VƠ HUY ÁNH

 

Giấc Mơ Của Một Đời Người

 

CHIÊM BÁI THÁNH TÍCH PHẬT GIÁO

 

ẤN ĐỘ - NAPAL

 

 

 

PHẦN 1

VƯỜN LỘC UYỂN (SARNATH) − BA BÁU VẬT PHẬT GIÁO


          Hành tŕnh về vùng đất Phật sẽ đưa đoàn hành hương đến các di tích lịch sử liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp hoằng hóa của Đức Phật Thích Ca, trong đó có bốn Thánh tích thiêng liêng rung động tâm thức người hành hương được gọi là “Tứ động tâm” - là bốn nơi ghi dấu bốn sự kiện trọng đại của cuộc đời Đức Phật đó là Lâm Tỳ Ni (Lumbini), Bồ Đề Đạo Tràng (Bodhgaya), Vườn Lộc Uyển (Sarnath) và Câu Thi Na (Kushinagar) tương ứng với các sự kiện sự ra đời (đản sanh), sự giác ngộ (thành đạo), sự thuyết pháp lần đầu tiên, sự nhập Niết bàn (chết, xả bỏ thân xác) của Ngài, mà theo Kinh Đại Bát Niết Bàn (thuộc Trường Bộ Kinh) có thuật lại lời căn dặn của Đức Phật trước khi Ngài nhập diệt có nói về bốn thánh tích trên : “… Này Ananda, đó là bốn Thánh tích, kẻ thiện tín cư sĩ cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính. Này Ananda, các thiện tín Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam nữ cư sĩ sẽ đến với niềm suy tư: “Đây là chỗ Như Lai đản sanh”, “Đây là chỗ Như Lai chứng ngộ Vô thượng Chánh đẳng giác”, “Đây là chỗ Như Lai chuyển Pháp luân vô thượng”, “Đây là chỗ Như Lai diệt độ, nhập Vô dư y Niết bàn”(*).

Theo không gian địa lư, tùy các “tour” hành hương mà các công ty du lịch có những sắp xếp thứ tự thăm viếng riêng, phù hợp quăng đường, lịch tŕnh dài ngắn, phương tiện vận chuyển và sân bay gần vùng thánh tích hay không (Lộc Uyển gần sân bay Varanasi, Bồ đề đạo tràng gần sân bay Gaya, hoặc Patna). Hành tŕnh chiêm bái Tứ Động Tâm của đoàn chúng tôi bắt đầu từ vườn Lộc Uyển rồi đến Lâm Tỳ Ni, tiếp theo là Câu Thi Na, sau cùng là Bồ Đề Đạo Tràng.

Vườn Lộc Uyển (Sarnath) ở bang Uttar Pradesh, Đông Ấn Độ, cách thành phố Bà la nại (Varanasi) 13km về phía đông bắc, gần ngă ba sông Hằng và sông Gormiti. Cách sân bay Varanasi 26 km.

 

BỮA ĂN ĐẦU TIÊN CỦA ĐOÀN TRONG HÀNH TR̀NH TRÊN ĐẤT PHẬT

          Từ Việt Nam chúng tôi đáp chuyến bay đến sân bay quốc tế Kolkata. Tại đây, mọi người ăn sáng tự túc nhưng hăng du lịch chi trả 7 đô la Mỹ cho một người, tùy chọn món tại các điểm bán thức ăn nhanh, và từ đây bay chuyển tiếp chuyến nội địa đến sân bay Varanasi. Lúc này tại Varanasi cũng đă là 14h30 giờ địa phương (16h, giờ Việt Nam), chúng tôi nhanh chóng lên xe di chuyển về địa điểm thăm viếng đầu tiên là Vườn Lộc Uyển mất khoảng 45 phút. Trước khi thăm quan chúng tôi dùng bữa cơm trưa (thực ra theo giờ Việt Nam đă là 5 giờ chiều) tại nhà hàng cách vườn Lộc Uyển khoảng vài phút xe hơi.

 

Nhà hàng The Fern Residency phục vụ bữa ăn đầu tiên cho đoàn
(Ảnh: Murari Singh)

Đây là bữa cơm đầu tiên để tôi và đoàn hành hương cảm nhận ẩm thực xứ Ấn có phù hợp cho cả hành tŕnh dài với ḿnh và đoàn không? Trước khi rời Việt Nam, hướng dẫn viên lo ngại thực khách không quen với món Ấn (tín ngưỡng tôn giáo Hindu, đa phần người Ấn không ăn thịt ḅ và thịt heo) nên dặn ḍ chúng tôi chuẩn bị một số thực phẩm mang theo trong trường hợp ngán Cà ri Ấn. Trong tâm thế chấp nhận mọi thứ, hoan hỷ mọi điều. Chúng tôi được chào đón trong một nhà hàng sạch sẽ, nhẹ nhàng, với một bữa Buffet chay, món ăn giản đơn nhưng bày biện bắt mắt; cũng có ít món như: cơm, ḿ xào, bánh ḿ Chapati, các món rau, quả, củ xào, luộc … tôi có đề nghị thêm món trứng chiên. Trước khi đến Ấn Độ, cô hướng dẫn có nói cơm Ấn hạt gạo dài, cơm khô, tôi có chút quan tâm đến điều này. Hạt cơm từ gạo Basmati đúng là nó khô, rời không dẻo như gạo Việt Nam, tuy nhiên cũng dễ ăn, tôi hài ḷng. Món ăn có phần nhạt với tôi, rau quả củ th́ đâu cũng vậy, chai nước tương như “báu vật” mang theo trong túi hành lư, được lấy ra và chia sẻ với thành viên đoàn, thế là đă chan ḥa được khẩu vị Việt -Ấn. Thật dung dị. Món bánh ḿ Chapati đặc sản người Ấn, tôi cũng thử dùng một chút để cảm nhận văn hóa ẩm thực thôi. Bữa ăn thanh tịnh đă xong, mọi người khỏe khoắn, tươi tắn, hứng khởi chụp chung tấm h́nh đầu tiên kỷ niệm và bắt đầu di chuyển đến vườn Lộc Uyển, thật là hân hoan!

 

VƯỜN LỘC UYỂN (SARNATH)

 

Đường o cổng vườn Lộc Uyển (Ảnh: Huy Ánh)

 

Tới nơi rồi! Từ xa tôi thấy người xe nhộn nhịp, hàng dài các xe đang đậu, đang di chuyển chầm chậm. Tài xế loay hoay t́m một chỗ đậu để hành khách xuống. Đă hơn 4 giờ chiều (giờ địa phương), chúng tôi bước vào vườn Lộc Uyển trên con đường đang được tu sửa lát gạch dẫn vào cổng. Một ḍng người đi ra, h́nh ảnh đập vào mắt tôi là ḍng người đông đúc với những màu áo lam, nón lá của Phật tử, màu áo nâu các sư thầy, sư cô người Việt đang rời vườn Lộc Uyển. Một cảm xúc trong tôi bỗng trồi lên rồi tự hỏi ḿnh - ta đang ở đâu? Tôi như đang đi giữa quê hương Phật lại có cả quê nhà, thật là phước duyên được gặp nhau trên vùng đất Thiện Lành.

 

Bảo tàng Vườn Lộc Uyển (Sarnath) (Ảnh: Huy Ánh)

 

Trước tiên, chúng tôi tham quan bảo tàng Sarnath, cạnh khu vực vườn Lộc Uyển, nơi đây trưng bày những báu vật cổ được khai quật, được phục hồi ở vùng đất này. Những cổ vật là minh chứng, xác quyết lịch sử cho những điều mà sắp tới đây chúng tôi sẽ chiêm bái. Mọi người gửi tất cả túi xách, điện thoại tại cổng bảo vệ trước khi vào bảo tàng, họ chỉ cho mang máy chụp h́nh, cũng may tôi có một chiếc chụp h́nh nho nhỏ cũng ghi được vài h́nh ảnh.

 

Tượng đầu sư tử - trụ đá thời Vua A Dục  (Ảnh: Huy Ánh)

 

Tượng Bồ tát và lọng che  (Ảnh: Huy Ánh)

 

Bảo tàng có 5 pḥng trưng bày tượng các vị Phật, các vị Bồ Tát, các bức phù điêu mô tả Đức Phật thuyết pháp cho 5 anh em Kiều Trần Như và nhiều cổ vật khác nhưng h́nh ảnh tôi quan tâm nhất là tượng đầu 4 con sư tử, cũng là biểu tượng quốc gia của Ấn Độ được trưng bày trong pḥng trưng bày sảnh chính (pḥng số 3). Theo bảo tàng ghi nó được làm bằng đá sa thạch Chunar, được đặt lên cây cột đá mà vua Asoka (A Dục) dựng tại Lộc Uyển, đánh dấu thánh tích nơi Đức Phật chuyển pháp luân. Bên trái là một tượng Bồ Tát khổng lồ bằng đá sa thạch đỏ. Một chiếc lọng to có chạm khắc biểu tượng cát tường được đặt ở phía đông bắc của chánh điện. Một mảnh vỡ “đáng nói” của một chiếc lọng được đặt trong tủ trưng bày ở phía bên phải lối vào, trên mảnh vỡ này có khắc ḍng chữ thời Kushana đề cập đến bài kinh Tứ Diệu đế là bài thuyết pháp đầu tiên của Đức Phật tại Lộc Uyển. Phần tham quan bảo tàng chúng tôi đi lướt qua 5 pḥng thật nhanh chóng, chỉ dừng ở những điểm chính liên quan đến Đức Phật, phần c̣n lại về nhà nhờ bác google trả lời thêm, mục đích chính là viếng thăm vườn Lộc Uyển.

 

Vườn Lộc Uyển  (Ảnh: Huy Ánh)

Đức Phật, bậc đại Bồ Tát sau khi giác ngộ thành Phật tại Bồ Đề Đạo Tràng đă đến Lộc Uyển thuyết pháp lần đầu tiên cho anh em Kiều Trần Như là 5 người học tṛ đầu tiên và sau thời gian ngắn là 60 Tỳ kheo (tu sĩ). Sau thời gian tu tập, các vị chứng quả Thánh đă lan tỏa Chánh Pháp Đạo Giải Thoát của Ngài đến nhiều vùng, nhiều vương quốc xưa của Ấn Độ. Chính vậy, vườn Lộc Uyển được xem nơi h́nh thành ba báu vật gọi là Tam Bảo: Phật – Pháp – Tăng. Thật là nhiều cảm xúc đọng lại trong tôi được một lần chiêm bái, kính lễ nơi đây.  

 

Bảo tháp Dhamekh- Vườn Lộc Uyển (Ảnh: Huy Ánh)

Trong ánh nắng chiều tà, chúng tôi bước qua cổng vườn Lộc Uyển trong niềm hân hoan. Trước mắt tôi một khuôn viên rộng lớn, một bảo tháp uy nghi sẫm màu gạch đỏ nổi bật trên nền cỏ xanh tươi, những mảng gạch thấp trũng dưới đường đi như những dấu tích một nền móng của một ṭa nhà xa xưa được khai quật hiển thị. Nhẹ nhàng bước từng bước trên con đường lát gạch đỏ với hai hàng bờ dậu cây bụi xanh mướt được cắt tỉa gọn gàng dẫn tới tháp Dhamekh. Tôi cũng không có thông tin chính xác nào xác nhận ư nghĩa của ngôi tháp này, cũng có người cho rằng đây là nơi Đức Phật thuyết pháp đầu tiên, nhưng cũng có người cho rằng ở vị trí khác. Chúng tôi chậm răi đi 3 ṿng thành kính đảnh lễ quanh bảo tháp. Trong khuôn viên này, dường như mỗi chỗ, mỗi nơi đều có Đức Phật thuyết pháp ở đó. Trong không khí thanh tịnh, mặt trời lặn qua hàng cây, tôi ngồi lặng người cảm niệm về khu rừng Nai tuyệt đẹp, một ṿng hào quang tỏa sáng quanh Ngài, những lời từ kim khẩu Ngài rúng động trời đất khi bài pháp được tuyên thuyết. Tôi mường tượng h́nh ảnh 5 vị tỳ kheo đang ngồi quanh Đức Phật, đang lắng nghe “Này các Tỳ-kheo, có hai điều thái quá mà những người xuất gia không nên theo. Thế nào là hai? Một là mê đắm dục lạc, hạ liệt, phàm phu, không xứng đáng Thánh hạnh, không ích lợi cho đạo. Hai là tu khổ hạnh, khổ đau, không xứng đáng Thánh hạnh, không ích lợi cho đạo. Này các Tỳ- kheo, chính nhờ từ bỏ hai thái quá này, Như Lai giác ngộ con đường Trung đạo, con đường đem đến pháp nhăn, trí tuệ, được an tịnh, thượng trí, giác ngộ, Niết-bàn”. Rồi Đức Phật giảng về Tứ Diệu đế về bốn sự thật: Khổ, nguyên nhân của Khổ, sự chấm dứt Khổ và con đường diệt Khổ, và ngài Kiều Trần Như đă chứng được quả Thánh đầu tiên sau khi nghe Phật thuyết. Thật vi diệu!

 

Hoàng hôn trên vườn Lộc Uyển (Ảnh: Huy Ánh)

Rời băi cỏ gần tháp Dhamekh, chúng tôi bước tiếp trên con đường nhỏ đi qua phế tích của ngôi tịnh xá nay chỉ c̣n là những hàng gạch trơ trọi, để đến khu đất cao hơn. Người hướng dẫn nói đây là nơi Đức Phật thuyết pháp cho tăng đoàn (60 tỳ kheo). Người bảo vệ khu di tích đưa tay về hướng một cái bàn nhỏ giữa ô đất cao có để bát nhang, như hiểu ư chúng tôi bước tới để kính lễ Đức Phật. Ông ta đốt những nén nhang đưa cho chúng tôi, thật thiêng liêng với nén nhang kính lễ của văn hóa Phật Giáo Việt Nam. Tôi cúi lạy, cúi lạy chạm đất đầu tiên tôi kính lễ Đức Phật, cúi lạy thứ hai tôi kính lễ Pháp, và cúi lạy sau cùng kính lễ Tăng già (đoàn thể của những người tu hành). Trời dần tối, một làn khói bay, một đốm lửa nhỏ, là đốm lửa thắp sáng niềm tin Phật Pháp trong tôi. 

 

Vị trí Đức Phật thuyết pháp cho Tăng đoàn (Ảnh: Huy Ánh)

Kính lễ xong, hướng dẫn viên đưa chúng tôi bước đến trụ đá Asoka, đánh dấu địa điểm Đức Phật thuyết pháp đầu tiên, cột đá vô tri nhưng trí tuệ Ngài Asoka đă ghi dấu cho đời sau là có một sự thật - có một bậc giác ngộ đă thuyết pháp đầu tiên ở đây, đă chuyển bánh xe Pháp. Trụ đá nằm bên dưới mái che, gồm 4 trụ nhỏ khoảng 2 mét, là những trụ găy bị chiến tranh ngoại đạo tàn phá và được khai quật, những nhà khảo cổ cho sắp xếp vào một vị trí. Trụ đá nguyên bản khoảng 15m, phần trên đầu của trụ là đầu của 4 con sư tử mà chúng tôi đă xem trong bảo tàng.

 

Phế tích trụ đá do Vua A Dục tạo dựng  (Ảnh: Huy Ánh)

Những tài liệu mà tôi được đọc, vua A Dục trị v́ Ấn Độ từ năm 273 đến 232 trước Công Nguyên, là một trong những hoàng đế kiệt xuất trong lịch sử Ấn Độ, vùng đất ông mở mang rộng lớn hơn Ấn Độ ngày nay, ông giống như Tần Thủy Hoàng thống nhất các chư hầu thành đế chế hùng mạnh Trung Quốc cổ xưa. Có lẽ, không có cuộc chiến nào không đẫm máu, giữa xác người chết chất như núi, người sống phải tha hương, ông bỏ gươm quy y Tam Bảo. Sau đó, ông đă hoằng dương Phật Pháp ra khắp châu Á. Ông cho xây dựng tịnh xá, chùa chiền, bảo tháp lưu giữ xá lợi Đức Phật, đặc biệt những trụ đá đánh dấu những thánh tích liên quan cuộc đời Đức Phật, nhờ đó mà ngài Huyền Trang khi đến chiêm bái các vùng thánh tích đă ghi chép, mô tả đầy đủ các thánh tích trong Đại Đường Tây Vực Kư, mà sau này những người Châu Âu dựa vào ghi chép của các nhà chiêm bái trước đây của ngài Huyền Trang, cũng như của ngài Pháp Hiển đă t́m ra các thánh tích Phật giáo. Tôi chắp tay kính lễ trụ đá Asoka, như kính lễ người hộ tŕ Phật Pháp vĩ đại trong ḷng tôi.

Ánh nắng chiều cũng đă tắt, tôi rời khỏi di tích trụ đá, hướng về cánh cổng chuẩn bị đóng, tôi quay lưng nh́n lại khung cảnh vườn Lộc Uyển một lần nữa, để những bước c̣n lại trong cuộc đời tôi măi nhớ về nơi này. Nơi này, giờ đây đă hơn 25 thế kỷ, đă hơn 2500 mùa biến đổi, hết xuân, vào hạ, sang thu, đông tàn rồi lại xuân, đă hơn 90 vạn ngày mặt trời mọc rồi lặn trên quả địa cầu này, nhưng bài pháp đầu tiên Tứ Diệu Đế mà tiếng anh dịch là The Four Noble Truths là Bốn Chân Lư, là bốn Sự Thật măi sáng cho người có duyên với Phật, hương Pháp của Ngài đă và đang lan tỏa khắp năm châu.

 

_____________

 

(*) Trang 328 Trường Bộ Kinh I (kinh Đại Bát Niết Bàn), nhà xuất bản Tôn Giáo năm 2018, Ḥa thượng Thích Minh Châu dịch:

Này Ananda, có bốn Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính. Thế nào là bốn?

“Đây là chỗ Như Lai đản sanh”, này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

“Đây là chỗ Như Lai chứng ngộ Vô thượng Chánh đẳng giác”, này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

“Đây là chỗ Như Lai chuyển Pháp luân vô thượng”, này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

“Đây là chỗ Như Lai diệt độ, nhập Vô dư y Niết bàn”, này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

Này Ananda, đó là bốn Thánh tích kẻ thiện tín cư sĩ cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính. Này Ananda, các thiện tín Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam nữ cư sĩ sẽ đến với niềm suy tư: “Đây là chỗ Như Lai đản sanh”, “Đây là chỗ Như Lai chứng ngộ Vô thượng Chánh đẳng giác”, “Đây là chỗ Như Lai chuyển Pháp luân vô thượng”, “Đây là chỗ Như Lai diệt độ, nhập Vô dư y Niết bàn”.

Này Ananda, những ai trong khi chiêm bái những Thánh tích mà từ trần với tâm thâm tín hoan hỷ, thời những vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ được sanh cơi thiện thú, cảnh giới chư Thiên. (Hết trích)
 

_______________

 

Trở về:

MỤC LỤC

PHẦN C: DUYÊN LÀNH DẪN BƯỚC CHO ƯỚC MƠ ĐI VỀ XỨ PHẬT

Xem tiếp:

PHẦN 2: VARANASI, THÀNH PHỐ CỦA ÁNH SÁNG

 

 

 

 

art2all.net