|
Thời gian trôi qua, dân Xóm Dê dần dần quen với những cái mới, cuộc sống như an vui trở lại. Dân Xóm Dê cũng bắt đầu lao động cật lực, cơm ăn, áo mặc đă cải thiện tốt hơn. Nhưng rồi, một buổi chiều, cán bộ Xóm Dê -bây giờ không alo..alo nữa- đạp xe đạp sườn ngang, đến từng nhà đưa giấy mời, tập trung lên Ủy ban. Dân tập trung lên Ủy ban hai lần, cán bộ Xóm Dê giải thích, dân nghe nhưng không hiều tại sao: dân đưa tiền thật cho cán bộ rồi nhận lại tờ giấy.. Cán bộ Xóm Dê nói tờ giấy đó, lúc là trái phiếu, lúc là cổ phiếu, có lúc lại nói công khố phiếu, trước sau bất nhất, dân không rơ, bèn gọi là “Khổ Phiếu” cho xong... Cán bộ Xóm Dê giải thích, đại ư: -Sau này sẽ đổi thành tiền, nhiều hơn số tiền hôm nay dân đưa cho Cách Mạng. Mua “khổ phiếu” là yêu nước, yêu chủ nghĩa xă hội, yêu bác Hồ. Cán bộ Xóm Dê dù đă được đi học tận trên tỉnh, cả tháng trời, mà khi về truyền đạt lại nội dung, yêu cầu của “khổ phiếu” vẫn không thông. Dân Xóm Dê thắc mắc, nhiều câu chất vấn, cứ ú ớ, không trả lời được. Đến lần tập trung thứ ba, cán bộ cấp huyện về. Nói giọng Bắc nhưng dễ nghe: -Thưa đồng bào, t́nh h́nh kinh tế tỉnh nhà có khó khăn nhất định, trong lúc ta cần xây dựng một số cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển xă hội, đưa kinh tế của tỉnh nhà đi lên, đem lại no cơm ấm áo cho toàn dân. Cán bộ nh́n khắp lượt, rồi tiếp: -Với lư do chính đáng, và sự yêu cầu khẩn thiết... Tỉnh ta được cấp Trên chấp thuận, cho phép phát hành Trái Phiếu Chính Phủ Địa Phương. Cán bộ rút tờ giấy trong túi áo, đưa lên: -Đây là tờ trái phiếu, trong này có ghi số tiền, gọi là mệnh giá. Dân x́ xào: -Mệnh giá.. mệnh giá.. chẳng hiểu ǵ hết. -Là tiền đó mà. Có người nói nhỏ: -Th́ nói tiền.. mẹ nó cho rồi! -Nói số tiền cho dễ.. hiểu hơn. Cán bộ nói tiếp: -Thời gian là 10 năm. Cách Mạng sẽ hoàn trả Vốn và Lời. Dân Xóm Dê đồng loạt đưa tay phát biểu: -10 năm.. lâu quá.. cán bộ ơi! -Không lâu! -10 năm.. tờ giấy đó rách th́ sao? -Không được rách. Nếu rách không trả tiền! -C̣n lem luốc.. không nh́n được lá cờ? -Cũng không trả tiền! -Ví dụ tôi làm mất th́ sao? Cán bộ bực ḿnh: -Làm mất... th́ ... th́ ... tiêu luôn! -Trời ạ! Cán bộ nổi giận: -Ai.. ai vừa kêu trời... ai ? Dân Xóm Dê e ngại, không dám phát biểu nữa. Trước khi giao lại diễn đàn cho cán bộ Xóm Dê, cán bộ huyện nói lớn: -Cấm gọi “khổ phiếu”, cấm phát ngôn bừa băi.. Và như hét: -Rơ chưa? Dân đồng loạt, như mọi khi, la lớn: -Rơ.. ơ.. ơ.. Cán bộ Xóm Dê tiếp tục buổi học tập: -Thời gian là 15 ngày kể từ hôm nay, ai mua nhiều sẽ được đảng và nhà nước khen. Trong dân có người bổ sung: -Cách mạng khen. -Đúng..cách mạng khen..cấp bằng khen. Người-có-học... nói chêm: -Đem về đóng khung treo lên vách! Bằng cách này hay cách khác, cán bộ Xóm Dê cho dân hiểu: mua trái phiếu là nhiệm vụ của toàn dân, mua là yêu nước, yêu bác Hồ, yêu chủ nghĩa xă hội, không mua là có tội.. Người dân nh́n nhau, yên lặng, nhưng đôi mày nhíu lại, họ không thoải mái chút nào. -Thưa cán bộ... .nhà em không có tiền th́ làm sao? V́ Xóm Dê nghèo và cũng để đạt chỉ tiêu trên giao, nên cho phép: -Th́ mua bằng tài sản. -Mua bằng tài sản... là mua như thế nào? -Là mua bằng hiện vật... bằng những vật có giá trị. Cán bộ ngập ngừng, rồi tiếp: -Ví dụ như dụng cụ bằng kim loại, vàng, bạc, đá quí và cả dê 10%... Chúng tôi sẽ định giá, giá này là mệnh giá trái phiếu trả cho người mua bằng hiện vật. Cán bộ ngẫm nghĩ, rồi tiếp: -Chúng tôi sẽ bán theo mệnh giá đó và đem tiền này nộp lên trên. Dân lao nhao: -Nghèo mạp rệp... có con dê bị đóng dấu lỗ.. đít, nay đem nộp. -Nhà tôi chẳng có ǵ.. Cán bộ Xóm Dê nói: -Toàn dân phải tự giác mua nhanh, mua ngay, mua nhiều... Và nh́n chầm chầm: -Nếu ai chậm trễ... chúng tôi sẽ đến tận nhà... kiểm tra. Người-có-học cười khảy: -Dạ, cán bộ có kiểm tra cũng mất công thôi. -Anh nói sao? -Em nói.. em là dân vô sản.. chỉ có cái khố rách này thôi.. Người-có-học là người khùng khùng, ngông cuồng, rượu chè, say xỉn nhất Xóm Dê, gă là người bị bộ đội cụ Hồ bắt v́ tội “phát ngôn bừa băi”, gă bị nhốt mấy lần để giáo dục.. mà chứng nào tật nấy không bỏ, gă nhừa nhựa như say rượu: -Em chính chuyên vô sản! Cán bộ quát: -Anh xỉn phải không? Và tiếp: -Đề nghị các anh đưa người này ra ngoài! Các anh bảo vệ bước vào pḥng họp và sốc nách gă lôi ra khỏi cửa. -Sao lại bắt tôi.. tôi vô sản.. vô sản chính.. chuyên.. muôn năm.. Người-có-học, hồi trước học rất giỏi và được học nhiều nhất Xóm Dê, được mọi người nể trọng. -Cán bộ, ổng nổi cơn điên đó. -Cơn điên? -Dạ từ ngày giải phóng tới nay ổng bỗng điên điên, khùng khùng... Cán bộ không biết sao? Cán bộ Xóm Dê nhớ lại, có lần gă say xỉn, quậy tung trời, các chú bộ đội phải bắn “chỉ thiên” gă mới chịu trận, gă hét “muôn năm “ –không biết muôn năm cái ǵ, rồi nằm lăn ra ngủ giữa đường, trước Ủy Ban, mấy chú bộ đội phải khiêng gă vào lề cho gă ngủ tiếp. Mọi chuyện rồi đâu cũng vào đấy. Nhiều người đến chiếc bàn dài có ba cán bộ nữ để mua trái phiếu. Một số ra về. Nó xuống chuồng gà, “báo cáo” mọi chuyện cho bà chủ nghe.. -Con định đem con xồm cỏ, diện 10%.. mua.. -Mày tính như thế cũng được. Con xồm đó già rồi. -Dạ.. râu nó rụng hết.. nhưng.. -Mày nói nó vẫn nhảy.. hăng.. chứ ǵ? -Dạ.. nó nhảy hăng hơn con xồm bách thảo. Bà chủ thở dài: -Đành vậy thôi. Nó nh́n đôi mắt bà chủ, rất buồn. Bà kéo Nó gần hơn, th́ thầm: -Tao nhận được tin ông chủ rồi. -Bà nói sao? -Có người từ Sài G̣n ra đây, bí mật gặp tao. -Ông chủ, cô hai, cậu ba.. có khỏe không? Bà chủ không trả lời, nói nhỏ bên tai Nó: -Ông chủ hẹn tao.. trong tuần này.. có người ra.. Tao đi Saigon.. rồi đi Mỹ.. -Đi Mỹ.. là.. đi đâu? -Tao cũng không biết.. nhưng đó là nơi tự do, sung sướng và không có ai ăn hiếp ḿnh... Bà chủ nói khóe: -Không có quân ba xạo, nói dóc.. cướp của như ở đây. Rồi nh́n Nó, có chút ngậm ngùi: -Tối mai mày về.. Tao cho cái này. Nó không biết bà chủ cho Nó “cái này” là cái ǵ, cho dù bà chủ không cho, Nó nghĩ, Nó cũng phải về. -Dạ... Trên đường, Nó không làm sao yên ḷng, Nó lo đủ thứ chuyện, Bà chủ đi Mỹ, Sari sắp đẻ, mua trái phiếu, con xồm cỏ, gạo hết, bắp hết.. Mỗi ngày trôi qua, nỗi khổ đầy lên, không riêng ǵ gia đ́nh Nó, cái khổ chung của tất cả mọi người, đành chịu thôi. Sari cho con xồm cỏ ăn lần cuối cùng, tay vỗ nhẹ vào mông. -Xồm ơi... mày đi nhé.. Sari chớm khóc khi nh́n Nó dắt con xồm cỏ đi, dễ chừng đă nhiều năm Sari chăn, nuôi nó, con xồm nhỏ con, nhưng rất hăng, rất hiền... thinh thoảng nó dụi đầu vào chân Sari như làm nũng.. -Anh này.. Nó quay lại, Sari đang nh́n theo: -Nhớ cho nó uống nước. Nó lẩm bẩm cùng nỗi ngậm ngùi: -Uống nước.. uống nước.. Ở Ủy Ban đă có nhiều người ngồi ngoài hành lang chờ mua trái phiếu, người ta nói với nhau nhiều chuyện giật ḿnh: -Này.. biết ǵ chưa? -Không biết ǵ cả ... mà chuyện ǵ thế? -Hôm qua cách mạng đến khám nhà Y-Rong. -Tại sao? -Họ nói Y-Rong giàu mà chậm trễ chưa mua.. Ai cố ư chậm trễ là có tội. -Rồi sao? -Cách mạng đào tung nền nhà lên và thấy.. Hai, ba người cùng hỏi: -Thấy ǵ... thấy ǵ? -Một năi chuối... vàng... -Chết cha rồi... của ông bà đó. -Không những tịch thu năi chuối... mà c̣n c̣ng tay.. Có tiếng th́ thầm: -Nhà Ông Tam cũng vậy... họ t́m thấy một chum vàng. Cũng bị tịch thu.. c̣ng tay luôn. Có tiếng thở dài: -Th́ khi cách mạng vô có alo ai có vàng phải nộp cho Ủy Ban.. v́ vàng là của Mỹ Ngụy mà. Những việc “kiểm tra” của cách mạng như vậy làm dân sợ.. Họ ùn ùn lên Ủy Ban mua.. trái phiếu.
Người mua bằng hiện vật “dê 10%“ chỉ có ḿnh Nó. Nó cột con xồm cỏ ở góc sân, gần Chuồng Gà. -Ǵ đây? Nữ cán bộ hỏi. Người đàn bà ôm cái lư hương đen x́. -Dạ... .lư hương bằng đồng.. -Có chắc bằng đồng không ? -Dạ... em đang để trên bàn thờ tổ-tiên-ông-bà của gia đ́nh.. -Tôi hỏi có phải bằng đồng hay không.. c̣n bà để ở đâu.. kệ bà.. nói với tôi.. ích ǵ! Người đàn bà ch́m trong hồi tưởng: -Dạ, đêm nào cũng vậy, suốt bao đời nay, chúng tôi đều đốt nén nhang cắm vào lư hương này, cho người đă khuất. Nữ cán bộ đă hết kiên nhẫn: -Trời ạ.. tôi.. Người đàn bà như bị mộng du: -Cán bộ chưa biết đó thôi... cái ǵ để trên bàn thờ tổ-tiên-ông-bà... đều là thứ thiệt... lư hương này bằng đồng thiệt, tôi mà nói láo với cán bộ th́ trời.. đánh tôi đi.. -Thôi, thôi.. tôi hiểu rồi.. Nữ cán bộ tiếp nhận lư hương, quay sang người ngồi kế bên, định giá. - Mệnh giá 10đ. Người mua trái phiếu bằng hiện vật, lư hương -để trên bàn thờ- cầm tờ giấy bước ra khỏi căn pḥng, ở đâu cũng thấy cờ đỏ sao vàng và “không có ǵ quí hơn độc lập tự do”.
-Anh kia! Nó đáp nhanh: -Dạ.. tôi mua bằng.. dê! -Bằng dê? -Dạ.. dê.. thuộc diện dê 10%.. có đóng dấu tṛn -như khu chén- ở đít. -Thôi.. hiểu rồi. -Dạ.. hiểu rồi. -Anh nhái tôi đó hả? -Dạ.. dạ.. không.. mỗi khi xúc động th́ tôi.. cà lăm! -Dê đâu? Nó chỉ con dê xồm cỏ đang đứng ngoài góc sân. Cán bộ bối rối, chẳng lẽ đem dê vào văn pḥng... Cuối cùng một nam cán bộ chuyên về.. dê được điều ra định giá con xồm cỏ. Anh ta vừa nh́n, rồi quay vào ngay. Cán-bộ-chuyên-dê, nói từng chữ với nữ cán bộ trái phiếu: -Không chấp nhận con dê cỏ già này! -Sao? -Nhà anh này có con Bách Thảo cái.. thuộc loại có giá.. Phải con Bách Thảo cái này mới chấp nhận.. Rơ ràng là cán-bộ-dê biết dê của ai đó c̣n hơn cả đối tượng 10%. Nó giật ḿnh, làm sao cán bộ biết con Bách Thảo cái? Đi sâu đi sát, Nó thường nghe cán bộ nói như vậy, bây giờ th́ đừng ḥng dấu cán bộ việc ǵ, kể cả con dê cái.. Sari nghe phải đem con Bách Thảo cái mua trái phiếu th́ buồn lắm, khóc suốt đêm: -Sao họ biết ḿnh có con Bách Thảo? -Vật nhỏ bằng ngón tay, cán bộ c̣n biết nữa là con.. dê! -Anh nói sao? -Người-có-học có miếng vàng.. chôn ở gốc mít.. -Sao? -Cán bộ đào vài nhát cuốc là ḷi lên ngay.. -Trời đất... rồi sao? -Tịch thu chớ sao.. của tư sản.. của Mỹ Ngụy.. là tịch thu.. Sari biết, sức nó không giữ được con Bách Thảo cái, nó nuốt nước miếng, lần đầu tiên Sari giận cán bộ, giận cách mạng, giận Đảng và giận cả bác Hồ... v́ những người này hùa nhau bắt con Bách Thảo cái của nó. Khoảng 10 giờ sáng th́ Nó dắt con Bách Thảo cái trở về, Sari mừng rỡ: -Cách mạng trả nó lại cho ḿnh hả anh? -Không.. ḿnh phải tiếp tục nuôi cho đến khi cách mạng cần.. -Là sao? -Th́ sao nữa! Của cách mạng.. nhưng.. nhưng ḿnh phải nuôi.. -Trời đất.. Có chuyện ǵ.. mà tréo cẳng ngỏng vậy trời.. -Coi chừng.. nuôi không đạt tiêu chuẩn là phạt, là đền con khác. -Lại có chuyện đó nữa? -Có khi c̣n đi tù.. -Em nghẹn cứng cổ họng rồi đây nè.. -Đâu phải một ḿnh em “nghẹn”. Nó tự an ủi chính Nó và Sari: -Ai cũng vậy.. chứ không riêng ǵ ḿnh... Sari chưa chịu thua: -Sao.. sao.. anh không hỏi? -Lư do mà cán bộ nói với dân, chỉ đơn giản "Đây là bước một... tiến lên CNXH", cho dù không ai biết CNXH là cái ǵ cả. Nó đưa cho Sari tờ giấy mệnh giá mười hai đồng: -Mười năm nữa, cách mạng sẽ trả “vốn lời“. -Vốn lời? -Cán bộ nói như vậy... tức nhiều hơn.. mười hai đồng!
Sari cầm tờ giấy, nước mắt chảy ṛng ṛng trên mặt.
Tiền sinh con
chỉ trông chờ vào con Bách Thảo cái, nay nó là của cách mạng, của
nhân dân, của đảng, của nhà nước, của bác Hồ, của..của.., nó không
biết c̣n của ai thêm nữa, nhưng có điều chắc chắn
là con bách thảo cái không c̣n của Sari.
|
