|
LỜI TỰA "KẺ ĐƯA ĐƯỜNG"
Thời đó (1952 -1956…) B́nh Dương chưa có trung học công lập. Trường Nguyễn Trăi là trung học tư thục duy nhứt. Ông hiệu trưởng cùng các giáo sư đa số là người địa phương. Như thầy Châu, chủ một sạp bán tạp hoá ở nhà lồng chợ, thầy Hoàng chủ nhà máy xay lúa, thầy Phổ th́ làm việc ở tiểu khu chuyên thông dịch cho quân đội Pháp. Giữa năm đệ nhứt niên, trường có mời một giáo sư Sử Địa mới. Cả lớp xôn xao bàn tán v́ thầy Ngô Đ́nh Hộ là nhạc sĩ Lê Thương. Rồi vài tháng sau trường có thêm thầy Phạm Duy Nhượng. Tụi học tṛ lại có dịp điều tra lư lịch. Ông Nhượng là em ruột thạc sĩ Phạm Duy Khiêm và là anh của nhạc sĩ Phạm Duy. Lúc đó tôi cảm thấy cả cái xứ Việt Nam nầy chỉ có trường tôi là hạng nhứt. Làm sao các trường khác, dầu là các trường lớn ở Sài G̣n có được những vị giáo sư giỏi giắn như vậy. Vào những dịp nghỉ hè hoặc lễ tất niên, nh́n thầy Nhượng, người ốm ốm, cao cao, vóc dáng thanh tú, ôm đàn lục huyền, búng các ngón tay thon dài vào sáu dây thánh thót, tôi nh́n say mê ngây ngất. Tự dưng tôi muốn học đờn để thành nhạc sĩ. Nhưng đến năm sau, rồi năm sau nữa, trường có thêm các giáo sư ngoài Bắc mới di cư vô. Thầy Lê Xuân Khoa hết sức đẹp trai, nói năng thiệt duyên dáng, cả lớp như bị thôi miên. Thầy Ngọc Dũng dạy vẽ, thường mặc áo xăn tay, giọng nói hơi cà lăm. Nhưng người mà chúng tôi chú ư, bàn tán nhiều nhứt là thầy Dư văn Tâm, có bút hiệu Thanh Tâm Tuyền. Thầy Tuyền người tầm thước, lưng hơi kḥm, da đen ngâm ngâm, mặt to vuông, càm bạnh, miệng kín mà rộng, da mặt đầy mụn. Đặc biệt tóc hớt ngắn, thật sát như ở quân trường giống h́nh móng ngựa. Bàn tay mềm và đẹp với các ngón đều đặn h́nh mũi viết. Quyển Bếp Lửa rồi tới tập thơ Tôi Không C̣n Cô Độc được lần lượt xuất bản. Vừa tung ra thị trường nó gặp nhiều phản ứng, chống đối kịch liệt. Càng bị đả kích, tên tuổi Thanh Tâm Tuyền càng sáng chói. Thầy giảng bài say mê. Nhiều khi đă hết giờ, thầy vẫn c̣n nán lại, chưa muốn chấm dứt bài giảng. Nhờ thầy Tuyền mà tôi biết mê cái thế giới văn chương với những nhận xét, độc đáo, kỳ lạ. Nh́n chung th́ thầy Tuyền hơi xấu trai. Nhưng điều đó có ǵ quan trọng. Những lúc thầy giảng bài, cả lớp ở dưới trông lên không nháy mắt. Tôi nh́n bằng cả một cơi ḷng say mê, kính phục. Càng ngắm, tôi càng thấy thầy đẹp trai hẳn ra. Cái tóc cũng đẹp, cái miệng thật có duyên, cái lưng kḥm kḥm, nghệ sĩ hết chỗ nói. Mà đâu phải chỉ có ḿnh tôi thấy như vậy. H́nh như các chị ở trong trường, ai cũng đều ái mộ thầy hết. Người nào cũng kè kè cuốn Tôi Không C̣n Cô Độc trong cặp sách. Lúc nầy tôi thôi muốn làm nhạc sĩ mà lại ước ao mai sau vừa được làm thầy giáo, vừa viết văn làm thơ. Mười năm sau trở về trường cũ, nh́n cái sân lởm chởm đá đỏ, cái vườn có cây cau cây dừa, có con rạch cùng cạn nước, tôi bước vào lớp, đứng trên bục giảng ngày xưa, bùi ngùi nhớ lại giấc mơ thời mới lớn. Tôi, tài hèn sức mọn, chỉ thực hiện được có phân nửa điều ḿnh ước ao. Cố gắng hết sức chỉ làm được tới thầy giáo. Một thầy giáo ở tỉnh nhỏ, tầm thường, an phận, không dám mơ ước điều ǵ cao xa. Đôi khi nổi hứng làm thử vài bài thơ, viết một hai truyện ngắn. Hôm sau, đọc lại thấy hơi kỳ cục, không dám gởi cho các báo. Đường vào làng văn khó hơn đường vô xứ Thục. Thôi, không thèm nghĩ đến, văn nghiệp chỉ dành riêng cho người có duyên. Măi như vậy mà tôi lui cui đi dạy học cho tới ngày mất nước. *** Biến cố đau thương 30-4-1975 đổ ập xuống đầu dân chúng miền Nam như trời sập. Trong cái biển đau khổ tột cùng người người bị dập vùi như cọng rác trong cơn sóng lớn. Tức tưởi, căm hờn ngút thấu trời xanh. Dân chúng miền Nam từ lâu có thể tạm chia ra làm ba thành phần. Có người chống Cộng triệt để, có người thân Cộng hoạt động có lợi cho Cộng sản và cái nhóm thứ ba đông đảo nhứt là những người tuy biết Cộng sản tàn ác bất nhân nhưng họ coi chuyện đất nước như không phải trách nhiệm của ḿnh, sống yên vui, b́nh thản, thờ ơ, lơ là vô trách nhiệm. Tôi nằm trong cái đám đông ích kỷ đó, cho đến khi quyền lợi bị va chạm thiệt tḥi, giật ḿnh tỉnh giấc mộng mơ màng mười mấy năm ngủ quên trong an lành giả tạo. Nhiều đêm thao thức tự hỏi: ḿnh có trách nhiệm ǵ không đối với cảnh lầm than của đất nước? Nh́n ḿnh rồi nh́n xung quanh toàn là khóc than, tức tưởi, đói rách, tù ngục, căm hờn. Cái thiên đường người ta tạo dựng, có mắt không được nh́n, có tai không được nghe, có miệng không được nói. Cả nước è cổ gánh cái ách bạo lực, dối trá, xảo quyệt. Tuy chỉ là một thầy giáo khiêm nhường ở tỉnh nhỏ, tôi đă làm tṛn bổn phận của tôi chưa? C̣n ǵ kỳ cục và khôi hài hơn khi tiếng súng đại bác nổ ầm ầm quanh trường, tiếng phản lực rú gầm làm rung rinh cửa kiếng, các thương binh nằm la liệt bịnh xá, hàng trăm ngàn chiến sĩ lăn xả ra chiến trường để mong chặn đứng bước tiến của kẻ thù hung hiểm, gian ác, điêu ngoa th́ tôi nắn nót viết những bài thơ Uống Rượu Tiêu Sầu, Cảnh Nhàn, Chán Đời… trên bảng đen cho các em học sinh chép theo mà học tập. Người soạn chương tŕnh giáo khoa miền Nam quên mất một điều quan trọng là các thế hệ học sinh đó sẽ là rường cột xây dựng nước nhà mai sau. Miền Nam mất,
theo tôi nghĩ, không phải chủ nghĩa cộng sản là tinh hoa của nhân loại, cũng
không phải những người cộng sản là anh hùng vô địch, mà là tại dân chúng miền
Nam hờ hững không quyết tâm chiến đấu, thiếu ư chí nghị lực kiên tŕ, phó mặc
vận mệnh đất nước vào tay một nhóm thiểu số cầm quyền khả năng hạn hẹp, chúng ta
thua là phải rồi, c̣n oán than đổ thừa cho ai nữa. Bây giờ trên năm chục triệu
người quằn quại trong đói khổ, lầm than, một triệu người bơ vơ, lang thang trên
đất khách. Đó là cái giá quá mắc phải trả của cả một dân tộc. Thi sĩ Nguyễn Chí
Thiện khốn khổ ở đất Bắc, khi nghe miền Nam mất, đă phải kêu lên: Tôi chưa phải là một nhà văn. Tôi phải cố gắng bằng tất cả khả năng có được để trở thành nhà văn. Thiệt là thiếu khiêm tốn khi nói lên cái ư nghĩ nầy. Nhưng tôi phải nói v́ quan niệm rằng đối với kẻ thù xấu xa, bỉ ổi th́ bằng mọi cách, phải biết tự vệ và chống trả lại. Đó là lẽ thường t́nh. Tôi nghĩ rằng văn chương có nhiều loại nhưng thứ văn chương đích thực phải là tiếng nói của kẻ yếu đấu tranh chống độc tài, áp bức, bạo lực, bất công bất cứ từ đâu đến. Nó phải chống bất cứ h́nh thức nô lệ nào, chống sự ngu xuẩn, hầu đưa CON NGƯỜI vươn lên từ tối tăm đổ vỡ. Đó là tất cả lư do tại sao tôi viết, đồng thời cũng là lư do tại sao có quyển Kẻ Đưa Đường mà quí đọc giả đang cầm trên tay. Như bước vào
một vườn cây ăn trái, bạn đọc sẽ bắt gặp những cây ổi, cây nhăn, cây sầu riêng,
cây măng cụt, cành lá xanh tươi, trái đậu sai oằn. Đó là nhớ công lao của các vị
thầy khả kính ngày xưa, các bạn hữu, người tưới nước, kẻ bón phân, cùng góp bàn
tay chăm sóc. Tôi xin chân thành cám ơn tất cả và mong được thầy, bạn coi khu
vườn nầy là công tŕnh chung. C̣n những đám cỏ dại, gai mắc cỡ, cành khô củi mục,
giậu đổ b́m leo th́ đó là lỗi biếng nhác, vụng về, kém cỏi, người làm vườn xin
lănh hết trách nhiệm.
|
