Năm mới nói chuyện cũ
(Cô Thanh Trí , giáo sư hội họa trường trung học Nguyễn Du, Sài g̣n 1975-1981)


Cô xin cám ơn các em cựu học sinh trường trung học Nguyễn Du Miền Nam California đă mời cô dự buổi tiệc Mừng Tân Niên các em tổ chức tại nhà hai em Ngô tất Tố và Liên (nhân dịp cô về dự đám cưới cháu, và thăm gia đ́nh con trai, dâu, cháu nội tại Santa Ana). Thật là một dịp vui đầu năm, trong không khí thân t́nh ấm cúng đầy ắp t́nh thầy tṛ . Điều làm cô cảm đông nhất, có nhiều em chưa “Một Tự“ hay “Nửa Tự” học với cô kể cả chủ nhân ngôi nhà xinh đẹp đầy hoa lan, bánh trái và thức ăn chưng dọn sẵn trên hai bàn dài ở pḥng ăn . Trong lúc chuyện tṛ, nhiều kỷ niệm được nhắc lại. Một chút hương xưa trong khung trời cũ lại thoảng về. Làm sao cô quên được những khuôn mặt thơ ngây , những đôi mắt trong sáng long lanh nghịch ngợm trong những giờ các em học vẽ với cô vào những năm sau 75.

Mặc dù hơn 25 năm sau cô mới gặp lại các em .Trước mặt cô, các em đă là những người có địa ở ngoài xă hôi và trong gia đ́nh , vài em đă thành ông bà nội ông bà ngoại , con cháu đầy nhà . Cô cũng đă là bà nội bà ngoại nhưng cô vẫn sống và thở với màu sắc bút cọ như thuở nào . Cô nhớ ngày xưa, cô thường ví von nghệ thuật như một hạt nhân quí mà trong mỗi chúng ta đều có. và cô đă nói điều này với các em. Nhưng chắc các em quên mất rồi . Giờ đây để vài phút nghe cô nhắc lại nhe.

Ta hăy nh́n các em bé chơi đùa với nghệ thuật. Thật là hạnh phúc sung sướng, an b́nh và tự do, không lệ thuộc vào thiên nhiên thực tại, không nh́n ngắm suy tư, không dắn đo suy tính khi các em dùng màu sắc và đường nét để vẽ. Bởi các em đă có h́nh thể đường nét riêng tư của một thế giới riêng tư mộng tưởng trong tư duy, trong tâm hồn của các em bé . Những h́nh ảnh rất gần gũi rất thân thương : h́nh ảnh cha mẹ, bạn bè, cỏ cây, hoa lá, chim muông vạn vật , mèo, chó, voi, ngựa, xe đạp , xe hơi, nhà cửa, mây nước, trăng sao , trời biển (cả vũ trụ trong không gian vô tận của các em) mà mỗi h́nh thể là một chân dung chứa chan một t́nh cảm chân thành dào dạt . Các em bé đă dùng với cả khối màu mà các em có thể dùng. Các em vẽ với cả những nét mà các em có thể vẽ trên một chất liệu các em có trong tay, hay chỉ có cây bút ch́ với mảnh giấy trắng cũng có thể tạo được những bức tranh như tranh dưới đây , bức tranh đượm sắc thái trừu tượng
 


Con voi                                chim mùa đông                      Chiếc xe đạp


Bẩm sinh nghệ thuật hội họa có trong mỗi con người chúng ta là những đường nét h́nh thù đơn giản như vậy, không có ǵ là khó hiểu hay kỳ bí rắc rối cao siêu nhưng thật là thuần khiết nên đẹp vô cùng .

 Chúng ta đă có nghệ thuật từ thuở khai thiên lập địa. Con người đă biết t́m những hang động mà sống. Đó là bước văn minh đầu tiên của loài người trên địa cầu này. Mọi người đều sống với nghệ thuật, v́ nghệ thuật liên hệ đến sự tồn tại của loài người. Chúng ta đă sống với nghệ thuật nhiều hơn là sống với thiên nhiên: các kiểu mẫu, màu sắc áo quần, đồ trang sức, trang điểm ,giày dép, túi xách,sách vở , xe cộ nhà cửa, cơ sở, cao ốc, mọi thứ chúng ta đang dùng, đang ở, đang ngồi làm việc, những công viên cho trẻ con giải trí, vui đùa, đều là những tác phẩm nghệ thuật. Cho đến những phong tục, tập quán, hội hè, những ngày lễ lớn, ở chùa, ở nhà thờ tổ chức một cách uy nghi , tất cả đều nhờ sự trưng bày phối trí với đủ h́nh thức nghệ thuật , tranh, tượng, trang trí cùng màu sắc, ánh sáng để tạo ra một khung cảnh
huyền bí có ảnh hưởng đến tín ngưỡng tôn giáo của loài người. Nền nghệ thuật được đổi thay phát huy nhờ sự đóng góp tài năng , sức sáng tạo của nhiều bàn tay, con tim, khối óc qua nhiều thế kỷ, kể sao cho hết được. Càng ngày kỹ thuật càng tiến bộ th́ nghệ thuật cũng liên kết theo .

Qua những thí dụ cụ thể đă nêu trên, chúng ta thấy :

Từ thuở thơ ấu, con người đă biết yêu màu sắc, h́nh thể, đường nét , biết diễn đạt những t́nh cảm, những mơ ước trong tâm hồn , trong tiềm thức hay vô thức . Đó là năng khiếu bẩm sinh trong mỗi con người do Trời Đất, Cha Mẹ đă ban cho. Phải chăng đó là hạt nhân quí, đốm lữa tâm linh rực rỡ muôn sắc hoa lá của cây cành nghệ thuật và của hội hoa nói riêng.

Cô cũng biết, ngày ngày các em quá bận rộn v́ những công viêc thiết thực, cần yếu cho đời sống vật chất cho gia đ́nh con cái , nên đă bỏ quên hạt nhân Nghệ Thuật của Trời cho ta. Cô nghĩ thật là phí của Trời, thật là một điều đáng tiếc, nhất là chúng ta đang ở trong một thời điểm, một môi trường đầy ắp nghệ thuật. Trau dồi và t́m hiểu nghệ thuật là một điều nên làm, Ta cứ xem nghệ thuật như một môn giải trí ,các em vào xem các pḥng tranh, các bảo tàng nghệ thuật. Các nơi này cũng rất tĩnh lặng êm đềm để các em ngắm nh́n thưởng thức cái thế giới của các hoạ sĩ cũng là một cách làm thư giản tâm trí sau cả tuần làm việc mệt nhọc. Như ngày nào các em học vẽ với cô, giờ vẽ luôn được xếp sau giờ toán hay lư hoá , để các em được thư dăn tâm trí trong môn “Học Chơi” này .Các em học chơi màu sắc đường nét , học chơi trong cách nh́n cảnh vật,  học vẽ phối cảnh hay viễn cận (perspective ) . Học nh́n góc độ ánh sáng bóng tối, học cách so sánh 3 chiều để vẽ truyền chân cho đúng , và để cảm quan sự vật chung quanh cho nhanh, để ghi chép phác thảo khi cần đến v.v .nhưng Cô thích nhất là được nh́n các bài vẽ tự do của các em, để thấy cảm nhận trong sáng của tuổi trẻ (chưa dính bụi trần) của các em khi tưởng nhớ hay mơ ước v.v. Rồi đây các em cũng đến lúc có những khoảnh thời gian thư thái , không bận rộn nhiều về công việc làm ăn , các em muốn t́m lại hạt nhân quí ấy cũng chưa muộn v́ lúc nào nó cũng c̣n trong ta, nằm chờ chúng ta để tâm đến là trong một thời gian, lá hoa nghệ thuật hội họa của ta sẽ đâm chồi nẩy lộc tốt tươi và ta đă tạo nên được thế giới màu sắc và đường nét hội họa của chính ḿnh , để rồi mới cảm nhận cái thế giới nghệ thuật mà ta đang sống với . Từ từ chúng ta sẽ thấy, sẽ nghe (cảm nhận) nhiều hơn, cảm nhận được những ǵ mà ta vẽ hay người vẽ , những ǵ ta muốn nói lên, hay người muốn nói lên trong màu sắc nét vẽ đó , không những chỉ ở đề tài mà c̣n ở cả mỗi một chi tiết trong bức tranh . Đi xa hơn nữa,  chúng ta phải t́m hiểu học hỏi thêm ngôn ngữ của các dường lối hội họa khác để thưởng lăm nghệ thuật hội họa một cách trọn vẹn sâu sắc hơn và nhờ đó ngày càng phát huy năng khiếu hội họa bẩm sinh trong mỗi chúng ta, lựa chọn và trau dồi đường hướng hội họa mà ta thích. Được như vậy th́ c̣n ǵ vui thú hơn, an lạc hơn . Theo thiển ư của cô, đó cũng là một lối cho những ai muốn t́m về với chính ḿnh  hay để biết cách dung hoà với thế giới nghệ thuật mà ta đang sống với . Chúng ta sẽ cảm thấy yêu thích hội họa hơn, gần gũi với hội họa hơn, và t́m đến với Hội Họa như t́m đến người bạn tâm giao để tâm sự, hàn huyên, để gởi gắm những cảm nhận vui buồn của chính ḿnh , và nếu có duyên với nghệ thuật, biết đâu các em lại đi xa hơn nữa ,phát huy năng khiếu nghệ thuật của chính ḿnh trên con đường dài ngút ngàn đầy hoa lá , sáng tạo của các em .

Ngày xưa cô nói với các em như trên v́ cô yêu nghệ thuật , và trân quí nghệ thuật . Cô muốn các em cũng trân quí và t́m hiểu nghệ thuật như cô. Hôm nay đầu năm mới , mới được gặp lại các em sau hơn một phần tư thế kỷ cô lại nhắc chuyện cũ rich ấy cũng không ngoài mục đích nói trên.

Giờ đây, trong tuổi đời gần thất thập, cô lại xem nghệ thuật như một độc đạo lấy Chân Thiện làm nền tảng để t́m về với Mỹ (với cô, Chân Thiện là đă Mỹ rồi, ḿnh cứ từ từ mà đi không vội vàng chi) .Lời nhắc của cô như một hồi chuông chiều buông vào không gian, không ít nhiều các em cũng có nghe, hay như những vệt màu nét bút của cô vẽ , các em có lần đă thoáng thấy đâu đó hay trong vườn hoa VNartist.com  hay http://www.art2all.net/ phải không các em. Chúc các em và gia đ́nh hiện có mặt tại đây cũng như các em xa cô chưa đươc găp lại, một năm Đinh Hợi an khang, gặp mọi sự như ư.

 

trang thanh trí

hội họa

art2all.net