|
VU LAN NH̀N LẠI
K cám ơn Trời đă cho K làm một người nữ. K cám ơn đời đă cho K được làm một đứa con gái của mẹ, một thiếu nữ, một người yêu, một người t́nh, một người vợ, và hơn hết, một người mẹ. K cám ơn đời đă cho K làm một người mẹ của thời b́nh, không phải thời chiến như của sáu mươi năm về trước hay ba mươi năm về trước trên quê hương khốn khổ.
Hôm nay, ngày 14 tháng 8, năm 2005, K ngồi nghe lại
bài hát " Bà Mẹ Gio Linh " của Phạm Duy qua tiếng hát Thái Thanh,
ḷng buồn vô hạn. Mẹ ơi, Mẹ đă nhẫn nhục sống, Mẹ nhẫn nhục nh́n con
lặng lẽ ra đi, không được ôm con lấy một lần để từ nơi ngực Mẹ chạm vào
thân thể con c̣n giữ lại chút hơi nóng của sự sống, của thương yêu, của
sự cầm chắc mong manh rằng con vẫn là con của Mẹ. Mẹ nhẫn nhục chờ tin
xấu bay về như một điều đương nhiên sẽ đến, và Mẹ nhẫn nhục đi t́m khăn
để gói đầu con đem về khâm liệm. Gió nào lộng thổi giữa chốn hành h́nh
cho tóc bạc mẹ bay. Mây nào bay ngang che mặt trời cho nắng thôi cháy
mặt con c̣n kiên cường yêu nước. Mắt con c̣n mở trừng trừng nh́n bụi cát
tung bay, nh́n hàng tre ngả lá. Nhắm mắt đi con, con của Mẹ. Mẹ đang ở
bên con, đang ôm đầu con c̣n vướng máu đen bầm. Hăy nh́n Mẹ lần cuối rồi
yên ngủ đời đời. Mẹ từ đây sẽ nhớ con vô vàn, nhưng không c̣n hàng đêm
thao thức không biết con c̣n ở phương trời nào, đang chiến đấu ngoài
tiền tuyến, đang bó gối trong giao thông hào, hay đang nằm trong tay
giặc. Bây giờ th́ Mẹ đă biết rồi, con sẽ nằm trong đất, bên cạnh những
người thân yêu từ trăm năm trước. Mẹ vuốt mắt cho con đây, hăy ngủ đi
con, ngủ đi con : Những bà mẹ của sáu mươi năm về trước chỉ có một nỗi lo nhưng có nhiều nỗi tự hào rằng con ḿnh đă hy sinh cho một lư tưởng vô cùng cao đẹp. C̣n những người mẹ của ba mươi năm trước th́ sao ? Mẹ vẫn nhẫn nhục nuôi con khôn lớn, vẫn nhẫn nhục chờ đón tin con, vẫn nhẫn nhục đêm ngày cầu nguyện cho con về, dù sống, dù chết, vẫn nguyên vẹn h́nh hài để không làm ma khóc đ̣i một phần thân thể đă bị đạn bom làm mục nát. Bom đạn có mắt đâu mà phân biệt người ở bên này hay bên kia chiến tuyến, mà không chừng những người nằm xuống cả hai bên đều là con của mẹ. Mẹ đứng nơi ngả ba đường, biết thương ai, bỏ ai. Nước mắt Mẹ nhỏ xuống không cho một lư thuyết nào cả. Mẹ khóc cho những đứa con của Mẹ, nỗi đớn đau phát sinh từ ḷng Mẹ bao la. Trong bài " Ba Mươi Năm, Nỗi Đau Chưa Thấm ", ông Trần Trung Đạo viết :
"...Tôi sinh ra và lớn lên ở Quảng Nam, nơi đă
từng diễn ra những trận đánh vô cùng ác liệt. Phần lớn các ông anh họ
của tôi, ra đi theo bên này hay bên kia, đều không trở lại. Những ngày
c̣n bé, tôi thường đứng xem những chuyến trực thăng tải thương hạ cánh
trong sân trường cấp một của tôi. Trong số những người chết trên đường
đến bệnh xá, có người bên này và cũng có cả người ở phía bên kia. Họ có
thể khác nhau khi c̣n sống v́ khẩu súng họ mang, chiếc áo họ mặc, chiếc
mũ họ đội, nhưng lại rất giống nhau khi đă chết, vẫn mái tóc đen, vẫn
màu da vàng sạm nắng, và ở một nơi nào đó trên đất nước ḿnh, những
người mẹ Việt Nam vẫn ngày đêm mong ngày họ trở về trong căn nhà tranh,
bên ngọn đèn dầu hiu hắt. Cánh cửa nhà mẹ cũng như cánh cửa tâm hồn mẹ
vẫn mở, vẫn đợi chờ và đợi chờ. Mẹ ơi, những ngày c̣n lại của Mẹ chắc dài không đếm được. Đêm của Mẹ chắc thăm thẳm không cùng. Con ứa nước mắt thương Mẹ, thương sức chịu đựng dài một đời của Mẹ, một người Mẹ Việt Nam. Ngày 30 tháng 4 năm 1975, Mẹ theo gia đ́nh K di tản, bỏ lại đàng sau những đứa con khác chưa liên lạc được sau khi Huế bỏ ngơ. Mẹ không thể bỏ K mà về Huế v́ c̣n hai đứa con trong sáu đứa đă lặn lội được tới miền Nam, đang lang thang đâu đó chưa t́m được về nhà. Mẹ cũng không nỡ để K ôm ba đứa con dại ra đi mà không biết đi đâu.Ḷng Mẹ chia năm xẻ bảy, nửa ôm cháu trên thuyền lênh đênh, nửa dơi trông về nơi xa tắp, thương nhớ mênh mông. Những ngày đầu tiên trên quê người, trong khi K lo lắng vấn đề sinh kế và con cái th́ Mẹ nhớ ǵ mà không bao giờ hé môi ? Chắc chắn là nhớ những đứa con c̣n ở lại quê nhà, không biết lạc lơng nơi nào. Mẹ vẫn thế, yên lặng chịu đựng, không hề than thở dù đời Mẹ không vui. Mẹ buồn vui theo K, theo những thăng trầm trong đời sống t́nh cảm của K. Trong một đoạn đời buồn của K, có những đêm về khuya, mở cửa vào nhà đă thấy Mẹ ngồi chờ ngoài pḥng khách, lặng lẽ trong bóng tối. Chỉ lúc K bật đèn lên, bà mới thong thả đứng dậy quay trở về pḥng riêng, không nói một lời. Mẹ không nhắc ǵ đến đứa con trai thứ biệt vô âm tín, chỉ âm thầm đem h́nh con kư tự trên chùa cho linh hồn con khỏi vất vưỡng cơi trần gian. Hơn mười năm sau, Mẹ vui mừng đón đứa con trai đầu qua Mỹ sau những năm bị học tập ở rừng sâu. Tâm hồn Mẹ đă êm lắng, không c̣n lo cho con cái nữa. Nỗi lo bây giờ là nỗi lo cho chính ḿnh, không biết bên kia đời sống có ǵ đón đợi ḿnh đây. Chuyến đi cuối đời của Mẹ sẽ cô đơn biết mấy, nhưng trong tâm mẹ chắc vẫn sẽ mang theo h́nh bóng những đứa con mẹ đă mang nặng đẻ đau đưa vào đời, những đứa con đă tặng cho mẹ nhiều nước mắt buồn hơn nụ cười vui. Vu Lan năm nay, ba mươi năm sau tháng tư đen, K nguyện cầu cho những mẹ già thôi đừng khóc, đừng nhớ. K mong rằng chiến tranh không bao giờ trở lại để đừng có những bà Mẹ như Bà Nguyễn thị Thứ phải gượng cười mà ngắm chín h́nh con. Sẽ không có cảnh bà mẹ ôm cái chân con mới bị cưa ra trong bệnh viện quân y để lỡ ra con có mất đi th́ chôn cùng với thân thể con, cho con được nguyên vẹn h́nh hài bên kia thế giới. Và c̣n biết bao nhiêu thảm cảnh khác mà mẹ đă chứng kiến, đă xót đau, đă nhớ măi không nguôi như những vết sẹo hằn sâu trong trí.
Hệ luỵ chiến tranh sau ba mươi năm như vậy cũng vẫn
c̣n đậm nét. Con cái hoặc vượt biên, hoặc được đi chính thức đă lần lượt
bỏ Mẹ mà đi. Căn nhà một thời rộn ràng tiếng nói cười bỗng một hôm trở
nên trống vắng không cùng. Trong mỗi phân vuông nền gạch cũ, kỷ niệm
đong đầy thương nhớ đôi chân bé bỏng trẻ thơ tập bước những bước đầu
tiên. Tiếng cười ḍn của con khi Mẹ chơi Cút Oà h́nh như vẫn c̣n vang
vọng đâu đó. Và nét thằng bé cắm cúi học bài những tối khuya khoắc đă
làm mẹ vừa hănh diện, vừa thương xót, h́nh như vẫn lẩn quẩn quanh nhà.
Những đứa con của Mẹ ra đi, và không muốn trở về, không phải v́ không
c̣n yêu mẹ, mà v́ những lư do thầm kín thuộc vào một phạm vi triết lư,
một lẽ sống cho xứng đáng con người. Và Mẹ lại chờ, như đă chờ trong
thời chinh chiến. Có khi sự chờ đợi ấy dài hơn đời mẹ, hơn sự chịu đựng
của mẹ. Và từ phương xa, những người con nghẹn ngào nói lời cuối, chỉ
với ḿnh thôi : Không, không phải đâu. Mẹ đâu có đi ra khỏi đời này, đâu có đi ra khỏi đời con. Mẹ ṃn mỏi chờ con dù sức mẹ đă tàn. Mẹ c̣n măi ở đây trong ḷng con thương nhớ. Chính con mới là người cắn răng mà đi, cúi đầu mà đi, giấu trong tay những giọt nước mắt biết rằng ḿnh sẽ không bao giờ c̣n được mẹ nh́n âu yếm. Mọi sự lúc nào h́nh như cũng xảy ra quá trễ. Bạn hỏi c̣n riêng K, cũng là một người Mẹ, th́ K nguyện cầu ǵ ư ? K cầu làm sao mà một ngày kia, những đứa con của K sẽ hănh diện tự cài cho ḿnh một bông hồng, ôm lấy K mà nói nhỏ : "Mẹ ơi, Mẹ có biết là con thương mẹ không ? " *
Đặng Lệ Khánh ________
* Theo Bông Hồng Cài Áo của Nhất Hạnh
|
