|
GIÓ ĐƯA CÀNH TRÚC
Gió đưa cành trúc la đà Tiếng chuông Thiên Mụ, canh gà Thọ Xương.
Lần đầu tiên tôi biết được hai câu thơ (hay ca dao !) trên là trong một quyển sách dạy đánh cờ tướng. Năm đó tôi đang học khoảng lớp 7hay lớp 8, mới biết chơi và say mê cờ tướng vô cùng. Chơi với lũ bạn trong trường cũng chỉ ăn qua ăn lại, không hay. Muốn vươt trội phải tầm sư học đạo. Tôi may mắn t́m được cuốn sách dạy cờ thế trong một tiệm bán sách cũ. Tu luyện được vài tuần, tŕnh độ cờ tướng của tôi có tiến bộ rơ rệt. Nhưng điều đặc biệt làm tôi thích thú nhứt là đến cuối sách bỗng nhiên có một bài viết không ăn nhậu ǵ đến cờ tướng cả, đó là bài viết về chùa Thiên Mụ ở Huế, mở đầu với hai câu thơ trên. Tôi từ giă Huế theo gia đ́nh vào Sàig̣n khi c̣n nhỏ lắm nên không biết Thọ Xương ở đâu, nhưng Thiên Mụ là ngôi chùa đă một lần được theo nhà trường du ngoạn nhân mùa Phật Đản, và từng được nghe tiếng chuông chùa ngân vang. Cho nên, hai câu ca dao: Tiếng chuông Thiên Mụ, canh gà Thọ Xương luôn luôn cho tôi một cảm giác hănh diện v́ đó là một ngôi chùa lịch sử của quê hương mà chính ḿnh đă có dịp đến tận nơi, nghe tận tai hồi chuông Thiên Mụ đó. Năm 1997 tôi có dịp về Việt Nam, ra Hà Nội và ghé thăm chùa Trấn Quốc, một ngôi chùa cổ danh tiếng tại Bắc phần. Lang thang giữa những cột trụ chùa tôi để ư thấy có một lá phướn vẻ h́nh cây trúc rất thanh nhả, và đặc biệt cạnh bên có đề hai câu : Gió đưa cành trúc la đà Tiếng chuông TRẤN VŨ, canh gà Thọ Xương.
Mới thấy hai chữ Trấn Vũ thay cho Thiên Mụ trên câu thơ tôi đă tức tối. Đây là một sự sang đoạt trắng trợn. Trấn Vũ nào đây? Rơ ràng tiếng chuông Thiên Mụ đă in trên sách vở làm sao lầm được? Tại sao tự nhiên thành Trấn Vũ? Và chắc chắn tôi không phải là người đầu tiên cảm thấy sự bất thường này, v́ ngay dưới chữ Trấn Vũ đó, đă có người viết lại là Thiên Mụ, rồi hai chữ Thiên Mụ này cũng bị người khác gạch bỏ viết lại thành Trấn Vũ… tiếp tục như vậy khoảng trên chục lần, Thiên Mụ rồi Trấn Vũ, Thiên Mụ… Cuối cùng nằm dưới hết là hai chữ Trấn Vũ. Việc tên chùa được sửa đi sửa lại tại hai câu ca dao này chắc chắn trụ tŕ và các thầy trong chùa đă biết, nhưng họ rơ ràng cố ư để nguyên như vậy, không ngăn cản hay xoá bỏ ǵ cả. Tôi bỗng chạnh ḷng cố hương, bèn t́m đến sư thầy đứng gần đó hỏi mượn cây viết, bắt chước mấy người trước, gạch bỏ hai chữ Trấn Vũ ở dưới cuối cùng, viết lại chữ Thiên Mụ. Tôi sửa xong, nh́n lại kiệt tác của ḿnh dù chỉ nguệch ngoạc vỏn vẹn hai chữ Thiên Mụ mà cảm thấy ḷng bồi hồi sung sướng, như là tha hương ngộ cố tri không bằng.… Tuy vậy, việc tiếng chuông Thiên Mụ bị sửa thành Trấn Vũ không phải bởi một người mà rất nhiều người làm tôi thắc mắc. Không lửa sao có khói? Bèn t́m ṭi thêm về hai câu này và biết được trọn bốn câu nguyên thủy của nó là Gió đưa cành trúc la đà Tiếng chuông Trấn Vũ canh gà Thọ Xương Mịt mù băi cát ngàn sương* Nhịp chày Yên Thái, bóng gương Tây Hồ.
Là tiếng chuông Trấn Vũ ! Té ra các học giả khắp nơi đă qua nhiều lần bàn căi, và cùng đưa đến kết luận đó là tiếng chuông Trấn Vũ, bởi v́ cả bốn địa danh Trấn Vũ, Thọ Xương, Yên Thái, và Tây Hồ cùng ở trong một địa phương ở phía tây cố đô Thăng Long, tức Hà Nội. Nếu là tiếng chuông Thiên Mụ làm sao giải thích được sự hiện diện trong cùng câu thơ của huyện Thọ Xương cách cố đô Huế đến hàng ngh́n cây số ? Biết được điều này tôi buồn lắm. Dù biết rằng Trấn Vũ mới đúng, và ngôi chùa Trấn Vũ đó cũng là một phần của lịch sử dân tộc. Tiếng chuông Trấn Vũ nghe cũng có vẻ hùng tráng hơn là tiếng chuông Thiên Mụ, thế nhưng mỗi lần đọc “tiếng chuông Trấn Vũ” tôi không c̣n cái cảm giác cảm khái, lâng lâng t́nh tự quê hương như ngày trước.
Thôi th́ những học giả, nhà thông thái họ nói, họ
ghi thế nào mặc họ. Với tôi, bao giờ cũng chỉ là tiếng chuông
ThiênMụ canh gà Thọ Xương. ThaiNC _________
• Có nơi chép là màn sương
|
