|
Phạm Ngọc Lân
Vài hàng về cuốn sách De Père Inconnu của Phạm Ngọc Lân Nguyễn Thái Hảo Viết gởi tác giả “De père inconnu”
Đă đọc xong từ lâu, sau đây là vài nhận xét, ư kiến, ghi lại “à batons rompus” chia xẻ với tác giả. Trước tiên, có lời khen tác giả đă thực hiện được một “chef d’oeuvre”, chưa đọc tôi đă có linh tính nó sẽ là tuyệt tác v́ sự ngưỡng mộ của tôi đối với tác giả đă có từ lâu. Sau gần một thập niên công lao, trải qua những chướng ngại thủ tục, cản trở hành chánh, và mọi thứ khó khăn chồng chất, “ le parcours du combattant”, tác giả đă kiên tŕ, không nao núng, lặn lội khắp nơi, tốn kém, nhất quyết phải t́m cho bằng được, coi ngă ngũ ra sao, và cuối cùng đă xác nhận đươc danh tánh, chức phận, ngày giờ và trận địa nơi người sĩ quan “infanterie coloniale” đă bỏ ḿnh “sur les champs d’honneur”. Kết quả mỹ măn đă đưa đến cho tác giả sự hài ḷng của một “mission accomplie”, một phần thưởng cá nhân rất xứng đáng. Một công tŕnh đáng khâm phục. Cho điểm: 9 ½ trên 10. Cũng nên nh́n nhận công tŕnh lao tâm lao lực này là một hành vi báo hiếu của người con đối với cha mẹ, “un acte de piété filiale”.
Dalat là quê hương tôi, sanh đẻ tại Dalat.
Năm 1947-1948 học trường Adran một năm,classe de dixième,
c̣n nhớ tên thầy Adrien, không nhớ rơ là thầy giáo hay là
surveillant , sau đó đi học ở Saigon. Mỗi năm vẫn được về
Dalat nghỉ hè ba tháng: Cầu bá hộ chúc, bánh ḿ vĩnh chấn, đường ḷ gạch có cư xá của thầy Ninh, dốc nhà thương, phở Eden, hồ xuân hương, “la grenouillère”, dốc nhà ḅ, trường Trí Đức, hồ than thở, saint Benoit, v.v… bao nhiêu địa danh quen thuộc, bao nhiêu kỷ niệm không bao giờ quên. Đọc PHẠM NGỌC LÂN tôi đă sống lại suốt cả một thời “tuổi vàng”quá đẹp tại xứ hoa anh đào, xứ mimosa. Trở về Dalat học Lycée Yersin, seconde classique B (latin), première, terminale, baccalauréat 2è partie, série philosophie, juin 1959. Suốt thời gian này không có dịp “đụng độ” với PHẠM NGỌC LÂN Gaillard. Có leo núi Langbian 3 lần. Có đi Ankroet coi suối vàng. (Ghi chú: tại Museum of Natural History, Smithsonian Institute, Washington DC có một phân khoa tŕnh bày về cái “suối vàng” Dalat này) . Có đi camping ở thác Pongour. Có nhiều lần đi Phan-rang qua đèo Bellevue “ngoạn mục”. Trà Đỗ Hữu Blao, cà phê cứt chồn là những mùi vị của quá khứ, ngày nay nghe thêm chuyện buôn lậu trà Bảo Lộc. Khen bạn biết gói bánh chưng, một tài nghệ khó kiếm. Trung tâm Clichy cũng có nhiều năm nấu bánh chưng ăn tết, các bà thay phiên nhau canh nồi nước suốt đêm, không nhớ bạn có dịp tham gia không? Con cóc đeo sợi giây đỏ lần ṃ, lặn lội suốt năm cây số t́m đường về tới nhà. Chuyện lạ có thật và xứng đáng ghi vào “Livre des records”. Tôi có được hưởng cái thú vị di chuyển ngồi trong cái thúng cho mẹ tôi gánh vào rừng chạy giặc trốn quân đội Nhật Bổn chiếm Dalat, lúc đó hai ba tuổi đă biết đi chập chững. Những đoạn viết về bà mẹ đảm đang, bương chăi, làm lụng vất vả suốt năm suốt tháng, hy sinh bản thân để bao bọc con cái, giữ vững gia đ́nh th́ thật là cảm động, và có thể coi đó là h́nh ảnh tiêu biểu cho bà mẹ Việt Nam, nhất là trong thời đât nước trầm luân trong khói lửa chiến tranh. Cảm động và khâm phục người con cả, người anh hai trong gia đ́nh đă một tay chăm nom đàn em, hướng dẫn d́u dắt “bầy nhỏ” phụ với mẹ bận bịu làm ăn, buôn bán, đầu tắt mặt tối suốt ngày. Một ngày đẹp trời “le jeune Gaillard” được chính phủ đương thời cho học bổng đi Pháp học, căn cứ trên học bạ xuất sắc luôn luôn ‘premier dans sa classe”. Một dịp may hiếm có, một món quà trên trời rớt xuống, nhất là ở thời đất nước c̣n bán khai, bao nhiêu gia đ́nh, bao nhiêu thanh niên mơ ước được đi Tây học, sau này đỗ đạt, thành tài về giúp nước, giúp gia đ́nh, làm vẻ vang cho gịng họ. Tôi tin chắc thời gian này bạn đă trải qua bao nhiêu ngày, bao nhiêu đêm đăm chiêu, suy nghĩ, đắn đo, cân nhắc, mất ăn mất ngủ, và rồi cuối cùng đă can đảm quyết định bỏ qua cơ hội ngàn vàng, tương lai rực rỡ, để ở nhà cặm cụi giúp mẹ, lo cho các em. Thêm một điểm son nữa ghi vào tiểu sử PHẠM NGỌC LÂN. Di cư từ Bắc vào Nam, từ Nam ra Bắc, Hànội Saigon, Saigon Hanoi, Phan Rang, Đà Nẳng, Quảng Trị, ra tới cầu Bến Hải, Dalat, Bảo Lộc, Kontum, Saigon… và nhiều địa danh khác nữa… Cuộc đời PHẠM NGỌC LÂN thăng trầm tương tự như những giai thoại “odyssey” trong văn chương cổ điển tây phương …người anh hùng bị hoàn cảnh, thời thế phiêu bạt “cuốn theo chiều gió” lăn lộn khắp nơi “de Charybde en Scylla” và cuối cùng cũng đă thành công về tới bến yên lành…“happy ending”. Tôi đi Saigon-Dalat, Dalat-Saigon rất nhiều lần bằng xe Minh-Trung, xe đ̣, xe nhà, chưa bao giờ nghe nói hoặc thấy có tên anh hùng hảo hớn nào gan dạ, xâm ḿnh, dám đi xe Vespa 300 cây số Saigon-Dalat, đường xá hiểm trở, lên đèo xuống dốc, hang lỗ, ổ gà ngập nước, đơn phương độc mă, bất chấp VC đắp mô, gài ḿn, chận đường bắt cóc lôi vô bưng, dân vệ gác trục lộ giao thông hạch sách làm tiền, xe bể bánh, hết xăng giữa rừng âm u, và trăm thứ hiểm nghèo khác nữa…. Thế mới hiểu “tiếng gọi con tim”. Đi đi về về bao nhiêu lần? nên ghi vào lịch sử “love story”. Tất cả các biến cố đưa đến mất nước 4/1975, những năm sôi động lật đổ NĐD, xáo trộn xă hội, các biến chuyển chinh trị, kinh tế đảo điên, và thảm cảnh cuối cùng là dân VN bị trùm lên một chế độ độc ác vô luân gọi là Việt Cọng, tác giả đă ghi kỹ lưỡng với đầy đủ chi tiết, sẽ rất cần cho những ai muốn biết và t́m hiểu về Việt Nam trong giai đoạn nhiễu nhương này. Những danh từ: học tập, kinh tế mới, kiểm kê, v.v.. muốn hiểu rơ cần đọc PHẠM NGỌC LÂN, một tài liệu lịch sử quư giá.. Cuối cùng, sau khi kiểm điểm lại tất cả các biến cố chính trị, các t́nh huống cá nhân, các hoàn cảnh éo le, xă hội xáo trộn liên miên, chiến tranh không ngừng, chém giết, chia ly, hận thù, tác giả đă gom góp đầy đủ mọi yếu tố để vẽ lên bức tranh trung thực của VN qua hơn nửa thế kỷ vừa qua. Nếu gói ghém tất cả các nhân vật và hoàn cảnh này vào khuôn khổ một cuốn tiểu thuyết th́ tác phẩm này gồm đủ mọi đức tính để xếp loại ngang hàng với: “Gone with the wind” và lẽ dĩ nhiên sẽ thu hút biết bao nhiêu độc giả mà tâm trí vẫn c̣n lây lất với chiến cuộc VN vừa qua. Những người bàng quan hay các giới trẻ không biết VN từ trước, khi đọc cuốn tiểu thuyết này sẽ bị đánh động, lôi cuốn, và trầm ḿnh vào với thời cuộc sâu đậm hơn là đọc cuốn hồi kư. Chỉ là một ư kiến thôi.
Sau khi phát hành cuốn “De Père Inconnu”
cuộc sưu tầm vẫn tiếp tục. Giai đoạn cuối cùng này cũng
không kém vât vả, oái ăm, bực bội, nhưng mà nhiều may mắn
hơn và gặp được quới nhân giúp đỡ. Chẵng bao lâu th́ t́m ra
cái ch́a khóa mở cái “thùng kho vàng”: đó là chữ “C “ thay
v́ chữ “G” như đă lầm lẫn từ 70 năm nay. Một cái ngoạch trên
chữ viết tay đă làm thay đổi cả một cuộc đời. Bây giờ không
c̣n Gaillard PHẠM NGỌC LÂN nữa mà phải gọi là CAILLARD PHẠM
NGỌC LÂN. Những chi tiết này được ghi trong phần phụ bản.
Nguyễn Thái Hảo,
độc giả “De Père Inconnu”.
|
