|
CHÀNG HỌA SĨ VÀ D̉NG SÔNG
Gọi là một cuộc triển lăm th́ không đúng lắm, v́ người trưng bày không phải là họa sĩ. Nhưng thôi, vẫn cứ tạm gọi là triển lăm, v́ nơi đây có rất nhiều tranh cho khách thưởng lăm. Những bức họa cổ, rất hiếm và quư của những họa sĩ lừng danh thế giới mà chủ nhân của nó, tỷ phú O đă bỏ một phần lớn tài sản cùng công sức trong nhiều năm để sưu tầm và sở hữu. Ông O là một đại gia giàu có nức tiếng, nhưng ông được mọi người trong nước biết đến v́ lối sống giản dị với duy nhất một người vợ luôn luôn sát cánh với ông từ thuở hàn vi, qua những cơn sóng gió phong ba băo táp của cuộc đời…được đúng 50 năm. Hôm nay họ làm lễ kỷ niệm 50 năm chung sống bên nhau. Và để đánh dấu ngày đặc biệt này, ông O quyết định mở cửa cho một số khách thân hữu và chọn lọc lần đầu được thưởng lăm bộ tranh họa cổ sưu tầm quư giá của ông. Là một sinh viên quèn, tôi không có đủ tư cách tham dự, nếu không được K, cháu ngoại cưng của ông là bạn gái thân mời đi cùng. K rủ tôi đi chung v́ biết tôi vốn thích hội họa, và rất ngưỡng mộ những bức danh họa mà tôi chỉ thấy trên sách vở chụp lại. Đây có lẽ là dịp may độc nhất trong đời tôi có cơ hội thấy tận mắt chính những bức tranh cổ đó. Sau khi được giới thiệu với ông bà O, dĩ nhiên chỉ vài phút ngắn ngủi thôi v́ ông bà rất bận rộn chiếu cố những khác mời quan trọng hơn là …bạn của cháu ngoại. Ngay cả K cũng tíu tít với các anh chị em họ của nàng lâu lâu mới tụ về đông đủ gặp gỡ nên tôi tạm thời một ḿnh rảnh rang rảo bước quanh khu vườn mênh mông của chủ nhân với từng bức họa được trưng bày một cách mỹ thuật chung quanh. Lang thang say mê với mỗi bức họa với những tên tuổi lừng danh thiên cổ, tôi dừng lại trước một bức họa kỳ lạ. Bức họa hoàn toàn khác với tất cả những bức khác. Tranh vẽ một ḍng sông hiền ḥa chảy, và trên bờ một người đàn ông đang nằm. Đơn sơ vậy thôi. Nhưng điều làm tôi chú ư đặc biệt v́ sự tương phản trong họa phẩm này. Trái với gịng sông đơn sơ, người đàn ông đang nằm trong kia quá ư sống động. Nếu không phải là nơi triển lăm cũa tỷ phú O nức tiếng th́ tôi có thể nghĩ rằng đây chỉ là một kỹ thuật ghép h́nh. Nghĩa là gịng sông là vẽ, nhưng người là h́nh chụp được khéo léo gắn vào. Không thể có một nét vẽ nào sống động đến thế này được. Ngay cả dù h́nh chụp được gắn vào th́ đó cũng chỉ là một tấm h́nh chết. Ở đây, ngựi nằm trong kia không phải là một tấm h́nh chết, mà rơ ràng như ông ta đang sống và đang tận hưởng khung cảnh hiền ḥa của gịng sông. Càng đắm ḿnh ngắm bức họa tôi bỗng nghe như tiếng nước chảy của ḍng sông từ bên trong bức họa, tôi nghe như có tiếng sóng vỗ bập bồng… Đang miên man với những cảm giác kỳ lạ này, tôi nghe tiếng đằng hắng phía sau. Ông O đang đứng phía sau: - Bạn trẻ có vẻ thích bức này? Tôi lễ phép: -Dạ, thưa ông. Bức họa này lạ quá. Ông O hỏi: - Nói cho ta biết bạn thấy được ǵ? Tôi thành thực nói cho ông biết tôi thoạt đầu tưởng người trong bức họa chỉ là một lối ghép ảnh đơn giản, nhưng dù là h́nh chụp cũng không “sống” được như thế này. Ông O nghe và hỏi tiếp: -C̣n ǵ nữa không? Tôi nhắc lại cảm giác lúc năy của tôi là tiếng nước chảy. Có những lúc tôi có cảm tưởng như ḿnh mới bước vào trong bức họa đứng cạnh người đang nằm, cùng lắng nghe với ông tiếng nước trôi, xen lẫn vài tiếng sóng vỗ ŕ rào. Ông O thích thú: - Nào, bạn trẻ hăy nh́n bức họa một lần nữa và nói cho ta biết c̣n nghe và đă thấy được những ǵ. Tôi say sưa ngắm bức tranh một lần nữa. Và cũng giống như lúc năy, tôi lại nghe tiếng sóng vỗ qua những ghềnh đá. Tôi có cảm tưởng không phải chỉ người đàn ông nằm kia đang sống, mà ngay cả ḍng sông cũng đang sống dậy, có những gợn sóng lăn tăn bập bềnh… - Tuyệt diệu. Tôi buột miệng. Không ngờ một bức họa có vẻ đơn sơ kia có thể cho tôi những cảm giác tuyệt vời như vầy. Nghe tôi nói xong, ông O mừng rỡ ôm chầm lấy tôi: - Bạn trẻ, hôm nay ta đă t́m được tri âm. Tôi ngạc nhiên hỏi tại sao. Ông trả lời rằng đă từng có vài tao nhân mặc khách, những họa sĩ, nhà thơ đương thời được ông cho thưởng lăm bức họa này và tất cả đều chỉ có cảm giác như tôi lúc đầu tức là họ cũng thấy người đang nằm đó rất sống động, và cùng có cảm giác sống ḥa cùng cảnh vật. Nhưng tôi chẳng những thưởng thức bức họa bằng mắt, mà c̣n nghe được tiếng sóng vỗ của ḍng sông. Tôi đă thấy được ḍng sông đang sống lại với những gợn sóng nhỏ hiền ḥa… Ông O là người đầu tiên đă nghe được tiếng của ḍng sông. Tôi là người thứ hai cũng thấy và nghe được như ông. - Nhưng thưa ông- Tôi hỏi- tác giả bức họa này là ai ? Ông O nắm tay tôi ngồi xuống một chiếc ghế đá gần đó thân mật nói: - Đây là bức họa vô danh. Năm xưa ta vô t́nh gặp một người già sắp chết là chủ nhân bức họa này, nhưng ông cũng không phải là họa sĩ v́ đây là bức họa cổ lắm đă mấy trăm năm rồi. Ta được ông ấy cho coi bức họa, và cũng có những cảm giác như bạn trẻ lúc năy. Ông đă tặng cho ta bức họa này. Ha ha, không ai biết rằng bức họa mà ta đắc ư và quư nhứt ở đây thực ra không tốn một đồng nào cả. Ngừng môt chút ông kể tiếp …- C̣n về lai lịch của bức họa này ta sẽ kể cho bạn trẻ nghe v́ chỉ có bạn mới xứng đáng được nghe câu chuyện này.
***
Ngày xưa ở một làng nọ có chàng họa sĩ trẻ. Chàng ở một ḿnh và sống bằng chính tài năng hội họa của ḿnh. Chàng được những nhà quư tộc quanh vùng ưa chuộng và đặt tranh rất nhiều nên đời sống của chàng rất khá giả. Được cái chàng họa sĩ có ḷng bác ái thương người vô cùng. Những bạc vàng mà chàng kiếm được hầu hết đă được bố thí cho những mảnh đời nghèo khó trong vùng. Mặc dù đă hết ḷng, nhưng sự đau khổ và nghèo khó của những người chung quanh th́ trùng trùng mà khả năng của chàng th́ có hạn, nên chàng họa sĩ ước ao có một phép lạ nào đó cho chàng một khả năng siêu nhiên hơn để chàng có thể giúp đời và giúp người. Cảm được tấm ḷng của chàng, một vị thần hiện ra cho chàng một lọ màu kỳ diệu. Với lọ màu này, tất cả những ǵ họa sĩ có thể phác họa đều sẽ biến thành hiện thực. Thí dụ chàng vẽ đoá hoa Hồng, sẽ có đóa Hồng thực sự rớt ra từ bức tranh ngay. Nhưng, vị thần nhấn mạnh rằng, chàng có thể vẽ được thành sự thật tất cả những ǵ chàng có thể vẽ, nhưng không thể vẽ được cho chính ḿnh. Vị thần cũng ân cần dặn rằng dù đi đâu chăng nữa, khi nào chàng đă thỏa nguyện chí giúp đời th́ tự nhiên b́nh mực sẽ cạn, và chàng phải trở về nhà hoàn trả cho thần. Nói xong thần biến mất. Chàng họa sĩ mừng rỡ, Đang lúc bụng đói chàng thử vẽ một ổ bánh để ăn, nhưng hỡi ôi, ổ bánh chỉ là tranh vẽ không biến thành thực như mong muốn. Đang nghi ngờ, bỗng một người ăn xin gơ cửa xin bố thí, chàng vẽ một đồng tiền vàng. Lập tức một đồng tiền vàng rớt ra từ bức tranh. Chàng cho người ăn xin đồng tiền vàng, và biết chắc rằng lời thần dạy không ngoa. Chỉ khi chàng dùng lọ màu này cho người khác th́ mới linh nghiệm, c̣n những ǵ cho chính chàng th́ vô hiệu.. Sau khi liên tục vẽ ra những đồng tiền vàng để giúp đỡ hết những người nghèo khó trong làng, chàng họa sĩ đóng cửa ra đi về những miền xa lạ khác, v́ chàng biết bất cứ ở đâu cũng đều có khổ đau, có khốn cùng và đang chờ sự cứu rỗi. Chàng họa sĩ với b́nh mực kỳ diệu đă ra đi trong ba mươi năm. Trong ba mươi năm đó chàng đă đi qua không biết bao nhiêu miền đau khổ của thế nhân. Qua miền nắng hạn chàng vẽ mưa rào. Qua miền ngập lụt chàng vẽ đê cao. Qua miền áp bức chàng vẽ công lư. Qua miền chinh chiến chàng vẽ t́nh thương… Cho đến một ngày chàng họa sĩ cảm thấy mệt mỏi và lọ màu kỳ diệu đang cạn dần. Chàng biết là đến lúc phải về nhà trả lại b́nh mực cho thần linh như đă hứa năm xưa. Cuối cùng chàng đă về lại được mái nhà xưa. Vị thần năm nọ hiện ra nói: - Này con. Ta khen con ba mươi năm qua con đă thực hiện được những điều tốt lành cho thế nhân. Hôm nay ta đặc miễn cho con một ân huệ. C̣n những giọt mực cuối cùng con có thể vẽ được cho chính con một điều ǵ mà con mong muốn. Nói xong vị thần biến mất. Chàng họa sĩ mừng rỡ. Sau một hồi suy nghĩ. Giàu sang bạc tiền chàng không cần. Hơn nữa những thứ đó chàng có thể tạo lấy bởi chính tài năng của ḿnh. Chàng nghiệm ra điều mong muốn cho ḿnh là t́nh yêu.. Quyết định xong, chàng họa sĩ chấm những giọt mực c̣n lại vẽ một cô gái đẹp tuyệt trần. Chàng không quên vẽ cho người vợ tương lai này mười ngón hoa tay để nàng cũng có thể là một họa sĩ tài danh xứng đáng với ḿnh. Quả nhiên lần này như lời thần cho phép, một kiều nữ từ bức họa bước ra thành một người thiệt sự bằng xương bằng thịt. Nàng e ấp nói: - Chàng yêu mến của em. Cuộc sống của em là do chàng tạo ra. Em nguyện sẽ là người vợ của chàng suốt đời. Nhưng trước khi chúng ta thành vợ chồng em có một tâm nguyện hy vọng chàng đồng ư. Chàng họa sĩ vui mừng nói - Điều ǵ em hăy nói đi. Nàng nói - Chàng ơi. Ba mươi năm trước chàng là một thanh niên trẻ trung và phong nhă. Nhưng thời gian qua, chàng chỉ lo dấn thân làm việc thiện cứu nhân độ thế mà đă quên đi bản thân ḿnh. Bây giờ chàng đă già lắm rồi chàng có biết không? Thời gian có chừa ai đâu. Rồi cái ngày chàng phải về miền đất lạnh em vẫn c̣n trẻ sẽ ở lại trên đời này với ai. Chàng họa sĩ hoảng sợ biết nàng nói đúng. Thời gian có chờ ai đâu. Ông, phải bây giờ ta gọi chàng họa sĩ là ông họa sĩ v́ ông đă gần 60 tuổi, đă già lắm rồi. Ông vội vă hỏi: - Vậy ta phải làm sao? Nàng lấy lọ màu kỳ diệu và cây cọ lên nói: - Để em vẽ lại chàng trẻ lại ba mươi năm . Và trước khi ông có phản ứng ǵ, nàng chấm những giọt mực cuối cùng vẽ một chàng thanh niên quả nhiên giống ông như tạc của…ba mươi năm về trước. Người thanh niên bước ra và nói: -Cám ơn nàng. Ta đây mới xứng đáng với nàng. Ta sẽ là chồng của nàng. Nàng T cũng âu yếm dựa vào chàng trẻ tuổi nói: - Dạ. Bây giờ chàng mới là người chồng lư tưởng của em. Ông họa sĩ sửng sốt nh́n hai người ôm nhau trước mặt ḿnh tức giận thét lên: - Ta là người tạo ra nàng. Ta mới chính là chồng của nàng. Người thanh niên quay lại nh́n - Ông là ai? Chính nàng đă nhận ta là chồng cơ mà. Ông đâu xứng đáng. Hắn quăng cho ông cái gương và khinh bỉ nói: - Ông hăy nh́n lại ông đi. Coi ḿnh có xứng đáng không. Ông cầm cái gương và lần đầu tiên sau bao nhiêu năm phiêu bạt ông đă thấy ḿnh thực sự trong gương. Hỡi ơi người họa sĩ trai trẻ hào hoa năm xưa nay đă là một lăo già lụ khụ dơ dáy, lưng c̣ng, tóc trắng, da mồi nứt nẻ v́ gió sương… Một lăo già xấu xí. Đôi t́nh nhân kia phá ra cười nắc nẻ biết ông đă nhận ra ḿnh. Ông vừa đau khổ, vừa căm hờn, vừa buồn tủi cắm đầu chạy ra khỏi nhà. Ông vẫn chạy, chạy măi tới một ḍng sông th́ dừng lại ngồi khóc. Vị thần lại hiện ra nói: -Xin lỗi con. Ta muốn thưởng mà thành ra đă hại con. Ta biết trong ḷng của con đang muốn ǵ. Lọ màu kia đă hết, vậy ta cho con một lọ màu khác. Con có thể vẽ một lần nữa cho con. Và nhớ rằng chỉ một lần này nữa mà thôi. Vị thần lại biến mất để lại một lọ màu kỳ diệu. Ông họa sĩ mừng rỡ vô cùng rút cây cọ trong người ra và tính thực hành ngay ư định. Với ḷng căm hờn, ông muốn vẽ nàng T thành một người đàn bà xấu xí nhất trên đời, để cho tên thanh niên kia sẽ ruồng bỏ, cho nàng phải chịu sự đau khổ của một kẻ bị khinh lờn, phản bội, để trừng phạt sự bạc bẻo của nàng. Nhưng ông ngừng tay kịp. Nhớ lời vị thần dặn, ông chỉ có một cơ hội cuối cùng này mà thôi nên sẽ phải đắn đo suy nghĩ cặn kẻ. Đang khát nước, ông tới bờ sông vốc nước uống và lại thấy ḿnh phản chiếu dưới ḍng nước. Một lăo già nua ốm yếu. Ông lại nhớ nàng T trẻ đẹp mà ông đă tạo ra với tất cả tấm ḷng của ḿnh. Hai h́nh ảnh thật tương phản. Nước sông làm ông b́nh tĩnh trở lại. Ông ngồi đó trọn ngày ôn lại quảng đời đă qua. Ḍng sông lững lờ trôi. Những gợn sóng lăn tăn và tiếng sóng vỗ qua những ghềnh đá cho ông một cảm giác thanh b́nh. Gió hiu hiu thổi đưa ông vào giấc ngủ. Khi tỉnh dậy ông bỗng thấy tâm hồn thanh tịnh và nhẹ nhàng. Bao nhiêu giận hờn trong ḷng như được ḍng nước và gió sông xóa tan hết. Bỗng nhớ tới lời dặn của thần cùng lọ màu kỳ diệu, ông cầm cọ và vẽ một ḍng sông. Rồi ông tự vẽ ḿnh nằm xuống bên cạnh.
***
Tôi lại nghe tiếng sóng …
ThaiNC 12/2011
|
