|
MÓN BÁNH CANH CỦA NGOẠI
Cứ mỗi sáng mùng 1 tết hàng năm, ông nội tôi lại chuẩn bị cho tôi 1 chai rượu và gói sẵn một chục nem để đi thắp hương cho ông ngoại. Ông ngoại tôi là một thầy giáo thời Pháp thuộc, am hiểu, sống giản dị, nghĩa t́nh. Có lẽ hai ông thông gia hiểu tính nhau, hiểu sở thích của nhau. Sáng sớm, bà nội đưa cho tôi miếng lụa điều và cái kim bảo may qua may lại trên mảnh vải (may lấy phép vài nuộc thôi). Theo bà tôi như vậy để cả năm cho hên, ư nói gặp vận đỏ, may mắn. Nhà nội tôi là nhà từ đường nên đêm 30 tết, bà nội tôi thức nguyên đêm để làm các loại bánh. Tôi chẳng phụ được ǵ ngoài việc đăi được mớ đậu xanh để nội tôi nấu chè xanh đánh, nhặt rửa rau sống. Rồi tôi đứng xớ rớ một lúc đợi bà tôi sai vặt nhưng bà tôi lại bảo: -Để nội làm, cho con đi ngủ đi, mai mà về ngoại cho sớm! Nghe vậy, tôi ngủ kh́ một mạch cho đến sáng. Bây giờ nhớ lại thật hối tiếc. Lẽ ra phải thức để phụ làm với nội để đỡ đần cho nội mà c̣n học hỏi nấu nướng nữa chứ. Khi trời sáng cũng là lúc bà làm xong bánh trái, nấu cơm cộ sắp dọn theo các tầng từ mâm thượng, mâm hạ đến bảy bậc trên bàn thờ. Vậy mà vẫn không quên chuẩn bị miếng vải điều cho tôi may vận đỏ. Ăn sáng xong, ông nội tôi bảo: - Việc đầu tiên của tết là con về thắp hương cho ông ngoại. Lúc c̣n nhỏ chưa thể tự đi một ḿnh, khi th́ có ông thầy (bà con bên ngoại của ông nội tôi, dạy ĐHSP Huế). Theo quyền ông vải, tôi phải gọi bằng ông nhưng ông chưa lập gia đ́nh. Ông ở trong xóm, thỉnh thoảng ông ghé nhà tôi chơi rồi bảo: - Ê Nhỏ, con có đi thăm mệ tóc dài của con không? Ông chở đi. Chả là ông gọi như vậy để phân biệt bà ngoại tôi để tóc dài, búi gọn sau gáy, c̣n bà nội tôi trước đây có để tóc dài nhưng sau 1 trận ốm, bà cắt tóc tém kiểu đờ mi cho gọn. Lại nói về ông giáo họ Lê, tính ra ông chẳng bà con chi với nhà ngoại tôi cả sao ông ấy lại siêng về nhà ngoại tôi đến vậy. Sau này tôi lớn lên mới hiểu là do ông thích một người d́ không biết d́ nào trong số bảy người d́ của tôi. Có năm th́ tôi về nhà d́ Ngọc tôi ở xóm dưới, đợi mấy anh chị con d́ cùng về ngoại, năm nào cũng như tôi, việc đầu tiên trong mỗi tết là thắp hương cho ông ngoại đă rồi muốn đi chơi đâu th́ đi. Nhà tôi về nhà ngoại khoảng ba cây số mà c̣n phải qua đ̣ nữa nên ở tuổi học tiểu học tôi chưa tự đi một ḿnh được. Về nhà ngoại, tết vui lắm! Tất cả các anh chị em con các d́ tập trung khá đầy đủ, có khi c̣n có một số d́ cậu, phụ huynh của các anh chị ở các xóm lân cận với nhà ngoại. Đặt lễ lên thắp hương cho ngoại xong th́ cả nhóm tụ tập, có cơ hội gặp nhau thôi th́ chạy đuổi bắt, giỡn nhau chí chóe, nhưng tôi nhớ rất rơ là hai chị con d́ Như là chị H và chị T lúc nào cũng hiền khô. Ai nói ǵ th́ nói, ai làm ǵ th́ làm, hai chị cứ đứng ôm cột nhà. Bà ngoại hỏi ǵ nói nấy. Rồi bà ngoại dọn đồ ăn cho chúng tôi. Tết th́ có đủ loại bánh, trái ...nhưng sáng sớm trời lạnh và bưng tô bánh canh c̣n bốc hơi nghi ngút là hấp dẫn nhất, bà ngoại bảo ăn bánh canh dằn bụng cho ấm trước rồi ăn bánh trái sau. Có lẽ ngoại cũng phải dậy từ rất sớm để hầm xương, riêu tôm và nhồi bột, cắt lát thành sợi, rồi nấu nồi cháo bánh canh. Ngoại chuẩn bị sẵn cho lũ cháu sáng mùng tết về sum vầy bên ngoại.
Ngoại tôi nấu bánh canh rất ngon, nêm mùi vị rất thấm
tháp, Những sợi bánh canh trắng nơn làm bằng bột gạo được ngoại cắt vào
nồi bằng phương pháp thủ công. Nhớ khi ngoại múc từng tô, rắc hành tiêu
lên, hơi nóng, bốc lên quyện mùi tôm, thịt đă riêu thơm cùng tiêu hành
mời gọi hấp dẫn, ngất ngây là vị giác bắt đầu tứa nước bọt ra đầu lưỡi.
Mỗi đứa đón lấy tô bánh canh hấp dẫn ăn ngon lành, mùi tiêu ở tô cháo
bánh canh mỗi sáng mùng 1 tết ở nhà ngoại khắc sâu vào tâm khảm của tôi.
Tôi không biết nấu ăn, cho đến khi tôi lập gia đ́nh tôi mới phải tập
tành nấu nướng để chăm sóc các con tôi. Mấy chục năm trôi qua, ngoại tôi
đă về miền thiên cổ. Tôi bây giờ cũng lại làm bà nội của mấy cháu. Mỗi
lần tôi nấu đồ ăn sáng cho gia đ́nh nhỏ của tôi, nhất là mỗi khi tôi nấu
lại món bánh canh của ngoại, múc ra, rắc hành và đặc biệt là mùi tiêu
thơm gợi nhớ ngoại da diết. Tôi thường nhắc tới món bánh canh của ngoại
với các con tôi. Ḷng nao nao nhớ về một thuở mùng một tết chúng tôi
quây quần bên ngoại. Và h́nh ảnh cuả ngoại vẫn c̣n y nguyên trong tâm
trí của tôi với dáng người tầm thước. Mũi cao, đôi mắt luôn mở to với
ánh nh́n ấm áp. Thân h́nh ngoại dù đă cao tuổi vẫn đầy đặn, rất nữ tính
và rất sang. Chả là ḍng dơi con cháu nhà quan mà lị. Bà ngoại chúng tôi
tên đầy đủ là Phạm Thị Khương. Ba của bà ngoại tôi là cậu ấm Phạm Kim
Trang con một vị quan vơ họ Phạm dưới triều vua Thiệu Trị -Tự Đức. Ông
bà cũng đă t́m nơi môn đăng hộ đối để hỏi vợ cho con trai ḿnh. V́ vậy
mẹ của bà ngoại tôi cũng là một tiểu thư con quan, bà là Lương Thị Hạnh
con quan đốc học họ Lương phụ trách một tỉnh miền Trung thời Tự Đức. V́
thế cốt cách của ngoại tôi lúc nào cũng điềm đạm, khoan thai mặc thời
thế đảo điên, mặc phù trầm dâu bể. Sài G̣n, ngày 21/12/2021
Hoàng Thị Bích Hà
|
