tam Quế nghe được vài chục câu, Hồ Dật Chi nghe đâu dăm ba câu, chỉ có Vi Tiểu Bảo nghe trọn bài. Kim Dung muốn cho ta thấy rằng âm nhạc cũng có hồn riêng, có nghiă là nhạc đến với người có cơ may và giới hạn, nhạc không đến với người không có ḷng. Th́ tại sao Vi Tiểu Băo lại được nghe ? Mặc dầu Vi chẳng hiểu ǵ về âm nhạc mà lại được thưởng thức trong lúc đó có người muốn được nghe th́ lại không. Kim Dung giải thích: ‘Âm nhạc nó đến với người có duyên t́nh, có một nội công thâm hậu th́ âm nhạc đến rất tự nhiên’. Viên Viên Khúc là một bài ca buồn, đúng là bài ca mất nước chẳng khác ǵ Hậu Đ́nh Hoa của Lư Hân trong thơ Đổ Mục :


Gái chơi đâu biết hờn vong quốc
Bên sông c̣n hát Hậu Đ́nh Hoa.


Lộc Đỉnh Kư c̣n có loại nhạc tự kỷ ám thị dùng trong lúc đánh nhau. Được Kim Dung viết với giọng văn ít học hợp với tŕnh độ giáo phường ngu dốt :


Hồng giáo chủ thần thông quảng đại
Giáo chúng ta đánh bại khắp nơi
Địch nhận thấy bóng chạy tơi bời
Cứng rắn cũng tan tành xác pháo.


Trong truyện vơ hiệp Kim Dung âm nhạc xuất hiện khắp nơi trên đất nước Hoa Lục. Trong Lănh Nguyệt Bảo Đao ta nghe được tiếng hát vùng Sơn Đông, Chiết Giang của tiểu anh hùng Hồ Phỉ trong Độc Bá Hồng Quần và tiếng hát của Islam Hồi Giáo Y Tư Mỹ nhạc rút ra từ kinh Coran (Kha Lan kinh) là một thể nhạc khát vọng ḥa b́nh dưới dăi lụa mềm trong sa mạc hoang vu, nhạc Y Tư Mỹ chơi nghe vi vu như gió thổi lồng vào cát bụi.


Trong Lộc Đỉnh Kư ta c̣n nghe được bài Trầm Giang hùng tráng trích từ tác phẩm dân ca Đào Hoa Phiến, ngợi ca người yêu nước Sử Các Bộ. Nhưng không phải ai cũng dễ hát khúc Trầm Giang nầy. Đêm mưa gió trên sông Liễu Giang, cả mấy chục người trong khoang thuyền mà chỉ có Trần Cận Nam Tổng đường chủ và Ngô Lục Kỳ của Thiên Địa hội mới đủ nội công cất cao tiếng hát át cả tiếng cuồng phong :


Non nước ngàn năm để tiếng truyền
Đau ḷng huyết lộ khắp Tây Xuyên


Đọc Lục Mạch Thần Kiếm ta c̣n nghe được tiếng hát ‘Hái Sen ở Giang Nam’ ḥa với tiếng hồ cầm, thánh thót của A Bích tại Yến Tử Ổ ở Giang Nam :


Giang Nam ta hăy hái sen
Lá sen dày khít mọc chen thành đồng
Cá đùa bên lá phía đông
Cá đùa bên lá sen hồng phía tây.


Những tiếng hát đẹp nhất mang nặng tính chất triết lư vẫn là tiếng hát Tiểu Siêu cô gái lai Ba Tư. Tiểu Siêu trở thành ả hầu của Trương Vô Kỵ,16 tuổi mà đă thầm yêu Trương Vô Kỵ. Nàng biết đó là điều tuyệt vọng, nỗi đau đó khi nàng hát cho Minh chủ Trương Vô Kỵ nghe. Bài ca nầy cũng rút ra từ thơ của Ôn Ca Mạc và được tác giả Kim Dung chuyển ngữ sang Quan Thoại nói lên khát vọng giữa tử sinh :


Lai như lưu thủy hề thệ như phong
Bất tri hà xứ lai hề hà sơ chung.
(Chợt đến như ḍng sông nước chảy, thoát tan như gió qua mau. Chẳng biết đâu mà đến, cũng chẳng biết nơi đâu mà về)


Kim Dung tiên sinh đưa âm nhạc vào tiểu thuyết vơ lâm, bởi v́ theo quan niệm của tác giả âm nhạc là vơ công, là hóa giải từ ḷng thù hận đến ḷng yêu thương, từ vô thủy, vô chung đến đạo làm người giữa người và bá tánh, ông xây dựng bối cảnh lịch sử trong truyện qua âm nhạc, thần tượng hóa các nhân vật trong truyện từ lịch sử hay huyền thoại, từ cái ‘vô ảnh’ sang h́nh ảnh hiện thực, tiềm tàn trong lịch sử đấu tranh của người Trung Quốc từ thời Xuân Thu chiến quốc cho đến thời kỳ cách mạng văn hóa ngày nay. Kim Dung viết tiểu thuyết không nhất thiết là truyện ‘chưởng’ bên cạnh đó tác giả lồng vào những chuyện t́nh đầy tính lăng mạn, pha lẫn tính hài hước dí dơm để truyện trở nên phong phú, sâu sắc thần kỳ. Nhất là âm nhạc Kim Dung đă biện minh bằng một lư lẽ nhân sinh tương quan giữa người với người.


V́ vậy; đọc truyện kiếm hiệp Kim Dung, ta lắng nghe chất nhạc qua từng thời kỳ, từng triều đại với địa danh lịch sử Trung Quốc. Kim Dung thần tượng hóa trong các bộ môn nghệ thuật. Chính trong cái dung nạp này Kim Dung chứng tỏ được rằng ông rất điêu luyện về âm nhạc trong kỷ thuật viết truyện vơ hiệp.

VƠ CÔNG LIÊM

(ca.ab.chestermere tháng 8/2008. Nhuận sắc ca.ab.ycc. sbc. tháng 8/ 2018)
 


*Đọc báo: Far Eastern economic review HK/2000



 

trang vơ công liêm

art2all.net