BAO GIỜ NHỈ TÔI VỀ THĂM XỨ QUẢNG

 

Trần Trung Đạo


 

 

Bao giờ nhỉ tôi về thăm xứ Quảng
Mười năm dài mộ mẹ chẳng ai trông
Cỏ có cao hơn nỗi nhớ trong lòng
Ðất có lạnh hơn mùa đông Bắc Mỹ

Hải Vân đứng ngậm ngùi bao thế kỷ
Chảy về đâu lai láng nước Thu Bồn
Thuở học trò tôi hay đứng ven sông
Nghe nước vỗ dưới chân cầu Vĩnh Ðiện

Còn chăng nhỉ những con đường kỷ niệm
Những bạn bè dăm đứa lạc nơi đâu
Tóc chưa xanh mà đã vội hoen màu
Thời ly loạn tìm nhau trong ký ức

Cho tôi ghé thăm trường Trần Quý Cáp
Những màu rêu gạch ngói cũ còn chăng
Bài thơ xưa còn đọng dấu bên thềm
Tôi vẫn viết nhưng thơ buồn hơn trước

Ðường Phố Hội chưa mưa đà ngập nước
Những căn nhà lụp xụp nối vai nhau
Ðình Cẩm Phô, khu Khổng Miếu, Chùa Cầu
Tên nghe lạ nhưng vô cùng tha thiết

Cho tôi ghé bến xe đò Nam Phước
Lần cuối cùng em đến tiễn tôi đi
Giờ chia tay sao chẳng nói năng gì
Ngàn năm để mây buồn vương trong mắt

Bao giờ nhỉ tôi về thăm Núi Quế
Ðứng bên cầu Chợ Ðụn nước trôi xuôi
Mùa sim lên tím rực cả lưng đồi
Hương ngây ngất tôi mộng thành thi sĩ

Ai đứng đó bên kia bờ Giao Thủy
Khăn lụa vàng còn chít ở ngang vai
Nghiệp tầm tơ khuya sớm vẫn đeo hoài
Nghề canh cửi chắc còn nhiều cực khổ

Trái tim tôi có một dòng máu đỏ
Sẽ một ngày chảy đến tận Câu Lâu
Nước sông Thu dù lụt lội đục ngầu
Nghe vẫn ngọt như bòn bon Ðại Lộc

Bao giờ nhỉ tôi trở về Ðà Nẵng
Nghe ngàn khơi thổi lạnh xuống sông Hàn
Bến Bạch Ðằng còn những chuyến đò ngang
Ngày hai buổi nối cầu qua An Hải

Em Trường Nữ có bao giờ trở lại
Thả tơ tình trêu chọc đám con trai
Ðường Hùng Vương thuở ấy rất là dài
Sao quá ngắn trong những chiều chung bước

Mây có trắng trên đỉnh chùa Non Nước
Mưa có buồn giăng kín núi Tiên Sa
Về chưa em sương phủ xuống Sơn Chà
Còn chăng nhỉ dấu chân tình trên cát

Tôi một dạo hay ôm đàn đứng hát
Bài ca buồn tiếng quốc vọng đêm khuya
Quảng Nam ơi khúc ruột đã chia lìa
Chiều viễn xứ ngậm ngùi cho non nước

Tôi đã bảo thơ tôi buồn hơn trước
Ðời lưu vong chưa hẹn buổi quay về
Câu hỏi nầy chỉ hỏi để tôi nghe
Bao giờ nhỉ tôi về thăm xứ Quảng.

TRẦN TRUNG ĐẠO

"Đất Quảng Nam chưa mưa đã thấm"
Lụa Duy Xuyên nắng ấm đường tơ
Thu Bồn dâu mượt ngẩn ngơ
Chi mô răng rứa đến giờ còn thương

Thương lắm Quảng Nam có bãi mía nương dâu, có bờ tre bến nước, có người dân quê chân chất hiền lành

Càng yêu thêm

Xứ Quảng quê mình qua những câu thơ ngan ngát mùi lúa chín, thơm thơm mùi khói đốt đồng, ngai ngái

mùa rơm rạ quê hương

Bài thơ “Bao giờ nhỉ tôi về thăm xứ Quảng” của Trần Trung Đạo là một bản nhạc lòng sâu lắng, chứa đựng nỗi nhớ quê da diết, niềm hoài niệm thiết tha về một vùng đất thân thương – Quảng Nam- nơi gắn bó với tuổi thơ, ký ức và cội nguồn của nhà thơ.

"Bao giờ nhỉ tôi về thăm xứ Quảng”, câu hỏi tu từ ray rứt là tiếng lòng không nguôi về đất Quảng chưa mưa đã thấm

Suốt bài thơ, điệp khúc “Bao giờ nhỉ tôi về...” lặp đi lặp lại như một lời tự vấn, cũng là niềm khát khao, mong mỏi khôn nguôi của người xa xứ muốn được quay lại quê hương sau những năm dài lưu lạc.

Bài thơ mở ra bằng một câu hỏi nhẹ mà nhói lòng

“Bao giờ nhỉ tôi về thăm xứ Quảng
Mười năm dài mộ mẹ chẳng ai trông"

Nỗi nhớ nhà hòa quyện quay quắt trong nỗi đau mất mẹ, mười năm tha hương là mười năm mộ mẹ lạnh lẽo, không nhang khói – một tình cảnh khiến người đọc chạnh lòng.

Không gian thơ trải dài khắp xứ Quảng, từ Hải Vân, sông Thu Bồn, cầu Vĩnh Điện, trường Trần Quý Cáp, Đà Nẵng, Sơn Trà, Chùa Cầu, đến núi Quế, Câu Lâu, Nam Phước... Những địa danh ấy hiện lên không chỉ như một bức tranh mà còn là những lát cắt ký ức, thấm đẫm tình yêu thương, thân thuộc và sâu nặng.

Không gian trong bài thơ đi liền với dòng thời gian quá khứ, những năm tháng tuổi thơ:

“Thuở học trò tôi hay đứng ven sông
Nghe nước vỗ dưới chân cầu Vĩnh Điện”

Những ký ức về bạn bè, mái trường, con đường, cả những mối tình học trò thoáng qua cũng hiện về đầy thương mến. Thời gian đã lùi xa, nhưng cảm xúc vẫn nguyên vẹn, càng xa càng khắc khoải.

Xuyên suốt bài thơ là một nỗi buồn lặng lẽ nhưng thấm sâu – nỗi buồn của kẻ ly hương:

“Tôi vẫn viết nhưng thơ buồn hơn trước
Đời lưu vong chưa hẹn buổi quay về"

Buồn vì xa quê, buồn vì mất mát, buồn vì thời gian không chờ đợi, và buồn vì thực tại chưa thể trở về. Nhưng trong đó tình yêu quê không thay đổi, một dòng máu vẫn chảy về nguồn:

“Trái tim tôi có một dòng máu đỏ
Sẽ một ngày chảy đến tận Câu Lâu”

Câu thơ vừa như một lời hứa, vừa là lời tự trấn an – rằng dù thân nơi đâu, trái tim vẫn hướng về quê hương.

Ngôn ngữ giản dị, hình ảnh gần gũi, chất nhạc da diết

Trần Trung Đạo không sử dụng những hình ảnh cầu kỳ hay phức tạp, mà ngôn từ mộc mạc, tự nhiên, giàu tính hình tượng. Những địa danh được nhắc tới không chỉ để gợi không gian, mà còn khơi dậy cảm xúc trong người đọc – đặc biệt với những ai từng đi xa quê.

Chất nhạc trong thơ ông nhẹ nhàng mà ray rứt, gieo vần linh hoạt, mang lại cảm giác như một lời thầm thì, tâm tình hơn là một bài thơ mang tính trình diễn.

“Bao giờ nhỉ tôi về thăm xứ Quảng” không chỉ là một bài thơ, mà còn là một tiếng thở dài của người xa quê. Đó là bản trường ca về tình yêu quê hương, là sự giao hòa giữa quá khứ và hiện tại, giữa ký ức và thực tại, giữa nỗi buồn và hy vọng.

Dù buồn, nhưng không tuyệt vọng. Dù xa, nhưng không nguôi nhớ. Bài thơ minh chứng cho một điều: quê hương luôn sống trong trái tim những người con xa xứ –nồng nàn, và bất biến.

Bài thơ đi vào lòng người, thấm tận phần sâu xa nhất của trái tim

" Bao giờ nhỉ tôi về thăm xứ Quảng ?"
Ngược Thu Bồn về Phường Rạnh Quế Sơn
Bưởi Đại Bình, dâu, quế, bòn bon
Quê hương mãi thảo thơm trong hoài niệm


đanthanh
 

art2all. net