PHÙNG-QUÂN

MƯA KHÔNG ƯỚT ÁO

ÂM BA TỪ MỘT BÀI THƠ
 

     Những rung cảm đồng điệu, tiếp nối nhau, được góp nhặt theo dòng thời gian, đôi khi tưởng chừng như đã rơi vào quên lãng, chợt bỗng nhiên thức giấc...

Mai đây biết đâu, ai đó tình cờ có lần đọc và nghe lại những sáng tác này, mới thấy lòng thương cảm tha nhân và bỗng chợt thấy mình cũng rưng rưng, lệ ướt áo không chừng ...?!

Trân trọng xin Tri-Ân những tâm-hồn Thi, Văn, Nghệ-Sĩ... đã đồng-cảm và chia sẻ nỗi niềm cùng bài thơ Mưa Không Ướt Áo của Phùng-Quân.

PHÙNG-QUÂN
2026
▪

MƯA KHÔNG ƯỚT ÁO

Buổi sáng trời mưa không ướt áo
Em về phố chợ, chiều mưa mau
Nắng mưa ai bảo phụ nhau
Thì trăm năm ấy cũng nhầu áo xưa.

PHÙNG-QUÂN



 

MƯA KHÔNG ƯỚT ÁO

Ngọc-Bảo

Trời miền Nam Cali làm cơn hạn quanh năm, nên đôi khi một vài cơn mưa hiếm hoi nhỏ xuống cũng khiến tâm hồn người ta ướt át lên một chút, mặc dù cơn mưa đó mỏng manh như bụi, không đủ làm ướt áo. Một người bạn đã tức cảnh sinh tình làm một bài thơ như sau:

Buổi sáng trời mưa không ướt áo
Em về phố chợ, chiều mưa mau
Nắng mưa ai bảo phụ nhau
Thì trăm năm ấy cũng nhầu áo xưa.

“Mưa không ướt áo”, sao câu này cứ vương vấn trong tôi như một điệp khúc mà không hiểu tại sao? Phải chăng vì chỉ chữ “mưa” không cũng đủ để gợi lên bao nhiêu cảm xúc trong tâm, những cảm xúc không tên, không duyên cớ mà chắc nhiều người cũng cùng có như vậy, vì thế “mưa” bao giờ cũng là đề tài bất tuyệt trong thi ca, trong âm nhạc.

Đã quá xa rồi những cơn mưa dầm dề lướt thướt, mưa bong bóng, mưa rào mùa hạ ngày nào ở Việt Nam, ở đây chỉ có chút mưa lất phất, họa hoằn lắm mới được một cơn mưa rào đổ xuống đủ để thấm đất. Nhưng bấy nhiêu đó cũng đủ rửa sạch một chút cho tâm hồn. Những ngày chân ướt chân ráo nơi xứ người, trong mùa lễ Noel tôi thường hay đi xem những khu phố chăng đèn kết hoa. Một đêm nọ khi đang dạo quanh một khu phố đẹp, nhà nhà đều trang hoàng đủ kiểu, đủ mầu sáng rực, bỗng trời đổ mưa ướt và lạnh. Chạy vội lên xe, nhìn qua cửa kính những ánh đèn trở nên nhạt nhòa. Tâm hồn thơ ngủ quên từ lâu bỗng nổi lên, tôi làm vài vần thơ vụng dại, dù chưa bao giờ biết làm thơ hay thưởng thức thơ,:

Lại một mùa đông đến
Mùa rực rỡ ánh đèn
Lung linh muôn tia sáng
Như những vì sao đêm
Đêm mưa, mưa lạnh giá
Như nhỏ xuống hồn ta
Những giọt sầu chai đá
Của những tháng ngày qua
Gặp nhau nơi xứ lạ
Tưởng chừng như đã xa
Trong ký ức nhạt nhòa
Bỗng ta tìm lại ta

Trải qua bao năm, tôi không còn đi xem đèn mùa đông nữa. Cảnh còn đó, người còn đây, nhưng tâm xưa đã không còn nữa. “Quá khứ tâm bất khả đắc”. Nhưng thật sự có cần phải giữ lại tâm quá khứ đó không? Tâm quá khứ, tâm hiện tại, tâm vị lai, tất cả đều cho qua, qua đi hết để chỉ còn cái Vô Tâm, có lẽ lúc đó bờ mê sẽ trở thành bến giác của giải thoát chăng?

Cách đây không lâu, một tăng sĩ tài hoa có nét bút chữ Hán thật sắc sảo và bay bướm đã viết cho tôi một bức thư pháp chữ “Như” thể theo lời yêu cầu. “Như” của “Như Thị” hay “Như Như” gợi lên một chân lý bất nhị, một cái nhìn tự tại đối với cuộc sống của nhàn đạo nhân đã thấu hiểu được thế nào là lý Sắc Không. Chỉ một chữ “Như” đó cũng đủ để nghiền ngẫm một đời, nhưng bên cạnh đó còn có mấy câu thơ chữ Hán tuyệt vời gợi lên cả một liên hệ mênh mang giữa “tâm” và “cảnh”. Tôi gọi đó là bài thơ “Vô sầu vũ” :

Ba tiêu diệp thượng vô sầu vũ
Chỉ vị thời nhân thính đoạn trường

Trên lá chuối những giọt mưa rơi nhỏ xuống, mưa không biết buồn, nhưng người nghe tiếng mưa vì khởi tâm mà thấy có buồn có vui trong đó. Tôi tạm dịch bài này như sau:

Mưa rơi trên lá không sầu
Sao người nghe tiếng bỗng đâu thấy buồn

Một người bạn cũng đã dịch như sau:

Nghe mưa khẽ giọt bên tầu lá
Có kẻ vì đâu bỗng đoạn trường

Chỉ nghe tiếng mưa rơi trên lá cũng đủ dấy lên một nỗi buồn không tên len lén đi vào hồn, huống chi là đi giữa trời mưa. Quả thật tâm con người đối cảnh luôn luôn nhậy cảm, luôn luôn bị lôi cuốn theo cảnh để rồi khởi lên những tình cảm vui buồn giận ghét, nhớ thương v.v... Những khoảnh khắc đó thật mong manh và phù du vô cùng, nhưng đôi khi chúng cũng đem đến những hậu quả di lụy đến cả một đời. Thế nhưng, đôi khi đi giữa trời mưa mà “mưa không ướt áo”, có thể vì mưa quá nhẹ chăng, hay cũng có thể là vì người đi trong mưa không thấy ướt? Trong kinh Duy Ma Cật có một đoạn tôi thích nhất cũng nói về mưa, nhưng là mưa hoa như sau:

Duy Ma Cật là một vị Bồ Tát hiện thân cư sĩ, sống giữa giòng đời mà tâm không vướng bụi đời. Trí tuệ của ông thâm sâu như biển, khiến các vị đại đệ tử của Phật còn phải nể sợ. Một hôm ông dùng phương tiện hiện thân mang bệnh, để nhân cơ duyên đó nói pháp phá những chấp trước còn lại nơi các đại đệ tử Phật khi các ngài đến thăm. Khi nghe những lời đối đáp quá thâm diệu của Duy Ma Cật với Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi, một thiên nữ bỗng hiện ra tung hoa trời xuống như mưa để tán thán khen ngợi. Hoa rơi xuống mình các vị Bồ Tát đều rơi rụng hết, nhưng đến các vị đại đệ tử của Phật thì dính lại. Các ngài dùng hết thần lực để phủi hoa xuống, nhưng hoa vẫn không rời. Thấy thế, thiên nữ bèn hỏi Xá Lợi Phất:

- Vì sao phải phủi hoa?

Xá Lợi Phất nói:

- Vì hoa này không như Pháp.

Thiên nữ chỉnh lại:

- Đừng bảo hoa này không như Pháp. Vì sao? Hoa này không có phân biệt, chẳng qua tự nhân giả phân biệt đó thôi. Không phân biệt là như Pháp, trong khi vẫn còn phân biệt là không như Pháp. Đấy, ngài xem các vị Bồ Tát hoa có dính đâu? Đó là vì tâm các ngài không còn phân biệt, không còn những tập khí xưa nay nên hoa không dính vào được. Còn các vị đại đệ tử vẫn còn phân biệt dính mắc, còn sợ hãi sinh tử, còn tập khí chưa dứt thì hoa mới mắc nơi thân thôi.

Xá Lợi Phất là trưởng lão trong các đệ tử của Phật, tuy thấm nhuần giáo lý vi diệu mà vẫn còn tâm phân biệt nam nữ, còn chấp trước đúng sai nên đã được thiên nữ dạy cho một bài học phá chấp.

Mưa hoa rơi xuống không dính áo, phải chăng cũng là một hình ảnh của “mưa không ướt áo”?

“Tâm vô phân biệt” là đặc tính siêu việt của đạo Phật, cũng còn gọi là “tâm bình đẳng” của chánh đẳng chánh giác, chỉ có nơi các vị đã giác ngộ hoàn toàn. Vô phân biệt không có nghĩa như những kẻ ngu si không biết hay dở, tốt xấu, mà là nhìn xuyên thấu qua được những khác biệt bề ngoài của hình thức để thấy được bản chất bên trong đồng đều của vạn pháp. Nam hay nữ, trắng hay đen, thực vật hay động vật, tất cả đều được cấu tạo từ bản chất của thiên nhiên vũ trụ, đều sinh ra từ tứ đại rồi lại trở về với tứ đại qua một quá trình “thành, trụ, hoại không” như nhau. Với cái nhìn từ bản chất đó, sự phân biệt giữa cao và thấp, mê và ngộ, sanh và tử v.v.. cũng bị xóa mờ, để chỉ thấy những biểu hiện muôn mặt của Không và Sắc từ một nền tảng Chân Không Diệu Hữu bao la.

Con người sinh ra lưôn luôn chạy đuổi theo hạnh phúc bằng đủ mọi cách, có khi bằng tiền tài danh vọng, bằng sự chiếm hữu vật chất hay tinh thần, bằng những tình thương yêu chân thật hay giả dối, và cao hơn nữa là bằng sự tu tập tâm linh. Phải chăng vì từ đáy tâm hồn người ta luôn luôn có một khoảng trống bất an nào đó khởi nguồn từ một ngộ nhận về con người của mình như một cá thể cô đơn và độc lập khác biệt với tất cả, cho nên phải luôn luôn tìm cách bảo vệ, che chở cho con người riêng biệt ấy?

Từ mười mấy năm nay, tôi thường đi dự những ngày tu học mỗi tháng với các nhóm Thiền. Tôi gọi đó là “một ngày đi tìm hạnh phúc”, một thứ hạnh phúc bình an cho tâm hồn. Nhưng hạnh phúc bình an trong những giây phút đó cũng vẫn mong manh và sẵn sàng tan đi khi phải đối diện với những hoàn cảnh sống thực của đường đời vạn nẻo. Dù là hạnh phúc gì đi nữa, nếu còn phải tìm kiếm, còn phải cố tạo ra thì cũng vẫn chợt nổi chợt tan như bong bóng nước. Nếu đặt mục đích chính trong sự tu là đi tìm sự an lạc thì đó cũng vẫn là đuổi theo vọng tưởng. Vì ở dưới đáy tâm hồn, khoảng trống bất an vẫn còn đó, sự sợ hãi đau khổ muốn bảo vệ con người riêng biệt của mình vẫn còn đó. Tu là để giác ngộ chân lý, để thấy được bản chất của mọi hiện tượng mà được tự tại, giải thoát. Lúc ấy không còn phải tìm kiếm an lạc, cũng không cần phải né tránh khổ đau, vì khoảng trống bất an của cái ngã huyễn vọng đã biến thành khoảng Không trong sáng thanh tịnh của tâm nguyên thủy. An lạc thật sự chỉ có khi không còn sợ hãi đau khổ, khi thấy đau khổ và hạnh phúc đều không khác trong bản chất vô thường của chúng. Nói cách khác, khi không còn phải chạy đuổi tìm an lạc hạnh phúc, tự đó đã là an lạc hạnh phúc rồi. Đó cũng là cái Dũng có được do tâm bình đẳng, tâm vô phân biệt, xem nghịch cảnh hay thuận cảnh đều như nhau. Dù là cơn mưa phùn của hạnh phúc, hay cơn mưa bão của đau khổ, những giọt nước mưa đó cũng không làm thấm ướt được lớp áo của người có cái Dũng đó.

Sinh lão bệnh tử vẫn còn đó, nhưng trong những khoảnh khắc của cuộc đời, hạnh phúc đến trọn vẹn với những gì thật nhỏ nhoi trước mắt.

Cảm ơn hoa đã vì ta nở
Thế giới vui từ mỗi lẻ loi.
(Tô-Thùy-Yên)

Ngọc-Bảo

ĐÔI DÒNG LƯU NIỆM . . .

VỀ TÁC PHẨM MÙI HƯƠNG LAN

( Bài phát biểu của Phùng-Quân,
nhân ngày ra mắt sách MÙI HƯƠNG LAN của Tác giả Ngọc-Bảo,
tại chùa Bảo-Quang 10-1-2009, Santa Ana, CA).

Trong buổi ra mắt sách chiều nay, chúng ta đã được nghe các vị diễn giả giới thiệu về tác giả Ngọc-Bảo và tác phẩm Mùi Hương Lan cũng đã nhiều... Để thêm phần thi-vị tôi chỉ xin mạn phép được đọc lại bài thơ Mưa Không Ướt Áo của Phùng-Quân, trong một bài viết cùng tên, từ tác phẩm Mùi Hương Lan của tác giả Ngọc-Bảo:

Buổi sáng trời mưa không ướt áo
Em về phố chợ, chiều mưa mau
Nắng mưa ai bảo phụ nhau
Thì trăm năm ấy cũng nhầu áo xưa

Bốn câu thơ ngắn, giản dị chỉ có vậy, và hiển nhiên đó không phải là một bài thơ Thiền mà chỉ do một phút tức-cảnh sinh-tình, ngẫu-hứng nhân một ngày mưa buồn se sắt cuối năm. Rồi sau đó tình cờ trong một lần trò chuyện thơ văn cùng tác giả Ngọc Bảo, tôi đã đem ra khoe bài thơ đó. Ngạc nhiên và thú vị làm sao, chỉ sau đó ít lâu tôi được hồi âm bằng một bài viết cũng mang cùng một tựa đề Mưa Không Ướt Áo từ tác giả Ngọc-Bảo.

Nếu có ai hỏi tại sao những hạt mưa kia trong bài thơ tôi, không làm ai ướt áo, tôi xin sẽ trả lời rằng: có thể vì mưa không to nặng hạt nên không đủ làm ướt áo, hoặc có thể chỉ là những hạt mưa phùn, mưa bụi, hay mưa xuân giữa nơi chốn trần gian vẫn còn nhiều hệ-lụy này, hoặc giả là kẻ đang đi dưới mưa kia trong lòng vẫn còn bao nhiêu điều ngổn ngang se sắt nên quên đi cơn mưa mà không cảm thấy ướt áo! Còn bây giờ trong tác phẩm Mùi Hương Lan, cơn mưa của tác giả Ngọc Bảo tuy cũng là Mưa Không Ướt Áo, nhưng không còn là mưa-phùn, mưa-bụi hay mưa-xuân mà đã chuyển hóa thành những cơn mưa-hoa mầu-nhiệm như được thuật lại trong kinh Duy-Ma-Cật:

“Những cơn mưa hoa màu nhiệm do thiên nữ tung xuống từ trời để tán thán những lời đối đáp quá thâm diệu của các ngài Duy-Ma-Cật, một vị Bồ-Tát hiện thân cư-sĩ sống giữa dòng đời mà tâm không vướng bụi đời và ngài Văn-Thù Sư-Lợi để pháp phá, phá tan đi những chấp trước nơi các đại đệ tử của Phật khi các ngài tới thăm. Hoa rơi xuống mình các vị Bồ-Tát thì rơi rụng hết, nhưng đến các vị đại đệ tử thì dính lại. Các vị đại đệ tử Phật dù đã dùng hết thần lực để phủi hoa, nhưng hoa vẫn không rời. Thấy thế, thiên nữ bèn hỏi Xá-Lợi-Phất, một vị trưởng lão trong các đệ tử của Phật rằng:

- Vì sao phải phủi hoa ?
Xá Lợi Phất đáp:
- Vì hoa này không như Pháp.
Thiên nữ chỉnh lại:
- Đừng bảo hoa này không như Pháp. Vì sao? Vì hoa này không có phân biệt, chẳng qua tự nhân giả phân biệt đó thôi. Không phân biệt là như Pháp, trong khi vẫn còn phân biệt là không như Pháp. Đấy, ngài xem các vị Bồ Tát hoa có dính đâu? Đó là tâm của các ngài không còn phân biệt, không còn những tập khí xưa nay nên hoa không dính vào được. Còn các vị đại đệ tử đây vẫn còn phân biệt dính mắc, còn sợ hãi sinh tử thì hoa mới mắc vào thân đó thôi."

Mưa-hoa rơi xuống không dính áo phải chăng cũng là một hình ảnh của Mưa Không Ướt Áo? Bài thơ tình của tôi, tuy cũng nên thơ và ướt át lắm chứ! Nhưng bài viết Mưa Không Ướt Áo của tác giả Ngọc Bảo mới sâu sắc làm sao, và thâm thúy ngần nào. Vạn pháp đã được thu tóm và cô đọng trong một chữ KHÔNG rốt ráo. Một chữ KHÔNG vi diệu với tác dụng giác ngộ tột cùng trong tư tưởng Phật Giáo. KHÔNG, để Tâm không còn dính mắc. KHÔNG, để Tâm thôi không còn phân biệt, tức là đã đạt đến được bờ mé của cái “Tâm-Vô-Phân-Biệt” hay cái “Tâm-Bình-Đẳng” của những bậc chánh đẳng chánh giác. Đó chính là đặc tính siêu việt của Phật Giáo mà chỉ có nơi các vị Bồ-Tát đã giác ngộ hoàn toàn.

Xuyên suốt qua những bài viết trong tác phẩm Mùi Hương Lan, không phải chỉ riêng Mưa Không Ướt Áo, mà bài viết nào cũng lãng đãng những nét tinh hoa độc đáo của Thiền Tông, cùng những suy nghĩ và kinh nghiệm bản thân của tác giả, thấm sâu mùi đạo vị giác ngộ Phật pháp, khi thì nhẹ nhàng thoang thoảng như mùi hương lan thấm nhẹ vào lòng người, khi thì sắc bén như một lưỡi gươm Kim-Cang chặt đứt đi bao phiền não. Và trên hết tất cả mọi điều, dưới cái tâm quán chiếu tinh tế và đầy chất liệu tâm linh Phật Giáo của tác giả Ngọc Bảo thì những hình ảnh, ký ức hay sự vật, tưởng chừng như rất bình thường ấy đã chẳng còn là vô tri, vô giác mà tất cả đều hiển lộ Phật tánh tròn đầy, đưa người đọc rời xa bức màn vô minh hướng đến một cái Tâm-giác-ngộ vô cầu, vô ngã, thể tánh nhất như ...

Tuyệt diệu thay, một bài Thơ tình ướt át đã được chuyển hóa thành một bài Pháp diệu dụng.

Hình ảnh hạt mưa mong manh như tơ trời kia, ngờ đâu bỗng nhiên lại có được những đột phá phi thường đến như vậy. Một tiếng tí tách giữa đêm khuya thanh vắng, bỗng biến thành tiếng sét trong thinh-không đại-ngộ, và cũng kể từ hôm ấy, lạ thay mỗi khi có chút phiền não từ đâu đó dấy lên thì hình như hình ảnh cơn Mưa Không Ướt Áo lại hiện về trong tâm tưởng.

Trong chúng ta sớm muộn gì ai đó cũng sẽ phải tìm cho mình một lối về.

Có lối về xa thẳm, nghìn trùng như một hành trình vô hạn. Có lối về gần gũi, bao dung như tìm lại được viên ngọc quí, bị bỏ quên lâu ngày vẫn nằm chờ trong gấu áo. Có cuộc lữ-hành nào mà chẳng phải khởi đầu bằng một bước chân?

Cảo-thơm lần giở trước đèn, mỗi bài viết trong tác phẩm Mùi Hương Lan như một đóa hoa lan đượm ngát hương Thiền, chắc chắn sẽ mang đến cho mỗi ai đó trong chúng ta, ít nhiều hạt giống cơ-duyên khai-ngộ buổi đầu năm.

PHÙNG-QUÂN



Dịch ý thơ

MƯA KHÔNG ƯỚT ÁO

sang Đường-Thi:
 

雨 - VŨ

明朝細雨散塵埃
Minh triêu tế vũ tán trần ai

晚市黃昏大雨来
Vãn thị hoàng hôn đại vũ lai

晴雨爲誰君且說
Tình vũ vị thùy quân thả thuyết

恨抱相思謫夜臺
Hận bão tương tư trích dạ đài.

NGUYỄN-TIẾN-DŨNG
2014


Dịch nghĩa:

Buổi sáng trời mưa nhỏ tan như hạt bụi trần
Em về phố chợ, chiều mưa mau
Mưa nắng vì ai em nói đi
Ôm hận tương tư xuống dạ đài.




MƯA KHÔNG ƯỚT ÁO

Thơ: Phùng-Quân
Phổ nhạc & Lyrics: Bình-Nguyễn
Ca sĩ: Hoài-Minh & Yên-Chi

“Mưa Không Ướt Áo” là một bản tình ca mang hơi thở Sài Gòn 1970 – nơi những cơn mưa không làm ướt áo, nhưng lại làm ướt cả một đời thương.

Ca khúc kể về những bước chân đi qua đời nhau thật khẽ, những ký ức tưởng đã ngủ yên nhưng chỉ cần một giọt mưa rơi cũng đủ đánh thức.

Với giọng hát điềm đạm, lịch thiệp của Hoài-Minh và chất giọng ngọt ngào, quý phái của Yên-Chi, bài hát trở thành một cuộc đối thoại nhẹ nhàng giữa hai tâm hồn – nơi nỗi buồn không nặng nề, chỉ đủ để người nghe thấy lòng mình chùng xuống một chút.

Không gian phòng trà, ánh đèn vàng, tiếng mưa ngoài cửa kính… tất cả hòa lại để tạo nên một bản nhạc dành cho những ai đã từng yêu, từng nhớ, và từng đứng dưới mưa mà không biết mình đang buồn đến thế nào.

https://www.youtube.com/watch?v=Uzw1JfXtYSM&list=RDUzw1JfXtYSM&index=1

▪


https://www.youtube.com/watch?v=iqQo7z_9t_o&list=RDiqQo7z_9t_o&start_radio=1

▪



https://www.youtube.com/watch?v=L7tk3RjAWeA&list=RDL7tk3RjAWeA&start_radio=1