Thiên hùng ca tưởng niệm Đức Thánh Trần Hưng Đạo và Hịch tướng sĩ của
Ngài – được tŕnh bày bằng tiếng Quan Thoại và tiếng Việt. Phụ đề gồm
tiếng Trung, Hán Việt và Việt ngữ.
An epic musical tribute to Prince General Trần Hưng Đạo, legendary
defender of Vietnam, through his stirring Exhortation to Military
Officers. Performed in Mandarin and then Vietnamese, with layered
subtitles in Chinese, Hán Việt, and modern Vietnamese.
00:00 - 怀兴道大王 / Hoài Hưng Đạo Đại Vương (sung in Mandarin)
02:53 - 怀兴道大王 / Hoài Hưng Đạo Đại Vương (sung in Vietnamese)
05:41 - Some pages from "Exhortation to Military Officers" translation
book.
Thủ đề hịch văn, cường nhược tam thập vạn binh mă
Hào t́nh trực lăng cửu thiên phi ngoại, khí thôn tinh đấu, khiên ngưu.
Tuy Việt Nam tiểu quốc, dân chúng đồng tâm, bảo vệ giang sơn.
Khinh khán tử sinh như hồng mao, tử quy mẫu tâm chi đích.
…mẫu tâm chi đích…
Anh linh bất khuất, Hưng Đạo Đại Vương.
Nhất nhân hùng liệt, kích ngang sĩ khí,
Tự trĩ đồng chí phụ lăo thất, bát thập niên,
Tự khuê pḥng ôn nhu nữ tử chí nam nhân huyết khí vu sa trường,
Đồng cử chí ư kháng địch nhân, kiên tâm bất thoái,
Phù tŕ cơ đồ, xă tắc trường tồn.
Thần long ḥa thiên, tiên tộc nhân dă.
…tiên tộc nhân dă…
Anh linh bất tán, vĩnh hộ sơn hà!
Anh linh bất tán, vĩnh hộ sơn hà!
Vương Thanh Ngày 28 tháng 7 năm 2025
Bản dịch thơ:
Hoài Hưng Đạo Đại Vương
Vương Thanh
Một áng hịch văn, mạnh như tam thập vạn binh mă
Hào t́nh bay cao chín tầng trời, khí thế nuốt sao Đẩu, kéo sao Ngưu
Tuy Việt Nam nước nhỏ, dân chúng đồng ḷng bảo vệ giang san
Xem tử sinh nhẹ tợ lông hồng, chết là trở về trong ḷng Mẹ
…trong ḷng Mẹ…
Anh linh bất khuất, Hưng Đạo Đại Vương
Nhất đại anh hùng lẫm liệt kích động sĩ khí toàn dân -
từ trẻ thơ cho đến người già bảy, tám mươi,
từ nữ tử ôn nhu trong khuê pḥng
cho đến nam nhân huyết khí nơi sa trường
đều vững bền tâm chí, kiên cường bất thoái, kháng cự địch nhân,
ǵn giữ cơ đồ, xă tắc tồn tại muôn đời
Thần long hợp với đạo trời,
Việt Nam chủng tộc giống ṇi thần tiên.
…giống ṇi thần tiên…
Anh linh cái thế vạn năm, …cái thế vạn năm…
Măi luôn phù hộ giang san Lạc Hồng!..
Măi luôn phù hộ giang san Lạc Hồng…
Nhi nhữ đẳng chi thê noa diệc bách niên chi giai lăo;
不唯余之宗廟萬世享祀
Bất duy dư chi tông miếu vạn thế hưởng tự,
而汝等之祖父亦春秋之血食
Nhi nhữ đẳng chi tổ phụ diệc xuân thu chi huyết thực;
不唯余之今生得志
Bất duy dư chi kim sinh đắc chí,
而汝等百世之下芳名不朽
Nhi nhữ đẳng bách thế chi hạ, phương danh bất hủ;
不唯余之美謚永垂
Bất duy dư chi mỹ thụy vĩnh thùy,
而汝等之姓名亦遺芳於青史矣
Nhi nhữ đẳng chi tính danh diệc di phương ư thanh sử hĩ.
當此之時汝等雖欲不為娛樂得乎
Đương thử chi thời, Nhữ đẳng tuy dục bất vi ngu lạc, đắc hồ!
今余歷選諸家兵法為一書名曰兵書要略
Kim dư lịch tuyển chư gia binh pháp vi nhất thư, danh viết
Binh thư yếu lược.
汝等或能專習是書 受余教誨 是夙世之臣主也
Nhữ đẳng hoặc năng chuyên tập thị thư, thụ dư giáo hối, thị
túc thế chi thần chủ dă;
或暴棄是書 違余教誨 是夙世之仇讎也
Hoặc bạo khí thị thư, vi dư giáo hối, thị túc thế chi cừu
thù dă.
何則
Hà tắc?
蒙韃乃不共戴天之讎
Mông Thát năi bất cộng đái thiên chi thù,
汝等記恬然不以雪恥為念 不以除凶為心
Nhữ đẳng kư điềm nhiên, bất dĩ tuyết sỉ vi niệm, bất dĩ trừ
hung vi tâm,
而又不教士卒 是倒戈迎降 空拳受敵
Nhi hựu bất giáo sĩ tốt, thị đảo qua nghênh hàng, không
quyền thụ địch;
使平虜之後 萬世遺羞
Sử b́nh lỗ chi hậu, vạn thế di tu,
上有何面目立於天地覆載之間耶
Thượng hữu hà diện mục lập ư thiên địa phú tái chi gian da?
故欲汝等明知余心 因筆以檄云
Cố dục nhữ đẳng minh tri dư tâm, Nhân bút dĩ hịch vân.
Hịch tướng sĩ của
Trần Hưng Đạo
do
Ngô Tất Tố dịch
Ta thường nghe: Kỷ Tín lấy thân chết thay, cứu thoát được vua Cao-đế; Do
Vu ch́a lưng chịu giáo che chở được vua Chiêu-vương; Dự Nhượng nuốt than
để trả thù cho thầy; Thân Khoái chặt tay để gánh nạn cho nước; Uất Tŕ
Cung một viên tướng nhỏ, c̣n biết che đỡ Đường-chủ, ra khỏi ṿng vây của
Thế Sung; Nhan Cảo-Khanh là bầy tôi xa, c̣n biết mắng chửi Lộc Sơn,
không nghe lời dụ của nghịch-tặc. Từ xưa, những bậc trung-thần nghĩa-sĩ,
lấy thân theo nước, đời nào là không có đâu? Nếu mấy người kia, chăm
chăm học thói dút-dát của con gái trẻ con, chẳng qua cũng đến chết dũ ở
dưới cửa sổ, đâu được ghi tên vào trong thẻ tre lụa trắng, danh tiếng
cùng trời đất cùng lâu bền?
Các người đời đời là con nhà vơ, không biết chữ nghĩa, nghe những chuyện
ấy, thảy đều nửa tin nửa ngờ. Thôi th́ những việc cổ xưa, hăy để đó
không nói đến nữa. Nay ta hăy đem chuyện nước Tống, giống Thát(là chuyện
gần đây) kể cho các người cùng nghe: Vương công Kiên là người ǵ? Nguyễn
văn Lập tỳ-tướng của y lại là người ǵ, chỉ có ṿng thành Điếu-ngư nhỏ
bằng cái đấu hai người ấy chống nổi toán quân trăm vạn của Mông-kha,
khiến cho con dân nước Tống, đến nay hăy c̣n nhớ ơn. Đường ngột Ngại là
người ǵ? Xích tu Tư tỳ-tướng của y lại là người ǵ? xông pha lam-chướng
trên đuờng muôn dặm, hai người ấy đánh được quân Nam-chiếu trong vài
tuần, khiến cho vua chúa gịng Thát nay c̣n để tiếng!
Huống chi ta với các ngươi, sinh ở buổi rối ren, lớn lên nhằm khi khó
nhọc, chính mắt ngó thấy sứ ngụy đi lại, đường xá nghẽn-ngang, chúng múa
cái lưỡi cú quạ làm nhục chốn triều-đ́nh, chúng giơ cái thân chó dê,
kiêu ngạo với quan tể-phụ; chúng nhờ mệnh lệnh của chúa Mông-Cổ, mà đ̣i
nào ngọc nào lụa, sự ṿi vĩnh thật vô cùng; chúng mượn danh hiệu của vua
Vân-nam mà hạch nào bạc nào vàng; của kho đụn đă hồ hết Cung-đốn cho
chúng giống như đem thịt mà liệng cho cọp đói, sao cho khỏi lo về sau?
Ta thường th́ tới bữa quên ăn, giữa đêm vỗ gối, nước mắt tràn xuống đầy
mép, tấm ḷng đau như bị đâm, vẫn lấy cái sự chưa thể ăn thịt nằm da,
nuốt gan uống máu của chúng làm tức. Dẫu cho một trăm cái thân của ta
phải đem đốt ở đồng cỏ, một ngh́n cái thân của ta phải đem bọc vào da
ngựa, ta cũng vui ḷng. Các ngươi lâu nay ở dưới cửa ta cầm giữ
binh-quyền, thiếu áo th́ mặc áo cho, thiếu ăn th́ sẻ cơm đỡ, quan nhỏ
th́ cho lên chức, bổng ít cho thêm lương, đi thủy cấp thuyền, đi bộ cấp
ngựa, những khi trận mạc, sự sống thác thầy chung với tṛ, những lúc
mừng khao, tiếng vui cười ai cũng như nấy. So với Công Kiên làm chức
thiên-lư, Ngột Ngại ở ngôi phó nhị, có khác ǵ đâu.
Thế mà các ngươi thấy chủ bị nhục chẳng lấy làm lo, gặp nước bị dơ chẳng
lấy làm thẹn, làm tướng nhà nước phải hầu mấy đứa chum mường, mà không
có ḷng căm hờn, nghe khúc nhạc thờ đem thết một tên ngụy sứ, mà không
có vẻ tức giận; kẻ th́ chọi gà cho thích, kẻ th́ đánh bạc mua vui, có
người chỉ chăm vườn ruộng, cốt nuôi được nhà; có người chỉ mến vợ con,
lấy ḿnh làm trọng; cũng có kẻ chỉ lo làm giàu làm có, việc quân quốc
chẳng thèm đoái hoài, cũng có người chỉ ham về săn-bắn mà quên việc
binh, hoặc là đam mùi rượu ngọt, hoặc là mê tiếng hát hay.
Một khi giặc Mông đến nơi, th́ cựa con gà ṇi không thể đâm thủng
áo-giáp của giặc; thuật ở bàn bạc không thể đem làm mưu mẹo ở trong
quân; vườn ruộng tuy giàu, tấm thân ấy ngh́n vàng khôn chuộc; vợ con tuy
sẳn, trong đám ba quân khó dùng, của cải tuy nhiều, không thể mua được
đầu giặc; chó săn tuy khỏe, không thể đuổi được quân thù, rượu ngon
không đủ để cho giặc phải mê; hát hay không đủ làm cho giặc phải điếc;
lúc đó thầy tṛ ta sẽ cùng bị trói, đáng đau đớn biết chừng nào! Nếu
thế, chẳng những là thái-ấp của ta không c̣n, mà bổng-lộc của các ngươi
cũng bị kẻ khác chiếm mất; chẳng những là gia- quyến của ta phải đuổi,
mà vợ con của các ngươi cũng bị kẻ khác bắt đi; chẳng những xă tắc của
tổ tông ta sẽ bị dày xéo, mà đến mồ mả của cha mẹ ngươi cũng sẽ bị kẻ
khác đào lên, chẳng những thân ta kiếp này chịu nhục, và trăm kiếp khác
tiếng nhơ khôn rửa, tên xấu vẫn c̣n, mà gia thanh của các ngươi cũng
chẵng khỏi mang tiếng là nhà bại tướng. Đă đến khi đó các ngươi muốn
chơi bời cho thỏa, được chăng?
Nay ta bảo rơ các ngươi: cái chuyện dấm lửa đống củi phải lo, mà câu sợ
canh thổi rau nên nhớ. Các ngươi hăy nên huấn luyện quân-sĩ, rèn-tập
cung tên, khiến cho người người giỏi như Bàng Mông, nhà nhà đều là Hậu
Nghệ, bêu đầu Tất-Liệt dưới cửa khuyết, ướp thịt Thoát-Hoan trong trại
rơm. Như thế chẳng những là thái-ấp của ta măi măi là của gia truyền, mà
bổng-lộc các ngươi cũng được suốt đời hưởng thụ; chẳng những gia- quyến
của ta được yên giường nệm, mà vợ con các ngươi cũng được sum họp đến
già; chẳng những là tông-miếu ta sẽ được muôn đời tế lễ, mà tổ tông các
ngươi cũng được thờ cúng quanh năm; chẳng những thân ta kiếp này đắc
chí, mà đến các người dưới trăm đời nữa tiếng thơm vẫn lưu truyền; chẳng
những tên tuổi ta không bị mai một, mà đến tên họ các người cũng để
tiêng thơm trong sử xanh. Khi ấy các ngươi không muốn vui chơi, được
chăng?
Nay ta lựa chọn binh pháp các nhà, làm một quyển sách, đặt tên là sách
"Binh-thư yếu-lược". Nếu các ngươi biết chuyên-tập sách ấy, nghe lời
dạy-bảo của ta, ấy là duyên thầy tṛ kiếp xưa; Nếu các ngươi bỏ bê sách
ấy, trái lời dạy-bảo của ta, ấy là mối cựu thù kiếp xưa, Sao vậy? Bởi v́
như vậy tức là kẻ thù không đội chung trời, thế mà các ngươi không nghĩ
tới, điềm nhiên không lo đến sự rửa thẹn, không tinh; đến việc trừ hung,
không nhớ đến chuyện dạy-tập quân-sĩ. Thế là giở giáo hàng giặc, nắm tay
chống giặc. Rồi đây, sau khi dẹp yên quân giặc, các ngươi sẽ phải thẹn
muôn đời, c̣n mặt-mũi nào đứng giữa khoảng trời đất che chở? Ta muốn các
ngươi biết rơ bụng ta, nhân viết mấy lời đó làm hịch.
Hịch tướng sĩ của
Trần Hưng Đạo
(1914)
do Phan Kế
Bính dịch
Ḱa Kỷ-Tín, Do-Vu thủa trước,
Liều một ḿnh thoát được nạn vua.
Nuốt than, Dự-Nhượng báo thù,
Chặt tay, Thân-Khoái đền bù quốc ân.
Đường Kính-Đức đem thân cứu chúa,
Nhan Thường-sơn mắng quở nghịch-thần.
Từ xưa nghĩa-sĩ, trung-thần.
Đă ḷng v́ nước biết thân là ǵ!
Nếu cứ giữ nữ-nhi thường thái,
Chỉ khu khu biết cái thân ḿnh.
Ở đời một cơi phù sinh,
C̣n đâu là tiếng hiển vinh đến rầy?
Thôi chẳng kể việc ngày tiền-cổ,
Hăy xem ngay việc rơ Tống, Nguyên:
Ḱa như Nguyễn-Lập, Vương-Kiên,
Điếu-ngư thành ấy quân quyền được bao?
Đương trăm vạn ào ào quân giặc,
Giữ cho dân nay được hàm ân.
Ngột-Lương một chức vơ-thần,
Tu-Tư t́-tướng xuất thân đó mà!
Đường muôn dặm xông pha chướng dịch,
Trong vài tuần quét sạch Vân-nam.
Lập công tuyết-vực đă cam,
Khiến cho quân trưởng tiếng thơm để đời.
Nay gặp phải trong thời nhiễu loạn,
Ta cùng ngươi đương đoạn gian truân.
Nghĩ sao sánh với cổ-nhân,
Cũng nên hết bụng trung quân mới là!
Ḱa thử ngắm sự nhà Mông-cổ,
Sứ văng lai nhặng bộ xôn xao.
Cú diều uốn lưỡi thấp cao,
Bẻ bai triều bệ xiết bao nhục nhằn!
Tuồng dê chó cậy rằng đắc thế,
Chốn triều-đường ngạo nghễ vương công.
Cậy tay Tất-Liết anh hùng,
Bạc vàng biết mấy cho cùng dạ tham?
Lại ỷ thế Vân-nam hống hách,
Định sang ta vét sạch của ta;
Thịt đâu hoài thịt ném ra,
Ném cho hổ đói dễ đà khỏi lo?
Nghĩ đến sự rầy ṿ xấu hổ,
Ngày quên ăn, đêm ngủ không an.
Vỗ ḿnh thổn thức canh tàn,
Chạnh đau khúc dạ, chảy dàn giọt châu.
Ăn gan ấy mới hầu thỏa dạ,
Uống huyết kia mới hả giận này.
Ví dù gan nát, óc lầy,
Cho rằng da ngựa bọc thây cũng đành.
Hỡi chư tướng cầm binh dưới trướng!
Cơm áo vua an hưởng bao lâu?
Chúa lo không biết âu sầu,
Hầu quân Mông-cổ không mầu hổ ngươi.
Hết cờ bạc vui chơi gà chọi,
Thôi rượu chè lại ngơi hát hay.
Vợ con quấn quít đêm ngày,
Ruộng vườn chăm chút riêng tây của nhà.
Việc quân-quốc ví mà biếng nhác,
Cuộc du-điền đă chắc vui không?
Giặc Nguyên phỏng lại đùng đùng,
Lấy ǵ chống giữ, hay cùng can tâm?
Cựa gà sắc, khôn đâm giáp giặc,
Mẹo bạc gian, khó đạc mưu quân.
Vợ con thêm bận vướng chân,
Ruộng vườn khôn chuộc cái thân ngh́n vàng.
Đầu giặc há có vàng mua được,
Sức chó săn đuổi khước giặc sao?
Rượu ngon giặc chẳng lao đao,
Hát hay giặc chẳng hơi nào điếc tai.
Nếu đến lúc vua tôi mắc nạn,
Nhà các ngươi gia-sản cũng tan.
Các ngươi nên phải lo toan,
Húp canh ngớp nóng, nằm giàn lo thiêu!
Quân-sĩ phải hết triều dạy dỗ,
Rèn tập nghề cung, nỗ, qua, mâu.
Quyết t́nh giết giặc treo đầu,
Đem công phá lỗ về tâu triều-đ́nh.
Được như thế ta vinh đă vậy,
Các ngươi cùng nổi dậy tiếng hay.
Vậy nên có quyển thư này,
Truyền cho các tướng đêm ngày chuyên coi.
Nếu biết nghĩ mà noi nhời bảo,
Ấy thầy tṛ ḥa hảo một nhà.
Ví dù trái bỏ nhời ta,
Dẫu trong tôi tớ cũng ra cừu thù.
Bởi Mông-cổ là thù của nước,
Không chung giời ở được cùng nhau.
Các ngươi sao chẳng xót đau?
Bấm gan chịu nhục, cúi đầu làm thinh.
Lại không dạy quân binh cho biết.
Lâm giặc vào chịu chết bó tay.
Phỏng sau b́nh định có ngày,
Muôn đời để tiếng mặt dầy thế gian!
Hịch tướng sĩ của
Trần Hưng Đạo (1919)
do
Trần Trọng Kim dịch
« Ta thường nghe chuyện: Kỷ Tín 紀 信 liều thân chịu chết thay cho vua
Cao-đế; Do Vu 由 于 lấy ḿnh đỡ ngọn giáo cho vua Chiêu-vượng; Dự Nhượng 豫
讓 nuốt than để báo thù cho chủ; Thân Khoái 申 蒯 chặt tay để cứu nạn cho
nước; Kính Đức 敬 德 là một chức quan c̣n nhỏ, mà liều thân cứu vua
Thái-tông được thoát ṿng vây; Kiểu Khanh 杲 卿 là một bề tôi ở xa, mà kể
tội mắng thằng Lộc Sơn 祿 山 là quân nghịch-tặc. Các bậc trung-thần
nghĩa-sĩ ngày xưa, bỏ ḿnh v́ nước, đời nào không có? Giả-sử mấy người
ấy cũng cứ bo bo theo lối thường t́nh, chết già ở xó nhà, th́ sao cho
lưu danh sử-sách đến ngh́n muôn đời như thế được?
« Nay các ngươi vốn ḍng vũ-tướng, không hiểu văn-nghĩa, nghe những
chuyện cổ-tích ấy, nửa tin nửa ngờ, ta không nói làm ǵ nữa; ta hăy đem
chuyện đời Tống, Nguyên mới rồi mà nói: Vương công Kiên 王 公 堅 là người
thế nào? Tỳ-tướng của Vương công Kiên là Nguyễn văn Lập 阮 文 立 lại là
người thế nào, mà giữ một thành Điếu-ngư[1] nhỏ mọn, chống với quân
Mông-kha[2] kể hàng trăm vạn, khiến cho dân sự nhà Tống, đến nay c̣n đội
ơn sâu. Đường ngột Ngại là người thế nào? Tỳ-tướng của Đường ngột Ngại
là Xích tu Tư lại là người thế nào, mà xông vào chỗ lam-chướng xa xôi,
đánh được quân Nam-chiếu trong vài ba tuần, khiến cho quân-trướng đời
Nguyên đến nay c̣n lưu tiếng tốt. Huống chi ta cùng các ngươi sinh ở đời
nhiễu-nhương, gặp phải buổi gian-nan này, trông thấy những ngụy-sứ đi
lại rầm-rập ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà xỉ-mắng triều-đ́nh, đem
thân dê chó mà bắt-nạt tổ-phụ, lại cậy thế Hốt tất Liệt 忽 必 烈 mà đ̣i
ngọc-lụa, ỷ thế Vân-nam-vương[3] để vét bạc vàng; của kho có hạn, ḷng
tham không cùng, khác nào như đem thịt mà nuôi hổ đói, giữ sao cho khỏi
tai-vạ về sau!
« Ta đây, ngày th́ quên ăn, đêm th́ quên ngủ, ruột đau như cắt, nước mắt
đầm đ́a, chỉ căm-tức rằng chưa được sả thịt lột da của quân giặc, dẫu
thân này phơi ngoài nội cỏ, xác này gói trong da ngựa, th́ cũng đành
ḷng. Các ngươi ở cùng ta coi giữ binh-quyền, cũng đă lâu ngày, không có
áo th́ ta cho áo, không có ăn th́ ta cho ăn, quan c̣n nhỏ th́ ta thăng
thưởng, lương có ít th́ ta tăng cấp, đi thủy th́ ta cho thuyền, đi bộ
th́ ta cho ngựa, lúc hoạn-nạn th́ cùng nhau sống chết, lúc nhàn-hạ th́
cùng nhau vui cười, những cách cư-xử so với Vương công Kiên, Đường ngột
Ngại ngày xưa cũng chẳng kém ǵ.
« Nay các ngươi trông thấy chủ nhục mà không biết lo, trông thấy quốc-sỉ
mà không biết thẹn, thân làm tướng phải hầu giặc, mà không biết tức, tai
nghe nhạc để hiến ngụy sứ, mà không biết căm; hoặc lấy việc chọi gà làm
vui-đùa, hoặc lấy việc đánh bạc làm tiêu-khiển, hoặc vui thú về vườn
ruộng, hoặc quyến-luyến về vợ con, hoặc nghĩ về lợi riêng mà quên việc
nước, hoặc ham về săn-bắn mà quên việc binh, hoặc thích rượu ngon, hoặc
mê tiếng hát. Nếu có giặc đến, th́ cựa gà trống sao cho đâm thủng được
áo-giáp; mẹo cờ-bạc sao cho dùng nổi được quân-mưu; dẫu rằng ruộng lắm
vườn nhiều, thân ấy ngh́n vàng khôn chuộc; vả lại vợ b́u con díu, nước
này trăm sự nghĩ sao; tiền-của đâu mà mua cho được đầu giặc; chó săn ấy
th́ địch sao nổi quân thù; chén rượu ngon không làm được cho giặc say
chết, tiếng hát hay không làm được cho giặc điếc tai; khi bấy giờ chẳng
những là thái-ấp của ta không c̣n, mà bổng-lộc của các ngươi cũng hết;
chẳng những là gia-quyến của ta bị đuổi, mà vợ con của các ngươi cũng
nguy; chẳng những là ta chịu nhục bây giờ, mà trăm năm về sau, tiếng xấu
hăy c̣n măi măi; mà gia-thanh của các ngươi cũng chẳng khỏi mang tiếng
nhục, đến lúc bấy giờ các ngươi dẫu muốn vui-vẻ, phỏng có được hay
không?
« Nay ta bảo thật các ngươi: nên cẩn-thận như nơi củi lửa, nên giữ-ǵn
như kẻ húp canh, dạy-bảo quân-sĩ, luyện-tập cung tên, khiến cho người
nào cũng có sức khỏe như Bàng Mông và Hậu Nghệ, th́ mới có thể dẹp tan
được quân giặc, mà lập nên được công-danh. Chẳng những là thái-ấp ta
được vững bền, mà các ngươi cũng đều được hưởng bổng-lộc; chẳng những là
gia-quyến của ta được yên-ổn, mà các ngươi cũng đều được vui với vợ con,
chẳng những là tiên-nhân ta được vẻ-vang, mà các ngươi cũng được
phụng-thờ tổ-phụ, trăm năm vinh-hiển; chẳng những là một ḿnh ta được
sung-sướng, mà các ngươi cũng được lưu-truyền sử sách, ngh́n đời
thơm-tho; đến bấy giờ các ngươi dầu không vui-vẻ, cũng tự khắc được
vui-vẻ.
« Nay ta soạn hết các binh-pháp của các nhà danh-gia hợp lại làm một
quyển gọi là « Binh-thư yếu-lược ». Nếu các ngươi biết chuyên-tập sách
này, theo lời dạy-bảo, th́ mới phải đạo thần-tử; nhược bằng khinh bỏ
sách này, trái lời dạy-bảo, th́ tức là kẻ nghịch-thù.
« Bởi cớ sao? Bởi giặc Nguyên cùng ta, là kẻ thù không đội trời chung,
thế mà các ngươi cứ điềm-nhiên không nghĩ đến việc báo thù, lại không
biết dạy quân-sĩ, khác nào như quay ngọn giáo mà đi theo kẻ thù, giơ tay
không mà chịu thua quân giặc, khiến cho sau trận B́nh-lỗ[4] mà ta phải
chịu tiếng xấu muôn đời, th́ c̣n mặt-mũi nào đứng trong trời đất nữa.
Vậy nên ta phải làm ra bài hịch này để cho các ngươi biết bụng ta ».
Chú thích
▲ Điếu-ngư là tên núi, thuộc phủ Trùng-khánh tỉnh Tứ xuyên.
▲ Mông-kha (Mungke) là vua Mông-cổ, anh Hốt tất Liệt.
▲ Khi quân Mông-cổ lấy được đất Vân nam rồi, Hốt tất Liệt phong cho con
là Hốt kha Kích là Vân-nam-vương.
▲ B́nh-lỗ là tên thành, nhưng sử cũ không chép rơ ở đâu và ai xây lên.
Sách « Khâm-định Việt-sử » chép rằng theo bộ « Địa-dư-chí » của ông
Nguyễn Trăi, th́ đời nhà Lư có đào con sông B́nh-lỗ để đi lên
Thái-nguyên cho tiện. Vậy thành B́nh-lỗ có lẽ ở vào hạt Thái-nguyên. Xem
lời dặn của Trần Hưng-đạo-vương th́ thành B́nh-lỗ này xây vào đời Đinh
hay đời Tiền-Lê, rồi Lư thường Kiệt đời Lư đă đánh quân Tống ở đó .
