|
LAIQUANGNAM
XUÂN NHẬT TÚY KHỞI NGÔN CHÍ ... Lư Bạch
Qua đây, tôi đă được bè bạn thân khuyên hăy quên Việt nam đi. Ông hăy sống cho ḿnh trong những ngày c̣n lại. Đời có bao nhiêu đâu, ḿnh có muốn cũng chịu thôi. Tụi ḿnh, thế hệ sinh thập niên 1940, ”lũ chúng ta sinh lầm thế kỷ”. Chính v́ vậy mà hai câu đầu trong bài thơ sau đây của Lư Bạch thường được các bạn đem bàn luận và được nhiều Khách thơ yêu thích.
Xử thế nhược đại mộng Hồ vi lao kỳ sinh, Đời,đại mộng, tuồng như là thế! Hà cớ chi, ch́m bể trần ai!
Thế nên trong bàn cà phê sáng, hay trong tiệc rượu tôi hay đọc thử đoạn cuối của bài này như cùng chia sẻ nỗi niềm cùng họ …
Cảnh xúc động muốn than đôi tiếng, Rượu ngang tầm ta rót mời ta. Nghêu ngao chờ ánh trăng ngà, Khúc ca vừa hết quênCha.. nỗi buồn.
Và điều ǵ tôi đă thấy trong những ngày ở quê người? Rằng nay đă có rất, rất nhiều người Việt thuộc lớp người nay trên sáu bảy mươi, họ bắt đầu chịu “sống thiền”, chịu đi du lịch, chịu đi đó đi đây. Họ luôn t́m thư giăn mọi lúc mọi nơi thay v́ nghĩ về tương lai tổ quốc Việt thân yêu của ḿnh, bởi một khi nghĩ về, họ thường cúi đầu dấu đi ḍng lệ, bởi ḷng họ cũng như Mạnh Giao trong Quy tín ngâm
Mực ḥa lệ nén vuông thư Thứ nay sắp gởi người như “Ngh́n trùng” Thư đi hồn xuất đi luôn Bổng thinh trời lộng, ḿnh thương ḿnh ḿnh. Laiquangnam dịch
Có lẽ trong “Họ” nặng trĩu tâm tư, một chút ngậm ngùi, một cái lắc đầu bất lực. Thôi đành!
Mời Khách thơ đọc nguyên tác
Lư Bạch
春 日 醉 起 言 志 Xuân nhật túy khởi ngôn chí ..
Nguyên tác
春 日 醉 起 言 志
處 世 若 大 夢 胡 為 勞 其 生 所 以 終 日 醉 禿 然 臥 前 楹 覺 來 盼 庭 前 一 鳥 花 間 鳴 借 問 此 何 時 春 風 語 流 鶯 感 之 欲 嘆 息 對 酒 還 自 傾 浩 歌 待 明 月 曲 盡 已 忘 情
Phiên âm
Xuân nhật túy khởi ngôn chí
Xử thế nhược đại mộng Hồ vi lao kỳ sinh , Sở dĩ chung nhật túy Đ̣i nhiên ngọa tiền doanh
Giác lai miên đ́nh tiền Nhất điểu hoa gian minh Tá vấn thử hà nhật Xuân phong ngữ lưu oanh
Cảm chi dục thán tức Đối chi ḥan tự khuynh Hạo ca đăi minh nguyệt Khúc tận dĩ vong t́nh .
Lư Bạch
Chú vài từ và tạm dịch nghĩa
Xuân nhật túy khởi ngôn chí Tạm dịch tiêu đề :
” Ngày Xuân say bật dậy nói chí ḿnh”
Sống ở đời như thể giấc mộng lớn.( đại mộng ) Làm chi cho khổ thân Vậy nên ngày ta suốt,
Nằm lăn ra ngủ trước hiên nhà. Lúc tỉnh ngó ra trước sân, Một con chim hót trong khóm hoa. Thử hỏi hôm nay là ngày ǵ,
Mà có tiếng nói của chim oanh bay
truyền trong gió Xuân ? Cảm cảnh muốn thở than. Đối cảnh ta tự nghiêng bầu rượu. Ca vang, đợi chờ trăng sáng. Khúc ca xong quên cả t́nh buồn
Dich thơ quốc âm
Đời, đại mộng, in tuồng ngờ lắm, Hà cớ chi, thân lậm trần ai! Xả ḷng, say suốt ngày dài, Gác chân chữ(ừ) ngũ(ủ) nằm ngay trước thềm.
Lúc tỉnh dậy… liếc nh́n sân trước, Một chú chim..lả lướt cùng hoa. Hôm nay ngày mấy y là ..? Mà…?,_oanh truyền ngữ.., khề khà, _gió xuân !.
Cảnh xúc động muốn than đôi nét, Rượu ngang tầm tự rót mời luôn. Nghêu ngao chờ ánh trăng buông, Khúc ca vừa dứt, buồn tuông,..hết buồn. !
Laiquangnam dịch
Chú vài từ
1) Đại mộng là thuật ngữ văn học. Đại mộng là thuật ngữ văn chương tùy Khách thơ định nghĩa, nó là vấn nạn trong tâm tư người Việt lớn tuổi hiện nay khi họ đă trăi qua những ngày dài đối mặt.
2) Nhược là từ khó chịu, hàm nghĩa là giống như. Trong tiếng Việt ḿnh “ nhược” là nhẽ (lư ra ), thế ( đúng rồi !), có khi dùng mang ư trái lại. Ca dao Quảng nam có chữ nhược nầy
Ngó lên ḥn Kẽm đá Dừng Thương cha nhớ mẹ quá chừng Bậu (Bạn)* ơi Thương cha nhớ mẹ th́ về Nhược bằng thương kiểng nhớ quê th́ đừng
* Bạn chỉ là đại từ ngôi thứ hai cho cả hai giống. Bậu là bạn khi đối tượng là người nữ.
Bản dịch của người xưa
01
Tản Đà -- Ở đời như giấc chiêm bao Cái thân c̣n đó, lao đao làm ǵ? Cho nên suốt buổi say ĺ, Nằm lăn trước cột, biết ǵ có ta. Tỉnh thôi đưa mắt sân nhà. Một con chim hót bên hoa ngọt ngào. Hỏi xem: nay đó ngày nào? Ngày Xuân gió mát, vui chào tiếng oanh. Ngậm ngùi cảm cảnh sinh t́nh, Nghiêng bầu, ḿnh lại với ḿnh làm vui. Hát ran, chờ tấm trăng soi,
Thoạt xong câu hát thời rồi đă quên
Tản Đà
02 Ngô Tất Tố
Ở đời như giấc chiêm bao làm chi mà phải lao đao cho đời Vậy nên say suốt hôm mai Bên cây cột trước nằm dài khểnh chân Tỉnh rồi chợt nhớ trước sân Tiếng chim đâu đă nghe gần trong hoa Ngày chi thử hỏi cho ra Gió xuân đương giục oanh già véo von Cảm thương ḷng những bồn chồn Đoái trông cảnh vạt dốc luôn chén quỳnh Hát ngao chờ ánh trăng thanh Lời ca vừa hết mối t́nh đă quên Ngô Tất Tố
03 Bùi Khánh Đản
Đă biết kiếp người là mộng lớn Sao c̣n lận đận măi chưa thôi Suốt ngày nghiêng ngả ta say khướt Mê mệt nằm lăn ngủ cửa ngoài Tỉnh giấc trông ra sân phía trước Thấy con chim hót giữa hoa tươi Hỏi nay tháng mấy ngày nào nhỉ Canh đón xuân sang ríu rít hoài Ngẫm chuyện xưa nay khơi mối cảm Rượu ngon lại rót tự ḿnh mời Nghêu ngao hát măi chờ trăng sáng Dứt khúc đà quên hết cả rồi.
Bản dịch tiếng Anh của Robert Payne
Awakening from drunkenness on a spring day .
Our life in the world ís only a great dream. Why should I toil (làm khó khăn ) my life away? Let me be drunk all day, Let me lie at the foot of the house gate When I wake up, I blink at the garden trees; A lonely bird is singing amid the flowers I demand of the bird what season it is : He answers: ”The spring wind makes the mango-bird sing” Moved by his song, I sigh my heart away And once more pour myself wine. So I sing wildly till the bright moon shines The song over, all my senses are numb.
Robert Payne
|