Ảnh: Thái Phiên

          

 

SÔNG HƯƠNG THƠM LÒNG CỐ ĐÔ

“ em từ Bảng Lảng ra đi
thong dong thay một nàng thi sĩ hiền
qua đồi Vọng Cảnh buồn nghiêng
về tây bắc mộng ươm duyên bến nào ?

lòng em sâu cạn ra sao
xuyên rừng Ngọc Trản lại vào chính tây
chan lòng cho đất xanh cây
xanh qua Lương Quán vơi đầy về đông

cá tôm nương bóng bèo rong
miếu Văn Thánh lượn, đồi Long Thọ vùng
uốn mình ôm giữ hoàng cung
Tràng Tiền, Bạch Hổ sầu chung một dòng

hương thơm từ một tấm lòng
Hương nuôi triệu triệu tấm lòng ngát hương
nhịp đời thăng giáng vui buồn
vẫn em lụa biếc trong nguồn máu ta

Gia Viên, Cồn Hến chan hòa
Thuận An biển gọi tôi và em trôi”

hâm hai câu trên trong thời
“Cảm Ơn Đất Đá” vui chơi qua ngày
hẳn có dở chưa có hay
muốn viết mới lại, loay hoay ngại ngùng

sông Hương, viết thật không cùng
lợi dụng có nỗi nhớ nhung viết hoài
điều gì nói dở nói dai
có thành không nỗi nhạt phai mặn mà

“đò em vẫn chở nguyệt hoa
cho ta hồn mộng la cà theo sông”
ngủ đò, ta có nhưng không
bàn đèn và “cái hồng hồng phương phi”

cả thời lững thững ra thi
cũng không ngớ ngẩn “bước đi không đành "
chẳng qua mắt biếc mày thanh
cái cồn hến ám theo hành ta thôi

hỏng rồi lại đậu đấy thôi
nhưng “buồn đứt ruột” em ơi em à
sông quê em chảy tà tà
dòng nông mà thật nuột nà biết bao

đi cạnh bờ đã lao lao
bên phố bên nước toàn thơ sẵn rồi
chỉ cần xòe tay đủ phơi
lòng lên giấy trắng chờ thời tặng em

ta chờ, chờ em gọi tên
hồ Tịnh Tâm vẫn chỉ sen u buồn
không thơm mà đã có hương
con sông đã vậy em phi thường nhiều

ương ngạnh đụng đầu tự kiêu
mạnh ai nấy bước chẳng chiều lòng ai
cũng xong một gã vô tài
cũng qua một ả tóc dài phủ lưng

cầu Tràng Tiền gợi nhớ nhung
chẳng phải Tôn Nữ khiêm cung đâu nờ
tạ ơn quí ngài làm-thơ-
thổ-địa cho ké phất phơ ít dòng

thanh trà tôi gọi trái bòng
nên chi rớt trái nhãn lồng khỏi tay
hôm nay, ừ sáng hôm nay
viết về sông, sống lại ngày ngắm sông

mấy vua nhà Nguyễn hết lòng
như tôi vớ vẩn thả dòng thơ theo
sông Hương nếu có rong rêu
đó là tình nhớ tôi bèo bọt trôi...

đọc Hồ Đình Nam bùi ngùi
đọc Hoàng Xuân Sơn thấy tôi người vô duyên
Huế thơ văn, nguồn vô biên
trèo đèo tôi tới làm phiền lá hoa

tạ lỗi cùng quí bạn ta
cùng Thừa Thiên Huế bỏ qua lỗi này
sông Hương nước còn vơi đầy
lòng tôi chệch choạc vụng tay bụi chìm

Luân Hoán
 

 

Bài thơ "Sông Hương thơm lòng cố đô" là một dòng tâm cảm dạt dào, lặng lẽ nhưng tha thiết của nhà thơ với Huế – mảnh đất cố đô trầm mặc, thơ mộng, và cũng rất riêng. Đọc bài thơ, ta không chỉ thấy một dòng sông chảy qua địa lý mà còn là dòng sông của ký ức, của những rung động tinh tế và cả sự tự giễu nhẹ nhàng, hóm hỉnh của người nghệ sĩ.


Một hành trình bằng thơ – một chuyến đi bằng cảm xúc

Ngay từ khổ thơ đầu:

“em từ Bảng Lảng ra đi
thong dong thay một nàng thi sĩ hiền”

Tác giả đã dẫn người đọc bước vào một hành trình phiêu lãng, từ Bảng Lảng, Vọng Cảnh, Ngọc Trản, Lương Quán, đến Gia Viên, Cồn Hến, rồi ra Thuận An. Những địa danh ấy không chỉ là địa lý của Huế mà là chất liệu tạo nên tâm hồn xứ Huế. Đi qua những nơi ấy, người thơ xứ Quảng đi bằng nhịp lòng, bằng những cảm nhận mượt mà, dịu nhẹ như chính phong thái của Huế.

“chan lòng cho đất xanh cây
xanh qua Lương Quán vơi đầy về đông”

Ở đây, sông Hương không đơn thuần là một dòng sông mà là biểu tượng của một tâm hồn – mềm mại, bao dung, mang cả nỗi buồn và niềm hy vọng. Câu thơ không màu mè nhưng mang chất nhạc và chất họa của một Huế lặng thầm.


Tình yêu với Huế – pha lẫn trữ tình và tự trào

Giọng thơ lúc thì trầm tư, khi lại hóm hỉnh, tự giễu bản thân:

“cả thời lững thững ra thi
cũng không ngớ ngẩn “bước đi không đành”
chẳng qua mắt biếc mày thanh
cái cồn hến ám theo hành ta thôi”

Tình yêu dành cho Huế không mang màu lãng mạn tuyệt đối mà có cả sự thực tế, hài hước, đôi chút "vô duyên" – như một cách để người thơ thành thật với mình. Tình cảm ấy rất thật, rất đời.

“mấy vua nhà Nguyễn hết lòng
như tôi vớ vẩn thả dòng thơ theo”

Sự ví mình với "mấy vua nhà Nguyễn" không phải để so sánh cao thấp, mà là để nói rằng Huế – sông Hương – đã in dấu trong hồn cả người xưa lẫn kẻ nay, dù sang hay hèn, dù tài hoa thông tuệ hay bình thường chất phác


Sông Hương – biểu tượng của ký ức, của vẻ đẹp dịu dàng mà mãnh liệt

Trong toàn bài, sông Hương hiện lên như một nàng thơ muôn mặt – khi trầm buồn, lúc phiêu lãng, lúc lại kiêu kỳ:

“sông Hương nếu có rong rêu
đó là tình nhớ tôi bèo bọt trôi...”

Sự kết nối giữa con người và dòng sông không chỉ là ngoại cảnh, mà là sự hòa quyện giữa tâm hồn và thiên nhiên. Sông Hương trở thành tấm gương tâm hồn, nơi người thơ soi lại mình – kẻ “vô tài”, “vô duyên” – và thấy mình tan vào không gian Huế, thành một phần ký ức của dòng chảy thơ mộng ấy.


Bài thơ kết hợp nhiều sắc thái giọng điệu:

Trữ tình, mượt mà ở các khổ đầu với cảnh sông nước và địa danh Huế.
Tự giễu, hóm hỉnh ở phần giữa, thể hiện sự khiêm nhường nhưng chân thực.
Chất suy tư, chiêm nghiệm ở phần cuối – khi tác giả đứng giữa hiện tại, nhìn lại một thời yêu, một miền đất yêu.

“tạ lỗi cùng quí bạn ta
cùng Thừa Thiên Huế bỏ qua lỗi này
sông Hương nước còn vơi đầy
lòng tôi chệch choạc vụng tay bụi chìm”

Câu cuối đầy ám ảnh – không chỉ là lời xin lỗi, mà còn là nỗi niềm của người yêu Huế nhưng thấy mình chưa đủ khả năng để viết nên điều xứng đáng với nó. Cái "chệch choạc", "bụi chìm" đó chính là nỗi day dứt của người nghệ sĩ trước vẻ đẹp không thể tả hết bằng lời.


"Sông Hương thơm lòng cố đô" là một bài thơ đặc biệt không chỉ vì tình yêu tha thiết dành cho Huế mà còn vì chất giọng riêng biệt: có trữ tình, có tự trào, có suy tư và cả niềm kính trọng sâu sắc với đất và người nơi đây, như một dòng sông cảm xúc – có đoạn trong vắt, có đoạn đầy rong rêu, nhưng luôn chảy bằng tất cả sự chân thành.

Bài thơ không cần mài giũa, không cần trau chuốt, không cố "hay", nhưng lại khiến ta cảm động vì nó chạm đến điều thiêng liêng – tình yêu quê hương, tình yêu cái đẹp – bằng một giọng thơ rất người, rất Huế.

Ơi Sông Hương một dòng trong
Có ngại ngần khi xuôi dòng Thuận An
Cách nhau một Hải Vân Quan
Có hò hẹn với Sông Hàn biếc xanh
Huế ơi
"Bỏ đi không đành "

đanthanh

 

art2all. net