|
LAIQUANGNAM
TRƯỜNG HẬN CA Bạch Cư Dị
Bạch cư Dị là một trong ba nhà thơ Đuờng lớn nhất của Tàu. Trong văn học cổ của Việt Nam, ông đă được biết nhiều, nhất là qua bản Tỳ bà hành nổi tiếng nhờ Phan huy Vịnh chuyển dịch sang Việt ngữ.
Trường hận ca dài hơn và ư thơ đặc sắc hơn bản Tỳ bà hành rất nhiều. Tại Nhật nó là một trong hai thơ Đường được yêu thích nhất.
Trong văn đàn VN, vào đầu thế kỷ 20, chính xác là vào tháng 12 năm 1934, Cụ Tản Đà có dịch và đăng trong Tiểu thuyết Thứ Bảy, là bản dịch được nhiều người Việt Nam biết tiếng nhất. Tản Đà dịch 120 câu nguyên tác thành 132 câu Song thất lục bát. Vào năm 1949, nghĩa là 15 năm sau, Ngym dịch lại, ông dịch đúng 120 câu, bản này cũng được đăng trong Tiểu thuyết Thứ Bảy năm xưa. Điều này chứng tỏ là Tiểu thuyết Thứ Bảy cố t́m một bản dịch khác hay hơn chăng? Nhiều Thi nhân Việt Nam yêu thích và họ đă dùng vài chữ trong bài như là điển từ trong thơ văn của ḿnh. Kể cả Tác giả Chinh phụ ngâm và Kiều. Do v́ bản Tỳ bà hành của Phan huy Vịnh chuyển sang quốc âm hay quá cho nên bài Tỳ bà hành được người Việt biết nhiều hơn.
Nay, đầu thế kỷ 21, Laiquangnam trộm nghĩ rằng Ngôn ngữ Việt Nam hẳn đă có nhiều thay đổi và ngôn từ chắc phong phú hơn xưa chăng. laiquangnam xin giới thiệu cùng bạn đoc bản dịch của ḿnh, bản của laiquangnam dài đúng120 như nguyên tác qua thể tự sự Song thất lục bát truyền thống của Người Việt.
Phần I - Lược truyện
Trường hận ca là câu chuyện t́nh giữa nàng Dương Quư Phi và vua Đường Minh Ḥang (Đường Minh Ḥang là nhà vua tài hoa, là tác giả của vũ điệu nghê thường, cải biên từ điệu múa của Ấn Độ). Ở miền nam Việt Nam trước 75, câu chuyện này được viết thành vở cải lương rất nổi tiếng .
Chuyện kể, vua Đường Đường Minh Ḥang từ khi chiếm đoạt được người đẹp Dương Quư Phi (DQP), nhà vua đă say mê và bỏ bê việc triều chính. Vua dành cho gia đ́nh DQP lắm bổng lộc và đặc ân.
An Lộc Sơn là một tướng trong cung, cũng yêu nàng rồi nổi lọan. Vua phải bỏ kinh thành. Khi chạy đến Mă Ngôi th́ quân sĩ không chịu đi nữa nếu như nhà vua không giết người gây tai họa binh đao là DQP. V́ sự tồn vong của một vương triều Vua đành chịu phép, mặc cho thủ hạ hành xử người thiếp yêu. Vua lánh nạn tại đất Thục. Nỗi nhớ ngừoi xưa day dứt trong ḷng vua. Lọan An Lộc Sơn rồi cũng được yên. Vua về lại kinh thành. Sống trong cảnh cũ thiếu người xưa khiến ḷng vua càng thêm thuơng nhớ. T́nh yêu của Vua đă làm động ḷng một đạo sĩ ở đất Lâm Cùng. Đạo sĩ này dùng phép thuật gọi hồn để Vua tôi có thể gặp nhau trong thế giới mộng, thế giới bên kia hay thế giới mà nhà vua có thể t́m đến trong mỗi giấc ngủ. Nàng DQP, nay là một tiên nữ đang sống trên hải đảo thần tiên, nàng mang tên là Thái Chân, đó là một pháp danh cũ của một ni sư năm xưa khi Vua mới gặp nàng tại nhà con trai ḿnh, Lư Dực. Tại cung tiên của bà Tây Vương Mẫu, khi gặp sứ giả của vua, DQP đă thổ lộ mọi nỗi nhớ và nhắc lại mọi kỷ niệm xưa mà nàng giữ kín, nay có dịp tỏ bày một lần cho hả dạ. Tất cả chỉ v́ thương nhớ “T́nh quân” lần này là lần cuối. Người tiên cơi tục. Qua 120 câu thơ của BCD có nhiều chi tiết cảm động ..
Ngoài bản văn tiếng Việt do Laiquangnam chuyển dịch thông qua thể Song thất lục bát c̣n có các bản dịch thơ của người xưa là Tản Đà và Ngym ….
Khách thơ có thể t́m bản dịch sang tiếng Mỹ do giáo sư Bynner (Đại Học Harvard- Hoa kỳ đă dùng) vào thập niên 1930 “?.”. .
Nay vào đầu thế kỷ 21, xin mời các bạn đọc lại một bản dịch khác của laiquangnam hiện đang sống tại Saig̣n.
Mong các bạn được cùng vui theo người Nhật.
Bach Cư Dị Trường hận ca
Vua Hán chuộng thiên hương quốc sắc Chữa gặp người để mắt tơ vương Vào xuân có gái Họ Dương 4-Nhà khuê kín cổng cao tường ?_đâu hay!
Trời chú tâm ra tay điêu khắc Người ngọc vào …đổi sắc quân vương Nh́n sa đà lậm yêu thương 8-Tam cung lục viện ?_liệu đường Hoàng ân!
Ao Ḥa Thanh, ngày xuân lạnh tắm Suối ấm tan mở thắm làn da, Thị tỳ nâng dậy thân ngà, 12-Ngày là … ân sủng, ngày là…. vua yêu.
Suối tóc chảy, dáng kiều bước khẻ Sắc màn sen ấm vẻ đêm xuân Càm ràm đêm ngắn ái ân, 16-Lâm triều gác lại, lậm nàng tận trưa.
Vui tiệc xuân chẳng chừa ngày nghỉ Đêm liền đêm ,” nhị hỉ ”( !&?) vua nàng Ba ngàn cung nữ hoang mang 20-“Ba ngàn âu yếm dồn sang một người“
Bên lầu ngọc, tươi cười trang điểm Sà vào ḷng, âu yếm t́nh quân Họ hàng hưởng lộc vua ban 24-Khen thay phận gái“ nhuộm sang họ ḿnh”
Thiên hạ b́nh, mẹ cha cùng nghĩ Trai làm ǵ, gái thế mà hay! Ly cung cao chín tầng mây 28-Nhạc tiên theo gió bủa vây nhà nhà
Ca múa nhạc xập x̣a, ầm ĩ Ngắm suốt ngày thiên ư c̣n vương Th́nh ĺnh tiếng trống Ngư Dương 32-Hăi hùng! tan khúc“Nghê thường vũ y”
Chốn kinh thành “_mịt chi!”.. khói bụi Ngựa tây nam lúi húi lên đường, Thúy Hoa nghiêng, rối ruột gan 36-Trường An trăm dặm lệ tràn thấm khăn
_Bất lực nh́n Sáu quân ngừng tiến, Vua điếng hồn,“hoa biến, ngọc tan” Đầy đường vung văi tư trang 40-Nào ai cúi nhặt trâm vàng tành banh.
Vua đứt ruột cam đành ngoảnh mặt, Màu máu pha nước mắt lưng tṛng, Bụi vàng gió cuốn song song, 44-Dọc khe Kiếm Các mây lồng thang mây.
Núi Nga My cảnh đây người vắng Nhạt màu cờ, sắc nắng phôi pha Càng trông núi Thục xanh ra 48-Cố quên càng nhớ, cố xoa càng lầy!
Trăng Hành cung trông mây nhớ ngọc Chợt đêm mưa, kẻng tróc càng đau Thế thời đến lúc đổi màu, 52-Ngựa về kinh cũ, dàu dàu khôn bon .
Mă Ngôi ấy! đất bùn xơ xác, _Dung nhan xưa, t́m nát…_ nay đâu? Vua tôi sướt mướt nh́n nhau, 56-Mặc cho vó ngựa quay đầu về Đông.
Nơi ao vườn sững trông cảnh cũ, Sen Thái Hồ, liễu rũ Vi Ương, Cảnh đây, _đâu bóng người thương! 60-Ngắm sen nhớ mặt , ngắm dương nhớ mày.
Nhớ mận đào, hoa lay xuân ửng , Nhớ ngô đồng lá rụng trong thu. Tây Cung, Nam Nội mịt mù, 64-Cỏ thu ?, xác lá ? _ chỉn chu làm ǵ!
Lê Viên tóc ca nhi bạc xám … Tiêu Pḥng đầu thái giám bạc tênh Đóm bay trước điện vờn quanh 68-Thao thao thức thức năm canh âu đành …!
Đêm đầu dài! cầm canh trống giă Trời sáng sao(?&!) _ Trời ạ! …. c̣n ngơi. Uyên ương ngói lạnh sương rơi, 72-“_Kéo mền thúy nhé!” bồi hồi hôm mai.
Tử sinh tưởng đà dài ly cách, Chửa lần nào! gặp phách trong mơ. Lâm Cùng đạo sĩ cậy nhờ 76-Cơ cầu phách lạc cơi mơ lần về.
Đồng cảm mối ủ ê thương tiếc, Bèn sai ngay đồng thiếp ra tay, Rẽ mây cưỡi gió miệt mài, 80-Lên trời xuống đất đổi thay t́m nàng.
Chín cơi mây, suối vàng t́m bấy , Đảo nơi nơi nào thấy ǵ đâu!. Nghe rằng giữa biển thâm sâu, 84-Núi xanh huyền ảo nhuốm màu hư vô.
Lầu tiên cảnh nhấp nhô ngũ sắc, Tiên nữ nhiều dáng vóc mười phân… , Có nàng họ Thái tên Chân, 88-Mặt hoa da phấn thập phần y chang!
Gơ vội vàng cửa tây Kinh Khuyết Nhờ Tiểu tiên báo tiếp Song Thành Tin về sứ Hán lan nhanh 92-Bàng hoàng hồn mộng trong mành cửu hoa
Xô dạt gối, áo đà khép vội, Vén màn châu bối rối nh́n ra Mặt châu ngái ngủ, kiêu sa 96-Mũ hoa chửa sửa, bước qua hiên ngà.
Gió rung áo bay tà phất phới, Tưởng khúc xưa điệu mới Nghê Thường. U ḥai mắt lệ c̣n vương, 100-Hoa lê ướt đẩm cành xuân la đà…
Mù mịt tin khi xa cách mặt, “ T́nh Quân vương” khắc cốt ghi ḷng, _”Chiêu Dương ân ái c̣n không, 104-Huống chi ngày tháng cơi Bồng lê thê…
Chạnh trần thế, ngoái trông chốn cũ Trường An đâu?_ bụi phủ lâm râm , Trao vật cũ, dấu t́nh thâm , 108-“Thoa vàng, hộp khảm” âm thầm đẩy qua.
Hộp một mảnh, cành thoa một nhánh, Bẻ thoa vàng, khảm đánh làm đôi Vững như “ vàng khảm đời đời” 112-Người tiên, kẻ tục, nghĩ thời gặp nhau1
Giờ ly biệt,trước sau nhắc riết, Lời thề xưa riêng biết hai người. Trường Sinh, thất tịch dưới trời, 116-Kề vai đêm vắng, cũng lời khúc nôi:
“_ Nếu là chim: liền đôi liền cánh, _Nếu là cây: liền nhánh liền cành”. Có mà.._” ngày dứt khuôn xanh, 120-Hận này dằng dặc dễ đành nguôi ngoai!“
Laiquangnam viết lại từ bản 07,08,09.
Chú vài từ và tạm dịch nghĩa
1) Vua Hán, BCD dùng từ này để né phải nói trực diện nhằm bảo toàn mạng sống . 2) Dương Qúi Phi tên thật là Dương Ngọc Hoàn, người Tứ xuyên. Cha bà là Dương Huyền Diễn thuộc giới giàu có, tổ phụ từng làm thứ sử tại quận Kim. Nói chung cũng thuộc loại con nhà, bà là một trong bốn người Taù đẹp nhất trong cổ sử Tàu. 3) Ao Ḥa Thanh ( Hoa thanh tŕ) nơi có suối nước nóng trên núi Nam ly, địa danh thuộc tỉnh Thiểm tây của Tàu. 4) Nhị hỉ, từ đa nghĩa tùy thuộc ngữ cảnh, t́nh huống. Lúc này nhà vua đă 50 tuổi ngoài. 5) “Trai làm ǵ, gái thế mà hay”! Nhờ Dương quư phi mà họ Dương hưởng bổng lộc của Vua. 6) Ngư Dương là địa danh, thuộc tỉnh Hà Nam. An Lộc Sơn khởi binh tại đây. 7) Ly Cung, địa danh, cung trên núi Nam Ly, tức là cung Ḥa Thanh. 8) “Nghê thường “: khúc múa do Đường minh Hoàng mô phỏng theo điệu múa của Ấn Độ. 9) Thúy Hoa là cờ hiệu của Vua. 10) Trường An, địa danh, là tên kinh đô. 11) Sáu quân là 6 cánh quân ( đông, tây, nam, bắc, tiền, hậu ) bảo vệ khi nhà vua thân chinh, hay di chuyển ngoài hoàng thành. 12) Kiếm Các, Nga My là dịa danh ở đất Ba Thục nay là Tứ xuyên. 13) Hành cung là nơi vua ở tạm khi xa cung điện kinh thành. 14) Mă Ngôi là điạ danh, nơi vua phải thi hành án tử, chấp thuận cho binh sĩ giết Dương Qúi phi (bà chết năm 38 tuổi, án thắt cổ ). 15) Thái Hồ, Vi Ương, Tây Cung, Nam Nội, Lê Viên, Tiêu Pḥng là địa danh các cung vua tại Hoàng thành. Riêng Lê Viên là nơi diễn kịch trong cung đời Đường, nhà vua nuôi dạy con hát tại đây. 16) Mền Thúy là mền quư dành cho vua dùng. 17) Lâm Cùng địa danh ở Ba thục. 18) Thái Chân là pháp danh khi đi tu của Dương ngọc Hoàn. Bà nguyên là vợ của Thọ vương Lư Dực, con trai Đường Minh Hoàng. Chức danh của bà lúc đó “Thọ vương phi”. Khi ra tu tạm chùa tại đây bà lấy pháp danh là Thái Chân. Đường Minh Hoàng đến đây ḥ hẹn cùng. Cha (ĐMH) lấy vợ của con (Thọ vương ). Thế mới biết nàng quá đẹp khiến vua “ bất chấp dị nghị”! 19) Kinh Khuyết, “cửa tây Kinh Khuyết”, chỗ ở của bà Tây Vương mẫu, bà tiên trên trời. 20) Tiểu tiên là tiên thị nữ, Song Thành là tiên nữ hầu bà Tây Vương Mẫu. 21) “Nghĩ thời gặp nhau” lấy ư người xưa “nghĩ đến nhau là coi như đă gặp nhau” . 22) Trường Sinh, địa danh, tên một trong các cung điện của nhà vua. 23) Thất tịch là đêm mồng 7 tháng 7 âm lịch, ngày này Ngưu lang gặp Chúc nữ. 24) Khuôn xanh là trời xanh, chữ của Kiều :
412-Nghĩ ḿnh phận mỏng cánh chuồn, Khuôn xanh biết có vuông tṛn mà hay? ( K 412)
Hai câu cuối 119-120 trong nguyên tác là Thiên trường địa cửu hữu th́ tận, 120-Thử hận miên miên vô tuyệt kỳ
Tạm dịch nghĩa ; Trời cùng đất tận cũng có lúc tàn, Hận này sâu thẳm biết làm sao nguôi
Ư thơ là giá mà trời đất cũng có ngày tàn th́ hận này (trong tôi) cũng không thể nguôi được. laiquangnam dịch là “có mà “, “ điều giả thử mà “, giọng buồn xa xăm của t́nh nhân :
Có mà.._” ngày dứt khuôn xanh, 120-Hận này dằng dặc dễ đành nguôi ngoai!“
Tản Đà dịch là Thấm chi trời đất dài lâu, Giận này dằng dặc dễ hầu có nguôi
Và Ngym dịch là Trời dài đất rộng có kỳ, Hận này đằng đẳng c̣n ghi muôn đời
Quả là hai câu khó dịch cho rơ ư thơ .
-o0o0- 1- Các bạn có thể đọc các bản dịch khác trên mạng internet . 2- Chú thích : bản dịch T́ bà hành được Phan Huy Vịnh[1] dịch sang chữ Nôm, được xem là là một trong những tuyệt tác văn học. Có người c̣n cho là của Phan huy Thực. 3- Ngym ( tức họa sĩ kư tên Người(NG) yêu(Y) mợ (M). Đó lời giảng của nhà thơ Vương Tân.
Phần II - Dương quư Phi đẹp cỡ nào ?
Vẻ đẹp Dương quư phi được nhà thơ lừng danh đương thời Lư Bạch tán tụng. Lư Bạch có ba bài Thanh b́nh điệu ca tụng sắc đẹp của Ngọc Hoàn Dương quư Phi, xin đọc các link trên các trang mạng, hay đọc nhanh qua bản dịch của laiquangnam dưới đây.
清平調 Thanh b́nh điệu Lư Bạch
Thanh b́nh điệu là bài thơ ngợi ca sắc đẹp của Dương Quư Phi. Lư sáng tác bài này trong lúc say xỉn rất đậm. Thi nhân quá tài hoa và DQP lại quá đẹp nay đang thời xuân sắc trong khi vua đă ngoài năm mươi, chênh nhau tuổi tác, chênh quá nhiều về sức..! Nhà thơ tài hoa vóc có dáng cao to, lại là kiếm sĩ, không biết trong cơn say ông có rạo rực không khi gặp phải mùi hương toát ra từ thân thể người đẹp. Ư thơ nói thay cho ông . Xin mời Khách thơ.
Dịch thơ quốc âm I- Dịch theo thể thơ Song thất lục bát
Kỳ 1 Mây ngờ áo trông hoa ngờ mặt Gió rung hạt nước vắt hiên dài Gỉả như Quần Ngọc vắng Ai Dao Đài là hướng bóng hài lại qua.
Kỳ 2 Một cành hồng sương va thơm ngát, Thần núi Vu biết chút hờn ghen Hán Cung so chẳng ai bằng Khá thương Phi Yến chẳng ăn thua ǵ
Kỳ 3 Danh hoa quốc sắc thời hoan lạc Quân vương nh́n, miệng mắt cười tươi Gió xua quên hận đùa vui Đỉnh trầm mé bắc dựa người tỏa hương
lạiquangnam
II- Dịch theo nguyên thể
I Mây tưởng áo, nh́n hoa tưởng mặt Gió xuân mơn mái lập ḷa sương Đầu non Quần ngọc mà không gặp Dưới nguyệt Dao- Đài hóa lại phương!
II Cành hồng sương trĩu sắc hương mang Thần nữ Vu sơn phải đoạn tràng Thử hỏi Hán cung ai dám đọ, Thương thay!Phi Yến phải tân trang.
III Danh hoa, quốc sắc vẻ hân hoan Cùng được vua cười say ngắm khan Giải mọi ưu phiền xuân phong cũ Đỉnh trầm mặt bắc tựa, nh́n ngang!
Laiquangnam dịch tháng 5-2008
Chú nghĩa vài từ & chú điển tích vắn tắt
1-Quần ngọc, Dao- Đài địa danh trong huyền thoại.
2-Thần nữ Vu sơn : nữ thần hoan lạc, nhục dục của Tàu. Tích : Sở tương vương đi chơi đất Cao đường , nằm mơ thấy ḿnh giao hoan với một mỹ nhân. Vua hỏi nàng từ đâu đến, nàng nói: ” Thiếp là thần nữ núi Vu sơn, sớm làm mây núi Ngọc, tối làm mưa đất Dương đài”. Bà nữ thần này coi bộ xung!. Hẳn lúc ấy vua Sở Tương Vương đang thời trai trẻ sung sức. Ông nằm mơ thấy bà cù rủ qua giấc mộng. Tinh! Tinh quái thay cho Lư Bạch, mừng vua Đường minh Hoàng nay dă gặp thần nhục dục DQP rồi.
3-Triệu Phi Yến, người ái thiếp của Hán Đế, bà là một trong 4 đại mỹ nhân Tàu. Nét đẹp của bà ẻo lă, lưng eo, gót hài ..Triệu Phi Yến là nét đẹp chung của Tàu thời ấy, trong khi DQP lại là nét đẹp thời Đường có da có thịt. Cuối đời bị vua chán và dạt ra. Chính v́ bài này, một khi mà DQP tuổi đang sung không cù được chàng lăng tử kiếm sĩ có ḍng thơ tài hoa, to con như Lư Bạch nên quê độ chăng? Cao lực sĩ tinh ư biết được, nhớ thù xưa, vụ Lư Bạch được nước cài độ khiến vua Đường phải sai Cao lực sĩ cỡi giày cho Lư để Lư lấy khí thế viết văn thư ngoại giao trả lời khi tiếp sứ giả, cho nên nay là dịp để Y chọt với DQP rằng Lư đă ví DQP là một Triệu Phi Yến thứ hai. DQP thấy có lư bèn chọt với vua là Lư Bạch đă sàm sở với ḿnh. Vua cho dẫu mến tài Lư Bạch, nên đành chọn giải pháp bằng ḷng cho Lư được ra đi ..
Thật ra Trong bài II có cụm từ “Khá thương Phi Yến…”, ”Khả liên Phi Yến”. Thương thay cho Triệu Phi Yến ….. Khả liên? Khá thương? Ǵ vậy ?. Cao Lực Sĩ chọt với Dương Qúy Phi rằng Lư Bạch có ư so sánh nàng cùng Triệu Phi Yến, ái phi của vua Thành đế nhà Tây Hán. Trong đó “khá thương” cho Triệu Phi Yến v́ đời sống t́nh dục với vị vua già chẳng mấy hứng khởi khi ḿnh đang thời xuân sắc nên phải ngoại t́nh cùng Xích Phượng cho đă. Vua Hán ghen cho bọn thái giám theo dơi lâu ngày, ngày nọ, Xích Phượng vào cung Chiêu Dương để hủ hỉ cùng Triệu Phi Yến. Hán đế được báo bèn tới ngay cung Triệu Phi Yến, Xích Phượng bị bắt ngay khi đang trốn trong tủ áo, Hán đế bèn giết ngay trước mặt Triệu Phi Yến. Và Triệu Phi Yến thoát chết nhờ khóc sướt mướt, thề thốt lư luận hết lời, nhưng cũng bị thất sủng từ đó. Ngẫm ḿnh nào có khác chi, Dương Qúy phi nay cũng đang dan díu với tướng An Lộc Sơn nên nhột. Sợ v́ chuyện nói xa nói gần của “anh thi nhân gàn “ họ Lư, biết đâu Lư đă biết chuyện chăng? Ra tay trước vẫn hơn, nên nàng chọt với Đường Minh Hoàng rằng Lư Bạch kiêu ngạo, không chịu giữ lễ của kẻ nhân thần với nàng ( nghĩa là Lư bạch đă có ư muốn “sờ” nàng từ lâu ). Vua cho dẫu mến tài Lư Bạch, nhưng nh́n thân thể càng tráng của Lư, vua sợ!, có thể lắm, lửa gần rơm biết đâu đấy, nên đành chọn giải pháp khôn ngoan nhất là bằng ḷng cho Lư được ra đi. Nhà Vua vừa được tiếng bao dung, vừa được tiếng là ḿnh sống sau trước như một. Khôn! & lém! Vua Tàu có khác.!
Phần Ba
Nét đẹp của nữ thần nhục dục Dương quư Phi qua hội họa điêu khắc . ( ba ảnh sau lấy từ link http://vi.wikipedia.org/wiki/Dương_Quư_Phi ) Trong thơ của Bạch cư dị , DQP được tả như vầy xin chuyển ngữ
Suối tóc chảy, dáng kiều bước khẻ Sắc màn sen ấm vẻ đêm xuân Càm ràm đêm ngắn ái ân , 16-Lâm triều gác lại, lậm nàng tận trưa. Vui tiệc xuân chẳng chừa ngày nghỉ Đêm liền đêm ,” nhị hỉ ”( !&?) vua nàng
a) Lần theo mô tả của Bạch Cư Dị Vẻ đẹp do trí tưởng tượng từ các họa sĩ Thế kỷ trước
Dương Quư Phi, tranh lụa của Takaku Aigai tại bảo tàng mỹ thuật SEIKADO BUNKO
Dương Quư Phi-người đẹp
hoa nhường
b) Lần theo mô tả của Bạch Cư Dị Vẻ đẹp do trí tưởng tượng từ các họa sĩ Tàu kinh doanh du lịch ngày nay, thế kỷ 20
Tượng DQP tại Tây An
laiquangnam cho rằng tượng DQP tại Tây An ngày nay không đúng bởi Dương quư phi được mô tả là “người có da có thịt” , nét đẹp của bà là nét đẹp vào đời Đường, là nét đẹp tṛn lẳn, khác nét đẹp đời Sở, đời Tần, đời Hán. Như hai câu sau đây minh họa,
Ao Ḥa Thanh, ngày xuân lạnh tắm Suối ấm tan mở thắm làn da,
“Suối ấm tan mở thắm làn da.” Mập nên mới tươm mở làm bóng làn da, chắc v́ mập nên mát da mát thịt chăng? Có eo thon thả như vầy phải tới mỹ viện tập thẩm mỹ như thế giớí người mẫu và tài tử điện ảnh ngày nay. Bạn tin bao nhiêu phân (%) khi người xưa có eo thon, ngực đứng như thể người trong tượng? Tàu có khác !
__________________
Đọc thêm : Nguyên tác Trường Hận Ca
|
