NGUYỄN CHÍ KHAM

 

MỘT NGƯỜI CÙNG CHUYẾN ĐI

 

 

Xe đang chạy dưới cơn mưa nặng hạt lên đoạn dốc của một chiếc cầu. Tất cả cửa đóng kín. Hơi ấm đang tỏa ra cùng với điệu nhạc cổ điển nghe êm dịu. Thu nói với tôi:

-Em ở trại Hồng Kông bốn năm trời.

-Tới bốn năm.

-Thật là kinh khiếp anh ạ. Em không thể quên được, nghĩ đến những ngày đó là sống với cơn ác mộng.

-Hăy cố gắng quên đi.

Xe đổ dốc xuống một quăng dài. Tôi vẫn c̣n nghe rơ tiếng mưa lớn.

-Chị nhà có đi làm không anh ?

-Có chứ.

-Anh chị được mấy cháu rồi ?

-Hai, vẫn c̣n đi học.

Tôi quay nửa ṿng kính xe, gió lọt vào trong lúc tôi mở nắp túi áo lấy gói thuốc.

-Tôi hút điếu thuốc nghe cô Thu.

-Anh cứ hút đi, em quen được khói thuốc.

Làn khói thuốc lượn lờ vẽ ra một khuôn mặt. Cô gái chợt hỏi tôi:

-Rồi sao anh không ở Đà Nẵng nữa ?

-Năm đó tôi đi Sài G̣n t́m kiếm việc làm. Cô nhắc tên một thành phố làm tôi nhớ người bạn gái cũ.

-Về sau, anh có gặp lại không ?

-Không. Cô ấy có nhiều nét giống cô ở cặp mắt.

Thu mỉm cười nh́n sang tôi. Điếu thuốc bị gió tạt vào cháy rất nhanh. Xe đi qua một thành phố khác, chúng tôi nh́n thấy phía trước có chiếc cầu xuất hiện. Sáng nay, có một cô gái đứng chờ ở trạm ngừng xe buưt. Khi xe đổi chuyến, cô gái không hay rằng ḿnh đă lạc đến thành phố khác. Tên thành phố là Tustin. Đây là một thành phố cổ rất đẹp, vẫn thường hay gợi nhắc trong trí tưởng tôi bóng dáng của một kỷ niệm đă muộn màng.

Tôi và Thu cùng làm việc ở hăng Norell, trên thành phố Anaheim. Có khoảng hai trăm công nhân làm việc ở đây. Vào mỗi buổi sáng khi ca đêm tan việc, từ đầu lối cửa đoàn người túa ra, gấp gáp đi nhanh tới các băi đậu xe đă làm tôi nhớ đến h́nh ảnh những người công nhân thời kỳ của Charlot qua cuốn phim Les temps modernes. Vào giờ giải lao, giờ ăn trưa, pḥng ăn đầy ắp công nhân người Việt, người Lào, người Miên, người Đại Hàn, người Phi, người Mễ Tây Cơ, lẫn lộn các sắc dân này ngồi chung trong một bàn, vừa ăn, vừa trao đổi những câu chuyện về cuộc sống làm tôi nghĩ đến những di dân tha phương cầu thực, cùng với bao nhiêu nỗi nhớ ngậm ngùi, và thân thiết với riêng tôi là những ngày đi làm công nhân hăng dệt ở tỉnh Đồng Nai.

Tới xứ Mỹ, có phải là thiên đàng không ? Nơi xứ sở này vật chất quá dư thừa, tiện nghi t́m đâu cũng thấy có, đă có lúc người ta tưởng hiếm mà t́m một nơi chốn nào có chút ít kỷ niệm đơn sơ thuấn nhuần với mối hoài cảm như ở bên quê nhà. Nhưng trong sự vật, vẫn có cái đổi thay, hay được tái hiện, và lúc ấy nhờ cảm nhận qua tiếng nói, hay qua một nụ cười thân quen mà ḿnh nhận ra được trong thực tế đă tan từng mảnh, đó là dĩ văng đích thực.

Cô Thu làm việc ở bộ phận lắp ráp nằm dăy nhà cuối. Tôi ở khu vực trên này, làm thợ đứng máy. Ngày cũng như đêm các dàn máy trong phân xưởng chạy ầm ầm, không ngừng nghỉ tiếng động. Người công nhân đứng máy phải cần kíp, làm kịp thời gian sản xuất như chú robot. Mỗi phút, từ trong các khuôn máy đúc xong chú robot tḥ cánh tay vào lấy ra từng cái part rồi thả xuống conveyor có độ dốc lăn tṛn trên tấm vải nhựa. Khi robot đưa hàng ra khỏi máy và đổ xuống từng đợt, thợ đứng máy có nhiệm vụ kiểm tra từng mẫu hàng, nếu phát hiện thấy có các dấu vết thẫm màu, bị độ ánh sáng, bị xây xát trên các góc cạnh không đều nhau là loại bỏ, c̣n như, đúng khuôn mẫu th́ diễn công việc làm gồm việc cắt tỉa chỗ thừa, bắt ốc vít, đưa vào máy in đóng các con chữ, con số, sau cùng, gói bằng một loại giấy form rồi bỏ vào thùng. Tất cả động tác kể trên, bạn nh́n đồng hồ qua kim giấy thấy rơ là chỉ hơn kém một phút.

Ông Michael là xếp khu vực 6. Tuần lễ đầu tiên, ông gởi tôi theo anh Dương viết Đang học việc, lần lượt đi thực tập hết các loại máy trong khu vực sản xuất. Tôi mau mắn hiểu việc nhanh, và được anh Đang hướng dẫn phương pháp làm rất khoa học. Anh Đang cũng đi diện HO, qua Mỹ trước tôi một năm. Ngày trước, anh là một phi công phục vụ ở phi đoàn quan sát 110 thuộc vùng I chiến thuật. Khi lên vùng giao tranh, phi cơ L19 có nhiệm vụ quan sát mục tiêu của địch, vừa liên lạc với phi cơ khu trục, và khi một trái khói thả xuống mục tiêu là cùng lúc những chiếc khu trục bắt đầu đánh bom. Tôi được nghe anh Đang kể lại nhiều trận đánh khốc liệt trên vùng hỏa tiến, trong có mặt trận Quảng Trị rất ác liệt, tổn thất nặng nề cho cả đôi bên. Ông Michael cũng là cựu chiến binh, có bốn năm dự các các trận đánh ở nhiều chiến trường miền Nam, một lần đó ông hỏi tôi về một địa danh miền núi, tỉnh Kontum.

Tới bốn giờ chiều, công nhân kíp làm buổi sáng tan việc. Những ngày đầu mới đi làm việc, tôi thấy thời gian 8 tiếng ở hăng rất là chậm và lâu. Nhưng rồi tự xét ḿnh có tiến bộ, làm việc có khả năng nên lần thấy thời gian trôi qua nhanh. Tôi như bước qua một thời tuổi trẻ khác. Không thể nào quên những tháng năm tù tội, đói khát, nhưng đó chỉ là cơn ác mộng b́nh thường, nó vội vàng xóa tan ngay sau khi bạn bừng tỉnh thức giấc. Khoảng hơn năm giờ sáng tôi đă thức dậy, trong lúc vợ con c̣n say ngủ. Một cách khẽ khàng, tôi rời giường đi đánh răng, rửa mặt, sau đó tự làm cà phê và bữa ăn sáng.

Tới 7 giờ, tôi ra xe lái đi làm. Từ ngày Thu và tôi quen biết nhau, chúng tôi có nhiều chuyện vui cũng như buồn trao đổi. Buổi sáng ấy trời mưa, cô gái vội vàng chạy ra xe tôi xin quá giang, ḷng tôi vui đón nhận như là người em gái của ḿnh. Và rồi, nghe qua tiếng nói của Thu, tôi nhớ thành phố cũ, nhưng đôi mắt của An. Nơi thành phố cũ ấy, tôi được biết An không ở đó nữa, nhưng mà mỗi khi có sự linh cảm, nàng vẫn luôn đi theo cái vang bóng của t́nh người trở về khoác lên trên vai tôi một chiếc áo.

Thu không có nhà riêng. Cô share một pḥng có lối đi qua cánh cổng nhỏ bên trái. Căn pḥng Thu ở trông gọn gàng, ngăn nắp. Trên bàn nhỏ có một bức ảnh chân dung đen trắng của Thu. Một đôi lần Thu mời tôi ghé uống trà, nghe nhạc. Tôi thích bức ảnh chân dung của Thu, và đă đứng nh́n lâu, lúc ấy có Thu đứng sau lưng tôi.

Những ngày bên nhau trên đường xe đi, xe về, hai chúng tôi nói nhiều chuyện về đời thường của người Việt tị nạn, trong mỗi hoàn cảnh cuộc sống bao dung trên đất khách quê người. Có một lần, nàng chợt hỏi tôi:

-Em có thay thế được cô bạn gái của anh không ?

-Em rất giống nàng nhưng không thể nào thay thế.

-Tại sao ? T́nh cảm là của trái tim chứ đâu phải là kỷ niệm ở trong h́nh ảnh cũ.

-Từ thuở ấy, anh đă nhớ thương người bạn gái của ḿnh như một ánh đèn không tắt.

-Nhưng sao hai người không lấy được nhau.

-Không, không biết như thế nào.

Tôi nói với hư vô. Con đường trông thấy hoang vắng, vườn dâu hai bên trải dài, thẳng tắp. Khi ngang qua một quán cà phê, trông thấy đèn sáng tôi nghĩ nhiều đến hương vị cà phê. Trên vai tôi, bàn tay Thu đặt xuống lúc nào không hay.

-Anh yêu nàng đến thế cơ ?

-Không hẳn như em nói đâu.

-Th́ ra sao ?

-Đó là một h́nh ảnh đẹp và buồn. Lúc nào nhớ đến, anh cũng biết ḿnh ở xa xôi.

-Những ngày nay có em, buổi chiều nào anh cũng về nhà muộn.

-Không sao đâu.

-Chị có hỏi ǵ anh không ?

-Không.

-Vậy là anh cũng không nói ǵ về em cả.

-Không. Nhưng nếu hăng cho nghỉ việc, cô sẽ tính như thế nào ?

-Có lẽ em đi qua tiểu bang khác.

-Trong thời điểm này, rất lạ khi t́nh trạng thất nghiệp trở nên nghiêm trọng.

-Mấy ngày nay, trong hăng t́nh h́nh hết sức xáo trộn. Anh chị em công nhân hết sức hoang mang.

Ít giây sau, tiếng Thu nói:

-Mấy ngày nay em chán nản, không muốn đi làm.

-Có chuyện riêng tư không ?

-Có chứ.

Rồi một giọng vui qua tiếng cười, Thu bảo tôi:

-Em chỉ là cái bóng của người bạn gái anh thôi.

Tôi nói với Thu, tưởng như với chính ḿnh:

-Em có bức chân dung đẹp, không hài ḷng sao ?

Rồi sau một hơi thở nhẹ, Thu nói:

-Đi làm công nhân lương bổng có nhiều nhặn ǵ mà quá bấp bênh, nơm nớp sợ người ta buộc ḿnh thôi việc.

-Anh cũng không biết ngày mai của ḿnh ra thế nào.

Sương mù đang xuống, xe tôi chạy qua thành phố Orange. Ḷng đường thu nhỏ, hai bên suốt một dăy phố dài những mái nhà đều thấp, và ở đây, có những cột đèn trồng ngang tầm mái nhà, ánh sáng điện yếu ớt trông giống như những cây đèn dầu. Tôi đang nghĩ tới tương lai của gia đ́nh tôi. Không phải chỉ ḿnh cô Thu nói ra điều lúc năy, mà nhiều lắm, những anh em công nhân Việt chúng tôi đều cùng mang tâm trạng lo âu. Anh Đang và tôi nay làm việc hai bộ phận khác, nhưng thường gặp ở pḥng ăn vào giờ nghỉ break và giờ lunch. Anh trở nên ít nói, suy nghĩ nhiều. Trên các bàn ghế sắp gần nhau, tiếng chuyện tṛ trầm xuống, mỗi người khi đưa mắt nh́n ra bên ngoài chỉ t́m kiếm những hạt mưa.

Mới xuất hiện tin đồn trong hai tuần lễ, hăng Norell đă cho 5 dàn máy ngừng hoạt động. Không phải v́ hư hỏng chờ sửa chữa, mà lư do, hăng sản xuất không tiêu thụ bị các nơi trả về quá nhiều. Tôi đi làm lần đầu khi vừa ra khỏi chương tŕnh GAIN, rồi tới đây, nếu quay trở lại cuộc sống gia đ́nh tôi sẽ trở nên thụ động của kẻ ăn nhờ. Tôi vẫn c̣n bị cám dỗ bởi không khí rộn ràng của nhà máy, từ đó, cảm nhận rằng con người ḿnh được lột xác để trở trở thành công nhân.

-Em có người bạn thân nào không ?

-Không, anh.

-Anh muốn hỏi về bạn gái của em.

-Vâng, em không có.

-Em có mong đến ngày nào trở lại Việt Nam không ?

-Em có nghĩ tới, nhưng không chắc ḿnh trở về.

Hàng phố hai bên đi qua dưới ánh đèn trong cơn mưa bụi bay lất phất. Tôi bỗng nghĩ tới ánh lửa điếu thuốc, hương vị thơm cà phê, khói ấm từ một quán nhỏ và liên tưởng đến những đêm mịt mùng ngoài biển khơi, thấp thoáng có ánh đèn nơi nào đó xa, rất xa, để chỉ dấu cho các lộ tŕnh, nhờ vậy biết bao nhiêu người bỏ nước ra đi may c̣n được sống sót.

Rồi về tới nơi chỗ Thu ở trọ, xe chạy chậm xong ngừng bên con đường nhỏ. Mưa đang chảy tràn xuống cửa kính.

-Mai em không đi làm.

-Em không chờ anh đón em.

-Em muốn thu xếp một chuyến đi.

Một lúc lâu, Thu mới mở cửa xe bước ra. Mưa đă tạnh chốc lát. Tôi không nh́n theo nữa bóng dáng Thu trên lối đi vào nhà.

Vừa về đến nhà, tôi bỗng nghe tiếng nói nguyền rủa và hết sức giận dữ. Vợ tôi đang nói chuyện với ai đó qua điện thoại. Tôi ngập ngừng đứng nghe, sau đó, bước vào pḥng.

Một giọng xẳng xẳng, Ngọc nói:

-Em nghỉ việc, không đi làm nữa.

-Không sao hết. Hắn hỗn láo quá, không chịu nổi.

Tôi ngồi xuống bên cạnh Ngọc, từ tốn hỏi:

-Công việc ra sao mà căi vả nhau.

Pḥng chúng tôi có lối cửa đi ra balcon. Và, qua lớp cửa kính mờ tôi thấy trời đang mưa. Hôm nay, từ sáng sớm trời đă mưa. Trong ngày, mưa cứ kéo dài, chỉ tạnh từng chốc lát. Chiều nay mưa, trời âm u lạ thường.

Tôi nghe giọng nói của Ngọc qua những việc làm ở cửa hiệu may. Trong câu chuyện Ngọc kể, có chút chi đó tủi phận, bẽ bàng. Trước đây anh chủ tiệm thường phân phối, chia đều hàng cho công nhân, nhưng mới đây xuất hiện một cô công nhân trẻ đẹp, anh chủ phải ḷng và yêu, rồi t́nh ăn qua việc, bao nhiêu loại hàng dễ, ngon ăn, anh chủ dành hết cho cô ta, c̣n các thứ hàng khó th́ giao cho những phụ nữ lớn tuổi làm.

Tôi nghe chuyện, ḷng bỗng thấy rỗng không trước cuộc đời.

-Em thấy lúc này anh hay về nhà quá trễ.

-Một chút nữa anh sẽ nói. Nhưng Ngọc à, em cũng nên biết rằng, lúc này kiếm được việc làm, khó lắm. Hăy cố nhẫn nại, nếu không phải bỏ nơi này đi nơi khác kiếm sống.

-Em nghĩ là ḿnh phải đi. Ở đây làm ăn chó má lắm.

-Đi th́ đi, nhưng không nói càn.

-Không nói, không được. Em đang bỏ về, không cần làm nữa.

-Đó là chuyện thường t́nh, ai cũng biết.

Chiều nay nghe tiếng mưa sao có chi đó thật lạ lùng. Một giọt nước mưa rớt xuống góc tấm thảm trong pḥng. Tôi ngước mắt nh́n lên trần, căn pḥng như lạnh buốt.

Một lúc sau, tôi đứng dậy đi t́m quần áo. Khi tắm xong trở ra, trời đă tối bên ngoài nhưng tôi cảm thấy nhẹ nhơm.

Vợ chồng tôi cùng rời pḥng qua lối cầu thang xuống nhà dưới. Những ngọn lửa ở bếp ḷ bắt đầu cháy sáng lên. Ngọc làm thức ăn, c̣n tôi đun nước sôi.

Sau nửa giờ, mọi thứ xong xuôi. Bữa ăn dọn trên chiếc bàn tṛn. Gia đ́nh bốn người, vợ chồng tôi và hai cháu. Bữa ăn ngon miệng, lăng quên một ngày dài. Tôi b́nh thản kể chuyện về cô Thu cho Ngọc nghe. Và lúc này, cô Thu đang theo câu chuyện đến với gia đ́nh chúng tôi trong bữa ăn tối như là một người bạn lâu ngày mới gặp lại.

Rồi sau bữa ăn, chỉ c̣n lại vợ chồng tôi với ấm trà đă pha sẵn.

-Bây giờ em quyết định thế nào ?

-Em muốn đi, nơi nào cũng được miễn là dễ kiếm sống hơn đây.

-Dễ th́ dễ, nhưng cần có tiếng Anh.

-Th́ ḿnh cũng phải biết chút ít để xin làm hăng.

Khi mang một tâm trạng lo âu, Ngọc rất căng thẳng.

-Ở một nơi có người thân quen th́ yên tâm hơn.

-Anh có thích qua chỗ cậu Hạnh không ? Cậu đang làm cho xưởng in.

-Anh không rành về in ấn. Nếu đi, ḿnh qua Tennessee, chỗ cô Thanh ở dễ kiếm việc làm. Bây giờ hai cô chú đang cùng làm ở công ty chế biến thực phẩm.

Ngọc nói:

-Tùy anh thôi.

-Anh cũng nghĩ ḿnh nên đi. Ngay chiều nay, cô Thu cho anh biết sẽ nghỉ việc đi qua tiểu bang khác t́m việc..

-Anh nói cô Thu cùng đi với ḿnh.

-Cô ấy đâu biết ḿnh có ư định đi. Nhưng anh nghĩ, cùng ra đi lúc này là hợp lư.

Tôi cảm thấy mùi vị trà vẫn thơm dịu. Tôi uống từng hớp đậm, vừa nghĩ tới những người thân đang ở xa ḿnh. Mỗi người trong thân thuộc, ai cũng có gia đ́nh, và mỗi phương trời định cư cũng đều là nơi chốn lưu lạc. Từ các nơi chốn ấy, khi tiết trời trở lạnh, ai cũng nôn nao trong nỗi buồn, ai cũng ray rứt, ai cũng nhớ, cũng thấy thèm, đó là ước ao có được một ngày về.

Suốt đêm, vợ chồng tôi nói được nhiều chuyện. Tôi nhớ đến An, cùng nghĩ đến Thu. Tôi biết được ḷng cô gái, và bằng một niềm thân thương trên ánh mắt, cô gái đă nói với tôi qua một bức ảnh chân dung đơn độc cô đă để lại trong pḥng ḿnh. Những ngày tới đây, tôi nghĩ, chuyến đi của gia đ́nh tôi c̣n có cô Thu nữa.

Mưa đêm nghe sâu lắng. Bỗng nhiên, nh́n ra ngoài cửa tôi thấy cái bóng sáng ánh đèn lung lay, chao động. Ánh đèn thật mong manh trong cơn gió nổi ch́m. Khoảnh khắc, có tiếng mưa rộn ràng trút đổ, tưởng như không bao giờ đứt.
 

Nguyễn Chí Kham
 

 

art2all.net