Ng Thin Thu

                          

Hương Cần du hnh

 

                 

qut hương cần - source : wikipedia

 

               Trong một ngy lng đng giữa sắc trời xanh tươi lồng lộng ngy ngất,  ti cng nhm bạn lm một cuộc du hnh ra vng qu Hương Cần. Nằm trn trục lộ quan trọng, nối thnh phố Huế đến cc khu vực như thị trấn Sịa, ph Tam Giang, Ngũ Điền, lng xưa tn l U Cần thuộc huyện Đan Điền, phủ Triệu Phong, chu . Ngy ny lng thuộc địa phận x Hương Ton, Hương Tr. Hương Cần trải di đến mấy nghn mt, phn thnh những khu vực như Gip Đng, Gip Ty, Gip Thượng, Gip Trung v Gip Kiền. Pha bắc gip lng La Vn, pha ty gip Liễu Hạ, pha đng nam gip Bu Đn, An Thuận. Xa hơn một cht l lng bn Vn C nổi tiếng nhất nước, lng rượu Dương Sơn một thời vang bng v lng Phước Yn nơi một thời cha Nguyễn đng đ.Chẳng hiểu sao khi viết về mảnh đất Hương Cần ny, Dương Văn An trong tc phẩm Chu Cận Lục lại cho rằng "mi U Cần ngt thơm". C lẽ mi rau cần chăng? Cũng theo ng, lng U Cần xưa c trạm Linh Giang " kề trn sng Ng Ba. Trước mặt c dng nước. Đi thuyền thng suốt từ Tr Kệ xuống, hay từ Dim Trường ln. Như lọng tin cắm st bờ, cờ sứ bay trước qun. Mũ o tụ tập, quan khch đi về. Đy l trạm dịch bậc nhất của chu vậy". Cũng theo sử sch lưu truyền lng c một vị v tướng ti ba, trăm trận trăm thắng, cuối cng trong trận chiến oai hng chẳng may bị bắn ln, ngi bị thương nặng v cố gắng phi ngựa về qu nhưng đến lng Cổ Bi th bị chết. Dn lng đem chn cất lập đền thờ gọi l đền Minh Uy linh thing cho đến by giờ vẫn cn hương khi.

 

     Chng ti gh lại bn cầu Hương Cần. Nơi đy ngy xưa c một bến đ khch qua lại đng vui. Gần bến đ c một qun rượu nơi m thi sĩ Thương Sơn Tng Thiện Vương (1819 1870) cảm tc bi thơ "Hương Cần":

 

     Tửu tứ lm giang khải

     Hong thn trục ngạn t

     Giang lăng thin thụ quật

     Chỉ thử tc sinh nhai.

 

(Qun rượu kề bn sng/ Tre lượn theo bờ cong / Giang Lăng nghn gốc qut / Đời cũng đủ ung dung Ng Văn Ph dịch). Tc giả v qut Hương Cần cũng như qut Giang Lăng (Giang Nam) nổi tiếng thơm ngon. Dn lng chỉ trồng qut thi cũng đủ sống quanh năm.               

 

     Qut Hương Cần tn khoa học l Citrus Deliciosa Tenore, thuộc chi Citrus, họ Rutaceae, nổi tiếng khng những do bởi mu sắc m cn do bởi mi vị độc đo của n. Qut Hương Cần nằm trong danh mục nguồn gien cy trồng qu cần bảo tồn của Việt Nam. Ca dao Việt Nam từng c cu:

 

     Hồ Tịnh Tm nhiều sen bch diệp            

     Đất Hương Cần ngọt qut thơm cam.

 

     Quả thật mi vị qut Hương Cần thật tuyệt. Chng ti được ng Hồ Đăng Dỹ, chủ nhn một vườn qut nổi tiếng mời dng một bữa tiệc rượu. Vừa uống rượu vừa thưởng thức qut mới thu hoạch. ng Dỹ mấy năm nay được ma, con chu về tụ hội vui vẻ. ng ở Gip Kiền (thuộc Hương Cần) vng đất bồi ph sa độc nhất v nhị cho ra đời những tri qut ngon thơm m giống cy ny d trồng ở đu cũng khng c được mi vị như thế. Chng ti cũng vui ly theo khng kh gia đnh ng. Tuổi chừng 60, tm hồn ng thật trẻ trung.  Vừa uống rượu ng vừa ngm thơ ngẫu hứng đủ mọi đề ti. Mấy đời dng họ ng sống dưới mi nh ny. Tự nhin lng ti cảm thấy thật gần gũi với những người dn lng Hương Cần. Trong bi "Quật chi từ"(Lời của qut), Tng Thiện Vương viết:

 

     Ngũ nguyệt thanh thanh thập nguyệt hong

     Kỷ trng phong vũ kỷ trng sương

     Cam tm phẩu tự tnh nhn thủ

    Yếu thức nồng gia triệt cốt hương.

 

( Thng năm xanh,  thng mười  vng/ Gi sương mấy độ, gi sương mấy lần/ Dằn lng ph mặc tay chng/ Bc ra ruột thắm lại cng ngt hương Ng Văn Ph dịch). C lẽ thi sĩ lc ngao du sơn thuỷ, dừng chn bn vườn qut Hương Cần đ mượn lời tri qut để by tỏ tm trạng của ring mnh. Quả thật qut Hương Cần c đặc điểm khc với cc loại qut khc l khi chn quả c mu vng, vỏ xốp mỏng dễ ra từng mi. Cơm c mu hồng nhạt,vị ngọt thanh. Cy qut ưa nng ẩm v nhiều nh sng mặt trời. Người ta thường dng phương php chiết cnh để nhn giống để cy trồng mới pht triển mạnh.

     Từ  xa xưa Hương Cần nằm trn trục lộ giao thng quan trọng. Hai bn đường phong cảnh hữu tnh, hng liễu đu đưa, chim ht lu lo.Trong bi Tống nhn (Nam Trung Tạp Ngm) thi ho Nguyễn Du bn dng sng Bồ tiễn bạn ngậm ngi:

 

     Hương Cần quan đạo liễu thanh thanh

     Giang Bắc, Giang Nam v hạn tnh

     Thượng uyển oanh kiều đa đố sắc

     Cố hương thuần lo thượng cam khanh

     Triều đnh hữu đạo thnh qun hiếu

     Trc thạch đa tm phụ nhĩ minh

     Tr trướng thm tiu c đối ảnh

     Mn sng trệ vũ bất kham thinh

 

(Đường ci Hương Cần xanh liễu xanh/ Người nam kẻ bắc xt xa tnh/ Vườn vua mặc lũ oanh ganh tiếng/ Qu cũ quen rau thuần nấu  canh/ Hiếu sự bạn trn: Triều c đạo/ Ước thề ti phụ: Nghĩa khng thnh/ Canh khuya đối bng thm buồn b/ Mưa muộn bn giường nghe hi kinh Vĩnh Ba dịch).

 

      ng Dỹ mời chng ti tiếp tục nng cốc. ng cao hứng kể về mối tnh của một qun vương với một người đẹp bn dng sng Bồ. Một đm vua du thuyền lưu lại bn lng Hương Cần. Trong lc vua đang mơ mng th c một người đẹp bước ra từ tri qut, đến bn long sng dng chn ngọc mời rượu. Rượu thơm vị qut nồng nn n i ngất ngy. Sng ra cn lưu luyến mi hương. Tại nơi lng qu thơ mộng ny, dn lng từ đ lan truyền cu chuyện tnh huyền thoại liu trai đ...

 

Ng Thin Thu                                                                                        

Huế, một ma đng

 

 

Trang Ng Thin Thu

art2all.net