Nhắc đến Ông trước hết là
tác giả của những bài thơ nổi tiếng đã đi vào lòng người như: Hò hẹn
mãi cuối cùng em cũng đến, Viên xúc xắc mùa thu, Chiếc lá cuối cùng…trong
những tập thơ đã xuất bản.
Thơ Hoàng Nhuận Cầm phần lớn là thơ tình, những tình thơ đã làm say lòng
lòng độc giả. Tiếng lòng ông đã chạm đến trái tim của công chúng yêu thơ
đặc biệt là bởi chất thơ say đắm, trẻ trung yêu đời và yêu cuộc sống.
Hoàng Nhuận Cầm là một con người tài hoa ở nhiều lĩnh vực nghệ thuật
như: Thơ, kịch bản phim, diễn xuất. Ông đã hóa thân vào vai diễn rất tự
nhiên với phong cách hóm hỉnh, hài hước và trí tuệ bằng tài năng thiêm
bẩm khiến khán giả màn ảnh một thời không thể quên. Sau này người ta
thường gọi ông bằng cái tên “Bác sĩ Hoa súng” một cách đầy mến mộ. Với
những bài thơ nổi tiếng như thế có lẽ cũng đã có nhiều bài viết về ông
và tác phẩm của ông. Nhưng mỗi người có một góc nhìn riêng. Tôi chỉ là
kẻ hậu sinh với tất cả tấm lòng ngưỡng mộ thi tài, xin gửi đến quý bạn
đọc những dòng cảm nhận về một bài thơ rất hay của ông: “Hò Hẹn Mãi
Cuối Cùng Em Cũng Đến”.
Những hẹn hò, dang dở, chia ly hay dỗi hờn trách cứ…đều là những cung
bậc của tình yêu. Đó là cái cớ để dệt nên những vần thơ tình buồn đẹp và
da diết biết nhường nào? Nếu cố thi sĩ Hồ Dzếnh bảo rằng: “Em cứ hẹn
nhưng em đừng đến nhé!" vì theo ông “Tình chỉ đẹp khi còn dang dở”.
Bởi trong tình yêu đi đến vẹn toàn, hạnh phúc là điều không hề dễ. Có
khi tưởng chạm đến hạnh phúc rồi lại phải chia xa. Nên thôi, cứ hẹn mà
đừng đến để người đợi chờ cứ hi vọng như thế biết đâu sẽ thú vị hơn! Còn
Xuân Diệu từng chua chát mà rằng: “Yêu là chết ở trong lòng một ít/
Mấy khi yêu mà chắc được yêu” mặc dù ông vẫn quan niệm sống là phải
yêu như câu thơ sau : "Kiếp sống không yêu kiếp sống thừa”.
Nhưng đối với Hoàng Nhuận Cầm sự hẹn hò ấy ra sao?
Chúng ta hãy đọc lại thơ ông lần nữa để thưởng lãm một giọng thơ tình
hoàn toàn khác, với một âm điệu rất riêng:
“Hò hẹn mãi cuối cùng em cũng đến
Chỉ tiếc mùa thu vừa mới đi rồi”
Vậy là sau những hò hẹn, đợi chờ thì cuối cùng em cũng đã đến. Và tưởng
chừng sắp chạm đến hạnh phúc. Nhưng không thể, vì đã muộn mất rồi! Khi
em đến! Anh vẫn còn đợi em nhưng mùa thu thì đã đi rồi! Thời gian không
chờ đợi. Có một sự lỡ làng mất mát xót xa, nuối tiếc ở nơi đây. Bởi lẽ
đôi khi cơ hội trong đời chỉ đến một lần thôi! Tất cả đã xa tầm tay với
bởi vì người đến trễ, mọi thứ đều đã khác:
“Còn sót lại trên bàn bông cúc tím
Ba cánh tàn, bốn cánh sắp sửa rơi”
Xuân sắc không còn nữa, hoa tàn, nhụy rã. Thời điểm em đến với anh sau
những hẹn hò hoài mãi giờ không còn “thiên thời địa lợi nhân hòa” nữa.
Em đến muộn mất rồi. Tiệc tàn, hoa rụng, cả anh và em giờ đã qua thời
hoa mộng. Cũng có nghĩa Tuổi Thanh Xuân- thời điểm đẹp nhất của đời
người đã qua. Thời gian không chờ đợi chúng ta.
Khổ thơ tiếp theo, thi nhân dùng điệp ngữ, điệp cú để nhấn mạnh, khẳng
định lần nữa: Em đã đến thật rồi! Em đang đứng đây là điều có thật. Dẫu
bây giờ em như cánh chim bay đã mỏi trong ánh mắt bao dung độ lượng của
chân trời. Nhưng không thể không nói cho em biết sự thật là ta đang nghĩ
gì? Em ạ: Lời giả dối nghe mãi cũng chán rồi! Ta sẽ nói thẳng, nói thật
cho em biết dù chỉ một lần thôi. Dẫu có đau thì cũng đau một lần này nữa
thôi:
“Ta đã chán lời vu vơ giả dối
Hót lên! Dù đau xót một lần thôi!”
Trước những cay nghiệt của tình đời, của nhân tình thế thái ta có còn đủ
thơ ngây để tin vào những cuộc tình đẹp nữa hay không? Sau những chiêm
nghiệm cuộc đời! Tình yêu ư? Luôn có hai mặt ngọt ngào và man trá! Khi
em đến, dẫu ngập ngừng, em cũng sẽ thốt ra những lời âu yếm và khẳng
định tình yêu sẽ vững bền như chuyện bồ câu không chết trẻ. Thì em ơi!
Anh cũng đang rất sợ. Sợ tình yêu hay sợ em? Bởi vì em hay là cơn bão tự
ngàn xa? Em đã từng là nguyên cớ tạo nên những cơn bão lòng trong tâm tư
anh. Trước tình yêu này, anh liệu có tìm được bến bờ bình yên không?
“Chần chừ mãi cuối cùng em cũng nói
Rằng bồ câu không chết trẻ bao giờ
Anh sợ hãi, bây giờ anh mới nhớ
Em hay là cơn bão tự ngàn xa”
Yêu là đau khổ, thế nhưng anh vẫn yêu với một tâm hồn bao dung độ lượng.
Tôi còn nhớ lời một bài hát có câu: “Nếu biết rằng yêu là đau khổ,
thà dương gian đừng có chúng mình”. Em đã đến, dù muộn và anh cũng
không chắc là tình em sẽ đậu lại bao lâu. Thế nên:
“Trái tim anh như căn nhà bé nhỏ
Gió em vào- Nếu chán, gió lại ra”
Lòng ta chùng lại bởi các từ: “Gió, nếu, chán, gió, lại”. Nếu năm
thanh trắc làm cho thanh điệu của câu thơ trĩu xuống thì các thanh bằng:
vào, ra đan xen nâng giọng thơ lên thanh thoát nhẹ nhàng, chan
chứa bao dung.
Trái tim anh vẫn dành chỗ cho em đó- nơi ấm áp yên bình. Em như ngọn gió
thích thì trú ngụ, nếu chán có thể bay đi. Còn gì chua chát hơn! Anh thì
trước sau vẫn tôn thờ tình yêu nhưng em có lẽ khác. Anh khó lòng lưu giữ
được tình em. Tất cả rồi cũng phôi pha. Nỗi niềm chờ đợi kéo dài tưởng
như vô vọng nhưng cuối cùng em đã đến. Nhưng có với tới hạnh phúc không?
Một nghịch lý ngang trái không kém phần cay đắng. Em đến sau những chờ
đợi hẹn hò tưởng sẽ chạm đến ngọt ngào nồng cháy nhưng muộn mất rồi! Một
sự mất mát dang dở đã được dự báo.
Dẫu em đã đến, hiển hiện bằng xương, bằng thịt trước
mắt anh. Em là có thật đi chăng nữa nhưng tiếc rằng Mùa thu (biểu tượng
của thời gian), Hoa cúc (biểu tượng cho xuân sắc) đã cướp anh rồi. Thời
gian đã gặm nhấm tuổi xuân. À không! thời gian đã “cướp” anh rồi! Thi
nhân dùng từ “cướp” rất đắt và biểu cảm, nghe đầy chất lính của một thời
vừa mạnh mẽ, nhanh chóng, dứt khoát. Anh bây giờ không còn là anh của
ngày xưa nữa!
Bài thơ khép lại với sự ngỡ ngàng nuối tiếc dẫu vẫn biết dang dở cuộc
tình là điều có thể xảy ra. Trong cuộc đời, cơ hội không phải lúc nào
cũng có. Và tình yêu không thể là vĩnh cửu cũng như: con người không thể
bất diệt với thời gian!
Qua hình thái ngôn ngữ nghệ thuật tả cảnh ngụ tình ấn tượng và có giá
trị biểu đạt cao. Giọng thơ nhẹ nhàng, đầy sắc điệu thẩm mỹ lại có chút
tính triết luận. Tâm tình của chủ thể trữ tình lan tỏa vào trong sâu
thẳm tâm tư người đọc nỗi buồn của dang dở chia lìa, mang ý nghĩa phổ
quát của những chuyện tình buồn.
Bằng cảm hứng trữ tình tự sự, với thi ảnh bình dị, ngôn ngữ trong sáng
dễ hiểu được kết hợp các biện pháp tu từ biểu cảm. Câu chữ hàm súc thể
hiện bởi bút pháp điêu luyện, đã tạo nên những vần thơ có vẻ đẹp trang
nhã mà se sắt lòng người.
Ông đã đem đến cho người đọc những vần thơ tài hoa, giàu sắc thái trữ
tình, lãng mạn làm rung động lòng người.
Nay tay thi nhân đã mỏi, thi nhân rũ áo đi vào cõi vĩnh hằng nhưng những
vần thơ, kịch bản phim và những vai diễn để đời của ông sẽ ở lại với
chúng ta, với các thế hệ người yêu thơ và hâm mộ một tài năng nghệ thuật
ưu tú của nước nhà.
Sài Gòn ngày 21/4/2021 Hoàng Thị Bích Hà
*
Kính mời độc giả thưởng thức trọn vẹn văn bản bài thơ:
HÒ HẸN MÃI CUỐI CÙNG EM CŨNG ĐẾN
Hò hẹn mãi cuối cùng em cũng đến
Chỉ tiếc mùa thu vừa mới đi rồi
Còn sót lại trên bàn bông cúc tím
Bốn cánh tàn, ba cánh sắp sửa rơi
Hò hẹn mãi cuối cùng em đã tới
Như cánh chim trong mắt của chân trời
Ta đã chán lời vu vơ, giả dối
Hót lên! dù đau xót một lần thôi.
Chần chừ mãi cuối cùng em cũng nói
Rằng bồ câu không chết trẻ bao giờ
Anh sợ hãi bây giờ anh mới nhớ
Em hay là cơn bão tự ngàn xa.
Quả tim anh như căn nhà bé nhỏ
Gió em vào - nếu chán - gió lại ra
Hò hẹn mãi cuối cùng em đứng đó
Dẫu mùa thu, hoa cúc cướp anh rồi...
