Nhạc và lời của Đoàn Chuẩn (
1924-2001)
Phạm Ngọc Lân đàn và hát
Đoàn
Chuẩn sáng tác bài Gửi Người Em Gái Miền Nam năm 1956 hai
năm sau cuộc di cư 1954, khi ông ở lại Hà Nội và chứng kiến
cảnh người em gái di cư vào Sài G̣n. Nhưng cũng như toàn bộ
nhạc phẩm của ông sáng tác từ trước, bài này không được hát
ở ngoài Bắc trong thời gian sau 1954.
Phải chờ đến 12 năm sau, khi con trai ông là ca sĩ Đoàn
Chính đi bộ đội vào Nam năm 1968 và trốn đến nhà một người
bạn của Đoàn Chuẩn ở Sài G̣n, lúc đó bài hát này mới được
phổ biến trong Nam, do Đoàn Chính viết lại theo trí nhớ. Bản
này chỉ có một lời thay v́ hai lời như trong bản 1956, và có
một số thay đổi trong lời ở phần cuối của bài. Bài hát được
nhiều ca sĩ miền Nam tŕnh diễn nên đă được biết đến nhiều
trước năm 1975, trong khi ở ngoài Bắc không ai biết bài này
cả.
Phải chờ thêm 22 năm nữa, đến năm 1990 khi đă có chính sách
« cởi trói văn nghệ sĩ » của ông Nguyễn Văn Linh đề xướng
sau khi Đảng Cộng Sản chủ trương « đổi mới », bài hát mới
được phổ biến rộng răi hơn, nhưng v́ đất nước đă thống nhất
nên có nhiều chỗ trong lời bài hát được thay đổi, quan trọng
nhất là 2 câu :
Phiên bản 1956 :
Rồi ngày mơ ước đến với anh ước mơ rằng
Cầu chia giới tuyến đến mai đây sẽ nối liền
Phiên bản sau 1975 :
Rồi ngày thống nhất đến rất nhanh khôn ai ngừng
Cầu chia giới tuyến đến mai đây san đất bằng
Hai câu trong phiên bản 1956 chỉ là ước mơ, lúc đó không
biết khi nào mới có thống nhất. Hai câu trong phiên bản sau
1975 là hiện thực, đất nước đă thống nhất rồi.
Tên bài hát là Gửi Người Em Gái Miền Nam, nhưng cũng có khi
chỉ c̣n là Gửi Người Em Gái.
Hiện nay, các ca sĩ miền Nam hay ở hải ngoại vẫn hát theo
phiên bản của Đoàn Chính mang vào Nam năm 1968, c̣n các ca
sĩ ngoài Bắc như Ngọc Bảo, Lê Dung, Trần Hiếu hát theo phiên
bản sau 1975. Chưa nghe ai hát phiên bản 1956.
Tôi xin được hát phiên bản 1956 là phiên bản gốc để bù lại
thiếu sót này. Và cũng xin gửi lời cám ơn đến hai vợ chồng
ca sĩ Đoàn Chính hiện ở Montréal đă gửi tặng cả ba phiên bản
này.
Gửi người em gái Miền Nam
1. Cành hoa tim tím bé xinh xinh báo Xuân nồng
Rừng đào phong kín, cánh mong manh hé hoa ḷng
Hà Nội chờ đón Tết, hoa chen người đi, liễu rủ mà chi
Đêm tân Xuân, Hồ Gươm như say mê
Chuông reo ngân, Ngọc Sơn sao uy nghi
Ngàn phía đến lễ đền
Trạnh ḷng tôi nhớ tới người em
Tôi có người em gái, tuổi chớm dâng hương, mắt nồng rộn ư
yêu thương
Đôi mắt em nói nhiều, tha thiết như Giáng Kiều, ôi t́nh yêu
Nhưng một sớm mùa thu, khép giữa trời tím ngắt
Nàng đi, gót hài xanh
Người đi trong dạ sao đành, đường xưa lối cũ ân t́nh nghĩa
xưa
Rồi từ ngày ấy sống xa anh nơi Kim Tiền
Màu thời gian giữ tấm thân xinh, đôi mắt hiền
Đời nghèo không lối thoát, em tôi đành thôi, ướt lệ bờ mi
Xuân năm nay, đường đêm Ca-Ti-Na
Hoa mai rơi, rủ nhau nơi phương xa
Dần trắng xóa mặt đường
Một người em gái nhớ người thương
2. Rồi ngày mơ ước đến với anh ước mơ rằng
Cầu chia giới tuyến đến mai đây sẽ nối liền
Nụ cười trong gió sớm, anh đến chờ em giữa cầu Hiền Lương
Em tôi đi, màu son lên đôi môi
Khăn san (châle) bay, lả lơi bên vai ai
Trời thắm gió trăng hiền
Hà Nội thêm bóng dáng nàng Tiên
Em, Tháp Rùa yêu dấu, c̣n đó trơ trơ, những chiều thả gió
thu mơ
Thu đă qua những chiều, song ư thơ rất nhiều, ca t́nh yêu
Em, nhẹ bước mà đi, giữa khung trời bát ngát
T́nh ta hết dở dang
Đường xưa lối ngập lá vàng, đường nay thong thả bao nàng đón
Xuân
Ḷng anh như giấy trắng thanh tân ép hoa tàn
Thời gian vẫn giữ nét yêu đương nơi hoa vàng
Dịu ḷng đàn dẫn phím, ư thơ trào dâng, viết gửi về Nam (Em)
Đêm hôm nao ngồi nghe qua không gian
Em tôi mơ miền xưa qua hương Lan
Đường phố lóa ánh đèn
Một người trên đất Bắc chờ em!
(Một người anh thương nhớ, chờ em!)
