tru da tuc thach kieu quan

Đới Thúc Luân

TRỪ DẠ TÚC THẠCH KIỀU QUÁN

ĐÊM GIAO THỪA TẠI LỮ QUÁN THẠCH KIỀU

Bản dịch thơ Đường cho riêng mình và cho chiến hữu.

Các anh đọc cho vui, biết đâu đấy, bạn nay đang là người ly khách, đôi khi thấy người ta sinh bọc điều sao mà suông sẻ còn mình thì cứ “ bị bầm dập “ mãi.

Đây là cách viết khác người xưa, thay vì dịch nghĩa, laiquangnam viết thành trang Nhật ký.

Tùy nghi xử dụng, tùy nghi trình bày lại, nếu bạn có ý định dùng. Nếu được quý bạn hiền phản hồi y/n thì laiquangnam cám ơn lắm. Thời buổi này bỏ thì giờ ngồi dịch thơ Đường coi bộ không giống ai.

Bài thơ này trước đây mươi năm đã dịch, nay mang ra “ tút “ lại trước chọn ra lần cuối 150 bài tạm gọi là được được trong số 235 bài đã chọn theo nhãn quan của laiquangnam, mang ra in như là sự chia sẻ với người ly khách và đánh giá rằng mình đã làm gì trong cuộc đời này.

Thân ái
Laiquangnam

=================

Văn bản chính

Đọc trộm giòng nhật ký của người trong cuộc.

Đêm giao thừa tại lữ quán Thạch Kiều

nơi đây có cây cầu đá nằm bên bờ sông nước *

( dịch ý hơi xa cụm tiêu đề của ĐTL )
(Theo nguyên tác “Trừ dạ túc thạch kiều quán, của Ðới Thúc Luân )

Cuối năm, thân ly khách không nhà tìm lữ quán qua đêm. Nơi đây mọi người đều xa lạ với ta. Trời cuối năm quá lạnh, một ngọn đèn vàng hắt hiu là vật sưởi ấm cho ta đêm nay. Cứ ngỡ bạn ta cũng bôn ba như ta, đêm nay, sẽ tìm về nơi này. Anh em cùng có chỗ hẹn hò, cùng san sẻ nỗi niềm tâm sự cuối năm. Chả đâu. Trông trời mau mau sáng, vậy mà quanh ta người người ngồi chờ đợi giao thừa quanh bàn rượu nâng ly. Nằm dài, ngước nhìn ngọn đèn vàng hắt hiu mà nay lại vô tình đóng vai người Bạn Hiền duy nhất, kẻ sẽ chịu khó nghe ta sẻ chia vài tâm sự. Đời mình sao cứ bôn ba mãi. Vận xui, vận rủi cứ bám đeo hoài. Những tưởng đã có lúc thoát ra mà không sao thoát nổi. Chập chờn rồi lại thiếp đi. Pháo giao thừa nổ ran ngoài phố, tiếng chân người khua vang qua lại ngoài phòng. Mở mắt chồm dậy. Và …Khai bút đầu năm:

Chọn lữ quán biết ai mà sớt
Lạnh ngọn đèn mình kết thân sơ,
Năm tàn cùng lết từng giờ,
Người về muôn dặm đợi chờ, Chả đâu. .

Cảnh quạnh hiu dàu dàu chuyện cũ,
Bôn ba xưa cù rủ cười mình,
Mặt phờ phạc, tóc bạc kinh
Sớm mai mở mắt xuân rình, _ chào Mi!.
Laiquangnam

Lục bát
( áp dịch theo nguyên tác )

Biết ai cùng hỏi về ai
Đèn đơn lữ quán đêm dài thân sơ
Một năm cùng lụi từng giờ,
Người về muôn dặm đợi chờ thấy đâu.
Tha hương chuyện cũ bới sầu
Bôn ba ngày ấy rủ nhau cười mình,
Tóc da sương khói thất kinh
Sáng mai trình diện chút tình với Xuân
Laiquangnam

Chú vài dòng

1. chả đâu! và Chả đâu? : chả ( trạng từ ) & Chả ( đại từ )

2. - chào Mi!: chữ của nhà văn Nguyễn Vỹ, Bonjour tristess, Buồn ơi Chào mi (từ này do Nguyễn Vỹ dịch ), Francoise Sagan.

3. Bới ( động từ ) bới là tán thán từ : bới là động từ mang nhiều ý trong đó có một ý là gọi về cho có bạn. bới là một từ đệm.

Khẩu ngữ Quảng nam có câu :
Bới Ông về ăn cơm! ==> ông ơi ông về ăn cơm hay Ới Ông ơi về ăn cơm!
Câu khẩu ngữ trên là lời vợ đứng trên bờ ruộng gọi chồng về ăn cơm.

---o0o0o0o--

Nguyên tác

Trừ dạ túc Thạch Kiều Quán
Ðới Thúc Luân
戴叔倫

Nguyên tác chữ Hán :

除夜宿石橋館

旅館誰相問？
寒燈獨可親。
一年將盡夜，
萬里未歸人。
寥落悲前事，
支離笑此身。
愁顏與衰鬢，
明日又逢春。

Phiên âm

Trừ dạ túc Thạch Kiều Quán
Lữ quán thùy tương vấn?
Hàn đăng độc khả thân.
Nhất niên tương tận dạ,
Vạn lý vị qui nhân.
Liêu lạc bi tiền sự,
Chi li tiếu thử thân.
Sầu nhan dữ suy mấn,
Minh nhật hựu phùng xuân.

Tạm dịch nghĩa và chú vài từ:

Thạch Kiều quán là danh từ riêng khi nó nằm trong bài thơ này của Ðới Thúc Luân. , nhưng biết đâu nó còn mang một hàm ý là “ Lữ quán có cây cầu bằng đá trên bờ sông nước, một lữ quán rất thơ mộng, đó là trang nhật ký đời mình. Nơi đây ta đã qua và đã làm gì với cảnh sắc rất đẹp này. "

Dịch sang thơ Quốc âm

Tạm dịch Tiêu đề
Đêm trừ tịch ngụ tá túc tại lữ quán Thạch kiều

( tiêu đề là một thương hiệu của tác giả bất khả dịch ).

*các chữ tương mà tác giả dùng trong bài quá hay. Khó dịch. Có lẽ nào ngoài chữ “cùng “ trong Việt ngữ là từ duy nhất để chọn cho bản dịch áp. Tương theo tôi hiểu là một sự song hành nhìn A là nghĩ đến B và ngược lại

Lục bát
( áp dịch theo nguyên tác )

Một bản dịch xuất sắc của người xưa
Trần Trọng Kim :

Quê người quán khách ai đâu
Ngọn đèn chiếc bóng cùng nhau ngắn dài
Một năm sắp hết đêm này
Người còn muôn dặm đeo đai chưa về
Quạnh hiu buồn nỗi trước kia
Vẩn vơ chuyện vặt cười khì tấm thân
Tóc dâm với bộ mặt dăn
Ngày mai đi lại gặp xuân đó mà

Nguồn: Trần Trọng Kim, Đường thi, NXB Văn hoá thông tin, 1995

· Trên mạng phiên âm là
· Trừ Dạ Túc Thạch Đầu Dịch - Đới Thúc Lân