|
Laiquangnam giới thiệu thi nhân tráng sĩ
ĐẶNG DUNG
Cảm hoài * Bạn có nghe từ trời xanh vọng lại giọng ngâm của Người tráng sĩ cất lên từ vầng trăng treo sáng vằng vặc trên đầu chúng ta trong bầu trời lộng gió đêm nguyên tiêu này không? ~~oOo~~
H̉N VỌNG PHU QUẢNG NAM
Bài này là một phần của loạt bài Cảm Hoài của Đặng Dung.Trong bài Cảm Hoài, Đặng Dung, có đoạn Đặng Dung nhớ lại cuộc hội ngộ kỳ thú với dân làng chài từ khi Đặng Dung ngâm bài thơ Vọng Phu Thạch của Vương Kiến.
---o0o0o--- I- Cuộc hội ngộ bất ngờ của cha con Đặng Tất _ Đặng Dung tại Cù Lao Chàm đất QuảngNôm trên đường phục quốc. Xin đọc lại đoạn sử sau : Đặng Dung và Nguyễn Cảnh Dị đă có một vài trận thắng lớn trước hai kẻ thù là Trương Phụ và Mộc Thạnh. Trong đó có trận đánh lớn vào tháng 9 năm Quư Tị (1413) ở khu vực Thái Gia. Theo Minh Sử của Trương Đĩnh Ngọc (người Trung Quốc) th́ trận đánh này xảy ra tại Ái Tử, nay thuộc huyện Triệu Phong, Quảng Trị (dẫn lại từ vi-Wikipedia, theo Nguyễn Khắc Thuần, sách đă dẫn, tr. 235).Tuy thắng trận hôm nay nhưng lại là điều khơi mào cho sự bại trận chung cuộc của họ mai sau. V́ sao?. Một là Nhà Minh đă tăng bổ sung cho Trương Phụ 50.000 quân. Mặt khác, sau khi thắng nhà Hồ, bọn Trương Phụ đang làm chủ đất nước ḿnh, y đă ḅn rút tài nguyên, bóc lột người Việt tại chỗ làm phu phen, làm dân công nấu cơm, tải thương cho lính láp bọn họ trong các trận đánh nhau chống lại Nghĩa quân. Bọn họ đă gom được khối tài sản khổng lồ do Nhà Hồ vơ vét trong đợt đổi tiền trước đó. Đổi tiền là vụ cướp cạn tài sản trắng trợn của nhân dân được dấu dưới chiêu bài rất tinh vi. Cha con Hồ cho in tiền giấy, thứ tiền âm phủ, thay cho tiền bằng bạc nén vốn đă dùng từ ngàn năm trước. Nhà Hồ khốn nạn đă vét tài sản sạch của nhân dân trong đợt đổi tiền này. Hai là, sau mỗi trận thắng, Đặng Dung lại hao quân mất tướng. Lực lượng hao hụt đến phân nửa mà không sao có nguồn lực bổ sung. Đặng Dung muốn huy động sức dân cũng không c̣n mấy người yêu nước giàu có dấu lén tiền cung cấp. Là người tướng tư lệnh, Đại tư mă, đă h́nh dung sự “thất bại của ḿnh”. Quư Tị (1413), bấy giờ quân nhà Trần ít lắm. Trương Phụ vào đến Nghệ An, quan Thái Phó (chức quan văn tương đương với thủ tướng bây giờ) của nhà Hậu Trần là Phan Quư Hữu ra hàng. Con Quư Hữu là Liêu được Trương Phụ cho làm tri phủ Nghệ An. Phan Liêu tâng công. Y Khai báo về t́nh h́nh nội bộ bởi cha y là người điều hành việc hành chánh cho vương triều. Y khai nhà vua Quư Khoách hiện có bao nhiêu tướng tá, người nào giỏi, người nào dở, quân số nhiều ít, núi sông địa h́nh chỗ nào hiểm, chỗ nào không, nhất nhất khai cả cho Trương Phụ biết. Nghe xong, Trương Phụ bèn quyết ư vào Hóa Châu, và hội chư tướng lại để bàn kế tiến binh. Đặng Dung lấy làm lo lắng kể từ khi cha con Phan Quư Hữu ra hàng giặc. Ông bàn với tướng Nguyễn Cảnh Dị về việc tổ chức cuộc tấn công cảm tử lên thuyền Trương Phụ, dù thế nào cũng c̣n hơn là để t́nh h́nh khốn cùng này kéo dài như cá nằm trong đ́a khi bị tát nước. Nguyễn Cảnh Dị ủng hộ ư kiến này và dành đi thay ông. Cảm động lắm, Đặng Dung ôm lấy Nguyễn Cảnh Dị, nhưng là tổng tư lệnh ông phải làm gương. Nhớ năm xưa nghe cha giảng, “Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, Ruột đau như cắt, nước mắt đầm đ́a; Chỉ giận chưa thể xả thịt, lột da, ăn gan, uống máu quân thù; Dẫu cho Trăm thân ta phơi ngoài nội cỏ, Ngh́n thây ta bọc trong da ngựa, Cũng nguyện xin làm! ” (HTS), Đặng Dung lặp lại. Nguyễn Cảnh Dị làm thinh, biết tiên sinh đă quyết theo lời dạy của người xưa. Nguyễn Cảnh Dị hỏi, liệu Tướng quân mệnh hệ ǵ th́ tôi phải làm sao?. Đặng Dung bảo hăy tin nơi ông. Nguyễn Cảnh Dị suy nghĩ một hồi rồi nói rằng, xưa hai ông cha ḿnh đă từng làm quan tại đất QuảngNôm nên có lẽ Huynh và tôi cũng hơi rành thuộc tính và tài năng của họ. Quan Tư Mă nay thử xem xét trong nghĩa quân có ai là dân làng chài Cửa Đợi, cù lao Chàm không?. Nghe Nguyễn Cảnh Dị nhắc dân làng chài Cửa Đợi, Đặng Dung bồi hồi nhớ lại. Ông nhớ như in năm xưa theo cha đến vùng đất này đi t́m lại chủ tướng của cha ḿnh năm xưa là Hoàng Hối Khanh (1) để bàn việc phục quốc kháng Minh. Đặng Dung không sao quên được tại hải đảo này có địa h́nh giống như Vương Kiến mô tả trong bài Vọng Phu Thạch. Nh́n thấy cảnh huyên náo khi dân làng chài đón cha con ông nam có, nữ có tại băi biển này. ḷng đày cảm động, bất giác ông ngâm đôi câu trong bài Vọng Phu Thạch v́ cảm khái chợt về trong ông khi người chiến binh ra đi mà không hẹn ngày về. Người vợ ngày ngày ra đứng đầu núi bên sóng biển thét gầm ngóng đợi. Cảm mến v́ đại nghĩa ngày xưa của Cha ông và danh tướng Nguyễn Cảnh Chân, người dân ở đây t́nh nguyện xin theo kháng chiến. Lần đó, Cha ông chỉ chọn người nhẹ gánh gia đ́nh, c̣n trẻ, c̣n những người khác tuy nặng ḷng yêu nước, nhưng họ c̣n mẹ già, con thơ nên đành khuyên họ hăy dành ḷng yêu tổ quốc đó vào một công việc khác nhẹ nhàng hơn. Nay điểm lại, quả thật các cận tướng của cha ông đa phần là dân Thuận Quảng theo cha ông ngay ngày đầu tham gia trong các trận đánh, đặc biệt là trận tấn công tại Bô Cô khiến nhiều đại tướng Tàu Hán vong mạng và nay trong số các chiến binh dũng cảm ấy vẫn c̣n nhiều người theo hầu dưới trướng ông.
II- Trận đánh quyết tử, tác giả là người anh hùng Chuyện khó tin trong binh sử thế giới, trường hợp hy hữu này duy chỉ có trong quân sử Đại Việt. Khi vị tướng tư lệnh lại là cầm đầu toán người nhái cảm tử rất gọn nhẹ dánh thẳng vào sào huyệt kẻ tử thù. Việc tổ chức đă xong đợi ngày G sẽ đến. Cơ hội đến, vào tháng 9 được biết quân Trương Phụ vào đến Thuận Hóa, và kéo binh tập kết vào ngă ba sông này để tổ chức cuộc săn đuổi vua quan Hậu Trần đang đóng quân ở trên bờ.
Quan thái phó Nguyễn Súy và quan đại tư mă Đặng Dung
nửa đêm chia quân đến đánh Trương Phụ. Quan thái phó Nguyễn Súy dùng
thuyền nhẹ đánh nghi binh, giặc Minh trào về phía Nguyễn Suư, và thừa
lúc đó Quan tư mă Đặng Dung lao ḿnh xuống nước trước, hơn mươi chiến sĩ
cảm tử quân người nhái được tổ chức theo mô thức Yết Kiêu năm xưa lao
theo. Họ bơi nhanh về phía thuyền lớn nhất, sáng nhất trên sông. Từ dấu
hiệu của Đặng Dung, bọn họ leo lên được thuyền của Trương Phụ, dùng đoản
đao thịt lẹ các tên lính đại Minh trên sàn. Họ nhào vào tên mập mạp nhất,
phương phi nhất và đă bắt sống tên này, lôi y xuống nước. Y la lên.
Trương Phụ giật ḿnh. Do v́ không biết thường ngày tên Trương Phụ mặc
quần áo ǵ, do chưa hề thấy mặt kẻ thù lần nào thật rơ nên họ đă bắt lầm.
Thừa cơ, Trương Phụ lập tức nhảy xuống sông lấy cái thuyền con mà chạy
thoát. Bấy giờ quân nhà Trần ít lắm nên khi Trương Phụ nhận ra họ chỉ là
toán cảm tử nên đă huy động binh sĩ phản công. Đặng Dung và binh sĩ địch
không nổi phải bỏ chạy. Từ khi thua trận ấy rồi, Trần Quư Khoách thế yếu
quá không thể chống với quân giặc được nữa, phải vào ẩn núp ở trong rừng
núi. Cuộc tấn công mạo hiểm đă thất bại. Vài chiến binh dũng cảm đă hy
sinh. Máu dân tộc nay lại loang vào biển Đông theo ḍng thuỷ triều trôi
dạt về quê nhà. Không biết đêm nay tại quê nhà mẹ cha họ có được điềm
báo mộng là họ đă mĩm cười v́ trách nhiệm với con em, v́ nghĩa vụ đối
với đất nước này đă được thực hiện.
Ḥn/hồn vọng phu.
Thạch ưng nhủ ==>, đá mới nói. Nói ǵ ?, từ ǵ đầu tiên khi gặp lại người chồng hay chỉ là tiếng bật khóc. Chỉ khi dùng chữ quốc ngữ th́ Đá [viết hoa ] đă biến thành người chinh phụ. Chữ Việt quốc ngữ tinh tế hơn hơn tiếng Tàu h́nh vuông là vậy.
IV- Và đây là cảnh quan dưới mắt Đặng Dung ngày ấy Ḥn (hồn) vọng phu Quảng Nam quê tôi ở đâu?. Tại nơi đây năm xưa Đặng Dung cùng cha là Đặng Tất giong thuyền đến đây t́m lại chủ tướng Hoàng Hối Khanh. Sóng đă đánh nát tàu của Hoàng Hối Khanh. Và Hoàng Hối Khanh tự sát để khỏi sa vào tay giặc Trương Phụ. Cũng nơi đây là nơi các mẹ, các chị tiễn con ḿnh, em ḿnh ra đi theo mệnh lệnh trái tim.
H1 Ḥn vọng phu Quảng Nam quê tôi, toàn cảnh.
“Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, Ruột đau như cắt, nước mắt
đầm đ́a; Chỉ giận chưa thể xả thịt, lột da, ăn gan, uống máu quân thù;
Dẫu cho Trăm thân ta phơi ngoài nội cỏ, Ngh́n thây ta bọc trong da ngựa,
Cũng nguyện xin làm! ”(HTS)
Trần Trọng Kim ______
Trước kia QuảngNôm là đất của Chiêm Thành, vào năm 1306 th́ thuộc Đại Việt theo thỏa ước giữa vua Chế Mân (Chiêm Thành) và vua Trần Nhân Tông (Đại Việt). Chế Mân dâng hai châu Ô tức Thuận Châu (nam Quảng Trị, Huế) và châu Rí tức Hóa Châu (một phần Huế, bắc sông Thu Bồn) làm sính lễ cưới công chúa Huyền Trân, con gái vua Trần Nhân Tông. Năm 1402, nhà Hồ thay thế nhà Trần. Nhà Hồ chia Hóa Châu thành 4 châu nhỏ hơn là Thăng Châu, Hóa Châu, Tư Châu và Nghĩa Châu và đặt An Phủ Sứ cai trị. Hai viên quan cai trị Thuận Quảng vào thời ấy là Đặng Tất ở Hóa Châu (Huế) và, Nguyễn Cảnh Chân làm An phủ sứ lộ Thăng Hoa, đất Quảng Nam quê tôi ngày nay có diện tích lớn trong địa danh QuảngNôm xa xưa đó.
Năm 1391, Hồ Quư Ly phong Đặng Tất làm Đại tri châu Hoá châu dưới quyền
của Hoàng Hối Khanh, làm Tuyên uư sứ trấn thủ cả vùng Thăng Hoa. Hối
Khanh chọn Đặng Tất, Phạm Thế Căng (sau là Việt gian) và Nguyễn Lỗ (sau
là Việt gian) giúp việc cho ḿnh. Nhà Minh đem quân sang xâm chiếm nước
Đại Ngu, Cha con Hồ Quư Ly thua chạy vào nam, bị quân Minh đuổi gấp. Hồ
Quư Ly bèn viết thư cho Hoàng Hối Khanh, sai lấy dân Việt mới đến khẩn
hoang ở đây, Thăng Hoa và dân bản địa cũ làm quân "cần vương" /( cứu vua
Hồ). Được bao nhiêu quân th́ giao hết cho Nguyễn Lỗ. Tháng 6 năm 1407
cha con Hồ Quư Ly bị quân Minh bắt. Quân Minh tiến vào "b́nh định" Hoá
châu. Phạm Thế Căng (Việt gian) nhanh chóng đón đầu quân Minh ở Nghệ An
xin hàng. Chiêm Thành nhân đó mang quân cố đánh chiếm lại đất Thăng Hoa.
Dân di cư mới đến vùng đất mới trở thành rắn mất đầu. Trăm bề đau khổ.
Hoàng Hối Khanh phân các cánh quân rút về Hoá châu. Đặng Tất bằng đường
thuỷ đi trước, Nguyễn Lỗ đường bộ đi sau. Trấn phủ sứ Thuận Hoá là
Nguyễn Phong được Nguyễn Lỗ nói sao đó, ngăn không cho Đặng Tất vào
thành. Tất nổi giận bèn đánh thành. Giết được Phong. Nguyễn Lỗ lộ chân
tướng Việt gian chạy sang Chiêm đầu hàng và được người Champa trọng dụng.
Lính “Cần Vương” người “Thuận Quảng “ năm xưa nay tất cả đều theo về
Đặng Tất. Tính nuốt xong dân Đại Việt th́ sẽ nuốt Chiêm Thành, Minh
triều gai mắt nhân vật mưu sĩ mới của vua Chiêm là Nguyễn Lỗ, họ bèn dụ
y sang Yên Kinh làm quan và sống vinh hiển tại đó cùng gia đ́nh. Tin lời,
Nguyễn Lỗ sang Tàu, vua Minh bèn đem giết đi. Tại quê nhà, cả gia đ́nh
việt gian Nguyễn Lộ bị Hoàng Hối Khanh thịt sạch. Nói về Hoàng Hối Khanh
và Đặng Tất. Trương Phụ biết Hoàng Hối Khanh là hiền tài của nhà Hồ bèn
sai Đỗ Tử Trung đi chiêu dụ họ. Hối Khanh không ra cộng tác với giặc
Minh xâm lược, ông bỏ trốn. Tướng quân Đặng Tất bị lâm vào thế kẹp thịt,
nằm giữa hai kẻ địch. Phía Nam th́ quân Chiêm như bầy hổ đói, nặng ḷng
căm thù, họ đánh ra đ̣i lại đất, dân mới di cư đến lập nghiệp, lớp bị
giết, lớp bị hăm hiếp, dân t́nh đói khổ trăm bề. Phía Bắc th́ quân Minh
đang cực kỳ tàn bạo với dân Đại Việt, đốt sạch phá sạch lăng miếu quốc
gia theo lệnh của Minh Thành Tổ. Đặng Tất bèn chọn quyết định khó khăn
nhất trong đời làm tướng của ḿnh, đầu hàng quân Minh cốt để cứu dân.
Thị phi?, mặc!. Phải chận ngay cánh quân Chiêm như bầy hổ đói kia trước.
Sau đó, sẽ tính đến quân nhà Minh bởi binh sĩ Tàu Hán chuyên nghiệp,
tiềm lực hơn, phải có cách tập hợp binh lực khác thường. Nay là lúc thế
nước như lửa cháy, ta chưa đủ sức trực diện với bọn họ. Đặng Tất xin
hàng, quân Minh xem như đă tạm yên phía Nam, nhẹ tay với dân Đại Việt
trong vùng đất cai trị của ông. Dân Thuận Quảng tạm thời được yên, họ
hết sức biết ơn ông. Trương Phụ cho ông giữ chức Đại tri châu Hoá châu
như cũ. Tạm yên mắt phía Bắc, Đặng Tất dồn sức chống đỡ Chiêm Thành phía
Nam. Với tài thao lược của ḿnh, quân Chiêm không đánh nổi phải lui quân.
Đặng Tất ngày đêm lo việc phục quốc. Phải đi t́m Hoàng Hối Khanh bàn mưu
chống quân Minh. Nghe tin Hoàng Hối Khanh đang ở Cù Lao Chàm ( tức vùng
biển Cửa Đợi, Hội An bây giờ), mừng quá, nhưng đến nơi th́ được dân ở
đây cho biết: “Tháng 7 năm 1407, Hối Khanh về đến cửa Hội, gặp gió to
đánh vỡ thuyền, binh sĩ không c̣n, bị tay sai của giặc Minh vây tứ bề,
Hối Khanh tự sát. Trương Phụ bèn cho người đem thủ cấp của Hối Khanh ra
bêu ở chợ Đông Đô để thị chúng”. Thói giết người, rồi cắt đầu người mang
về báo công với vua Hán, hay treo tại nơi thị tứ để răn đe, là phong
cách hành xử xưa nay của bọn Tàu Hán xâm lược có từ hàng ngàn năm trước
đối với dân tộc ta. Người Tàu Hán tin rằng, một khi người bị mất đầu,
th́ do thân và đầu không liền nhau họ sẽ không bao giờ được đi đầu thai
trở lại thành người để báo thù họ.
Quả thật, bọn Tàu Hán từ vua đến quan
luôn sợ ḷng căm thù dai dẳng của người Việt, nên luôn cắt đầu tướng
Việt bại trận. Đặng Tất đau buồn. Thương tiếc. Thề báo thù cho chủ tướng.
và ông đă thực hiện và đă chém đầu trả thù không biết bao nhiêu danh
tướng Tàu đi theo Mộc Thạnh tại trận Bô Cô sau đó không lâu. Đành rằng Vọng phu thạch là Đá vọng phu. Tàu gọi là thạch, ta dịch là đá. Quảng Nam quê tôi th́ gọi đúng là ḥn. Âm Quảng Nam quê tôi, ḥn hay hồn họ đều đọc như nhau. Bài thơ được dịch theo tinh thần thế đất, thế tượng đài trên biển ngày ngày trông ra Hoàng sa và Trường sa của Việt Nam, nơi đó có chồng họ, con trai họ ngày đêm bám biển làm kế sinh nhai và làm nhiệm vụ do tổ quốc giao cho. Nhớ câu nói của TT Putin, khi ông đến thị sát vụ nổ ch́m tàu ngầm nguyên tử tại biển Bắc năm xưa :
Lợi dụng ḷng yêu nước mà trao vơ khí tồi cho người chiến binh là kẻ sát
nhân, kẻ ráp tâm bán nước, gây khổ đau biết bao nhiêu người mẹ người
cha, người vợ người con, lư ra họ đă sống sót và đă chiến thắng với vơ
khi có tương đối trên tay. (PUTIN).
4. laiquangnam có xử dụng tài liệu lịch sử của Sử gia Trần Trọng Kim,
ĐVSKTT, và nguồn vi-wikipedia và các nguồn khác trên mạng toàn cầu.
|
