Thanh Nhã

KÝ ỨC XUÂN

Khi Mùa Xuân về đậu trên mênh mang ký ức.

Không chỉ người đi xa buồn nhớ.

Người ở quê nhà cũng có những tiếc nhớ không nguôi.

Tự nhiên cứ nghĩ tới cành Mai, không phải là Mai chậu mà là Mai cành, không phải Mai Hồng Diệp mà là Vàng Mai, Mai Huế.

Những ngày Tết năm cũ, Ba thường mua những nhánh Mai. Nhánh nhỏ cắm bình nhỏ, nhánh xum xuê dành cho bình lớn. Hai chiếc bình đồng cùng mấy bộ lư sáng loáng đã được mấy anh em phân nhau, ra sức chùi, chùi cho khi nào bóng loáng, soi được khuôn mặt, Ba mới chịu. Hai nhánh Mai với những hoa vàng, nụ xanh dâng cúng Phật, làm trang trọng bàn thờ ngày Tết. Khác với ngày thường là Layoeut, Huệ, Cúc và một thời Sen.

Nhánh Mai lớn nhất được đặt vào chiếc bình lớn, đặt giữa nhà. Những chiếc Thiệp Tết màu đỏ tươi, với  hình ảnh cành Mai, cành Đào, hình tượng Mùa Xuân được in nỗi lên trên nền bìa cứng, có khi hoàn toàn màu đỏ, có lúc viền thêm nhủ vàng. Ngoài những tấm thiệp này còn có một số mẫu thiệp khác: cánh buồm, tượng trưng cho khát vọng viễn du. Ông bà lão, với ước mong ông Bà, cha Mẹ mãi thọ với con cháu, mấy chữ Phúc, Lộc, Thọ cầu chúc đủ đầy vv. Những tấm thiệp này được treo lủng lẳng trên cành Mai trông thật ấm cúng và rộn ràng. Đã vắng bớt, những tấm thiệp như vậy. Diễm lệ hơn rất nhiều, tấm thiệp ngày cũ, là những tấm thiệp tự làm, là Greeting carte, gửi qua Email với những lời chúc bay bổng hơn, ngộ nghĩnh hơn, phong phú hơn. Nhưng cũng chỉ là những tấm thiệp …ảo. Và gần nhất là những hình ảnh và lời chúc qua Face book. Chỉ một sát na sau là cả thế giới đều nhận hình ảnh và lời chúc đủ đầy.

Và thế là cành Mai buồn, thiếu vắng những khuôn mặt phương xa, vẫn song hành cùng tấm thiệp ngày cũ..

Những năm gần đây, thời tiết thay đổi thất thường cùng với LAnina, Enino. Khi quá nóng, lúc quá lạnh,  dù vẫn được xem đầy ngạo khí khiến nhà thơ Cao bá Quát phải cúi đầu,  Mai đã không nở đúng tiết, có lúc quá sớm, lúc lại muộn màng. Chỉ có con người là có thể chịu đựng  “Nhẫn”  mà chịu đựng vì không thể khác hơn. Người yêu Mai thường có tâm trạng bất an khi Tết về không kiếm được cành Mai chưng Tết. Tâm trạng đó giống như tâm trạng của một người Mẹ thiếu vắng hình ảnh người con thân yêu chưa về sum họp những ngày đầu Xuân.

Rất ít Mai vàng Huế Tết năm nay. Những chậu Mai trong chợ hoa Tết đa số là Mai Hồng Diệp xuất phát từ Bình Định, Quảng Ngãi và Miền Nam chở về. Người chơi Mai sành chỉ thích Mai vàng Huế mà không chuộng Mai Hồng Diệp. Những chậu hoa được uốn éo theo các thế Long Phụng vẫn có một cái gì đó giả tạo và thiếu thanh thoát. Những cây Mai thẳng, chỉ còn tìm thấy ở trong các vườn chùa hoặc hiếm hoi vài nhà, có cốt cách và truyền thống quý phái từ xưa. Mai gia trang nổi tiếng của nàng Nguyễn Khoa năm nay Mai đã không nở nỗi vì thời tiết quá lạnh, mặc dù đã dự tính, trảy lá sớm hơn, nhưng rồi cũng bất lực, đành ngậm ngùi lỗi hẹn với mùa Xuân. Rứa mà có người ở xa, khi nghe tôi than vãn không có được cành Mai chưng Tết, đã “xúi dại” tôi “rình chặt” một cành ở Mai gia trang đem về nhà.

Ký ức về hoa ngày Tết,  không chỉ có  Mai mà còn là Hải Đường, Thược dược, Thọ và Cúc. Ngày xưa, nhà có nhiều tam cấp, cứ mỗi tam cấp là hai chậu hoa hai bên, đủ cả những loài hoa ấy. Thược dược năm nay hầu như không còn nữa. Hải đường rải rác, nhưng cũng chỉ là Hải Đường mang từ miền Bắc vào, cánh hoa lớn hơn, cứng hơn. Vài hôm trước , nhìn thấy cây Hải đường với những nụ hoa nho nhỏ ở vườn Chùa Kim Đài không dưng mà thấy vui như gặp người bạn cũ. Nằm trên đất Châu Chữ, một vùng đất khô cằn, nghèo khó. Mười năm trước, người dân ở đây có người còn đi chân không, không có nỗi đôi dép. Chùa rất cũ, xiêu vẹo, âm u như một thảo am, có độc nhất  một vị sư mù trụ trì, giờ đây Chùa đã đầy sức sống với dãy nhà tăng khang trang, với những sinh hoạt của Gia Đình Phật Tử và những hoạt động Thanh Niên khác. Người làm nên những thay đổi nhanh chóng này là Đại Đức TNĐ, một vị sư trẻ, một Tiến sĩ Phật học có nhiều tâm huyết với cuộc sống cộng đồng. Thầy cũng là một thành viên trong những hoạt động vì những bệnh nhân HIV AID ở cơ sở khám Từ Thiện Tuệ Tĩnh Đường Hải Đức. Sinh hoạt với nhóm bệnh nhân HIV này (được gọi là Người bạn), mới thấy được sự sẻ chia này đã có một tác dụng to lớn như thế nào về tinh thần mà tổ chức này mang lại cho họ. Đó là niềm tin yêu vào con người, vào cuộc sống, mà họ đã tuyệt vọng đánh mất, xóa nhòa khổ đau, sân hận trong họ, mang đến niềm lạc quan, yêu đời, một trong những tố chất kéo dài hơn sự sống cho họ.

Hoa Thọ cũng nằm trong số những loài hoa gợi Tết của tôi. Và ký ức về Anh H P, ông anh “thương nhớ không nguôi” của tôi cũng gắn với bông hoa này. Anh thường lén ngắt vài bông hoa Thọ Mẹ mua trồng ngày Tết, làm kiện  để đá, và biểu diễn cho chúng tôi xem đủ kiểu đá kiện. Những cánh hoa, sau một hồi, tơi tả rụng trước hiên nhà, Anh cũng là người đầu têu bày cho chúng tôi những trò chơi độc đáo. Những trò chơi trẻ nhỏ thật là dễ thương.

Gần đây, khi đến tặng quà cho học sinh của trường tiểu học ở Thuỷ Yên, huyện Phú Lộc, đến đúng giờ chơi, chợt thấy lại những trò chơi dân gian ngày cũ mà ở thành phố đã mù khơi. Ở đây các em vẫn còn bắn bi, hất cao su, chơi ô làng, ù mọi. Bỗng nhiên thấy xúc động trước những trò chơi này của các em. Ở thành phố, trẻ em chỉ tập trung vào một trò chơi duy nhất là Game điện tử, đầy bạo lực. Và phải chăng hành vị tội phạm gia tăng của thanh thiếu niên gần đây đều có mầm mống từ những trò chơi online này?.

Trò chơi ngày Tết cũ cũng đã dần vắng bóng. Tiếng những con xúc xắc chạm nhau trong chiếc tô kiểu , tạo nên những âm thanh độc đáo của trò chơi đổ xâm hường đã dần vắng trong những gia đình, âm thanh thô hơn , bởi những con xúc xắc lớn hơn cũng đã phôi pha ngoài đường phố, trò chơi tôm cua, bầu cá không còn xuất hiện ở thành phố và cũng vắng bóng ở nông thôn. Những con bài tới dài dài, nhỏ nhỏ, xòe gọn trên tay, với những cái tên ngộ nghĩnh: bồng, nọc, tám tiền v v cũng đã mất dấu. Những trò chơi ngày Tết chỉ còn là ký ức.

 Ngập một trời hoa Cúc là Huế những ngày chợ Tết đón Xuân. Hoa Cúc giờ đây không chỉ là biểu tượng của sắc Thu vàng mà đã được trồng quanh năm, như là một loài hoa kinh tế. Cúc vàng Vĩ Dạ, Cúc vàng Phú Mậu, Cúc vàng Kim Long. Ở đâu có trồng hoa, ở đó có Cúc, màu vàng của Hoa Cúc tuy không đài các bằng Mai nhưng  cũng có một sức quyến rũ riêng, đủ làm say đắm lòng người: Áo nàng vàng anh về yêu hoa cúc.

Bên cạnh Mai, biểu tượng của Mùa Xuân miền Nam, Đào là biểu tượng Xuân đất Bắc, cành Đào của Vua Quang Trung tặng Ngọc Hân công chúa vẫn là một biểu tượng đẹp, như một dấu ấn không phai của Mùa Xuân lịch sử. Ít ai biết Huế cũng có hoa Đào. Trong vài nhà vườn Huế còn hiếm hoi một số cây Song Thọ Đào. Không giống Đào Hà Nội, Song Thọ Đào thường mọc hai hoa đối nhau như thể một cặp tình nhân đang nhìn nhau say đắm. Sắc hoa không thắm như Đào Nhật Tân, mà nhẹ nhàng, khiêm tốn như sắc của hoa Đào phai , Song Thọ Đào Huế nay gần mất giống vì rất khó “cùi”. Sân vườn nhà bạn vẫn còn ít cây Song Thọ Đào, hứa sẽ cùi cho tôi một cây, rứa mà năm năm rồi vẫn không thấy tăm dạng. Không phải bạn không giũ lời hứa, mà vì cây Đào vẫn không chịu nhân giống, vẫn còn lưu luyến đất quê hay bạn chỉ muốn cùng tôi ngắm hoa tại chỗ, mỗi Xuân về?

Những ngày cận Tết cũng không còn thấy lẻ tẻ những bông hoa giấy đủ màu sắc xuất hiện trên những chiếc sào thật cao, theo người đi bộ hoặc chậm rải trên những chiếc xe đạp, trên những nẻo đường của Huế: Hoa giấy Thanh Tiên. Trong cái xám lạnh của thời tiết Huế, màu sắc rực rỡ, độc đáo rất riêng của loại hoa này tạo cho người đi đường một cảm giác ấm áp, rộn ràng, rất Xuân. Những năm gần đây, làng Thanh Tiên lại khôi phục những cánh hoa Sen bằng giấy, trông giống như hoa thật. Những cánh hoa với những đường gân mảnh, tinh tế, sắc sảo, trông rất đẹp, Thanh Tiên đã là một làng hoa nổi tiếng của Huế, không chỉ là hoa thật mà còn là hoa giấy truyền thống và hoa sen hiện đại.

Hoa thật đã đủ chủng loại khoe sắc Xuân, năm nay những bình hoa vải và hoa nilon nhiều màu sắc đã có mặt trên những góc đường hoa, chen chân với hoa thật, cũng nhiều chủng loại không kém. Hoa giả cũng đẹp và tươi không kém hoa thật.  Thật, giả đôi lúc khó lòng phân biệt được.

 Những ngày Tết ở Huế, ngoài những món ăn truyền thống trong gia đình, ngoài đường phố có gánh hàng rong với một món cũng thật đặc biệt: Bánh đúc mật. Nếu bánh đúc thường, màu trắng, được ăn với mắm nêm thì bánh đúc mật có màu xanh lục rất đặc biệt, giống như màu mạ non, màu cốm. Ăn kèm với bánh là một loại đường được nấu sánh vàng như mật ong. Màu lục của bánh quyện với màu vàng ánh của mật thật là đẹp mắt và hấp dẫn. Đặc biệt hơn nữa là món bánh đúc này không được ăn bằng đũa, muỗng hay nĩa mà bằng một chiếc “chèo” nhỏ bằng tre, giống như dụng cụ được dùng để ăn bánh bèo trước đây. Đưa miếng bánh đúc mật lên miệng từ chiếc chèo tre nhỏ với một hương vị ngọt ngào khó tả, hương vị quê hương. Giờ đây chỉ còn là ký ức, ơi bánh đúc mật ngày xưa .

Ngoài đường không còn bánh đúc mật, trong nhà cũng không còn bánh ngũ sắc, một loại bánh bằng bột nếp được gói bằng loại giấy nhiều màu sắc mà chủ đạo là những màu sắc chính của bảng màu trong hội hoạ, xếp thành bốn hình tam giác ở mỗi mặt trông thật đẹp mắt.

Những tràng pháo đỏ với một chiếc pháo tống lớn cuối cùng, thường được đem đốt vào đêm Giao Thừa và sáng mồng một Tết với âm thanh dòn dã cũng đã vắng bóng để thay bằng pháo hoa.

Tất cả chỉ còn trong ký ức.

Ký ức Xuân.

Thanh Nhã

Trang THANH NHÃ

THƠ

ART2ALL.NET