LAIQUANGNAM

KHIỂN BI HOÀI ( Kỳ 2)

遣 悲 懷, (其二)

 元 稹

Nguyên Chẩn

 遣 悲 懷, (其二)

(Khiển bi hoài)

Tiểu sử tác giả

            Nguyên Chuẩn 元 稹 (779-831) tự là Vi Chi, người Hà Nam, từng là Thượng thư Tả thừa, ngang chức tể tướng, là bạn rất thân của Bạch Cư Dị. Nguyên Chẩn tác giả truyện Hội chân ký, kể chuyện tình giữa nàng Thôi Oanh Oanh và chàng Khúc Quân Thụy, truyện này là cốt tủy của tuồng Tây sương ký sau này . .

             Với dòng thơ  Nguyên Chẩn, người Việt chúng ta chọn dịch đôi bài. Bài  Khiển bi hoài (kỳ II) này  là bài thơ hay nhất của ông theo tôi, một bài khóc vợ thật cảm động trong dòng Đường thi.

Câu cuối “Bần tiện phu thê bách sự ai” ,nhớ xưa vợ chồng ta lúc nghèo mà nay lắm nỗi bi ai. Từng làm quan đén chức tể tướng, nhiều hầu thiếp, mà thể hiện lòng thương nhớ người vợ thuở hàn vi như vậy bên Tàu xưa nay hiếm. Hồi tưởng ,” khi còn sống, mình (NC) ép  nàng may cái áo, cái quần mà  nàng nào  dám mặc,  cứ để dành mãi trong rương. Nàng thương xót đồng tiền của mình!. Nay qua chiêm bao thấy nàng về nhắc kẻ ăn người ở trong nhà, mình lại mang đi cho, lòng biết bao nỗi nhớ thương. Hiểu ra thì nàng đà khuất núi !  

Không biết ai trong số  khách thơ của laiquangnam đêm nay tình cờ đọc lại bản thơ dịch này, thấy sao gần gần giống cảnh mình. Nhớ nhất, có lẽ, là những vị tuổi nay hẳn đã trên dưới 70, thời điểm sau 75, phải làm lại cuộc đời nơi xứ lạ quê người.  Nhớ lúc vợ chồng đồng cam đồng khổ, cái gì cũng thèm, cái gì cũng thiếu, nay là lúc đã vượt khó khăn, cuộc sống dễ thở hơn xưa  thì nay nàng đã bỏ ta ra đi, lòng xiết bao thương nhớ ngậm ngùi! .

Người Việt mình lòng tràn đầy tình cảm, Khách thơ nghĩ và nhớ đến nàng là nàng sẽ hiện về bên mình trong giấc ngủ đêm nay, laiquangnam linh tính như vậy. Ngủ yên nhé người vợ yêu quý của ta! . Ta làm đúng theo lời dặn của nàng đây! . “Chia sớt niềm thương nỗi nhớ” ( khiển ai bi )

Nguyên tác chữ Hán

遣 悲 懷　(其二)

昔 日 戲 言 身 後 事，

今 朝 都 到 眼 前 來。
衣 裳 已 施 行 看 盡，

針 線 猶 存 未 忍 開。
尚 想 舊 情 憐 婢 僕，

也 曾 因 夢 送 錢 財。
誠 知 此 恨 人 人 有，

貧 賤 夫 妻 百 事 哀。

Phiên âm

Khiển bi hoài, kỳ nhị，

Tích nhật hí ngôn thân hậu sự ,

Kim triều đô đáo nhãn tiền lai .，

Y thường dĩ thí hành khan tận ,

Châm tuyến do tồn vị nhẫn khai .

Thượng tưởng cựu tình liên tì bộc ,

Dã tằng nhân mộng tống tiền tài .

Thành tri thử hận nhân nhân hữu ,

Bần tiện phu thê bách sự ai .

Chú vài từ và tạm dịch nghĩa

針 線 châm tuyến ý muón nói  là quần áo may thêu công phu ( hàng quý ,đắt tiền )

Ngày xưa nói chơi sau khi chết,

Sáng nay việc xảy ra trước mắt

Quần áo thường nhật thì đã mang cho hết rồi

Quần áo quý giá thì vẫn còn lưu giữ đây

Nghĩ lên (em là ngừời hay )thương ngừời nô tì cũ

Vả lại qua mộng thấy người nên lấy tiền làm quà      

Biết rằng nỗi buồn này ai ai cũng có

(nhớ ) vợ chồng lúc nghèo (nay)  trăm nỗi buồn 

Dịch thơ quốc âm 

Trước đây hậu sự nói chơi,

Sáng nay đối mặt rối bời ruột gan.

Áo quần liệm hết cho nàng,

Giữ vài bộ mới bàng hòang ngó lơ.

Nàng thương kẻ ở trong nhà,

Thấy nàng qua giấc mơ mà đem cho.

Biết rằng ai cũng qua đò,

Nhớ xưa kham khổ, nay cho thêm buồn!  .

laiquangnam

trang  laiquangnam 

www.art2all.net