|
NGHE MƯA…VÀ TÔI NHỚ NHẠC TRỊNH
Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và cây ghi ta gỗ quen thuộc (nguồn: giaoduc.net.vn)
Mời nghe "Hăy Yêu Nhau Đi" của Nhạc sĩ TCS với giọng ca Trần Thu Hà
“Mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ. Hát đi hát lại ca khúc này cả trăm lần mà tôi cũng như rất nhiều bạn hữu dạy văn cùng trường không sao giải thích được ư nghĩa cụ thể hay hàm ẩn của từ “dài tay” và “thuở mắt xanh xao”. Cuộc tranh luận có sự góp sức của lớp trẻ - chính là các cô cậu học tṛ – nay đă là đồng nghiệp- mà cũng “bí rị”! Có người nói “thuở mắt xanh xao” là cụm từ chỉ thời son trẻ, thời hoa mộng của cô gái trong bài hát Diễm Xưa. Có người lại cho cụm từ đó ám chỉ những lúc suy tư của chủ thể trữ t́nh… Chịu! Căi cọ, tranh luận làm chi cho sinh ồn ào v́ ai cũng muốn bảo vệ quan điểm của ḿnh! Tôi bèn ngẫu hứng mấy câu hát trong bài Ngẫu Nhiên :
“Không có đâu em này Nghe vậy các bạn tôi im lặng, “dĩ ḥa vi quí”! Tôi biết nhạc sĩ Trịnh Công Sơn vốn học ban Triết nên ca khúc của ông có “hơi hướng” triết học th́ chẳng có ǵ lạ. H́nh như đạo Phật cũng để lại dấu vết trên ca khúc của ông khá đậm nét. Cái “vô thủy vô chung” của lí thuyết luân hồi trong đạo Phật có thể đă ảnh hưởng đến tâm thức của ông và được nhạc Trịnh diễn tả trong đoạn mở đầu trích dẫn ở trên! Câu kinh điển “Đời là bể khổ” của Phật giáo dường như cũng có mặt trong ca từ bài Ngẫu Nhiên này:
“Người ôm lấy muôn loài
“Tự ḿnh biết riêng ḿnh Tôi yêu nhạc Trịnh lắm mà chẳng hiểu lí do v́ sao tôi thích! Và tôi đă t́m ra được lời giải đáp khi hát ca khúc Ngẫu Nhiên này. Tôi hay hát nhạc Trịnh cho dù không thuộc hết cả bài! ( Tôi xin lỗi cố nhạc sĩ Trịnh nhưng nếu ông biết được chắc không quở đâu v́ ông rất rộng răi, không hề câu thúc ai bao giờ!). Hồi con gái tôi thích hát Diễm Xưa và hay Gọi Tên Bốn Mùa. Khi tâm hồn lăng mạn nghe cả xứ Huế ùa về trong tâm tư tôi hát Hạ Trắng, Mưa Hồng, Biển Nhớ để thấy cuộc đời rất chi là …thơ và …mộng mơ! Chiều chiều đi trên đường phố nh́n mấy cô cậu thanh niên trẻ tuổi chở nhau trên xe đạp c̣n vang vọng “nụ cười khúc khích trên lưng”, tôi lẩm nhẩm hát Quỳnh Huơng và tự nhủ: tối nay phải thức để canh mấy đóa quỳnh trong vườn nở vào lúc nửa đêm để được hưởng hương vị “Quỳnh thơm hay môi em thơm?” cho dù bây chừ tóc đă ngă màu sương muối! Hồi c̣n học Văn Khoa Huế những năm 69….73 ở thế kỉ trước, tôi thích nghe ca khúc Da Vàng, Người Con Gái Việt Nam Da Vàng… trong ánh hỏa châu soi sáng cả một vùng trời đêm. Thỉnh thoảng mấy tiếng “đại bác đêm đêm dội về thành phố” làm cho không khí thêm ngột ngạt mùi khói lửa và nỗi lo sợ cho tính mạng nếu như đạn pháo vô t́nh, không có mắt, xẹt ngang qua... Tôi vẫn nhớ sinh viên Huế bấy giờ có một nhóm DU CA thường hát các ca khúc của Trịnh Công Sơn hay của Tôn Thất Lập… Có lần tôi thấy nhạc sĩ Trịnh về Huế ôm đàn ghi-ta rất lăng tử hát với sinh viên Huế, đông nghịt người xem và nghe mà đa phần là sinh viên các phân khoa. Tôi chen chân để nghe cô bạn cùng học Văn Khoa Huế là Đặng Thanh Nhă hát mà ao ước “giá chi ḿnh hát hay như rứa hè!”. Nói vậy thôi, chứ có chỗ, được xem cũng là may mắn lắm rồi, nói chi tới hát! Hồi ấy, nhạc Trịnh được giới trẻ trí thức thành thị miền Nam xem là kim chỉ nam cho hướng đi tinh thần và ư chí của ḿnh. Là sinh viên thời ấy, tôi và bạn, ai cũng thích, cũng hát nhạc Trịnh đặc biệt là trong những lần xuống đường, băi khóa, hát v́ khát vọng ḥa b́nh, hi vọng đến một ngày “Nối ṿng Tay Lớn”! Sau này, khi sinh hoạt trong nhóm cựu sinh viên Đại Học Sư phạm Huế, tôi mới biết Nguyễn Hoàng Quư (lớp Sử địa- khóa Huỳnh thúc Kháng) cũng cùng nhóm bạn với Thanh Nhă, cũng hay nghe Nhă hát và Quư cũng đă khoe với tôi là “ trong thập niên 70, từng thấy nhạc sĩ Trịnh ôm đàn ghi ta hát với sinh viên Văn Khoa Sài G̣n trong niềm cảm mến sâu sắc và nguỡng mộ của đông đảo bạn trẻ!”. Cuộc đời tôi tuy sần sùi nhưng cũng nở được mấy nụ hoa lớn nhỏ khác nhau và tôi yêu bài “Em là hoa hồng nhỏ” lắm. Hồi đó chưa có máy vi tính nên tôi chép nắn nót ca khúc này trong sổ tay để hát cho lủ nhỏ nhà tôi nghe, ru chúng ngủ…Lên lớp, trong giờ sinh hoạt tôi hát cho học tṛ nghe nữa và được những “thiên thần tuổi trẻ” khen là hay bởi thế tôi càng ê - a nhiều hơn! Đúng là “điếc không sợ súng!” Trong những lần cùng học tṛ và bạn bè tham gia cứu trợ người dân bị lũ lụt cuốn trôi nhà cửa, tài sản… (ở miền Trung) … ca khúc bất hủ Để Gió Cuốn Đi vang lên khắp nơi trên phao cứu hộ, trên bến xe, chợ, trường học trong giờ sinh hoạt…
“Sống trong đời sống cần có một tấm ḷng. Lời ca khúc Để Gió Cuốn Đi có giá trị như một cuốn kinh nhật tụng mà rất hay, có tính nghệ thuật, có sức vang dội rất sâu, rất xa và hiệu quả mà nhẹ nhàng không hề lên gân chút nào! Lớp học tṛ tôi thuộc như cháo nhưng lời bài hát lại khơi dậy một cuộc tranh luận cũng khá kịch liệt. Đại loại: “sao lại gió cuốn đi, cuốn cái ǵ, cuốn ḷng nhân ái à? V́ sao vậy?” Dĩ nhiên trọng tài phân giải bao giờ cũng là cô giáo chứ “c̣n ai trồng khoai đất này” ngoài tôi nữa! Tôi ậm ừ: - …Th́ các em làm ơn đâu cần ai tri ân phải không? - Dạ, ạ,…Dạ! Tiếng trả lời to như pháo nổ rền trời. - Th́… gió cuốn tấm ḷng nhân ái của các em đến nơi cần thể hiện: bàn chân em chạy nhanh hơn để dựng nhà cho người bị sụp nhà, bàn tay em dẻo hơn để ôm những trẻ thơ mất cha mẹ và phát quà cho trẻ nhỏ..., trái tim em đồng cảm với mọi người khốn khó. Chính nhờ gió cuốn đi đó mà! - Được chưa, hiểu chưa, cô biết chừng đó thôi hà! Rồi tôi ngân nga bài Ngẫu Nhiên như một phao cứu sinh khi nào ăn “quả bí”: “Tự ḿnh biết riêng ḿnh, Và ta biết riêng ta”. Học tṛ hiểu ư tôi nên cười vang rồi ai lo công việc nấy! Và tôi cảm ơn nhạc sĩ Trịnh đă sáng tác một ca khúc tuyệt vời chất chứa biết bao nhiêu ư nghĩa triết lí nhân sinh. Khi có tuổi tôi đặc biệt yêu thích hai ca khúc Mỗi Ngày Tôi Chọn Một Niềm Vui và bài Cát Bụi. Tôi hát thầm:
“Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui
“ Hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi Biết rằng thân thể chỉ là cát bụi phù du nhưng không thể buông tay được, công việc c̣n dang dỡ th́ phải ráng làm việc. Hồi c̣n trẻ lo học hành để kiếm một nghề nghiệp ổn định nuôi sống bản thân, lớn lên nuôi gia đ́nh và sống có ích cho xă hội. Cũng phải bươn chải một chút thôi mà! Nhưng khi hát Cát Bụi của nhạc sĩ Trịnh có lẽ mọi người tự nhủ: đừng tranh chấp nhau làm ǵ, thân anh là cát bụi mà tôi cũng bụi cát thôi! Có chăng ta:
“ Hăy yêu nhau đi khi rừng thay lá Những ngày cuối đông này, Mạ già tôi 93 tuổi, bỗng dưng trở bịnh đột ngột, tự dựng mạ xuôi tay ngay trên giường và bị liệt một tay một chân. Mấy chị em biết Mạ già lắm rồi nhưng vẫn mong Mạ ở thêm vài năm nữa với con cháu nên lo thuốc thang, chăm sóc chu đáo. Hôm qua tay Mạ đă cử động được, bọn tôi vui khôn xiết.Tôi hát vài câu trong bài Lời Mẹ Ru mà rơm rớm nước mắt:
“Lời mẹ ru con đến những khu vườn Mạ tôi và tất cả các Mẹ của mọi người đều vất vả nuôi con nên người, công ơn trời biển đó làm sao đền đáp được:
“ Lời mẹ ru đêm vang ngón tay hồng
Ca từ đẹp và thiêng liêng quá! H́nh ảnh người Mẹ trong bài
đă được nhạc sĩ Trịnh Công Sơn nâng lên tầm vóc Bà Mẹ Đất
Nước Việt Nam. Một lần nữa xin cảm ơn nhạc sĩ tài hoa họ
Trịnh và vô vàn biết ơn Mạ già của con!
* * *
Ở bậc trung học, tôi có được học nhạc lí nên bập bơm thấy
nhạc Trịnh có giai điệu đẹp, đều, nốt cao và nốt trầm vừa
phải, những người có quăng giọng ngắn hay dài đều có thể hát
được. Cái khó là phải tâm thành, hát chân thật không màu mè,
không cần phải khoe giọng và nhất là không được biến đổi bài
hát theo dạng quá hiện đại làm mất đi cái chất dung dị mà
sâu sắc và triết lí của nhạc Trịnh. Một nguời bạn khá thân
của tôi ví nhạc Trịnh như một ngôi đền đẹp, cao cả, thiêng
liêng mà rất đời thường và ai cũng muốn ghé vào viếng để xin
chút Lộc Đời, cũng để thử giọng, thử bản lĩnh! Mọi người sẽ
t́m cho ḿnh một góc nào đó phù hợp trong ngôi đền nhạc
Trịnh và cất lên những giai điệu đẹp. Nếu hay ắt sẽ có người
đến thưởng thức và hưởng ứng. C̣n không, họ sẽ phải tự điều
chỉnh “tông” và cung cách cho đến lúc mọi người nghe được và
đồng cảm. Có lẽ vậy!
* * * Trời vẫn mưa…Mưa trên tháp cổ Chăm-Pa xứ Quảng, mưa trên pho tượng vũ nữ Ap-Sa-Ra mà tôi thấy hiu hắt như mưa rơi trên điện Thái Ḥa cổ kính trong Đại Nội, mưa trên Nhà Bia rêu phong trước trường Quốc Học, mưa từng sợi nhỏ trên Nghênh Lương Đ́nh, mưa trên tháp Phước Duyên bảy tầng ở chùa Thiên Mụ, mưa trong sân rộng bát ngát của ngôi trường Đồng Khánh màu hồng thắm. Nay mai về Huế thăm Mạ già chắc sẽ ghé qua quán cà-phê của Thanh Nhă, rủ thêm vài người bạn cũ Văn Khoa như Diệu Huyền, Hồ Thị Hạnh, Diệu Liễu, Bạch Mai…ngồi nhâm nhi mè xững mà nghe mưa Huế rơi rơi đều đều trong ca khúc Diễm Xưa:
“ Mưa vẫn hay mưa cho đời biển động
|
