VƠ CÔNG LIÊM

 

 

KRISHNAMURTI

 

TÂM  THỨC  VÔ  SƯ

                                 Kính dâng : mẹ

 

 

 

Tâm thức vô sư không đơn thuần như ta định nghĩa; đó là thuật ngữ nhà Phật nói lên cái tâm như vô lượng, vi diệu pháp, không chấp trược, vô ngại để đạt tới chân Không.

Jiddu Krishnamurti* nhận ra được cái tâm thức thoát ly tri kiến giữa trí tuệ và tâm thức, một trí tuệ Bát Nhă và một tâm tĩnh lặng để chống lại  mọi ngụy trá giữa cuộc đời này mà con người là nạn nhân của sự hủy diệt cũng nhờ vào đó mà phát hiện ra được một t́nh yêu chân chính, một sự khai ngộ vượt thoát với thực tại trong mọi hoàn cảnh. Những kinh nghiệm và tu tập của Krishnamurti là tương ứng kinh nghiệm toàn măn mà con người có thể đạt được.

Trên đường thuyết giảng của Krishnamurti là thiết lập một hệ thống tư tưởng quay quanh trong một tiêu đề”vạn vật đều vô thường” cho nên cần có một tinh thần vô sư giữa con người với vũ trụ trong trạng thái an nhiên tự tại của thiền định (meditation). Krishnamurti nói: “…thiền định là một trong những nghệ thuật cao qúi nhất của cuộc sống”.

Bản thân của Krishnamurti là truyền đạt tâm thức vô sư giữa người với người và mọi thay đổi của xă hội,chỉ có thể xẩy ra khi có sự chuyển hóa ư thức. Chân lư sâu sắc của ông là không dựa vào bất cứ tôn giáo, triết lư hay một tông phái nào mà trong đó có tính chất h́nh thức. Ông xây dựng lư thuyết trên căn bản của vạn vật đồng nhất đều nằm trong “cơi không” đó là chân lư mà Krishnamurti truyền giảng cho nhân loại. Ông phủ nhận mọi giáo điều, tôn vinh hay nhận một tước vị nào cho cá nhân ông và cũng không bao giờ dựa trên một quyền lực nào để h́nh thành một triết lư siêu việt như thế! Cái nhất tâm của ông là đưa thính chúng đến gần với t́nh yêu, một t́nh yêu vô biên, vị tha để cảm thông giữa người với người. Điều quan trọng trong những lần thuyết giảng, ông hướng tới một minh triết trong đời sống và nh́n nhận sự thật của cuộc sống đó là sống thực với chính ḿnh kể cả hai bề mặt ngoại vi và nội tại. Hai mảng nầy đă tạo nên sự đối kháng bởi v́ không một học thuyết hay một hệ thống nào dẫn đến chân lư tuyệt đối…

Krishnamurti đă phân tích tâm thức nầy giữa ư thức và tiềm thức, trong và ngoài của con người v́ mỗi khi ḿnh cảm nhận được mọi hoạt động th́ đó là hữu thức, c̣n tiềm thức là một cái ǵ sâu lắng trong tâm hồn mà không bắt nắm được th́ đó là vô thức mà chỉ gây nên bởi trực giác của ư thức mà thôi. Do đó tâm thức vô sư của Krishnamurti là một tổng hợp giữa trí tuệ, cảm giác và hành động. Để tránh mọi đau khổ, phiền năo con người cần phải vượt qua những siêu lư, siêu nhiên trong đời sống thường ngày, phải thừa nhận một điều là vạn-vật-vô-thường, tạm bợ, có không, khôngcó, bởi vạn vật không có tự tính v́ tự tính được định nghĩa như là “sự có” làm ra cho một vật nào đó; chính tự nó, và cũng chẳng giải thích được thế nào là đau khổ, thất vọng mà chúng sinh phải gánh chịu liên tục hằng ngày.

 

Krishnamurti xuất thân từ Ấn độ, tất phải ảnh hưởng đôi phần những giáo phái và đa diện màu sắc tôn giáo của xứ ấy; ông phủ nhận mọi giáo điều của tín ngưỡng mà chỉ qui về với nguyên thủy như cái ngă-siêu-nghiệm mà tôn giáo đối với ông như cái ngă-kinh-nghiệm được dựng nên.

Triết lư của Krishnamurti không chấp nhận sự khác biệt giữa bản chất và hiện tượng v́ hai đối tượng nầy chính là một, vô h́nh chung nó trở thành thuyết nhị nguyên ngược lại tự nó đồng nhất là một; nghĩa là không có cái nầy mà cũng không có cái kia. Ông nhấn mạnh nhiều lần mỗi khi thuyết giảng là mang lại cho thính chúng cái tâm vô lượng chúng sinh một tâm thức về Thiền định như là chuỗi hiện tượng vượt thoát ra khỏi con người để làm sao con người đạt đến chân tâm. Triệt tiêu bản ngă tự tại để đi tới chứng ngộ của trí tuệ (prajna) như giáo lư nhà Phật. Ông xoáy quanh về vấn đề thiền định để đưa con người đến toàn thiện toàn mỹ và làm quen với chính ḿnh,t́m hiểu được cái ngă và t́m thấy ta là ai và cái ǵ cấu thành cái Tôi (le moi) khi vượt thoát ra khỏi mọi chiều kích,h́nh tướng đó là mức độ kinh nghiệm trực tiếp mà không qua một sự nẩy nở nào mà ngoại giới đứng ra làm trung gian. Đó là ngoại vi giữa đối tượng quan sát và đối tượng được quan sát. Hai đối tượng nêu trên nằm trong trục: hiện tại, qúa khứ và vị lai. Vậy để được giải thoát mọi đau khổ,phiền năo,cô độc…chúng ta có thể t́m thấy chân lư rơ ràng chỉ khi tâm hồn trầm lắng để nhận thức và chỉ có thiền định mới có khả năng sáng suốt soi rọi cái tâm thức vô sư ấy.Mục đích của thiền định là giải thoát mọi ưu tư,trút bỏ mọi gánh nặng th́ lúc đó mới thực sự yên tĩnh.Thiền định theo quan niệm của Krishnamurti là không phải sự tập trung mà cần đến một tâm thức hoàn toàn thức tỉnh và cũng không phải sự kềm nén suy nghĩ v́ bị kềm nén sẽ sinh ra xung đột với tâm linh. Chính sự thấu hiểu đó là kết cấu bởi tâm niệm, ấy là thiền định. Nó c̣n có tính chất ư thức trí tuệ đại giác và cảm xúc từ hai trạng thái đó th́ tĩnh lặng sẽ xuất hiện.Khi đó tâm hồn hoàn toàn tự do và thiền định thoát ra khỏi mọi vọng niệm khác (meditation is the ending of thought).

Thiền theo ư nghĩa của Krishnamurti vẫn được coi là một thứ nghệ thuật vĩ đại mà chính ḿnh không học hỏi từ bất cứ của ai; nó tự có. Đó chính là cái tuyệt hảo của thiền (meditation is one of the greatest arts in life;perhaps, the greatest,and one cannot possibly learn it from anybody.That is the beauty of it..)

Jiddu cho rằng thiền được thực hiện trong mọi hoàn cảnh dưới mọi h́nh thức chứ không nhất thiết cố hữu; th́ lúc đó t́nh yêu thực sự bộc phát và mất đi tánh-tự-tại của cái ”tôi”. Tâm hồn tĩnh lặng khi thấu triệt được sự vận động của chính nó dưới dạng thức của tri giác và cảm giác.

 

Trong hơn bốn thập niên đi rao giảng chủ thuyết đại giác khắp thế giới, Krishnamurti chỉ nêu lên một chân lư tối thượng về tánh không giữa sự sống và chết, chỉ có một nguyên lư duy nhất là Không; bởi không c̣n ǵ ngoài chữ Vô, vô khứ vô lai, vô có nghĩa là không sinh khởi bất cứ điều ǵ. Chỉ c̣n lại sự im lặng tuyệt đối của tánh không và ư thức là nơi mà mọi suy nghĩ được vận hành, cảm nhận…và hoạt động hằng ngày đều thuộc về hữu thức.

Sự khai mở nầy hiện diện bên trong đồng thời được giả định bởi mọi h́nh tướng cụ thể. Ông cho rằng khi tâm thức ở vào trạng thái có thể nhận biết được  sự khai mở của hiện thể, mọi hành động sẽ phù hợp với sự khai mở v́ thực thể được lưu tâm đến. Krishnamurti xóa bỏ mọi vọng niệm, mọi học thuyết, tất cả đi vào cơi không; chỉ c̣n lại cái tâm là chính, tâm nằm trong niềm tĩnh lặng và nhờ đó nhận thức được lẽ sống đó là kinh nghiệm mang đến cảm thức về sự độc lập, tự do, về con đường sinh tử giải thoát toàn bộ chức năng của tâm thức vô sư. Bởi kinh nghiệm đó là phó sản của qúa tŕnh buông xả. Từ đó quán xuyến được trạng thái vô úy không c̣n sợ hăi nào cả. Chính nhờ vào sự vô úy mà ta có thể bao dung rộng lượng và thừa hưởng được bầu không khí của yêu thương  vô-lượng-chúng-sinh, không xung đột giữa cái nầy với cái kia. Trạng thái nầy Krishnamurti cho đó là một sự tự do vô biên. Mà đây là một kinh nghiệm phóng vượt, phóng vượt ở đây không có nghĩa vượt qua thế giới hiện tại đến một thế giới xa xăm nào khác mà có thể nói như ta vừa ” ở đây” nhưng ta đă “ở cơi kia” rồi.

Năm 34 tuổi Krishnamurti chối bỏ mọi tôn vinh, từ chối mọi vọng niệm bởi ông cho rằng tất cả mọi chân lư đều đi tới hư vô. Ông khước từ mọi qui luật cố hữu, không đệ tử, không cư trú mà chỉ mang một tâm hồn tĩnh lặng và trực diện với thực tại. Ông cho rằng con người sở dĩ đau khổ, phiền năo đó là dục vọng không ngừng xẩy ra giữa chúng ta; để thoát khỏi t́nh huống đó điều c̣n lại là giữ được cái tâm tĩnh tức gạt bỏ mọi vọng niệm, v́ sự tĩnh lặng ở đây không phải là sản phẩm của tâm hồn im lặng, không phải là sản phẩm của tế bào năo, khi đó các tế bào năo tạo ra sự im lặng và sự im lặng đó không phải là sự tĩnh lặng thực sự.

 

Trong suốt cuộc hành tŕnh thuyết giảng, Krishnamurti đă nhiều lần từ chối chức phẩm đạo sư v́ ông cho rằng bậc đạo sư có thể qua nhiều lănh vực ngoại tại hay nội tại. Chúng ta có thể thấy đạo sư hiện ra dưới mọi h́nh thức khác nhau. Nếu quan niệm đạo sư một cách rộng răi như thế ta mới biết rằng bao giờ cũng có một người nào đó chỉ lối đưa đường hoặc thách thức tâm thức ta. Và đó chính là tâm thức vô sư mà Jiddu Krishnamurti nhận ra được trong ư thức siêu việt của nó. Th́ lúc đó sự phân biệt giữa người và người không c̣n nữa, đồng thời cảm thức về một sức mạnh vô biên. Người Ấn độ nói “cái biết” và “cái được biết” vốn như nằm trong cùng một b́nh diện, cả hai cùng một tiến tŕnh mà qua đó sự phân cách sơ thủy giữa bản ngă siêu nghiệm và bản ngă thường nghiệm…

Từ đó biến Krishnamurti trở thành khách thể của đối tượng thính chúng và qui vào cái gọi là hiện tượng Krishnamurti thời bấy giờ. Bởi v́ lư thuyết về tri thức  của ông đă đưa chúng ta tới với hiện hữu và biến thành tâm thức vô sư giữa chủ thể và tha thể. Tâm thức đó là một trạng thái hiện hữu, trực tiếp hướng đến một đối tượng ước vọng mà Krishnamurti luôn luôn mong cầu trong dạng thức tĩnh lặng của việc thiền định.

 

Tóm lại; quan niệm triết lư tư tưởng của Krishnamurti là nói lên lẽ vô thường, một tâm hồn thanh tịnh vị tha và nhân ái trong qui tŕnh vượt thoát khỏi mọi ràng buộc, đau khổ và phiền năo, thoát ra khỏi những định kiến cố hữu mà xưa nay nằm trong cơi vô minh. Ông cho rằng: nếu thế giới nầy vỡ vụn th́ mối quan hệ của chúng ta với thế giới cũng vỡ vụn. Nhưng nếu chúng ta hành động trọn vẹn và hoàn hảo th́ mối quan hệ giữa ta với thế giới trở nên thế giới đại đồng của nhân loại.

Krishnamurti đánh giá những bài thuyết giảng của ông đưa thế giới loài người nhận thức được ư niệm VÔ tức cơi không trong một tâm thức tĩnh lặng của thiền định th́ mới mong giải thoát  được những gánh nặng khổ đau sinh tử dù trong hoàn cảnh nào của mọi lứa tuổi. Từ việc thay đổi bản thân, người ta cũng có thể thay đổi được cuộc đời và vượt qua mọi quẩn bách của hiện tại,qúa khứ, và vị lai để có một tâm thức vô sư đồng thời chứng nhân cho cuộc đời này có được một hạnh phúc vĩnh cửu; đó là đấng thượng đế hằng sống ./.

 

 

VƠ CÔNG LIÊM  (trungthu mười khôngchín)

*Jiddu Krishnamurti (1895-1986) sanh và chết tại Ấn độ. Để lại 60 bộ sách về đạo làm người.

Sách tham khảo: “on living and dying” của J. Krishnamurti.   

 

  

 

trang vơ công liêm

art2all.net