BỒ TÁT (II)

 

          Phật giáo Đại Thừa (Mahàyàma / Great Vhicle) thường coi Bồ Tát là hậu duệ Phật, là vị Phật tương lai. Bồ Tát (Bodhisattvas) là đấng ‘cứu chuộc’ lòng xót thương cho nhân loại; đấy là lời thệ nguyện để đạt tới con đường khai sáng, không những chỉ dành cho việc giải thoát con người mà còn tỏ rõ nẻo về của phật. Trong Phật giáo Đại Thừa coi đây là phương tiện, là chân lý tối thượng; cho dẫu là gì họ đã đạt tới ngưỡng cửa của niết bàn –In Mahàyàna Buddhism, this means that, even though; they have reached the threshold of nirvana. Nhưng; niết bàn chỉ là hình ảnh của mơ về (dreaming-day). Ngay cả Phật Thích Ca khi viên tịch cũng chưa nói với hàng đệ tử là ‘ta nhập diệt’ mà tới được bờ giác là viên mãn; chỉ có con người cho là nhập diệt (niết bàn) là nơi chốn hằng cữu và chỉ có những bồ tát thay phật mà thực hiện việc này cho chúng sanh được vãng sanh tịnh độ mà thôi. Thành ra niết bàn là hình ảnh gợi cảm và sống động trong chúng sanh. Tuy nhiên; đạo là đường sáng để đi tới giác ngộ, bên cạnh đó họ đã ngăn ngừa những vọng dục và dị biệt của thế gian mà cốt giúp cho con người vượt thoát ra khỏi vòng quay của vũ trụ giới. Đối với giáo phái này thành quả đạt được là đến nơi cõi niết bàn, không những là gì đi nữa, mà là cứu cánh để đạt tới mục đích. Họ nhận thức sâu xa khung cảnh và từng giai đoạn khác nhau của sự giải thoát ((stages of enlightenment) là đạt tới sự hoàn mỹ trên lộ trình để trở nên phật. Vậy cho nên sau đời phật, bồ tát là phật tái sinh là hoằng pháp làm mới lại giữa con người và phật để trở nên tâm-như-phật không còn vướng tục trong cõi u minh.

Thánh thể Bồ Tát hay Thiên thể Bồ Tát (Celestial Bodhisattvas) được nhìn thấy nơi Phật Bà Quan Âm là vị phật của tình thương cứu độ rất gần gũi với chúng sanh và được coi như phật. Và; mật truyền của phật là hoán chuyển nỗi đau và làm trung gian xoa dịu giữa phật và sự chết (buddhas and mortals). Bồ Tát là phật của tương lai là nhân xưng của thiện tâm. Bồ Tát sẽ đến trên hành tinh của loài người khoảng chừng 30.000 năm trong khi đó Phật của hiện thể đã mãn hạn. Thừa kế ‘di sản’ phật là chư vị bồ tát:

-Phật Quan Âm / Avalokiteshvara là giới tính (sex) không nam và không nữ. Đặc biệt ở Nam và Trung Á việc thờ kính Quan Âm dưới hình tượng hóa khác nhau. Như ở Tây Tạng Quan Âm là nam tính ngồi trên mình sư tử tay cầm chùy, tay phải cầm cánh hoa sen. Ở Trung Quốc Phật Quan Âm là nữ tính thanh cao từ dủ tay cầm nhành liễu, tay trái cầm bình nước cam lồ. Là hình ảnh bao che đầy phép mầu, nhưng; về sau nhìn nhận Phật Bà Quan Âm qua một chuyển thể khác là ‘Đấng Thị lực của Tình thương / Lord of compassionate Sight’. Theo sử sách về huyền thoại (myth): Bồ Tát Quan Âm luôn nhìn xuống, dưới đôi mắt u sầu với nỗi đau của thế giới. Đầu phật toát ra dáng đau đớn. Đó là nỗi bi thiết hiện ra trong con người Bồ Tát Quan Âm với mọi sinh vật; ngoài ra Phật Quan Âm (ông/bà) đã có 1000 cánh tay và trong lòng bàn tay của mỗi bàn tay đều có mắt. Đôi mắt đã thể hiện ánh mặt trời và mặt trăng. Mỗi vị Bồ Tát hiện thân khác nhau, tỏa ra trong con người như thể hiện khả năng cứu độ chúng sanh. Phật Quan Âm cứu giúp mọi người mỗi khi người ta cầu xin –Avalokiteshvara helps everyone who asks for his/her assistance. Quan Âm là vị Bồ Tát che chở mọi tai biến thiên tai và ban phước cho trẻ thơ (Quan Âm tính nam thường thấy ở Sri Lanka và Phật giáo Tây Tạng) Mỗi nước Đông Á có tên gọi riêng cho Bồ Tát Quan Âm. Tây Tạng có tên gọi sPyan-ras-gzigs hay gọi chung là Chenrezig .Ở Trung quốc cho Quan Âm là thánh-nữ (goddess) với danh xưng KuanYin hoặc Guanyin. Ở Nhật nhìn Bồ Tát Quan Âm là thượng đế nữ Kwannon. Ở Việt Nam coi Quan Âm là đấng ‘cứu khổ, cứu nạn’ được đặt ngang với Phật Thích Ca; nhiều tượng đài được xây dựng lôi kéo vô số thiện nam tín nữ đến cầu xin; coi Quan Âm như ‘thần hộ mạng’. Nói đến Bồ Tát Quán Thế Âm là nói đến Mạn-Đà-La (Mandala) đặt Quan Âm vào vị trí trung tâm với nhiều đầu, bởi ngài là đấng hằng thông (distraught) không thể có sự bối rối mà vi diệu trong thị lực của niềm đau chúng sanh... Mạn-Đà-La là ký hiệu của vũ trụ. Có bốn tường thành và bốn cửa đều mở rộng có nghĩa là cõi ngoài của vũ trụ. Quán Thế Âm được ngồi chính phẩm là đấng hằng cứu chuộc của muôn loài. Bồ Tát là trí tuệ tuyệt đỉnh ‘perfection of Wisdom’ đối với giáo phái Đại thừa coi đó là ‘kinh thánh / scriptures’ cả hai mô tả rõ và cổ vũ rộng. Đấy là tính lịch sử tôn giáo. Chúng ta biết rằng những gì thuộc tính cách lịch sử là một liên hợp của sự miêu tả và liệt kê theo qui định đôi khi đưa tới buộc phải. Một hiện hữu vi diệu có một năng lực vĩ đại và lòng xót thương vô biên –There are wonderful beings who have great abilities and perfect compassion. Vi diệu ban cho của bồ tát thường minh họa với chúng sanh những gì như ‘phép lạ’, nhưng; chuyện kinh hoàng của bồ tát thường tỏ rõ ở tay chân hoặc thân thể là tỏ thái độ thị uy chống lại sự đe dọa qủi ám hoặc cho đây là sự bừng lên ở chính mình ngoài cái việc hiến dâng tận tụy và lòng vị tha đối với chúng sanh. Với Quán Thế Âm là người mẹ thế gian đứng ra che chở những gì con người cần cứu giúp. Hình ảnh ‘mẹ thế gian’ đứng giữa trời để hứng chịu và không bao giờ tỏ sự mãn nguyện, bởi; người biết thế gian đang ở trong bể khổ. Ở Trung Á và Trung Quốc với mười một tượng đầu qua hình thể của Quán Thế Âm vào giữa tk. thứ bảy và đầu tk. thứ tám với mười một cái đầu và ngàn cánh tay của Quán Thế Âm, có chuyện kể thì chỉ có bốn tay. Và chỉ tìm thấy hình thể đó ở Phật giáo Tây Tạng (Phật giáo Tây Tạng luôn luôn diễn tả qua tranh ảnh như nam tính ngồi trên đài sen, khoác áo da nai trên vai trái với hai nhành lá vạn tuế. Luôn mỉm cười như xoa dịu nỗi đau và hiến dâng tận tụy vào lòng xót thương. Lòng xót thương là ý niệm cơ bản và động lực của Bồ Tát. Nhớ cho:-xót thương không phải là một hiện hữu của Thượng đế xác minh một cách quả quyết mà đó là ý niệm của một hiện hữu tuyệt hảo mà bao hàm một hiện hữu tồn lưu ngoài những gì là trí tuệ con người; đôi khi không còn hiện thực mà là chi nhánh của siêu hình đối xứng với hiện hữu thiên nhiên; hiện thực hoặc cho là điều kiện tối hậu của một hiện hữu thực thể một cách tuyệt đối nhưng nó còn là một thứ luân lý tuyệt đối đối với giáo phái Đại Thừa –Compassion is not an ontological absolute; but it is an ethical absolute for Mahàyàna. Vậy thì Bồ Tát của chúng ta là thăng tiến, đạt tới không quán niệm (non-conceptual) và cũng không có hai (non-dual) mà chỉ có một. Nhìn thấy những gì của trống không là bước tới con đường sáng của trí tuệ (Path of Insight) [darsanamàrga]. Đoái thương là thực tâm đối với bồ tát chớ không vì bồ tát mà đem lòng đoái thương. Cho nên chi bồ tát hiện hữu chính là ta đang hiện hữu, chúng ta đang đối diện trước một thực thể sống động và mầu nhiệm. Bồ Tát Quán Thế Âm rũ lòng thương không phải ở chỗ nhân gian chờ đợi mà bồ tát rũ lòng đau cho thế gian. Bởi; thế gian đã xa lià thượng đế mà chỉ đến với thượng đế mỗi khi cần. Sự thối thác của con người chính là sự ‘phản bội’ đối với thượng đế cũng như bồ tát. Rũ lòng thương là một xác quyết, là đi vào với thực thể. Bố Tát Quán Thế Âm dưới nhiều lăng kính khác nhau, dưới nhiều hình thể khác nhau, có thể là vô hình, nhưng; có thể là hữu hình . Ở đây có mười hai (12) thành quả đạt được đưa tới đỉnh cao phi ngã là một sự tăng trưởng vượt mức bởi năng lực của mười (10) phương xuyên qua khắp mọi nơi và tiếp tục cho mấy ngàn đời sau. Bồ Tát có tất cả bảy (7) bảo đàn kinh. ở Pháp Bảo Đàn Kinh bốn (4) Bồ Tát thực hiện và đạt tới ba mươi bảy (37) kinh là đạt tới tứ đại nguyên của giải thoát –At the fourth stage the Bodhisattva practises and attains the thirty-seven elementals of enlightenment. Đó là vi diệu Pháp Bảo Đàn kinh. Phật giáo Đại Thừa luôn luôn xem trọng và coi như ‘thánh kinh’nhật tụng.

Có rất nhiều bồ tát ra đời để thay thế phật. Mỗi vị bồ tát theo quan niệm tín ngưỡng là linh ứng và phép mầu để giải thoát nhân loại ra khỏi đau đớn và khổ lụy. Mỗi bồ tát có năng lực riêng để cứu độ chúng sinh. Đáng kể ở đây là Bồ Tát Quán Thế Âm là gần như phật; được biết tới như Phật-Bà-Cầm-Hoa-Sen / Lotus-Bearer / Padmapani. Ở Đông Á hoa sen biểu thị không buộc trói mà đem lòng từ bi, giải phóng từ sự u tối và mở đường đi tới giải thoát. Bồ Tát Quán Thế Âm còn là con người xót thương vũ trụ là gốc ngọn của sự bốc lên trong một năng lực vi diệu của tĩnh tâm của Thiền-tâm-phật của A-Di-Đà-Ta-Bà-Ha (Dhyanibuddha-Anitabha) và mang vào đó hình tượng hào quang phật tỏa sáng đến mười phương phật của vũ trụ. Bồ Tát Manjushri là vị được mệnh danh là Đại Bồ Tát có nhiều tay, có tay cầm kiếm, có tay cầm hoa sen như chứa đựng trí tuệ tuyệt hảo ‘perfection of Wisdom’; được mô tả tư tưởng tuyệt đối của tôn giáo và hiện tượng trống không là chức năng thuộc giáo phái Đại Thừa. Hình tượng đó được suy tôn vào tk. thứ mười lăm (15) ở Trung Quốc. Bồ Tát Cunda là vị bồ tát nữ, đôi khi còn gọi là mẹ Phật (Mother of the Buddhas) có tới mười sáu (16) cánh tay, mỗi cánh tay như võ khí để chống trở đe doạ và bắt nạt, bàn tay của bao che và răn dạy; tượng này thờ ở Ấn Độ vào tk. thứ mười (10) Và; mỗi quốc gia theo đạo Phật lập đền thờ và cung nghinh Bồ Tát là đấng hằng cứu độ để giải thoát nhân loại đi tới cõi ‘niết bàn’ ./.

VÕ CÔNG LIÊM (ca.ab.yyc. trung tuần tháng 6/2019)

SÁCH ĐỌC: ‘Mythology’(The Myths of South and Central Asia) by Arthur Cottetell & Rachel Storm. Hermes House. London 2010.
ĐỌC THÊM: -Saddharpundarika Sutra / -Lotus Sutra / -Mahàyàna Sutra / Great Vehicle Sutra / -Boddhisattva Bồ Tát / Siddhartha / -Triết học xã hội và tôn giáo / -Lòng thương xót và siêu hình’. Những bài đọc trên của võcôngliêm hiện có trên một số báo mạng và giấy trong và ngoài nước hoặc email theo đ/c đã ghi.

 

 

trang võ công liêm

art2all.net