Trần Ngọc Bảo

AI ĐẶT HÀNG CẢ CHUYẾN XE PHÂN THẾ NÀY

Thiền sư Ajahn Brahm

Trần Ngọc Bảo dịch thuật

TRÍ TUỆ VÀ SỰ IM LẶNG BÊN TRONG

Đôi cánh của lòng từ bi

Nếu lòng tốt được hình dung như một con chim bồ câu, thì trí tuệ là đôi cánh của nó. Lòng từ bi mà không có trí tuệ thì không cất cánh bay được.

Một em hướng đạo sinh nọ một hôm làm việc thiện trong ngày bằng cách đưa một bà già đi qua đường đầy xe cộ. Chỉ có điều là bà già không muốn đi qua, nhưng bà ngại ngùng không nói cho em biết điều ấy.

Thật không may là câu chuyện này mô tả tình cảnh của nhiều biến cố trong cuộc đời nhân danh lòng từ bi. Chúng ta rất thường cho rằng mình biết những gì người khác cần.

Một thanh niên bị điếc bẩm sinh được cha mẹ đưa đi bác sĩ khám định kỳ. Vị bác sĩ nói với cha mẹ anh một cách phấn khởi về một phương pháp trị liệu mới mà ông ta vừa đọc trong một tạp chí y học. Khoảng mười phần trăm những người điếc bẩm sinh có thế phục hồi trọn vẹn thính giác bằng một cuộc giải phẫu đơn giản, không mắc tiền. Ông ta hỏi cha mẹ chàng thanh niên rằng họ có muốn thử không. Hai vị phụ huynh gật đầu ngay.

Chàng thanh niên này ở trong số mười phần trăm người được phục hồi thính giác. Anh ta rất giận dữ và bực bội cha mẹ mình và cả ông bác sĩ. Khi đi khám anh ta không nghe được những gì mà cha mẹ và vị bác sĩ bàn bạc. Cũng không ai hỏi chàng ta xem anh có muốn nghe hay không. Bây giờ anh ta than van rằng bây giờ anh phải chịu đựng bao nhiêu là tiếng ồn mà anh ta chẳng hiểu ất giáp gì cả. Rõ ràng là anh chẳng bao giờ muốn nghe.

Cha mẹ anh ta và ông bác sĩ – và cả tôi nữa trước khi đọc câu chuyện này – đều nghĩ rằng ai cũng muốn nghe. Chúng ta biết rõ hơn ai hết. Lòng từ bi đi cùng với kiểu suy nghĩ như thế thật là ngu ngốc và nguy hiểm. Nó gây ra rất nhiều đau khổ cho cuộc đời.

 

Săn sóc con trai

Điều phiền phức với các bậc cha mẹ là họ cho rằng họ hiểu rõ hơn ai hết con mình muốn gì. Thường thường là họ hiểu sai. Đôi lúc họ mới hiểu đúng như trường hợp nhà thơ Su Tung P’o cách đây gần một ngàn năm khi ông viết bài thơ sau đây:

VÀO LÚC CON TA SINH
Khi một đứa con sinh ra,
Gia đình ai cũng muốn nó thông minh.
Còn ta, với trí thông minh, ta đã hủy hoại
Cả cuộc đời ta,
Chỉ mong sao con ta ngu ngốc và dốt nát.
Để nó có thể sống một cuộc đời yên ổn,
Bằng cách trở thành một Cơ Mật Viện Đại Thần.


Trí tuệ là gì?

Khi còn là sinh viên, vào kỳ nghỉ hè, tôi thường lên vùng cao nguyên Scotland đi bộ và cắm trại. Tôi cảm thấy hạnh phúc trong sự cô tịch, vẻ đẹp, và yên bình của những rặng núi xứ Scot.

Một buổi chiều đáng nhớ nọ tôi đang dạo bước bên bờ đại dương dọc theo một con đường hẹp, quanh co theo các mũi đất và các vịnh nhỏ của miền Viễn Bắc. Mặt trời sáng chói, ấm áp giống như một ngọn đèn pha chiếu soi phong cảnh tuyệt vời xung quanh tôi. Bãi đất ven bờ là một thảm cỏ mượt như nhung kéo dài bất tận, tươi màu lục mới của mùa xuân; những vách đá có hình thù như những nhà thờ vươn lên cao bên trên mặt biển cuồn cuộn sóng; đại dương xanh thẫm dưới ráng chiều; lấp lánh, nhấp nháy trong những tia nắng; và những cù lao nhỏ màu xanh pha lẫn màu đá xám như đang lướt sóng chạy xa tít đến tận chân trời mờ mịt: Ngay cả những con chim mòng biển và nhạn biển cũng đang chao liệng – trong hạnh phúc ngập tràn, tôi nghĩ là thế. Đó là thiên nhiên phô bày vẻ đẹp lộng lẫy nhất, ở một trong những cảnh sắc mỹ lệ nhất thế giới, vào một ngày có ánh nắng rực rỡ tuyệt vời.

Tôi đang nhảy chân sáo mặc dù ba lô trên vai khá nặng. Tôi cảm thấy vui vẻ, vô tư lự, cao hứng vì thiên nhiên. Trước mặt, tôi thấy một chiếc xe hơi nhỏ đang đỗ bên lề đường, cạnh một vách đá. Ngay lập tức, tôi hình dung người lái xe ắt là đang xúc động vì vẻ đẹp của ngày hôm ấy, và đã ngừng lại để tận hưởng mật ngọt của đất trời. Khi tôi đi gần đến chiếc xe đủ để nhìn thấy qua tấm kính sau, tôi hết sức ngỡ ngàng và thất vọng. Trên xe là một người đàn ông tuổi trung niên đang đọc báo.

Tờ báo rất to, choáng hết tầm nhìn của ông ta về thế giới bên ngoài. Thay vì nhìn thấy đại dương, vách đá và thảm cỏ, ông ta chỉ nhìn thấy chiến tranh, chính trị, những vụ việc bê bối và tin tức thể thao. Tờ báo rất rộng nhưng rất mỏng. Chỉ một vài mili mét phía bên kia trang báo ảm đạm là bầu không khí tươi vui thanh khiết có đủ màu sắc của một giải cầu vồng. Tôi định lấy trong ba lô ra một cây kéo và cắt một lỗ nhỏ để ông ta có thể thấy bên kia bài báo kinh tế mà ông đang đọc. Nhưng ông ta là một người Scot to lớn, đầy lông lá, còn tôi chỉ là một sinh viên gầy gò, ốm đói. Tôi để mặc ông ta đọc về thế giới còn tôi thì nhảy tí tởn vào lòng của nó.

Tâm trí chúng ta thường bận rộn với những thứ tràn ngập trong báo chí: đó là những cuộc chiến tranh trong các mối quan hệ của mình, chính trị trong gia đình và ở nơi làm việc, những vụ bê bối riêng tư làm đảo lộn cuộc sống của chúng ta, và môn thể thao của những lạc thú nhục dục. Nếu chúng ta không biết cách thỉnh thoảng đặt “tờ báo trong tâm” xuống, nếu đó là những điều luôn luôn ám ảnh chúng ta, nếu đó là tất cả những gì chúng ta biết – thì chúng ta sẽ không bao giờ hưởng được niềm vui trong sáng và sự bình yên của thiên nhiên trong trạng thái đẹp đẽ nhất của nó. Chúng ta sẽ không bao giờ biết đến trí tuệ.

 

Ăn uống một cách khôn ngoan

Một số bạn bè tôi thích đi ăn tối ở nhà hàng. Họ thường hẹn nhau đi đến những nhà hàng rất sang trọng và sẵn sàng tiêu nhiều tiền để được ăn ngon. Tuy nhiên họ lại phí phạm những bữa ăn như thế này này vì không chú ý đến mùi vị thức ăn mà chỉ tập trung vào cuộc nói chuyện với bạn bè.

Trong một buổi trình diễn bởi một dàn nhạc hòa tấu lớn thì ai lại đi nói chuyện? Chuyện trò không những làm cho bạn không thưởng thức được vẻ đẹp của âm nhạc mà bạn còn có thể bị mời ra ngoài. Ngay cả khi xem một phim hay, chúng ta không ai thích bị phân tâm. Vậy thì tại sao khi đi ăn chúng ta lại cứ trò chuyện?

Nếu nhà hàng thuộc loại tầm thường thì ta cũng nên trò chuyện để quên đi bữa ăn nhạt nhẽo. Nhưng nếu đồ ăn thật sự ngon lành và đắt tiền thì cũng nên nhắc bạn mình giữ im lặng để có thể thưởng thức đầy đủ giá trị của đồng tiền bỏ ra và đó là ăn uống một cách khôn ngoan.

Ngay cả khi chúng ta ăn uống trong im lặng, chúng ta cũng thường không thưởng thức được trong từng giây phút. Thay vào đó, khi đang còn nhai một món đồ ăn, chúng ta lại phân tâm khi nhìn vào đĩa, lựa chọn món kế tiếp để lấy. Có người còn lựa hai hay ba món kế tiếp. Một món còn trong miệng, một món sắp sửa dùng nĩa xăm, một món đang nằm chờ trên đĩa,trong khí tâm trí đang suy tính xăm món thứ ba.

Để có thể thưởng thức mùi vị của thức ăn, và biết trọn vẹn hương vị của cuộc đời, chúng ta phải nhấm nháp từng chút một trong mỗi phút giây trong im lặng. Khi đó chúng ta mới hưởng được đầy đủ giá trị của số tiền bỏ ra trong nhà hàng năm sao có tên gọi là cuộc đời.

Giải quyết vấn đề

Là một tu sĩ Phật giáo, tôi thường được mời đến đài phát thanh nói chuyện trong những chương trình phát trực tiếp. Gần đây tôi được mời đến đài phát thanh mà lẽ ra tôi nên thận trọng hơn khi nhận lời. Chỉ khi bước vào phòng thu âm, người ta mới cho tôi biết đây là một chương trình về “các đề tài người lớn” và tôi sẽ nhận được những câu hỏi từ thính giả gọi điện thoại đến cùng với một chuyên gia nổi tiếng về tình dục học.

Khi chúng tôi đã vượt qua được khó khăn trong việc phát âm tên của tôi (chúng tôi thỏa thuận rằng tôi sẽ được gọi là “Ông Thầy Tu ”, tôi đã làm rất tốt vai trò của mình. Là một tu sĩ độc thân tôi biết rất ít chi tiết về việc yêu đương, nhưng những vấn đề căn bản mà những thính giả đặt ra được xác định rất dễ dàng. Chẳng mấy chốc sau đó, những cuộc gọi điện thoại đến đài đều dành cho tôi, và thế là tôi nói chuyện hầu hết thời lượng hai tiếng đồng hồ của chương trình. Nhưng chuyên gia về tình dục mới là người nhận được tấm séc lớn nhất. Vì là tu sĩ, tôi không thể nhận tiền cho nên người ta chỉ tặng cho tôi một thanh sô cô la. Như vậy thì trí tuệ Phật giáo, một lần nữa, đã giải quyết được những vấn đề căn bản. Bạn không thể nhấm nháp một tấm séc, nhưng thanh sô cô la thì được và nó rất ngon. Thế là vấn đề được giải quyết.

Ở một cuộc nói chuyện truyền thanh khác, một thính giả nam giới đặt cho tôi một câu hỏi như sau: “Tôi đã có vợ. Tôi lại đang có mối quan hệ yêu đương với một người phụ nữ khác, và vợ tôi không biết. Như vậy có ổn không?"
Bạn sẽ trả lời như thế nào?
Tôi trả lời, “Nếu ổn thì anh đã không gọi đến để hỏi tôi.”
Nhiều người hỏi những câu tương tự như vậy mặc dầu họ biết những gì họ đang làm là sai trái, nhưng họ lại hy vọng rằng các “chuyên gia” sẽ lập luận để chứng minh là họ đúng. Ở tận đáy lòng, hầu hết mọi người đều biết cái gì là đúng, cái gì là sai – chỉ có một số ít người không lắng nghe cho kỹ mà thôi.
 

Lắng nghe thiếu trí tuệ

Một tối nọ có chuông điện thoại gọi đến Trung Tâm Phật giáo của chúng tôi.

Một giọng nói có vẻ giận dữ hỏi: “Ajahn Brahm có đó không?”

Một người phụ nữ châu Á mộ đạo nhấc máy trả lời, “Xin lỗi. Thầy ấy đang nghỉ ở trong phòng. Xin vui lòng gọi lại sau ba mươi phút nữa.”

“Grr. Trong ba mươi phút nữa thì ông ta sẽ chết.” Người gọi càu nhàu rồi gác máy.

Hai mươi phút sau, khi tôi từ phòng đi ra, người phụ nữ châu Á lớn tuổi mặt vẫn còn trắng bệch và run rấy. Mấy người khác đang vây quanh, cố tìm hiểu xem chuyện gì đã xảy ra, nhưng bà ấy bị sốc nặng không nói nên lời. Khi tôi nhẹ nhàng hỏi thì bà ta bật ra, “Có người sắp tới giết thầy đó.”

Gần đây tôi có chăm sóc một thanh niên Úc bị HIV dương tính. Tôi dạy anh ta hành thiền và một số phương pháp dùng trí tuệ để đương đầu. Bây giờ anh ta đang cận kề cái chết. Tôi mới đến thăm anh ta ngày hôm kia và đang đợi điện thoại từ người thân của anh. Tôi nhanh chóng suy ra ý nghĩa của lời nói ấy. Không phải tôi sẽ chết trong ba mươi phút nữa mà là anh thanh niên bị HIV.

Tôi vội chạy đến nhà anh ta và kịp gặp trước khi anh ta qua đời. May thay là tôi cũng đã kịp giải thich sự hiểu lầm cho bà già châu Á hoảng sợ kia trước khi bà ta chết vì bị sốc!

Phải chăng những điều người ta nói và những điều chúng ta nghe thường khác nhau?


Không phải là có trí  

Cách đây một vài năm, một số vụ bê bối của các tu sĩ Thái Lan xuất hiện trên báo chí quốc tế. Các tu sĩ, theo giới luật, phải sống độc thân. Trong truyền thống của chúng tôi, ngoài việc tuân thủ chặt chẽ giới luật này, tu sĩ nam không được đụng chạm phụ nữ, và các tu nữ không được đụng chạm đàn ông. Trong những vụ bê bối đăng trên báo, một vài tu sĩ đã vi phạm giới luật. Họ là những tu sĩ xấu. Và báo chí biết rằng độc giả chỉ quan tâm đến những người xấu, chứ không quan tâm đến những người tuân theo giới luật chẳng có gì hấp dẫn.

Trong thời gian xảy ra những sự kiện này, tôi nghĩ rằng tôi phải làm một cuộc tự thú. Vì thế vào một tối thứ sáu tại tu viện ở Perth, trước một thính chúng vào khoảng ba trăm người, trong đó có một số là đạo hữu lâu năm, tôi thu hết can đảm và nói cho họ biết một sự thật.

Tôi bắt đầu: “Tôi cần phải thú nhận một điều. Việc này thật không dễ dàng gì. Cách đây nhiều năm . . . Tôi ngập ngừng.

“Cách đây nhiều năm,” Tôi cố gắng tiếp tục,” Tôi sống một quãng thời gian hạnh phúc nhất trong đời . . . Tôi lại ngừng một chốc.

“Tôi sống một quãng thời gian hạnh phúc nhất trong đời trong vòng tay yêu thương của vợ của một người khác.” Tôi nói. Tôi thú thật.

“Chúng tôi ôm. Chúng tôi vuốt ve. Chúng tôi hôn.” Tôi nói xong, cúi đầu xuống và nhìn tấm thảm đăm đăm.

Tôi có thể nghe thấy không khí bị hút vào những cái mồm vì sốc. Những bàn tay đưa lên che những cái miệng há to.

Tôi nghe một vài lời thì thào, “Ồ, không! Không phải là Ajahn Brahm.” Tôi hình dung ra nhiều đạo hữu lâu năm bước ra cửa, không bao giờ quay trở lại. Ngay cả Phật tử tại gia cũng không đi cùng với vợ của người khác. Đó là ngoại tình. Tôi ngẩng đầu lên, nhìn về phía khán giả một cách tự tin và mỉm cười.

“Người đàn bà ấy,” Tôi giải thích trước khi có người bước ra cửa. “Người đàn bà ấy là mẹ tôi. Khi đó tôi là một đứa bé. Thính giả phá ra cười, dịu lại.

“Sự thật là như thế.” Tôi nói lớn qua micro. “Bà ta là vợ của một người khác . . . là của cha tôi. Chúng tôi ôm. Chúng tôi vuốt ve. Chúng tôi hôn. Đó là những giờ phút hạnh phúc nhất đời tôi.”

Khi thính giả đã lau nước mắt và thôi cười, tôi chỉ ra rằng hầu như tất cả mọi người đều lên án tôi, một cách nhầm lẫn. Mặc dầu họ nghe những lời nói từ miệng của tôi, và ý nghĩa rất rõ ràng, họ đều vội vàng đi đến kết luận sai. May mắn thay, hay đúng hơn là vì đã lên kế hoạch cẩn thận, tôi đã có thể chỉ cho họ thấy sai lầm của họ. Tôi hỏi thính giả, “Bao nhiêu lần chúng ta không may mắn như vậy, bao nhiêu lần chúng ta vội vàng kết luận, căn cứ vào bằng chứng có vẻ chắc chắn như thế, để cuối cùng là sai lầm, sai lầm nghiêm trọng?”

Phê phán một cách cực đoan – “Cái này là đúng, mọi cái khác đều sai” – không phải là có trí.

Mối nguy khi mở miệng 

Các chính trị gia của chúng ta có tiếng là cởi mở, đặc biệt là khu vực giữa mũi và cằm. Đó là một truyền thống có từ nhiều thế kỷ, có thể thấy được qua những câu chuyện trong bộ kinh Jataka của Phật giáo.

Cách đây mấy trăm năm có một vị vua rất bực một vị đại thần. Bất cứ khi nào triều đình có một buổi chầu để thảo luận một vấn đề gì thì vị đại thần này đều phát biểu và khởi sự một cuộc độc thoại hầu như không bao giờ dứt. Không ai, kể cả vua, có thể xen vào một lời nào. Thêm vào đó, những gì vị đại thần này nói ra thật vô vị như bên trong một quả bóng bàn.

Một hôm, sau một buổi chầu chẳng đạt được kết quả gì, nhà vua đi ra vườn cho khuây khỏa nỗi bực bội về chính sự triều đình. Trong một góc vườn dành cho công chúng, nhà vua thấy một đám trẻ em đang reo hò một cách hào hứng xung quanh một người tàn tật, tuổi trung niên, đang ngồi bệt trên đất. Lũ trẻ cho người ấy một vài đồng xu, chỉ vào một cây có nhiều cành lá sum sê và đòi tỉa thành hình dạng một con gà. Người đàn ông lấy ra một túi đựng những viên sỏi nhỏ và một ống thổi.

Bằng ống thổi này ông ta bắn rụng hết chiếc lá này đến chiếc lá khác. Trong một thời gian ngắn không ngờ, và với sự chính xác tuyệt vời, ông ta đã tỉa cây thành hình một con gà trống. Lũ trẻ đưa cho ông ta thêm tiền và yêu cầu tỉa một bụi lớn hơn thành hình dạng con voi. Người tàn tật này lại thổi những viên sỏi và biến bụi cây thành dáng một con voi. Khi những đứa trẻ vỗ tay khen ngợi, nhà vua nảy ra một ý tưởng.

Nhà vua đi đến người tàn tật và hứa cho ông ta nhiều của cải vượt ra ngoài mơ ước táo bạo nhất của ông ta với yêu cầu giúp nhà vua giải quyết một vấn đề đang làm nhà vua bực mình. Nhà vua nói nhỏ vào tai ông ta một điều gì đó. Người này gật đầu đồng ý và nhà vua mỉm cười – lần đầu tiên trong suốt nhiều tuần lễ.

Sáng hôm sau, triều đình bắt đầu buổi chầu như thường lệ. Không ai để ý ở trên một bức tường có treo một bức màn mới. Triều thần đang bàn bạc về việc tăng thuế. Nhà vua mới vừa công bố chương trình nghị sự thì vị đại thần to mồm này bắt đầu lên tiếng. Khi bắt đầu há miệng nói, vị này cảm thấy có một vật gì đó nhỏ nhỏ, mềm mềm bắn vào cuống họng và trôi tuột xuống dạ dày. Ông ta vẫn tiếp tục nói. Một lát sau, lại một vật nhỏ và mềm bay vào mồm. Ông ta lại nuốt chửng và tiếp tục nói. Cứ như vậy ông ta nuốt phải nhiều hạt mềm mềm, làm ông ta bực mình, nhưng vẫn không ngừng nói.

Sau khoảng nửa giờ diễn thuyết dông dài, và chốc chốc lại nuốt một vật gì đó ông ta cảm thấy rất buồn nôn. Nhưng do tính bướng bỉnh, ông ta vẫn không chịu ngừng phần phát biểu của mình. Sau một vài phút, mặt ông ta trở nên xanh lè, bụng dạ quặn thắt vì buồn nôn, và cuối cùng ông ta phải ngừng lại. Một tay ôm bụng đang đau dữ dội, một tay bịt miệng để ngăn không cho cái gì đó gớm ghiếc trào ra, ông ta cuống cuồng chạy ra ngoài.

Nhà vua lấy làm sung sướng đi đến bức màn, kéo ra, để lộ người tàn tật nãy giờ núp phía sau cùng với ống thổi và túi sỏi. Nhà vua phá ra cười khi thấy túi đạn rất to giờ đã cạn – đó là những viên phân gà, đã được thổi với sự chính xác tuyệt vời, bắn vào miệng ông quan đại thần.

Ông quan này nhiều tuần không quay lại triều đình. Trong thời gian ông ta vắng mặt, triều thần đã giải quyết được rất nhiều việc. Khi trở lại, ông ta hầu như không nói được lời nào. Và khi ông ta nói, ông ta luôn luôn đưa tay phải lên che miệng. (8)

Có lẽ trong những phiên họp quốc hội, nghị viện của chúng ta, nếu có sự hiện diện của một tay thổi ống thiện xạ như vậy chúng ta sẽ làm thêm được rất nhiều việc.


Con rùa nhiều chuyện

Có lẽ chúng ta nên tập giữ im lặng ngay từ thuở nhỏ: nó có thể giúp ta tránh được nhiều rắc rối về sau. Khi các trẻ em đến trung tâm của chúng tôi, tôi thường kể câu chuyện này để các em lưu ý tầm quan trọng của việc giữ im lặng.

Thuở xưa trong một hồ nước trong rặng núi có một con rùa lắm mồm. Bất cứ khi nào gặp một con vật sinh sống xung quanh hồ nước, nó bắt đầu nói chuyện. Nó nói rất nhiều, rất lâu, không hề ngừng nghỉ phút nào, đến độ người nghe đâm ra chán, bực mình và nổi cáu. Họ thường thắc mắc không biết làm sao mà con rùa này có thể nói mà không cần ngưng một chút để thở. Họ cho rằng con vật này có thể thở ra lỗ tai vì không bao giờ nó dùng tai để nghe. Con rùa lắm mồm này hành hạ láng giềng đến nỗi hễ mấy con thỏ thấy nó đang đi đến gần thì liền nhảy xuống hang, chim thì bay lên tận ngọn cây, còn cá thì bơi đi núp sau những tảng đá. Chúng biết rằng chúng sẽ bị mắc kẹt hàng mấy tiếng đồng hồ nếu để cho con rùa bắt đầu nói. Vì thế con rùa lắm chuyện này rất cô đơn.

Mỗi năm, khi hè đến, có một đôi thiên nga trắng đẹp lộng lẫy, ghé qua hồ để nghỉ lại. Chúng rất tốt bụng và để cho con rùa nói cho thỏa thích. Hay có lẽ chúng nghĩ rằng chỉ sống ở đây vài tháng thôi. Con rùa rất thích đánh bạn với đôi thiên nga. Nó có thể nói chuyện với đôi thiên nga cho đến khi sao trời hết nhấp nháy, và những con chim này vẫn lắng nghe một cách kiên nhẫn.

Vào lúc cuối hè, khi trời trở lạnh, đôi thiên nga chuẩn bị quay về nhà. Con rùa lắm mồm bắt đầu khóc. Nó ghét cái lạnh và không muốn mất bạn.

Nó thở dài, “Ước gì tôi có thể đi cùng với hai bạn. Đôi lúc, khi tuyết bắt đầu bao phủ sườn núi và hồ bắt đầu đóng băng, tôi cảm thấy rất lạnh và cô đơn. Loài rùa chúng tôi không bay được. Và nếu đi đâu thì mới đi được một đoạn đường ngắn đã phải quay về rồi vì chúng tôi đi quá chậm.”

Đôi chim thiên nga giàu lòng từ bi cảm thấy xúc động trước nỗi buồn của con rùa. Cho nên chúng muốn giúp đỡ.

“Bạn rùa thân mến. Đừng khóc nữa. Chúng tôi có thể đưa anh đi cùng miễn là anh giữ một lời hứa.”

“Được, được, tôi hứa.” Con rùa lắm chuyện nói một cách phấn khởi mặc dầu chưa biết phải hứa điều gì. Loài rùa chúng tôi luôn luôn giữ lời hứa. Thật vậy, cách đây mấy ngày tôi đã hứa với thỏ giữ im lặng sau khi tôi kể cho nó nghe các loại mai rùa khác nhau và . . .”

Một giờ sau, khi con rùa ngưng nói và đôi thiên nga có thể mở miệng, chúng nói, “Anh rùa à, anh phải hứa giữ im lặng.”

“Dễ mà!” Con rùa lắm chuyện nói, “Quả thật là loài rùa chúng tôi nổi tiếng về việc ngậm miệng. Chúng tôi rất hiếm khi nói chuyện. Ngày hôm kia tôi đã giải thích cho một con cá về vấn đề này. . . “

Một giờ sau đó, con rùa lắm chuyện mới lại ngừng nói. Những con thiên nga bảo con rùa ngậm ở chỗ giữa một cây gậy, và dặn ngậm cho chặt.”

Một con thiên nga ngậm lấy một đầu cây gậy, và con thứ hai dùng mỏ quặp vào đầu kia. Chúng vỗ cánh – nhưng không thể bay lên được. Con rùa lắm mồm nặng quá. Những kẻ nói nhiều thường ăn nhiều. Nó béo quá cho nên đôi lúc không thể rút thân hình vào cái mai của nó được.

Đôi thiên nga kiếm một cái que khác nhẹ hơn. Rồi, đôi chim dùng mỏ, mỗi con quặp một đầu, con rùa ngậm cái que ở giữa, chúng cố vỗ cánh mạnh hết sức để bay lên. Và cuối cùng đôi thiên nga đã nâng được cái que bay lên cao. Và cùng với cái que là con rùa.

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử thế giới một con rùa bay được.

Càng lúc chúng bay càng cao. Hồ nước của con rùa lắm chuyện trở nên càng lúc càng nhỏ. Thậm chí dãy núi khổng lồ trông từ xa cũng trở nên nhỏ xíu. Chú rùa đã ngắm được cảnh tượng mà không có con rùa nào khác có thể thấy được. Nó cố gắng ghi nhớ mọi điều để kể chuyện cho bạn bè nghe, tất nhiên là khi về đến nhà.

Chúng bay qua rặng núi và xuống vùng đồng bằng. Mọi chuyện diễn ra một cách tốt đẹp cho đến khoảng ba giờ rưỡi chiều, khi chúng bay ngang qua một ngôi trường vào lúc bọn trẻ con vừa ra khỏi lớp. Một thằng bé tình cờ nhìn lên. Bạn nghĩ xem nó thấy gì? Một con rùa bay!

“Ê!” nó la toáng lên với chúng bạn.” Hãy nhìn con rùa ngu ngốc kia, nó đang bay kìa!.”

Con rùa không thể ngậm miệng được nữa.

“Mày nói ai là đồ ngu. . .u. . .u!”

“Ối!” con rùa la lên khi rơi xuống đất. Đó là âm thanh cuối cùng mà con rùa phát ra.(9)

Con rùa lắm mồm chết vì không thể giữ mồm ngậm lại vào lúc cần thiết. Vì thế cho nên nếu như các bạn không tập được việc giữ im lăng đúng lúc thì khi rất cần im lặng các bạn không thể nào ngậm miệng được. Các bạn có thể trở thành một khúc hamburger dẹt, giống như con rùa lắm mồm tội nghiệp kia.


Tự do ngôn luận

Tôi rất ngạc nhiên khi thấy ngôn luận vẫn còn được tự do trong các nền kinh tế thị trường hiện đại của chúng ta. Chắc chỉ là vấn đề thời gian thôi trước khi các chính phủ luôn thiếu hụt tiền bạc xem ngôn luận là một loại hàng hóa và áp đặt một thứ thuế nữa trên quyền được nói.

Nghĩ lại, thì đó là một ý kiến không phải là dở. Im lặng, một lần nữa, sẽ trở thành vàng. Những đường dây điện thoại sẽ không còn trong tình trạng tắc nghẽn vì những cuộc chuyện trò của giới trẻ, và những dãy người xếp hàng ở quầy tính tiền siêu thị sẽ di chuyển dễ dàng hơn. Các cuộc hôn nhân sẽ kéo dài lâu hơn vì các cặp vợ chồng trẻ không chịu nỗi chi phí cãi cọ. Và thật là sướng khi thấy những bạn bè quen biết đóng góp vào nguồn thu công cộng đủ để cung cấp máy trợ thính miễn phí cho những người bị điếc do nhiều năm tháng bị nghe. Nó sẽ chuyển gánh nặng thuế má từ những người làm việc siêng năng sang những người siêng nói. Tất nhiên, những người đóng góp hào phóng nhất cho loại sắc thuế tuyệt vời kia lại chính là những nhà hoạt động chính trị. Họ càng tranh luận gay gắt tại quốc hội hay nghị viện thì sẽ góp phần gây quỹ cho các bệnh viện và trường học. Một ý nghĩ thật là lý thú.

Cuối cùng, đối với những người nghĩ rằng một loại sắc thuế như vậy là không khả thi, thì ai có đủ tiền để trả cho việc tranh cãi phản bác nó?

Trang Trần Ngọc Bảo

Chân trần

art2all.net