Vừa để tang bà Ngoại tui 1 tháng trời ngoài, ông Ngoại bị VM tố cáo tội làm quan đem xử chém. Mạ tui ra pháp trường xem cha bị chặt đầu, mạ xỉu. Ông ngoại tui không chết dưới lưỡi dao pháp trường mà chết vì sau khi dao không rớt, họ đem ông và người tài xế vô rừng bắn.

Từ đó  mạ tui điên loạn tâm thần. Ba tui mua nhà ở An Cựu ngay bên cung An Định. Cách nhà tui có thưả ruộng nhỏ. Mới 7 tuổi đầu, mạ đau, ba lo dạy học, nhà có chị Uyên - con nuôi mạ - giúp việc nhà. Hắn còn nhỏ, chiêù đi học về, tui phải trông chừng Hắn giùm chị Uyên.

Mạ bịnh  nặng, tui ngủ  với bà. Nhiêù đêm mạ lên cơn, xuống bếp xách con dao phay rượt ba tui chạy quanh phòng, tui sợ quá không dám khóc, sợ  Mạ nhìn thấy, cho tui 1 phang thì rôì đời ! Nhiêù khi bà nhảy vô phòng  tắm, khoá lại, ba tui phải tông bể cưả đem mạ ra, sợ bà uống thuốc  bậy.

Tính háo khách, có  ai lại chơi tui vui lắm. Thường mỗi tuần, bác Cả, anh ba tui đi làm gần nhà nên hay ở  lại nhà tui 3 ngày. Bác khó tính, tuy vậy tui vâñ thích sự có mặt cuả bác, không khí  trong nhà nhộn nhịp hẳn lên, mạ  tui cuñg vui lây. Nỗi cô độc cuả tui cuñg biến mất !

Năm thứ hai ở  An Cựu, ba tui đem anh chị con cô tui về nuôi cho ăn học. Tui càng thích thú hơn nhiều. Có 1 điều tui mang nỗi buồn không tên: mỗi lần cô tui xuống thăm, hay đem theo nào chè nào bánh. Em tui và tui thèm lắm, chạy theo cô, nhưng khi cô vưà đến cưả phòng anh chị, cô đóng cưả cái rầm, 2 chị em tui khựng lại, tui còn nghe cô biểu:

- Tụi bây ăn đi kẻo con N với thằng J nó thấy.

Tui nghĩ gì lúc đó? nếu không là niềm đau tuổi trẻ? Bịnh Mạ đến hồi trầm trọng, Ba phải bỏ dạy đem Mạ vô Saigon chạy điện. Ba nhờ Mệ, mẹ kế lo giùm Hắn. Tuổi trẻ cuả Hắn ít lận đận hơn tui. Hắn được ở nhà với Mệ, với chị Uyên, còn tui ? Ba tui nhờ anh chị em Ba lo giùm. Đời tui lông bông từ đó. Nay ở với chú, giận chú về với cô. Cô khắt khe, tui bỏ đi nhà khác, luôn luôn bên cạnh là con chó Guga. Có lần về nhà cô, cô không cho Guga vô nhà, cô biểu hể muốn thì con ra ngoài nhà xe ngủ với nó. Tui làm liền, sáng sớm hôm sau tui lại bỏ nhà cô đi tiếp. Nhiều lần ba tui đi thăm, cô nói không biết con Nu nó đi đâu mất, làm Ba phải chạy kiếm tui lung tung.

Mạ được chữa điện đã bớt, nhà An Cựu ba cho thuê, gia đình dọn về phố ở với ông bà đốc Phước. Tui ghét đứa cháu bà ta, mới có mấy tuổi đầu đã biết o gái, hắn cứ theo chọc, nổi giận có lần tui cào chảy máu tay và hăm mét cô hắn nên hắn ta mới để tui yên. Thật là đồ mất dạy !

Bà P. ngoài miệng vẫn mạ mạ con con với mạ tui, nhưng thật ra để có cớ mượn 1 số tiền lén rồi quịt luôn không trả. Ba tui chán họ, đem gia đình trở lại Bàu Vá ở với ông bà Nội tui.

Ông Nội có nuôi bầy cháu cũng cả chục đứa, lau nhau từ em tui cho đến các anh chị con cô bác, vui ghê. Lúc bấy giờ ở nhà còn chú Đ. Chú hay bày trò chơi thú vị vô cùng. Tối tối ông bà bận đánh tài bàn tổ tôm với các cụ Ưng Bàn, Ưng Thông, chú biểu tui lên xin bà nội cho đi tắm sông đêm, đang bận chơi bài, bà ừ. Chú đem cả bầy xuống bến, dựng chiếc thang cao cạnh bờ sông, bắt đứa nhỏ nhất leo trước, đứa lớn theo sau; xong chú cho thang ngã xuống sông cái ầm, cả bầy thích chí la làng la xóm ỏm tỏi. Bên tê sông là cồn Dã Viên, đến muà bắp tụi tui hay lội qua bẻ trộm bắp đem về nấu chè hay nướng, ăn ngon lành. Tui lúc đó đang học lớp 3 với cô Vương Quang, Hắn học mẫu giáo, mỗi khi đến lớp Hắn khóc ré không chịu vô lớp, đòi ba tui phải ngồi bên cạnh, nhiều khi cô giáo Hắn cũng ngượng bởi sự có mặt của ba. Ba dạy DK, KD, Nguyễn Du. Mạ tui lành bịnh, dạy gia chánh dưỡng nhi cũng ở Nguyễn Du. 

Chú Đát dạy Hắn ta bơi lúc Hắn ta mới 6 tháng, chú cột ngang bụng Hắn cái ruột xe máy, quăng xuống sông, lúc đầu Hắn chìm lĩm, vài giây sau hắn ngoi lên quậy lũm chũm như chó con, sặc nước khóc quá trời. Mạ tui cũng khóc theo vì sợ Hắn chết đuối. Hắn to con, nhờ có sữa Klim cuả cô tui bên Cao Mên gửi về, còn tui nhỏ con, ốm tong vì sinh trong lúc chạy loạn. Mạ sinh khó, tràng nhau quấn 2 vòng, 1 cánh tay ra trước, Mạ bị băng huyết tưởng không sống được, may trời còn cho sống để nuôi 2 đứa con. Tui lớn lên bằng nước cháo và sữa đặc con chim vàng khè không đủ chất bổ nên ngày nay vẫn nhỏ con.

Tui thích những ngày đi học, Mạ mỗi ngày bới cho cơm vắt, trứng đổ chả bà làm rất ngon. Trưa ở lại trường, có khi được ăn với bạn bè ở ngọ phạn điếm.

Ông Nội tui cưng Hắn nhứt nhà, vì Hắn nhỏ nhất trong bầy, lại là cháu đích tôn nên được ông cưng. Hắn rất hư. Mới 2 tuổi, ông đã dạy cho Hắn uống sauterne, bia, Dubonnet; mỗi lần Hắn bị Mạ tui rượt đánh vì hỗn, hắn chạy lên nhà trên đứng cạnh ông, biết mạ không dám lên tìm Hắn, Hắn làm trò hề chọc Mạ tui giận, ông còn biểu Hắn chưởi "Tổ cha mi mạ." Mạ dù tức lắm nhưng không làm chi được, đến khi gặp lại hắn, Mạ tui đã quên chuyện tính đập Hắn hồi nãy rồi.

Ông cũng cưng tui, tối tối, ông kêu tui vô phòng đóng cửa lại, đưa cho tui chià khoá tủ sắt lấy tiền ra đếm, nhờ đó mà tui mới biết những lá tiền bằng vàng. 

Ông Nội nhiều vợ. Bà Cả chết đi, ông cưới Mệ tui về, nhưng vua BĐ và Hoàng Hậu Nam Phương đứng lên đích thân đi cưới thêm bà Nội ruột của tui. Ngoài ra ông còn nhiều bà hầu khác. Tui chỉ biét rõ 2 cô hầu sau cuả ông : cô Lài và cô Xuân. Bà Nội có phòng riêng; Mệ ở Lương Quán; cô Xuân ở riêng; chỉ có cô Lài ở với ông. Cô Lài về với ông chỉ vì thích được mọi người gọi cô bằng cô Thượng. Cô Lài hay ghen với cô Xuân. Có lần ông xuống thăm cô Xuân, cô Lài đi theo bắt ghen, ông biết được, chụp cô lên xe kéo, biểu chú Lang kéo về nhà. Về đến nhà, Hắn thấy, Hắn chạy theo lên nhà trên coi ông la cô, một chặp sau, Hắn chạy xuống kêu Mạ tui "Mạ ơi, mạ, thằng Chô ( Joe nói trại giọng) thấy ông đánh cô, cô đau quá cô cắn "chim" ông" , rồi cười lăn làm cả nhà cũng được trận cười vì câu nói ngây thơ cuả Hắn.

Cô Lài rất nể ba tui, cô thân với mạ vì mạ dễ tánh, nhưng lâu lâu cũng có lúc 2 người đụng độ nhau.  Một hôm gây nhau chi đó, Mạ tui nói sẵng, bà Nội phải ra can gián, bắt mạ phải đi xin lỗi cô. Mạ chơi khăm, đem cái đòn con dưới đất mời cô ngồi, còn mạ nhảy thót lên bộ ván lạy xuống, nhưng rồi cô cũng không giận toe toét cười xí xoá.

Những ngày nghỉ hè, anh em tui kéo nhau về Mệ ở Lương Quán. Mệ có một vườn thơm trồng bán lấy huê lợi mỗi năm, lúc mô gặp " đám sâu " ni về là Mệ không thu được đồng mô cả. Không về Mệ, anh em tui theo bà Nội về Truồi đong luá. Cả đám theo mấy đứa con bác M. (người làm ruộng cho nhà ) đi tắm sông hay bắt cá. Tối về được bác M. gái cho ăn cơm gạo mới thơm lựng, cá rô chiên vàng giầm nước mắm ớt, cá ngừ kho, canh bầu, rau muống xào, sao khi nớ ăn chi cũng ngon. Gặp tối sáng trăng tụi tui chơi cút bắt nhiều lúc ngoài vườn tối thui cũng sợ ma nhưng lo chơi vui riết cũng quên sợ. Lúc nhỏ không có đồ chơi, tui chỉ có con búp bế bằng vải Mạ may cho. Tui với chị Vân, con dì Ba, người giúp việc cho nhà, ra vườn hái lá mít cột lại làm trâu cho Hắn chơi, hái lá dâm bụt cắt mỏng thành thuốc rê, hoặc lấy mủ mít quấn vô đầu cành tre đi bắt ve ve. Tối tối anh em đi bắt nhộng (ve chưa lột vỏ ) về cho dì Ba chiên dòn. Thời gian ni anh Ngữ đã đến chơi thân với anh chị tui rồi.

Mấy ông anh tui hay chơi ác, đi học về ngang cầu Bạch Hổ, anh B. nói :

- Cho em chọn : một là xách hết "cạt táp" cho tụi anh, em đi đường bộ về nhà; hai là theo tụi anh về bằng đường sông.

Tui ngán, sợ nặng nên theo mấy anh lội về. Lúc nhỏ tui cứng đầu lắm, bị đòn không khóc. Một buổi sáng chủ nhật, mạ tui đưa tiền biểu đi mua thịt về cho Mạ làm cơm ăn, ra đến ngõ tháy đám người đi bốc mả ngoài ruộng, tui ham, theo coi ; tới lúc nhớ ra trời đã quá trưa, hàng thịt dọn về từ lâu; tui cầm tiền trở về tay không ! Mạ giận quá, bắt nằm dài trên phản dưới bếp, xách cây chủi lông gà:

- Mạ nhờ N không xong, chừ muốn mấy roi ?

- 100 roi, tui trả lời.

Mạ cầm chủi, phấy mấy chục phát đau điếng, tui cắn răng nhứt định không khóc. Mệt quá, Mạ theo nằm dài trên phản thở dốc..

Tui đau lắm, nước mắt quanh tròng. Vú Hoan cuả Hắn thấy tội, dẫn vô phòng mở áo ra, lằn ngang lằn dọc đầy, rướm máu. Vú xức thuốc, lấy cơm với trứng gà luộc cho ăn rồi biểu đi tránh mặt Mạ để khỏi bị đòn tiếp.

Tui ưa bị Mạ đòn nhiều lần cũng vì Hắn. Tui ít khi chơi với Hắn. Lúc giờ ra chơi ở trường, tui đang đi lượm hột phượng với tụi con Vân con Nhi, Hắn thấy tui mừng lắm, chạy ra kêu:

- N, N!

Giả đò không thấy, Hắn ríu rít ngoắt. Con Vân nói:

- Hương, em mi tề, thằng J tề.

- Kệ hắn.

Tui ù té chạy làm anh ta ngẩn tò te.

Mạ có nuôi 2 người con nuôi tên chị Uyên, và anh Hiếu. Chị Uyên  sau Mạ gả chồng cho người đánh cá ở Lăng Cô. Cuối tuần, Ba hay đem gia đình ra đó ở lại đêm, sáng hôm sau anh chồng chị đem tụi tui ra biển lưới cá thu. Cá thu tươi vừa được kéo lên, anh luộc bằng nước biển ăn với cơm, tuyệt diệu.

Anh Hiếu ở nhà đi học trường làng và giúp việc nhẹ cho Ba Mạ. Anh vui lắm. Một bữa Mạ đưa anh 2 đồng biểu đi mua tiêu muối, anh đi chặp lâu, trở về chià 2 đồng bạc hỏi:

- Mạ ơi, đồng mô mua tiêu đồng mô mua muối?

Mạ tui la làng:

-Trời ơi, cái thằng con, thiệt ngu chi mà ngu dữ rứa!

Ở nhà, ông Nội có sắm 2 cái hòm sơn son thiếp vàng để sẳn cho ông bà. Mấy bữa Tết, nhà hay chơi đổ xâm hường.  Mạ kêu anh nhờ chút việc, không nghe anh trả lời, Mạ đi kiếm cùng, nghe tiếng leng keng cuả mấy con súc sắc, mạ mở cửa chạy vô, thấy anh đang nằm trốn trong quan tài đổ xâm hường một mình. Mấy năm sau anh phải đi lính, một dạo anh được phép về thăm nhà, anh xin mạ năm chục đồng để đi cưới vợ, từ đó anh bặt tin luôn.

Con chó Guga chết vì già, tui buồn mấy tháng trời. Nhắc đến Guga, tui còn nhớ lúc nhỏ ở An Cựu mạ có nuôi thêm 3 con chó khác. Mỗi khi chị Uyên cho ăn dưới bếp, anh chàng Guga không thèm xuống, dáng điệu trưởng giả, nó chỉ nằm dòm tụi kia ăn, có vẻ khinh khi, gọi mấy cũng không thèm xuống; thấy vậy, tui chạy lại đem "gàu mên" cuả nó lên nhà trên, chàng ta mới đủng đỉnh lại ăn.

Con gà cồ cuả Hắn cũng chết già, chỉ còn lại chú heo vẫn lẽo đẽo theo chân. Mùa lụt năm Thìn, nước lấp xấp lên cao tận thang lầu, cả nhà phải sống trên lầu, chú heo ta cũng lên theo, tối ngủ với Hắn. Tuy là heo nhưng nó rất sạch, Mạ tắm mỗi ngày, xức dầu thơm thơm lựng. 

Tui quên chưa kể tại sao Hắn có mặt trên đời. Ngày tui còn nhỏ, Ba với mấy anh em đi bộ đội. Sau một trận đánh thấy mất em gái mình - em gái Ba làm nữ cứu thương , mấy anh em đi trở lại tìm em, chỉ thấy có xác người con gái mặt cháy nám nhìn không ra nhưng còn bận chiếc áo blouse thêu 2 chữ LH do Mạ thêu. Nghĩ rằng em mình đã chết , mấy anh em đem xác cô gái thiêu, lấy tro bỏ vào chiếc hộp bích qui cất. Ngày Ba trở về nhà, Ba đưa cho Mạ biểu đem chôn nhưng không cho biết có gì trong đó. Mạ đem hộp chôn sau vườn cạnh cây khế ngọt cạnh phòng tắm cầu tiêu cuả ông Nội. Đêm đó ông nằm mộng thấy có người con gái hiện về xin ông chôn chỗ khác vì chỗ này hôi quá. Hôm sau ông gọi cả nhà lên hỏi, Mạ mới thú thật đã có chôn chiếc hộp nhưng không biết đựng gì do Ba biểu. Ba tui mới kể lại nguyên do, ông Nội biểu đào lên đem lên chôn ở Cống Trắng gần các phần mộ khác.

Mấy năm sau, Mạ nằm mộng thấy có đưá bé chui vào bụng mình, Mạ có thai. Sinh Hắn ra, Hắn hay bị làm kinh phong, mắt trợn ngược, tay bắt chuồn chuồn, Mạ mời thầy Anh đến thăm mạch, cho thuốc, chẳng khỏi. Không ai biết Hắn bịnh gì. Tự nhiên hôm Hắn lên cơn, trời mưa, có người tá điền chạy về báo cho nhà hay là nước mưa đã xoáy mất một phần mộ cuả cô gái. Ông Nội cho người lên đắp lại mộ, tự nhiên Hắn hết cơn! Lúc đầu ai cũng tưởng là chuyện ngẫu nhiên, sau mấy lần mưa lớn, nước xoáy mộ, Hắn lại lên cơn. Mạ hiểu ra, Mạ bàn với Ông cho đem dời mộ về chôn trong phần đất cuả gia đình gần núi Ngự Bình, tự dưng Hắn khỏi hẳn. Ôn Nội nhận cô ta làm con nuôi; vì mấy lâu sau, cô LH trở về nhà và cho hay hôm đó cô cho bạn mình mượn áo.

Ba đổi vào SG dạy học, thời gian ở đây hình như lắng đọng lại. Bảy năm trời dài tui lang bạt khi Đà Lạt, khi Long Xuyên, sau trở về Gia Long, thi đậu Tú tài, vô Văn Khoa, sau đó đi học xa và ở lại luôn xứ người.

Những kỹ niệm trong thời gian này không còn ý nghiã, trở thành người lớn, mà riêng tui, tui chỉ muốn mình vẫn là đưá bé lên bảy, lên mười, với thời ấu thơ vui buồn. Nay tui đã 2 thứ tóc trên đầu, viết bài này vẫn tưởng mình đang còn nhaỷ dây cò cò với tụi Phương Thảo, Nga Mi, Tương Giang ....


Tặng anh LB NGỮ
Cho JoeLan
ĐH