|
Hoàng Tá Thích Nhất ngôn kư xuất
Một câu chuyện được các bạn gửi qua email, rất có ư nghĩa : Đại khái một đứa trẻ thường hay nóng nảy, mất kiên nhẫn không kềm chế được t́nh cảm của nó. Cha của cậu bé bảo mỗi lần lâm vào t́nh trạng như thế th́ hăy đóng một chiếc đinh vào thanh gỗ hàng rào quanh nhà. Cậu bé vâng lời và khi đă đóng được một số đinh vào gỗ, cậu thấy số đinh càng ngày càng thưa đi,và cậu nói điều đó với bố. Bố cậu lại bảo từ đây mỗi lần giữ được kiên nhẫn, thay v́ đóng một chiếc đinh th́ cậu lại nhổ ra một chiếc. Một thời gian sau, cậu nói với bố là hoàn toàn kiểm soát được t́nh cảm của ḿnh và không cần phải đóng hay nhổ đinh nữa. Cha cậu rất vui mừng, nhưng lại dẫn câu đến hàng rào gỗ, và chỉ cho cậu xem những vết đinh trên gỗ đă được nhổ ra, và cha cậu nói : Tuy bây giờ con đă kiên nhẫn luôn luôn kiểm soát được t́nh cảm của ḿnh, nhưng cũng nên biết là cái đinh tuy đă được nhổ ra, nhưng dấu thủng trong gỗ th́ lúc nào cũng c̣n đó. Ḿnh thiếu kiên nhẫn, không kềm chế được và làm tổn thương một người nào đó, th́ sự tổn thương của người đó không bao giờ có thể xóa bỏ được. Người Trung quốc xưa có câu : “Nhất ngôn kư xuất,tứ mă nan truy”, nghĩa là một lời nói ra, bốn ngựa không đuổi kịp (để kéo lại). Ở đời, không có ai không một lần lỡ lời để làm tổn thương một người khác. Lúc tức giận lên th́ mất khôn - Tức tối - Tức th́ tối tăm không thể nào sáng suốt được và dĩ nhiên là không kềm chế được ḿnh. Giận dữ - giận th́ phải dữ tợn. Thốt ra một câu xúc phạm người khác, khi nguội rồi, nghĩ lại thấy ân hận, nhưng đă quá muộn. Không những thế, đôi khi chỉ một lời nói đùa vô t́nh chạm vào vết thương trong tâm can người khác làm họ bị tổn thương mà không hay,chứ không phải là một lời chửi mắng, nguyền rũa. Thường có câu :”Coi mặt đặt tên”. Bề ngoài dễ bị đánh giá. Người sang trọng, giàu có th́ lúc nào cũng được nể nang. Vào một cửa hiệu sang trọng, ăn mặc không được sang trọng, đôi khi không được tiếp đăi vồn vă. Ở Ấn độ có một thời người nghèo phải sợ người giàu như một thứ luật pháp của xă hội. Xe hơi của người giàu có bắn nước vào người nghèo đi ngoài đường th́ người nghèo phải chấp nhận không phàn nàn như một số phận phải gánh chịu. Thời phong kiến, nhiều quốc gia khác cũng như thế. Người giàu có, thường quên mất là người nghèo cũng có nhân phẩm, cũng có ḷng tự trọng, và cũng bị tổn thương như họ. Người nghèo khổ khi bị chửi mắng, họ nghĩ là cái nghiệp phải gánh chịu sự mắng chửi như một bổn phận nên không có phản ứng. Tuy nhiên đối với những người giàu có, chỉ một lời phê b́nh nhẹ với một người ở cùng giai cấp với ḿnh th́ có thể bị xem là một sỉ nhục. Thốt ra một lời làm tổn thương người khác thật ra chỉ để hả giận trong ḷng, có thể nhẫn nhịn kềm chế ḿnh để khỏi phải bị tối tăm khi tức giận. Nhưng nếu có thể kềm chế t́nh cảm của ḿnh để khỏi tức giận khi người khác động chạm đến ḿnh mới là điều khó khăn. Kinh Phật có kể chuyện một hôm đức Phật bị một người khác chửi mắng ở giữa đường. Đức Phật không phản ứng cho đến lúc người đó không chịu nổi, đă chặn đầu Ngài và hỏi :”Năy giờ tôi chửi mắng Ngài mà sao Ngài không phản ứng ǵ cả vậy?" Đức Phật cười :”Tôi có nghe đâu? Hay là ông đang nói với chính ông?” Người đó đáp :”Không, tôi đang chửi Ngài đấy.”. Đức Phật hỏi lại :”Nếu ông đem đến cho người khác một món quà, nhưng họ không nhận th́ ông phải làm thế nào?" Đáp :”Th́ tôi phải mang về chứ sao?” "Vậy th́ năy giờ những ǵ ông chửi tôi, tôi không nhận đâu. Ông hăy đem tất cả về đi." Điều ḿnh nói xúc phạm một người khác, nếu không ảnh hưởng đến người đó th́ chính kẻ bị xúc phạm là ḿnh. Nhớ bài thơ “Một lời” của nhà thơ Hữu Thỉnh,có mấy câu câu rất hay :
Một lời như thể mái chèo Khi gẫy cán đă bao người cập bến Một lời như thể lưỡi cưa Khi nghĩ lại bao thân cây đă đổ
Một lời nói nhẹ nhàng đôi khi
là một tặng vật quư báu cho kẻ khác. Một lời nói ác, đôi khi
chưa chắc đă ảnh hưởng đến đối phuơng,trái lại có thể làm cho
chính bản thân ḿnh ân hận suốt đời.
Hoàng tá Thích Hoàng Tá Thích
|
