Như Nguyệt

BỐ, NGƯỜI ĐÀN ÔNG QUAN TRỌNG NHẤT

          Bài viết này, N viết từ năm 2008, viết ngắn thôi -trên đường đi từ nhà đến nhà quàn Peek Family, khoảng 10 phút. Nghĩ là không có ai viết thương tiếc bố nên N “viết” trong đầu khi ngồi trên xe hơi. Đến nhà quàn, N vội vàng viết ra giấy và đọc trước khi di quan.

Không ngờ các cháu nội, cháu ngoại của bố N... đứa nào cũng góp phần chia sẻ những kỷ niệm đã từng có với ông và viết thành một bài điếu văn thật cảm động. Hầu hết mọi người đều rơi nước mắt khi nghe con trai N đọc. Các cháu thương ông nên đã họp với nhau lúc nào không biết để viết ra bằng tiếng Anh, tiếng Việt những lời thương tiếc và chào vĩnh biệt ông.

Năm 2010, N thêm thắt, viết dài thêm rồi gửi đi cho các bạn Trưng Vương và vài anh chị ở chỗ tập Tài Chi. Sáng sớm khi N vào lớp Tài Chi, có một anh và một chị đến bên N, nói với N họ được nghe bài viết này trên 2 đài radio Việt Nam. Các anh chị đều đã về hưu, chắc rảnh rỗi nên thích nghe đài Việt Nam hằng ngày. N rất ít khi nghe Radio nên không biết, ngạc nhiên lắm! Đã hỏi đi hỏi lại cho chắc ăn: “Có phải là bài viết của em không? Anh, chị có chắc không?” để nghe hai người quả quyết thêm vài lần mới chịu. N thấy hơi… khoái chí, hihi...vì hổng ngờ bài viết của mình được chọn để đọc trên đài phát thanh nhân dịp ngày lễ Father Day.

Gửi các anh chị, các bạn đọc nhân ngày lễ cha năm nay.
HAPPY FATHER’S DAY, mừng ngày lễ dành cho cha.. đến các ông bố nhé.
 

*****
 

          Bố tôi là 1 người đàn ông rất đỗi hiền lành. Hiền đến độ có nhiều người trong họ hàng thân tộc nhà tôi đều nói bố tôi hiền như Bụt. Hồi nhỏ, tôi không hiểu rõ ý nghĩa của chữ Bụt là gì, chỉ biết “bụt” đồng nghĩa với hiền lành, tử tế. Khi lớn lên, đọc sách của thầy Nhất Hạnh, tôi mới biết Bụt là Phật. Được ví hiền như Phật, quả thật là 1 vinh dự lớn lao cho bố của tôi.

Bao nhiêu năm làm con của bố, tôi chưa hề nghe ông chỉ trích, nói xấu 1 người nào. Ông không tham lam của ai dù 1 cắc. Làm công chức ở quan thuế nhưng ông rất thanh liêm. Mẹ của tôi buôn bán giỏi, làm nhiều tiền, bận rộn; ông không màng giúp đỡ mẹ việc nhà, nâng đỡ tinh thần, bàn bạc, giúp ý kiến với mẹ tôi, phụ mẹ tôi săn sóc, dạy dỗ con cái. Đó là những điều mà tôi thấy đàn ông Việt Nam -thời bố tôi- ít chịu làm. Bố rất “ga lăng” và chìu chuộng mẹ. Tôi thấy ông hay âu yếm choàng vai, vuốt má, hay nịnh đầm mẹ, lúc nào cũng nói chuyện thật nhẹ nhàng với mẹ. Mẹ tôi thì lo cho ông từng miếng ăn, giấc ngủ. Mẹ là người đàn bà khéo ngoại giao, ăn nói hay, tiếu lâm, vui vẻ. Mỗi lần mẹ tôi cười là có hai “đồng điếu” (hai dimples nhỏ xíu, giống Shirley Temple) nhìn rất có duyên, dáng người mẹ ngon lành-cao ráo, mẹ đảm đang, nấu ăn giỏi, cai quản việc nhà, đối đãi với bạn bè, hàng xóm láng giềng, họ hàng bên chồng không có chỗ nào chê.

Thuở hai người mới quen nhau, bố tán mẹ bằng hai câu thơ: “Ai bảo em làm anh ngơ ngẩn. Buổi ban đầu anh có mộng gì đâu” (không phải thơ của ông). Thuở đó, bố học hành khá, biết cỡi ngựa, đánh bốc (boxing), chơi ping pong, bắn cung tên, bơi lội (mẹ đã khoe với chúng tôi là bố bơi từ bờ sông bên nầy đến bờ bên kia mấy vòng, bố bơi rất giỏi, có hạng trong vùng). Bố cao ráo, khỏe mạnh, đô con lại tán tỉnh hay nên mẹ phải lòng.

Mẹ tôi đẹp lắm, mẹ khoe mẹ là hoa… “hôi” (hì hì) trong tỉnh. Mẹ nói mẹ và bà Mười là hai người đẹp nhất trong vùng. Em tôi hay chọc mẹ, nó nói ở tỉnh đó... vỏn vẹn chắc chỉ có hai người phái nữ! Ông ngoại không cho mẹ lấy bố vì lo lắng bố là con trai độc nhất (bà nội tôi góa chồng, chỉ có một trai, một gái). Ông ngoại cho rằng mẹ về làm dâu nhà bố chắc chắn là không khá! Bị ngăn cấm, mẹ tôi đã …runaway, trốn ông ngoại đến nhà bà dì làm áp lực (thời xửa thời xưa mà mẹ tui dám làm như vậy. Tui thấy bà rất can đảm, tất cả cũng chỉ vì …tình! Bà chịu chơi quá đấy chứ, một người dám làm dám chịu!)

Khi mẹ tôi mất năm 1994, bố lủi thủi một mình, bố nói với tôi bố nhớ mẹ lắm. Mẹ tôi hay ngao du bạn bè, thích đi du lịch, hay ra ngoài chơi; bố lại không thích đi chơi đâu cả, cứ quanh quẩn trong nhà. Bố tâm sự bảo là bố rất buồn, bây giờ thì không còn mẹ tôi đi chơi về nói chuyện huyên thuyên cho bố nghe như trước nữa. Mẹ có duyên ghê lắm! Có máu tiếu lâm nữa, tính tình rộng rãi, khoáng đạt, lại hiểu biết, dễ hòa đồng, rất “friendly” nên mẹ có rất nhiều bạn. Mẹ thường kể lể đủ mọi thứ chuyện, vui có, buồn có, những tin tức thật là sốt dẽo cho bố tôi nghe. Sẽ chẳng có một ai thay thế nổi mẹ của tôi với bố! Mất đi một người bạn đời tháo vác, lo lắng thương yêu, hy sinh cả một đời cho bố, chắc bố tôi buồn và cảm thấy cô đơn ghê lắm! Tội nghiệp ông!

Đối với bà nội, bố là một người con chí hiếu. Lúc bà nội bệnh, khi bà gần mất, năm 1972, đàm dãi của bà đầy cổ họng, ông đã không ngần ngại dùng ống hút, lấy miệng, hút đàm ra cho bà (gớm quá à… Bạn có dám làm như thế không?). Thuở xa xưa lâu lắm rồi, hồi đó, làm gì mà có máy móc như bây giờ? Cô em tôi, nó có một trí nhớ siêu phàm, nó lại hay để ý nữa… thỉnh thoảng nó vẫn nhắc lại gương hiếu để này của bố.

Ông nội của tôi mất sớm, hồi bố tôi mới có 7 tuổi nên bố đã phải cáng đáng thay cha, săn sóc cho em gái mình từng chút. Tôi chưa thấy có người nào thương em gái như bố của tôi. Khi cô tôi đang tuổi mới lớn, chính ông là người chỉ dẫn cô từng ly từng tí, chính ông là người chỉ cách nhổ lông mày cho em mình, dậy cô tôi cách đi cách đứng, ăn mặc sao cho mốt, dạy cho cô hiểu biết về tâm lý đàn ông. Chính bố tôi là người chọn chồng cho em mình, ông bảo chú là người hoạt động trong hướng đạo, học giỏi, tính tình tốt, tương lai tươi sáng. Mà đúng thật, cô chú tôi là một cặp vợ chồng hiếm thấy, cô không phải đi làm một ngày nào cho dù học rất giỏi. Tính tình chú rất dễ chịu, thoải mái, một lòng một dạ, hết mực chìu vợ thương con.

Khi còn ở VN, sau khi bà tôi mất, cứ cách mỗi hai tuần, là bố nói Hảo (cô em) chở bố đến thăm cô. Đến khi gia đình cô qua bên Mỹ cũng thế, không bao giờ bố tôi kỳ vọng (expect) em mình, phận làm em phải đến thăm mình; ông bảo anh tôi chở ông đi thăm cô đều đặn. Lúc bệnh già của bố trở nặng, thời gian ông gần mất, đi đứng phải có người dìu; vậy mà khi cô tôi đến thăm, có một động lực vô hình nào thúc đẩy, vừa nghe tiếng cô tôi ở ngoài phòng khách; ông vội vàng đi phon phon từ trong phòng ngủ ra để gặp cô! Ông chẳng cần chờ ai đỡ đần, dìu giúp cho ông đi cả, khiến chúng tôi quá sức ngạc nhiên! Em tôi và tôi trố mắt ra nhìn, đúng là… miracle! Không thể nào ngờ! Tình thương khiến cho người ta làm những chuyện không thể nào tưởng tượng nổi, không thể nào giải thích được, phải không các bạn?

Đối với con cái, ông chăm sóc chúng tôi kỹ lưỡng, rất nhẫn nại, thông cảm và hiểu các con. Lúc còn nhỏ xíu, chúng tôi xếp hàng chờ ông đánh răng cho từng đứa. Ngày nào ông cũng phát cho chúng tôi uống một viên sinh tố (vitamin). Bố tôi rất… Tây, không thiên vị, thương con trai hơn như bà nội tôi và mẹ. Đứa nào ngoan, học giỏi, mang bảng danh dự về.. đều được thưởng tiền. Ông khuyến khích các con để dành tiền. Bốn đứa con gái có 4 hộp đựng tiền, bố viết tên từng đứa. (Chúng tôi có 4 ông anh trai nhưng mấy ổng xài dữ lắm chẳng ông nào có dư tiền mà để dành!). Chúng tôi gửi tiền, cuối tháng, bố tính tiền lời rồi bỏ vào trong mỗi hộp.

Ai cũng bảo tôi nhìn giống bố nhất nhà. Tôi nhớ, hồi còn bé bỏng, bố hay ôm tôi vào lòng, hôn vào má tôi, râu của ông cạ vào má tôi nhột nhột, ngưa ngứa và tôi ngửi thấy mùi kem đánh răng, mùi aftershave từ bố, thoang thoảng, phảng phất thơm. Vào dịp Giáng Sinh, tôi mong bố đi làm về còn hơn trẻ con mong mẹ về chợ vì bố hay mang về cho em tôi và tôi những món đồ chơi nho nhỏ.

Sau khi ăn cơm tối, bố thường dẫn tôi đi bộ với bố đến công viên. Cứ hai hoặc ba tuần thì chúng tôi lại được đi xem xi nê với bố (nhà tôi người nào cũng mê xi nê là vì thế). Từ thuở bé, bố luôn khuyến khích: “Muốn con thành bậc vĩ nhân thì cho con được ru ngủ bằng âm nhạc, được đánh thức dậy bằng âm nhạc” nên các con của bố đều mê âm nhạc. Thuở mới lớn, tôi nghe nhạc cả ngày, đi đến đâu cũng xách theo cái radio cầm tay. Khi tôi tỏ ý muốn đi học đàn guitar, bố cũng đồng ý ngay và vui vẻ cho tôi tiền mua đàn và trả tiền học phí. Bố tôi còn khuyến khích chúng tôi học nhẩy đầm, bảo rằng con cái của giới thượng lưu đều biết nhẩy đầm, nếu các con thích thì cứ việc. Ông đọc ở đâu nói ăn đậu đen tốt, thế là chính tay ông nấu chè đậu đen (bỏ rất ít đường) hằng ngày, chỉ có một mình tôi với ông ăn (thảo nào ông thương tôi nhất nhà, hí hí..), vì “ngon” quá nên không có người nào khác trong gia đình tôi chịu … thưởng thức món ăn này cả!

Đến giờ này, ngồi nghĩ lại, tôi thấy “appreciate” bố tôi ghê lắm. Thuở mới lớn của tôi, ông đã để cho tôi rất tự do. Khi gia đình tôi từ trại tị nạn dọn đến New Hamshire, mỗi ngày tôi “sống nhờ thư” của bạn bè từ xa gửi đến và cũng viết rất nhiều thư gửi đi. Ông đã không cấm tôi đừng tốn mất nhiều thì giờ cho việc viết thơ mà còn lặng lẽ đi mua thật nhiều tem, để sẵn đó cho tôi tha hồ viết, tha hồ gửi. Mấy anh chàng trồng cây si, gọi điện thoại đến, tôi nói chuyện hàng giờ, bố cũng không la. Khi tôi quyết định lấy chồng năm gần 18 tuổi, bố thấy tôi còn nhỏ, bố không thích lắm nhưng cũng chỉ nói năng ôn tồn, khuyên nhủ nhẹ nhàng chứ không cấm cản. Chồng tôi nghèo, không giỏi bằng người anh rễ (bác sĩ), bố vẫn qúy và thương rất công bằng. Bố rất hiểu và cảm kích những tính tốt của chồng tôi, cứ khen hoài. Lúc đó, anh C. đang phải đi học lại, ông an ủi tôi: “Học xong trung học là đủ rồi, học lên đại học là học thêm ngành chuyên môn, kiến thức và đức độ thì chỉ xong bậc trung học là tốt rồi. Anh C. học đại học ở Việt Nam, vì qua đây nên mới phải học lại; tư cách, tính tình anh hơn rất nhiều người. Bố thấy nhiều người tuy tài giỏi thật đấy, bằng cấp cao tiến sĩ, thạc sĩ nhưng đôi khi kiêu ngạo ta đây, ích kỷ, tính tình nhỏ mọn, chẳng bao giờ nghĩ đến người khác, tư cách chỉ là bậc tiểu học; con không nên mặc cảm mà phải biết quý chồng con. Bố thấy anh ấy là một người rất tốt!”

Khi tôi muốn ly dị chồng, bố cũng chẳng nói năng gì, mặc dù ông rất buồn nhưng ông tôn trọng quyết định của tôi. Ông chỉ nhắc nhở tôi nhớ đối xử tốt, công bình với anh C. và cho dù có chia tay, chúng tôi cũng nên giữ gìn những tình cảm đẹp đẻ cho nhau. Anh C. thương bố mẹ tôi như bố mẹ ruột của anh. Mặc dù anh và tôi đã ly dị, anh thỉnh thoảng vẫn đến thăm bố của tôi. Mười năm sau, khi bố của tôi qua đời, anh đã đến phụ giúp và chịu tang bố tôi trong những ngày tang lễ.

Bố hay khuyến khích chúng tôi đọc sách, nhất là các loại sách học làm người. Quyển sách mà bố thích nhất là cuốn “Đắc nhân tâm” của Dale Carnegie, ông Nguyễn Hiến Lê dịch. Bố đọc đi, đọc lại. Mỗi lần tôi nói câu nào khéo léo, khôn ngoan, biết khen người khác đúng lúc, thật thà; bố thường hay khen: “Nguyệt biết Carnegie. Giỏi lắm!” hay: ”Carnegie giỏi quá!”, “Carnegie khá lắm! hay quá!”. Em tôi thì mỗi lần thấy tôi “hắc ám”, nó nhắc nhở: “Sao chị không biết Carnegie gì hết! Carnegie của chị đâu rồi?” hoặc chị tôi: “Nguyệt quên Carnegie rồi à?”, “Đừng quên Carnegie, N nhớ Carnegie đi, đừng nóng tính”. Tên của ông Carnegie (bố đọc theo âm tiếng Pháp, cát nê ji) trở thành động từ của gia đình họ Quách chúng tôi tự lúc nào….
 

*****

Bố thương và quý con dâu, con rễ, đối xử với người làm rất tử tế. Vì chúng tôi lười biếng, mỗi lần chị người làm về quê là cả một khổ sở, cực hình cho cả nhà nên ông rất quý trọng chị người làm. Ông sợ chị Hai mà xin nghỉ việc là cả nhà sẽ rất ư là chật vật và vất vả. Sau bữa ăn, chúng tôi lúc nào cũng có ‘đét se’ (dessert): một quả chuối, trái cam, táo, xoài…v..v Bố lựa theo thứ tự, ngon lành nhất dành cho bà nội, kế đến là mẹ tôi, kế đến…chị người làm, sau cùng mới để đó cho chúng tôi. Chị Hai mét với bố mẹ, nếu chúng tôi làm gì cho chị phiền lòng, chúng tôi bị mắng ngay. Thỉnh thoảng thấy chị người làm... làm việc vất vả quá, ông không màng phụ giúp hoặc bảo chúng tôi làm phụ chị.

Bố của tôi sống rất giản dị, chẳng xa hoa cầu kỳ; bao nhiêu tiền có được, sau khi để dành một ít, là bỏ vào - ông rất thích - làm việc thiện. Bố để sẵn một túi tiền, mỗi khi ăn mày đến xin, chúng tôi cứ việc lấy tiền từ cái túi ấy ra cho. Có vài người ăn mày, họ đi thẳng đến nhà tôi để xin chứ không đi từng nhà trong ngõ, vì họ biết đến nhà tôi, chắc chắn lúc nào cũng được cho tiền. Bạn bè tôi, đứa nào nghèo, bố đưa tiền để tôi đưa cho nó. Con nít, học trò nghèo của những xóm kế bên cũng thế, bố tôi hay mua sách vở, bút mực hoặc đưa tiền, ông thường bảo tôi mang cho họ. Qua đến Mỹ, mỗi năm ông đều dành dụm, gởi nhiều tiền về Việt Nam để giúp đỡ người nghèo khó.

Bố dậy chúng tôi nên làm những việc thiện lành, nên luôn luôn bố thí rộng rãi. Theo bố: “không phải để cầu mong mình gặp được nhiều may mắn, mà chỉ mong những việc xấu nếu có đến, sẽ giảm bớt đi”.

Về tình cảm của con cái, thấy em tôi đánh tennis giỏi, lúc nào cũng đánh thắng mấy anh, ông khuyên em tôi thỉnh thoảng nên giả vờ thua, cho mấy anh khỏi mặc cảm, họ mới thích em tôi (về ‘chiện’ này, tui thấy bố hổng đúng cho lắm, thể thao mờ, tinh thần thể thao đâu nhỉ, làm sao có chuyện nhường được chớ, hihi..). Chị tôi vì đào huê quá không biết ông bồ nào nên lấy ông nào không; chỉ cứ ngần ngừ hoài, chắc bố hơi lo cho chị nên khi chị 34 tuổi, bố khuyên chị cứ lấy chồng, sau đó nếu không thích thì ly dị (ông thiệt là chịu chơi, tân tiến!).

Đối với các cháu nội, cháu ngoại, ông thương rất đồng đều. Khi tôi gửi thằng con lớn cho mẹ tôi để đi học, bố đã phụ mẹ, trông giúp nó hộ mẹ tôi. Lúc nào ông cũng mua sẵn một lô kẹo chewing gum, đứa nào đến, cũng phát cho vài cái. Khi lũ cháu chào ông, lúc nào ông cũng vui vẻ: “Chào cháu”. Ông rất chịu khó tập thể dục, lúc nào cũng lạc quan, yêu đời. Ông hay nhắc nhở chúng tôi: “Vui lên thiên hạ đồng tình, khóc than bạn chỉ một mình khóc than”. Hoặc: “Chỉ có tôi cho phép tôi buồn, ngoài ra không có ai có thể làm cho tôi buồn được!”

Bố của chúng tôi rất mê đọc sách. Mặc dù theo đạo Phật, thờ cúng tổ tiên nhưng ông đã đọc, nghiên cứu hết hai quyển kinh thánh Tân ước và Cựu ước. Ông khuyến khích tôi đọc, nói có rất nhiều điều hay! (Tôi có thử nhưng thấy …. boring quá! Không sao đọc tiếp cho hết được). Ông còn khen đạo Tin lành là đạo của những người văn minh. Ông có 1 quyển sổ nhỏ, với nét chữ gọn gàng đều đặn, ông chép những câu danh ngôn, những bài thơ nói về tình yêu (lãng mạng nhỉ). Một quyển sổ khác, ông chép những câu nổi tiếng, nói về cách sống, cách cư xử, đạo đức, hạnh làm người. Qua Mỹ, ông chịu khó đi học để lấy bằng Accounting, cô bạn tôi học chung lớp với ông đã khoe là ông học rất giỏi, bố tôi được điểm A trong khi cô chỉ được con B. Sau khi tốt nghiệp, bố tôi đi làm ở một trường đại học gần nhà.
 

*****
 

Bố của con ơi… bố mất được gần 2 tuần rồi mà con vẫn cảm thấy là con chưa mất bố! Mỗi sáng thức dậy, con lại nghĩ đến bố. Con thương và nhớ bố lắm, bố ơi! Con thấy mình hụt hẫng, bơ vơ, mất mát nhiều ghê lắm! Trên cõi đời này, sẽ chẳng có một ai khác, thương con, tình thương vô điều kiện, như bố đã. Con sẽ chẳng bao giờ thấy được gương mặt hiền lành -cặp mắt lúc nào cũng nhìn con dịu dàng, thương yêu- của bố. Bố dễ thương, dễ chịu ghê lắm! Chẳng bao giờ bố đòi hỏi chúng con làm điều gì cho bố hết. Chẳng bao giờ con thấy bố than phiền là sao chúng con không đến thăm bố thường hơn? Bố chỉ tỏ vẻ rất vui mừng khi chúng con đến thăm bố mà thôi. Con đã không có mặt, ở cạnh bố, trong những giờ phút cuối cùng. Xin bố tha cho tội bất hiếu của con, bố nhé. Khi đang đi chơi ở Canada, nghe Annie nói là ông ngoại passed away, con đã khóc suốt mấy tiếng đồng hồ và đòi về ngay nhưng Hảo nói chỉ còn một ngày nữa là về, đằng nào bố cũng đã mất rồi.
 

*****

Bố của chúng tôi không gặt hái được nhiều thành quả để đời, không phải là 1 người tài ba xuất chúng, lỗi lạc thế gian. Ông chỉ là một người rất bình thường. Một người rất tử tế, sợ tội, tính tình hòa nhã, tin vào bố thí, làm lành tránh dữ, hiếu thảo, ăn ngay nói thật, chẳng bao giờ muốn phiền hà ai, không thích nợ nần ai. Ông đã cố gắng đóng trọn vai trò của mình trong màn kịch đời người, cố gắng áp dụng câu: “cha mẹ hiền lành để đức cho con”. Ông là một công dân tốt trong xã hội. Một người biết tự lo thân, chẳng muốn phiền hà ai. Một người bạn tốt, biết cảm thông, chia sẻ. Một người con, anh, chồng, cha, ông… toàn vẹn. Vì thế, từ những điều rất bình thường đó, với tôi, ông là một người rất đỗi phi thường!
 

*****

Bây giờ, một năm rưởi sau khi bố mất, ngồi viết thêm, sửa lại một lần nữa, bài mà con đã đọc trong ngày đưa tiễn bố. Con khóc nghẹn ngào. Bố ơi! vẫn biết đời sống này là vô thường, chẳng có gì là vĩnh cửu. Vẫn biết chính bản thân con, một ngày nào đó, rồi cũng phải ra đi. Vẫn biết một người - tốt bụng, hiền lành- như bố; thì sự ra đi của bố, có nghĩa là đến một nơi chốn tốt đẹp hơn nhưng con vẫn không khỏi đau lòng và buồn bã. Con thấy nhớ bố, nhớ bố thật nhiều! Con phải tự an ủi, nhắc nhở mình là đã quá may mắn vì được làm con của bố. Con phải nói với mình, nhiều lần, là con phải mừng cho sự ra đi của bố. Bố giờ này chắc không còn ở cõi ta bà, hỗn độn này nữa đâu, phải không bố? Bố yêu của con ơi! Con cố gắng không buồn nhiều vì con tin chắc rằng, bố đã được về 1 cõi êm ái, bình an, hạnh phúc hơn cõi đời này.

Như Nguyệt
August 2008 /  Feb. 27th, 2010 / Jun. 2020