HOÀNG THỊ BÍCH HÀ

THƠ CHÂU LỆ DUNG -

MỘT GIỌNG THƠ NHẸ NHÀNG LÃNG MẠN

VÀ KHÔNG KÉM PHẦN KHẮC KHOẢI

          “Thơ tình không gửi”: có những tình yêu không cần gửi trao, có những nỗi nhớ không cần đích đến, và có những vần thơ chỉ cần được viết ra như một lẽ tự nhiên của tâm hồn.

Đây là tác phẩm đầu tay của Châu Lệ Dung, xuất bản trong quý IV năm 2025. Tập thơ gồm hai phần: Phần một (cũng là phần chiếm chiếm ưu thế) là thơ, phần 2 có thêm 10 bài tản văn. Nội dung cho thấy những tâm sự vui buồn đem gửi gắm vào thơ như một sự cứu cánh. Nhờ câu chữ, chị giải bày cảm xúc, làm cho cuộc sống tinh thần thêm phong phú và giúp người ta vượt lên trên những bộn bề của cuộc sống.

“Thơ tình không gửi” bởi có những tình yêu không cần gửi trao, có những nỗi nhớ không cần đích đến, và có những vần thơ chỉ cần được viết ra như một lẽ tự nhiên của tâm hồn. Tập thơ “Thơ tình không gửi” của Châu Lệ Dung chính là một dòng chảy tự nhiên như thế - chắt lọc từ những thăng trầm, mất mát và cả sự kiên cường lặng lẽ của một đời người.

  Xuất thân từ vùng đất Bạc Liêu, nơi giao thoa của văn hóa, đất và người, Châu Lệ Dung mang trong mình chất hào sảng của miền sông nước cùng sự sâu lắng của một nhà giáo từng gắn bó với Sài Gòn. Hiện tại định cư tại Hoa Kỳ. Là người xa xứ, như những người khác, chị đã tần tảo làm lụng nuôi hai con gái ăn học nên người, gác lại những ước mơ riêng để ươm mầm cho tương lai thế hệ sau. Và giữa nhịp sống hối hả nơi xứ người, thơ ca đã trở thành chốn dung thân, là nơi chị trở về với chính mình, với những yêu thương chưa bao giờ thôi khắc khoải.

“Thơ tình không gửi” - nhan đề ấy tự thân đã chứa đựng một nỗi niềm. Đó là thứ tình cảm đong đầy nhưng không thể, hoặc không cần, cất thành lời trao đi. Nó tồn tại như một sự hiển nhiên, một mạch ngầm trong trẻo vỗ về tâm hồn người viết. Chị viết về tình yêu có dáng hình xưa, có kỷ niệm và có những nỗi nhớ chưa thể nguôi ngoai. Tất cả được viết bằng một giọng thơ nhẹ nhàng, lãng mạn và chừng mực của phong cách một nhà giáo.

Tập thơ được diễn đạt bằng nghệ thuật đa dạng phong phú qua nhiều thể loại, từ thơ lục bát truyền thống, thơ tự do, đến thơ 5 chữ, thơ 7 chữ, thơ 8 chữ, song thất lục bát và cả thơ Đường luật. Sự đa dạng ấy không phải là sự trình diễn kỹ thuật, mà là minh chứng cho một tâm hồn phóng khoáng, không chịu gò mình trong một khuôn khổ nào, luôn tìm tòi để diễn đạt trọn vẹn nhất mọi cung bậc cảm xúc.

Mở đầu tập thơ là những câu thơ đầy hình ảnh và màu sắc:

“Đã thấy chiêm bao vài bữa trước
lang thang trời đất nắng vàng bung
Hình như hoa cỏ dùng gương lược
Chải đẹp thinh không cả một vùng”

Đó là một giấc mơ đẹp, tinh khôi và trong trẻo lạ thường. Nhưng ngay sau khoảnh khắc xuất thần ấy, hiện thực ùa về với những “hao hụt”, với “từng giọt hoàng hôn thoáng nhẹ bay”. Sự chuyển dịch cảm xúc ấy xuyên suốt tập thơ, tạo nên một nhịp điệu riêng: giữa mộng và thực, giữa ký ức và hiện tại, giữa quê hương và nơi định cư.

Hình tượng trung tâm, xuyên suốt và ám ảnh nhất trong thơ Châu Lệ Dung chính là “em”- người đàn bà. Một người đàn bà được khắc họa với đầy đủ những phẩm chất đẹp đẽ và cả những trăn trở, tổn thương:

“Em người đàn bà không ích kỷ
Tụng bộ kinh đời đãi tha nhân
Em người đàn bà tiền không thắng
Vẫn mãi nhớ nhà có con sông”

“Em” hiện lên với một tấm lòng vị tha, rộng mở “kinh đời đãi tha nhân”, không bị vật chất trói buộc “tiền không thắng”, nhưng luôn da diết hướng về cội nguồn, về “con sông” tuổi thơ. Đó là hình ảnh của sự hy sinh thầm lặng, của một sức chịu đựng phi thường nhưng cũng đầy mong manh: “Em người đàn bà nhiều lỡ hẹn/ Khung trời khoảng trống rối đường tơ”. Chữ “rối” dùng thật đắt, nói lên cả một tâm trạng bề bộn, ngổn ngang của đời sống nội tâm.

Và trong hành trình tự vấn ấy, ký ức là điểm tựa vững chắc nhất. Ký ức về quê hương hiện lên trong thơ chị không phải bằng những hoài niệm sầu muộn, mà bằng những hình ảnh chân thực, sống động, đầy sức sống:

“Nhớ quê nhà nhớ cánh đồng êm ả
Sáng tinh sương con trâu đã đi cày…
Thấy đất trời cỏ hoa dường thân mật
Nói lời gì mà đồng lúa xôn xao”

Đọc những câu thơ ấy, ta nghe như có hơi thở của đồng quê, thấy được cái rung động tinh vi của cỏ cây, đất trời. Tình yêu quê hương trong thơ Châu Lệ Dung là một tình yêu cụ thể, nồng nàn và tự nhiên như hơi thở.

Sâu đậm hơn cả trong dòng chảy ký ức ấy là hình bóng người mẹ. Nếu những bài thơ tình khác có thể là “không gửi”, thì những vần thơ về mẹ lại là món nợ tinh thần phải trả, phải cất lên cho thỏa lòng thương nhớ:

“Nhớ rất rõ, rất rõ
Dáng mẹ đi chợ về
Lấy ra từ cái giỏ
Phần ăn sáng từng người”

Sự giản dị của khổ thơ lại chứa đựng sức nặng của tình mẫu tử. Hình ảnh “phần ăn sáng từng người” là chi tiết nhỏ nhưng vô cùng xúc động, nói lên sự tảo tần, chắt chiu và tình yêu thương vô bờ của mẹ. Và rồi, đứa con trong chị, dù đã trưởng thành, vẫn luôn khắc khoải: “Đứa trẻ trong tôi nhớ mẹ hoài/ Công nuôi dưỡng dục tháng năm dài”. Đó là tiếng lòng chung của bao người con xa xứ, luôn mang theo nỗi nhớ và lòng biết ơn vô bờ bến.

Thơ Châu Lệ Dung, vì thế, là hành trình đi tìm lại chính mình, đi tìm sự cân bằng giữa hai thế giới. Chị viết về nỗi cô đơn, về những “muộn phiền” mà cũng viết về khát khao hòa hợp với đất trời, với cuộc sống. Giọng thơ khi thì thầm, sâu lắng “Khe khẽ nhớ”, khi day dứt, suy tư “Giấc đêm qua”, lúc lại phảng phất một nỗi buồn đẹp, rất thực “Lật ngược lá cuối mùa/ Úa vàng hơn quá nửa”.

Phần tản văn trong tập thơ chính là sự bổ sung, mở rộng và giải mã cho những cảm xúc được cô đọng lại trong thơ. Nếu thơ là những khoảnh khắc chớp nhoáng, những tứ thơ hàm súc, thì tản văn là dòng chảy trầm tư, kể lại những câu chuyện đời, những chiêm nghiệm thấm đẫm chất nhân văn.

“Thơ tình không gửi” của Châu Lệ Dung vượt ra ngoài khuôn khổ của một tập thơ thông thường. Nó là nhật ký tâm hồn, là bản sonate của một cuộc đời với đủ các cung bậc: hoài niệm, nhung nhớ, tan vỡ, kiên cường và yêu thương. Nó cho thấy sức mạnh của ngôn từ trong việc chữa lành và giúp con người ta đứng vững trước những xáo trộn của số phận.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc một tiếng thơ chân thành, một tâm hồn đẹp và một tấm lòng luôn hướng về quê hương, dù đã đi qua nửa vòng trái đất. Những vần thơ ấy, dù “không gửi”, nhưng chắc chắn sẽ tìm được lối đi vào trái tim của những người đồng điệu, những con người luôn mang trong mình nỗi nhớ về một miền quê yêu dấu và niềm tin yêu vào cuộc sống.

Saigon, ngày 3/9/2025
Hoàng Thị Bích Hà

 

art2all. net