Đặng Lệ Khánh

 

NẾM

( dịch Taste của Roald Dahl )

    

          Có tất cả 6 người trong bữa ăn tối tại nhà của Mike Schofield ở Luân Đôn: Vợ chồng Mike và cô con gái, vợ chồng tôi và một ông tên là Richard Pratt.

Richard Pratt nổi tiếng là người sành ăn. Ông ta là chủ tịch một hội nhỏ có tên là Epicure. Mỗi tháng, ông ta phát hành một tờ chương tŕnh chuyên về thực phẩm và rượu dành riêng cho hội viên. Ông thường đứng ra tổ chức những buổi dạ tiệc chuyên dọn các món ăn ngon lạ và rượu hiếm quư. Ông từ chối không hút thuốc v́ sợ ảnh hưởng tới khẩu vị của ḿnh, và khi bàn về rượu th́ ông có thói quen ngộ nghĩnh là nói về chúng như nói về một nhân vật đang sống thực. “ Rượu này nó cẩn thận lắm, hơi khiêm tốn một chút, hơi dè dặt, nhưng mà thật là khôn đấy.” Hoặc “ Rượu này thật là vui tính, hiền hậu, có lẽ hơi phá phách chút đỉnh, nhưng mà thật t́nh là vui tính. “

Tôi đă hai lần đến dự ăn tối tại nhà Mike, có cả Richard Pratt ở đó, và lần nào vợ chồng Mike cũng hết t́nh ra sức dọn bữa ăn thật thịnh soạn để đăi vị khách sành ăn nổi tiếng này. Và dĩ nhiên lần này cũng không ngoại lệ. Ngay khi vừa bước vào pḥng ăn là tôi đă thấy bàn ăn được sửa soạn như cho một buổi lễ hội. Nào là đèn cầy cao, hoa hồng vàng, chén đĩa muỗng nĩa bạc, ba ly để uống rượu vang cho mỗi thực khách, và trên hết là mùi thịt nướng ḷ phảng phất từ trong bếp lan ra làm cho nước miếng ứa ra ấm áp trong miệng tôi.

Ngay khi ngồi vào bàn là tôi nhớ ngay hai kỳ trước, khi có Richard Pratt đến dự, Mike đều bày tṛ đánh cá nhỏ với Richard, đố ông ta nói được tên loại rượu vang đang được dọn ra và vườn nho nơi làm rượu ấy. Pratt luôn nói rằng điều đó chẳng khó ǵ nếu biết được chai rượu ấy được cất vào một trong những niên kỳ nào thịnh nhất của vườn nho ấy. Mike bèn đánh cược một thùng rượu rằng Pratt chẳng thể nào đoán được tên loại rượu, Pratt liền bắt cược, và lần nào ông cũng thắng. Tôi tin chắc rằng cuộc đố vui ấy thế nào tối nay cũng được lặp lại v́ Mike chẳng ngại thua cuộc, chỉ muốn chứng minh rằng chai rượu anh đưa mời có giá trị v́ đă được người sành điệu nhận ra, và về phần Pratt th́ ông ta cũng gắng ḱm ḷng tự măn v́ đă chứng tỏ được cái hiểu biết sâu rộng của ḿnh.

Bữa ăn bắt đầu bằng một đĩa cá con whitebait chiên bơ gịn dọn chung với rượu Moselle. Mike đứng lên, tự ḿnh rót rượu, và khi anh ngồi xuống, tôi có thể thấy anh chăm chú quan sát Richard Pratt. Anh để chai rượu ngay trước mặt tôi, cố ư cho tôi thấy cái nhăn rượu ghi “ Geierslay Ohligsberg, 1945”. Anh nghiêng qua tôi, nói nhỏ cho tôi biết Geierslay là một cái làng nhỏ trong vùng Moselle, ngoài Đức ra gần như chả ai biết đến nó. Anh nói rằng loại rượu mà chúng tôi đang uống đây rất đặc biệt bởi v́ số lượng sản xuất ít ỏi quá đến nỗi người lạ khó ḷng kiếm được chai nào. Chính anh đích thân đến đó mùa hạ năm trước để mua được vài chai mà họ cuối cùng chịu nhường cho anh.

“ Tôi chắc rằng lúc này không có ai khác trong nước có được rượu này đâu,” Mike nói. Tôi thấy anh lại liếc qua Richard Pratt, cao giọng, “phải nói Moselle là loại tuyệt hảo để uống trước khi dùng cá whitebait. Nhiều người dùng rượu Rhine nhưng mà đó là v́ họ không biết. Rượu Rhine sẽ giết mất cái hương vị của cá whitebait, anh có biết vậy không? Nhưng mà rượu Moselle, ah, rượu Moselle mới tuyệt diệu.”

Mike Schofield là một người đàn ông trung niên đáng mến, và đồng thời cũng là một nhà mua bán chứng khoán. Nói một cách chính xác, anh đầu cơ trong thị trường chứng khoán, và cũng giống như phần đông những người trong nghề, anh cảm thấy mắc cỡ, dường như cảm thấy tội lỗi khi thấy ḿnh kiếm tiền nhiều quá so với tài bỏ ra. Trong tâm, anh biết ḿnh cũng chỉ như một kế toán viên, một kế toán viên ngoài mặt th́ đáng kính mà thật ra giả dối, vô lương, và anh ta biết bạn bè anh cũng cho như thế. V́ vậy, anh cố t́m cách để tỏ ra ḿnh cũng là dân trí thức, tạo cho ḿnh một niềm say mê văn chương, đi thu thập họa phẩm, âm nhạc, sách báo và những thứ đại loại như thế. Cái câu giải thích về rượu Rhine và Moselle cũng là một phần trong cái văn chương, văn học mà anh đang học hỏi đó.

“ Rượu này đáng yêu đấy chứ, phải không ?” Anh vừa nói vừa nh́n Richard Pratt. Tôi có thể thấy mỗi lần anh cúi xuống đút vào miệng mấy con cá con th́ anh lại liếc nhanh về phía cuối bàn. Tôi cảm thấy rơ anh đang chờ đợi cái giây phút Pratt nâng ly hớp ngụm rượu đầu tiên, ngửa mặt lên và mỉm cười v́ hài ḷng, v́ ngạc nhiên, hoặc không chừng v́ khen ngợi, và rồi cả hai sẽ bàn về vị rượu, và Mike sẽ nói cho ông ta biết về ngôi làng Geierslaỵ

Nhưng Richard Pratt chẳng đụng đến ly rượu của ông. Ông ta đang để toàn tâm vào cuộc tṛ chuyện với Louise, cô con gái mười tám tuổi của Mike. Ông gần như xoay nửa người nghiêng qua cô, mỉm cười với cô, kể chuyện cho cô, tôi có thể lơm bơm nghe được ông ta đang nói về một ông đầu bếp nào đó của một tiệm ăn ở Paris. Ông càng nói huyên thiên càng nghiêng dần xuống, gần như muốn chạm vào cô và cô gái tội nghiệp th́ vừa lễ phép gật đầu, vừa cố rướn người tránh xa ông một cách tuyệt vọng, chẳng dám nh́n vào mặt ông, chỉ dám nh́n hạt nút áo trên cùng của chiếc áo vét ông đang mặc.

Chúng tôi đă ăn xong món cá, và bà người hầu đi quanh thu dọn đĩa ăn xong. Khi đến chỗ Pratt ngồi, bà thấy ông ta chưa đụng đến thức ăn của ḿnh nên bà ngập ngừng, và Pratt cũng nhận ra. Ông vẫy tay cho bà đi khỏi, tạm dứt cuộc tṛ chuyện với cô gái, lấy nĩa cắm vội vàng mấy con cá chiên cho vào mồm. Và khi ăn xong, ông ta với tay lấy ly rượu, ngửa cổ ực chỉ hai hớp là hết ly và lại tiếp tục quay qua tṛ chuyện với Louise Schofield.

Mike thấy hết. Tôi thấy rơ Mike ngồi đó, cứng đơ, cố giữ b́nh tĩnh, nh́n ông thực khách của ḿnh. Khuôn mặt vui tươi của anh dường như hơi dăn ra, chùng xuống, nhưng anh ngồi thẳng người, im lặng chẳng nói một câu.

Chỉ một lúc sau bà người hầu lại đem ra món thứ hai. Lần này là món thịt ḅ quay. Bà đặt đĩa thịt lớn trước mặt Mike. Anh đứng lên cắt thịt ra từng lát thật mỏng, múc nhẹ nhàng ra dĩa để bà hầu bàn đem tới cho từng thực khách. Sau khi cắt thịt xong xuôi cho mọi người và chính ḿnh, Mike đặt dao xuống đĩa, đứng chống hai bàn tay lên mép bàn, dúi người tới trước và tuy là nói cho mọi người nhưng kỳ thực là nói cho ông Richard Pratt nghe: ”Bây giờ tới món rượu, xin lỗi quư vị, tôi xin phép đi lấy rượu ra đây.”

Tôi nói: “Ờ phải, anh đi lấy rượu đi, mà anh giữ nó ở đâu vậy ?”

“Trong pḥng đọc sách của tôi, mà phải để cho nút điền điển thoáng hơi mới được.”

“Tại sao phải để trong pḥng đọc sách ?”

“Bởi v́ nó cần nhiệt độ b́nh thường, dĩ nhiên. Tôi để đó đúng 24 giờ rồi đó.”

“Nhưng tại sao lại phải pḥng đọc sách?”

“Bởi v́ trong nhà tôi, đó là nơi tốt hơn hết. Chính Richard đă giúp tôi chọn chỗ ấy lần trước ông ấy đến đây ấy mà.”

Nghe đến tên ḿnh, Pratt nh́n quanh.

“Phải đúng vậy không?“ Mike nói.

Pratt gật đầu, đồng t́nh: ”Vâng, đúng vậy.”

Mike lại nói: ”Phải để ở trên cái tủ màu xanh trong pḥng đọc sách ấy. Chúng tôi chọn chỗ đó v́ đó là nơi nhiệt độ điều ḥa, không bị khô. Thôi, bây giờ tôi xin phép đi lấy nó ra.”

Cái ư nghĩ về tṛ chơi với rượu đă làm cho Mike trở lại vui vẻ và anh vội vă bước ra khỏi cửa pḥng. Chỉ trong vài phút, anh trở lại, đi thật nhẹ nhàng, cầm cái giỏ rượu bằng cả hai tay, trong đặt một chai màu nước sậm. Cái nhăn rượu được quay nằm dưới, giấu không cho ai thấy. Đến sát bàn, anh gọi: “ Anh Richard, anh thấy sao ? Anh sẽ chẳng thể nào đoán ra được cái này đâu.”

Richard chầm chậm quay lại, ngước lên nh́n Mike, rồi mắt ông ta nh́n xuống cái chai đang nằm trong ḷng cái giỏ rượu, ông ta nhướng mày. Đôi lông mày dường như cong lên một cách tà đạo, đi đôi với cái trề môi dưới vừa ướt, vừa cao ngạo và xấu xí.

“Anh chẳng thể nào đoán được đâu, trăm năm sau cũng không đoán được!”

“Rượu ấy à?” Richard Pratt hỏi, vẻ khinh thường.

“Dĩ nhiên rồi.”

“Vậy thì tôi đoán chừng nó từ một làng nhỏ chăng?”

“Anh Richard ơi, có thể lắm, nhưng mà cũng có thể không phải vậy.”

“Nhưng mà nó phải được sản xuất vào một năm thịnh, hoặc là một trong những năm thật thịnh chứ?”

“Đúng vậy, tôi bảo đảm với anh điều ấy.”

“Vậy th́ cũng chẳng khó khăn ǵ lắm.” Richard kéo dài từng chữ, tỏ vẻ vô cùng chán ngán. Tuy nhiên tôi vẫn thấy có cái ǵ đó thật lạ lùng trong cách ông ta đăi giọng và cái vẻ tỏ ra chán ngán ấy: một nét xảo quyệt thoáng hiện ra giữa hai mắt ông ta và cái cách ông ta căng thẳng làm cho tôi khi nh́n ông, tôi cảm thấy không an ḷng.

Mike nói: “Cái này hơi khó đoán đấy. Thôi, tôi không ép anh phải cá cược kỳ này đâu.”

“Vậy sao? Nhưng tại sao ta lại không đánh cược nhỉ?” Đôi lông mày ông ta lại cong lên, mặt lạnh lùng căng thẳng.

“Bởi v́ nó khó lắm.”

“Nói vậy là coi thường tôi đấy nhé.”

“Vậy th́, tôi sẽ đánh cược với anh, nếu anh muốn.”

“Gọi tên nó chẳng khó ǵ lắm đâu.”

“Nghĩa là anh chịu bắt cá à?”

Richard Pratt trả lời: ”Tôi hoàn toàn chịu đánh cược đấy.”

“Được rồi, vậy th́ như thường lệ, ta đánh cược một thùng rượu nhé.”

“Anh không nghĩ là tôi có thể gọi tên món rượu này sao?”

“Nói cho đúng, tôi nghĩ bằng mọi cách, anh cũng không đoán được.” Mike cố hết sức giữ giọng lễ độ, nhưng Pratt dường như chẳng cần giấu được vẻ thú vị với vụ việc xảy ra. Nhưng kỳ cục thay, cái câu hỏi tiếp theo của ông lại gần như không đi đôi với vẻ hài ḷng ấy:

“Anh muốn tăng độ cá cược không?”

“Không, Richard. Một thùng rượu là đủ rồi.”

“Anh có muốn cược năm mươi thùng không?”

“Bộ khùng à?”

Mike đứng lặng sau lưng ghế của ḿnh ở đầu bàn, tay mân mê cái chai rượu đang nằm trong cái giỏ có hình dạng buồn cười. Một vệt trắng hiện ra quanh hai cánh mũi, miệng mím chặt.

Pratt ngửa người ra lưng ghế, ngước mắt nh́n Mike, cặp lông mày cong lên, mắt lim dim, khóe môi hé một nụ cười mỉm. Và tôi lại thấy, hoặc tôi nghĩ là tôi thấy, có cái ǵ đó là lạ kỳ kỳ trên khuôn mặt của ông ta, một âm mưu ǵ đó đang phủ bóng tối giữa hai con mắt, và ngay trong mắt ông ta, ngay giữa nơi con ngươi màu đen ánh lên một tia giảo hoạt kín đáo.

“Như thế nghĩa là anh không muốn tăng độ?”

“Ông già à! Tôi sợ ǵ mà không dám, anh muốn cá ǵ tôi cũng theo.” Mike nói.

Cả ba người đàn bà và tôi ngồi ngậm câm, lặng nh́n hai người đàn ông. Bà vợ của Mike bắt đầu khó chịu, môi trễ xuống và tôi có cảm giác rằng chị ấy sẽ can thiệp vào. Món thịt ḅ được dọn lên dĩa đặt trước mặt mỗi chúng tôi, bốc khói.

“Vậy là anh chịu cược bất cứ ǵ tôi đặt?”

“Th́ tôi đă nói rồi. Tôi bất cần,” Mike nói, “tôi theo bất cứ ǵ anh muốn đặt đấy, nếu anh cứ đ̣i như thế.”

“Ngay cả mười ngàn anh kim?”

“Chắc chắn là tôi đồng ư, nếu anh muốn thế.” Mike bây giờ trở nên tự tin. Anh biết chắc là anh sẽ theo được hết những món cược nào mà Pratt đưa ra.

“Vậy có nghĩa là tôi có quyền đưa ra độ cá?” Pratt hỏi lại.

“Đúng rồi, tôi nói vậy đó.”

Pratt im lặng nh́n quanh bàn, trước hết nh́n tôi, rồi nh́n ba người đàn bà, từng người một. Có vẻ ông ta muốn nhắc nhở chúng tôi rằng chúng tôi đang là những người chứng cho cuộc đánh cược này.

Vợ của Mike lên tiếng: “Mike, thôi ngừng cái tṛ kỳ cục này đi. Ngồi xuống ăn kẻo thức ăn nguội mất rồi.”

Pratt căi: “Nó đâu có kỳ cục. Chúng tôi đang đánh cược chút xíu thôi mà.”

Tôi để ư thấy bà người hầu đang đứng xa xa, tay đang bưng đĩa rau, ngần ngừ không biết có nên tiến đến bàn để dọn ra hay không.

“Thôi được rồi,” Pratt nói, “để tôi nói cho biết tôi đánh cược cái ǵ.”

Mike giục:” Vậy th́ nói đi, tôi bất kể anh muốn …, anh tính chuyện ǵ.”

Pratt gật gù, và nụ cười lại hiện ra bên khóe miệng của ông ta, và rồi, rất chậm, ông ta dán mắt vào Mike, nói “ Tôi muốn cưới con gái của anh.”

Louise Schofield giật nảy ḿnh, la lên :” Ê, đừng có đùa nha! Ba, chuyện này không có đùa được đâu à.”

Mẹ cô nói: “ Không sao đâu con, họ nói chơi thôi mà.”

Richard Pratt nói: “Tôi đâu có nói chơi.”

Mike cảm thấy mất thăng bằng: ”Mắc cười chưa!”

“Anh chẳng bảo là tôi có thể ra cược bất cứ cái ǵ hay sao?”

“Ư tôi muốn nói là tiền ḱa.”

“Nhưng mà anh đâu có nói tiền?”

“Nhưng ư tôi là tiền.”

“Anh không nói tiền.”

“Nhưng tiền là thứ tôi muốn nói tới. “

“Rất tiếc là anh không nói về tiền. Nhưng không sao, nếu anh muốn xù cũng chẳng sao đối với tôi.”

“Này ông già, vấn đề ở đây không phải là xù hay không. Vụ này không phải là một cuộc đánh cược v́ ông không sao trả được. Nếu ông thua, ông đâu có con gái mà trả cược cho tôi. Mà nếu ông thắng, tôi không chịu cho con gái tôi lấy ông đâu.”

“Anh nói vậy đúng đó.” Vợ Mike nói.

Pratt tuyên bố:” Tôi theo anh bất cứ ǵ anh ra giá đó. Ví dụ như nhà của tôi chẳng hạn. Nhà của tôi nhé?”

“Nhà nào?” Mike hỏi, giọng đùa cợt.

“Căn nhà ở miệt quê đó.”

“Sao không kể luôn căn nhà kia nữa đi.”

“Được, nếu anh muốn? Cả hai căn nhà nhé?”

Tôi thấy Mike khựng lại. Anh bước tới một bước, đặt cái chai c̣n nằm trong giỏ xuống bàn. Anh lùa cái rắc muối qua một bên, rồi đến cái rắc tiêu, và cầm cái dao lên, nh́n lưỡi dao, trầm ngâm một lúc rồi lại đặt dao xuống. Cô gái cũng thấy cha ḿnh đang ngập ngừng. Cô la lên: “ Ba, đừng có vô lư vậy! Thật là hết nói được. Con không muốn bị đem ra đánh cược đâu đó.”

Mẹ cô vỗ về: “Đúng vậy đó con. Mike, dừng lại ngay. Ngồi xuống dùng bữa đi.”

Mike chẳng thèm nghe vợ. Anh nh́n cô con gái, mỉm cười, một nụ cười chậm chạp, đầy thương mến của một người cha hết ḷng che chở con. Nhưng trong mắt anh chợt ánh lên một tia nh́n đắc thắng. Anh vừa nói vừa cười :” Louise, con biết không, ḿnh phải nghĩ lại một tí.”

"Ba đừng nói nữa! Con không muốn nghe Ba nói ǵ nữa hết! V́ sao à ? V́ con chưa từng nghe đến chuyện ǵ kỳ cục như vậy."

"Không phải vậy đâu con. Hăy nghe ba nói này."

"Nhưng mà con không muốn nghe!"

"Louise, nghe ba này. Ông Richard đây đang đánh cá với chúng ta một món rất lớn. Chính ông ấy muốn vậy chứ đâu phải ba. Nếu ông thua, ông phải trao cho chúng ta một tài sản to tát. Khoan, con đừng có ngắt lời ba. Điểm quan trọng ở đây là ông ấy không thể thắng được."

"Nhưng con thấy ổng nghĩ là ổng có thể thắng mà."

"Con nghe ba đi, v́ ba biết ba nói ǵ mà. Những người sành rượu khi thử rượu- nếu là rượu không nổi tiếng ǵ lắm như Lafite hay Latour chẳng hạn- th́ chỉ có vài cách thức nào đó để đoán được nơi trồng. Dĩ nhiên là ông ấy có thể đoán được loại rượu nào đến từ vùng Bordeaux ví dụ như St Emilion, Pomerol, Graves, hay Mdoc chẳng hạn. Nhưng trong mỗi vùng lại có nhiều cộng đồng, nhiều huyện và mỗi huyện lại có nhiều, rất nhiều làng trồng nho. Không thể có người nào lại có thể phân biệt được loại nào của làng nào chỉ bằng nếm và ngửi mà thôi. Ba có thể cho con biết là chai rượu này ba mua từ một làng rất nhỏ nằm giữa rất nhiều những làng trồng nho khác. Ông ấy không cách ǵ biết được đâu. Vô phương!"

Cô con nói: " Làm sao mà ba chắc được như vậy chứ."

"Ba nói con nghe, ba có thể chắc như thế đó. Tuy ba ít nói, nhưng ba biết nhiều về chuyện mua bán rượu lắm đó con. Với lại, con nghĩ đi, ba là ba của con mà, ba làm sao mà xúi con làm một điều ǵ con không muốn chứ. Ba chỉ muốn tạo cơ hội cho con có chút đỉnh tài sản thôi mà."

Vợ Mike cao giọng: "Mike ! Làm ơn ngừng lại giùm đi."

Và một lần nữa Mike bỏ ngoài tai lời vợ ngăn. Anh tiếp tục nói với con gái: " Nếu con chịu vụ đánh cá này, chỉ trong ṿng mười phút là con sở hữu được hai cái nhà thật to đấy."

"Nhưng con có muốn sở hữu hai cái nhà lớn đâu. Ba à!"

"Không muốn th́ bán đi. Bán lại cho ổng. Ba sẵn sàng lo giấy tờ mọi chuyện cho con. Con nghĩ đi, con sẽ giàu to, con sẽ tự lập suốt đời con."

"Ba à, con không thích đâu, kỳ quá hà."

Bà mẹ lên tiếng:" Tôi cũng vậy," chị vừa nói, đầu vừa gật gù như một con gà mái,” dám đề nghị như vậy có xấu hổ không chứ? Mà lại c̣n đem con gái ḿnh ra đánh cá nữa chứ !”

Mike chẳng quan tâm tới vợ. Anh chỉ đăm đăm nh́n con, giục: “Nhận đi! Nhận lời nhanh đi con. Ba bảo đảm với con là con không thua đâu mà.”

“Ba! Nhưng mà con không muốn.”

“Con nè, nhận đi. Nhận đi! "

Mike thúc giục cô con, anh nghiêng người về phía cô, đôi con mắt sáng, nghiêm, dán vào cô, và thật là khó cho cô chống lại cha ḿnh.

"Nhưng lỡ con thua th́ sao?"

"Ba đă nói với con rồi, con không thể nào thua được. Ba bảo đảm con mà."

"Ba ! Bộ con phải nhận mới được sao?"

"Ba đang giúp cho con có một gia tài. Sao? Con nghĩ sao? Louise, nhận đi. Nhận nhen? Đồng ư nhen?"

Cô gái ngập ngừng, cuối cùng, cô khẽ nhún vai, buông xuôi: " Thôi được rồi, miễn là ba bảo đảm rằng chẳng cách ǵ thua cuộc được."

Mike reo lên: "Tốt, tốt lắm. Vậy ḿnh đánh cá nhen?"

Richard Pratt, mắt nh́n cô gái: " Được lắm. Ta đánh cá."

Ngay tức khắc Mike cầm chai rượu lên, rót chừng một đốt ngón tay vào ly ḿnh, rồi đi quanh bàn rót cho mọi người. Bấy giờ, ai cũng đăm đăm nh́n Richard Pratt, chăm chú nh́n mặt ông trong khi ông, tay phải cầm ly rượu thong thả đưa lên mũi. Đó là một người đàn ông khoảng năm mươi, với một khuôn mặt không được dễ nh́n cho lắm. Nh́n ông dường như chỉ thấy có cái mồm, mồm với môi, đôi môi ướt nhẹp của một người sành ăn chuyên nghiệp, môi dưới trể xuống ngay ở phần giữa. Đó là cái môi quen trĩu xuống, hé ra để nếm. Hé như thế là do việc khi thử rượu nó phải nâng vành ly rượu hay phải đón một mẩu thức ăn mà thành nếp. Khi tôi nh́n vào đó, tôi thấy nó giống như cái lỗ khoá, một cái lỗ khoá vừa to, vừa ướt.

Ông ta chầm chậm đưa cái ly đến gần mũi. Đầu mũi chúi vào miệng ly, sát gần với mặt rượu, ngửi thật nhẹ nhàng. Sự tập trung của ông mới căng thẳng làm sao. Ông nhắm hai mắt lại, và nửa thân người phía trên của ông, đầu, cổ, ngực như thể biến thành một cái máy ngửi khổng lồ và nhạy cảm, đang nhận vào, đang chắt lọc, đang phân tích cái tín hiệu do cái mũi vừa ngửi đưa tới.

Tôi để ư thấy Mike ngồi dựa ngửa trên ghế, tỏ ra chẳng lo lắng ǵ nhưng cũng theo dơi từng cử động của Pratt. Vợ của Mike ngồi thẳng, hồi hộp ở đầu bàn bên kia, nh́n thẳng ra trước mặt, đầy vẻ bất măn. Cô con gái Louise kéo cái ghế ra xa hơn một tí, nghiêng người đối mặt với nhà sành điệu, và cũng như cha, cô quan sát ông ta thật chăm chú.

Tiến tŕnh ngửi rượu kéo dài khoảng một phút đồng hồ, thế rồi, mắt vẫn nhắm, đầu vẫn giữ nguyên dáng, Pratt hạ cái ly xuống miệng và hớp gần nửa phần rượu trong ly. Ông ta ngừng lại, rượu đầy trong miệng, nếm vị đầu tiên; tiếp đến, ông cho một chút xuống cổ và tôi thấy cái cần cổ ông cử động khi ngụm rượu chảy qua. Tuy nhiên ông ta vẫn c̣n giữ phần lớn rượu trong miệng. Và giờ đây, không nuốt xuống nữa, ông chu môi hít vào chút không khí cho nó lọt xuống phổi lẫn lộn với vị rượu trong miệng. Ông nín hơi, thở ra bằng mũi, rồi cuối cùng, đưa lưỡi rà quanh trong miệng cho rượu chạy quanh lưỡi, nhai nó, thực sự lấy răng nhai nó như thể rượu là bánh ḿ vậy.

Quả là một cuộc tŕnh diễn trang trọng và đầy ấn tượng, và tôi phải công nhận là ông ta diễn vô cùng xuất sắc.

"Ừm." Ông nói, đặt cái ly xuống bàn, đưa lưỡi liếm môi.

"Ừm, chà, cái rượu nhỏ này thật là nhẹ và duyên dáng, mà cái dư vị lại đầy nữ tính."

Miệng ông c̣n chút nước bọt dư và khi ông nói, nó bắn ra vài tia màu hồng lên mặt bàn ăn.

"Giờ th́ ta có thể chơi tṛ loại trừ đuợc rồi, " ông nói. " Xin quư vị tha lỗi v́ tôi sẽ phải cẩn thận một chút, nhưng tôi phải làm vậy. Thường th́ tôi hơi mặc cho may rủi, làm lè lẹ, và nói ngay ra cái tên vườn nho mà tôi chọn. Nhưng kỳ này th́ tôi phải dè dặt và thật cẩn thận, phải không ạ?" Ông nh́n lên Mike và mỉm cười, cái cười với đôi môi dày, ướt. Nhưng Mike không cười trả.

“Trước hết ḿnh phải xem là rượu này đến từ vùng nào của Bordeau. Cái này không khó đoán lắm. Nó quá nhẹ cho loại rượu từ vùng St Emilion hay Graves. Nó chắc chắn là một loại M doc. Không nghi ngờ ǵ nữa. Nào thử xem nó đến từ nơi nào trong vùng M doc nhé. Chuyện này cũng không khó nếu ta dùng cách loại trừ. Margeaux ư? Không được. Chẳng thể nào là Margeaux. Nó không thể nào là loại mạnh như Margeau được. Pauillac ư? Cũng không đúng. Nó dịu quá, nhẹ quá và khôn khéo quá cho loại Pauillac. Rượu vùng Pauillac có cái vị vô cùng cao sang. Với lại, theo tôi, loại Pauillac lại có thêm chút xíu xốp, chút xíu bụi bặm, cái vị xốp của đất trong vùng mà trái nho đă được vun bón.

Không, không phải đâu. Rượu này là loại rất nhẹ, rất kín đáo, rất e thẹn khi mới nhấp ngụm đầu, nó có vẻ tỏ ra mắc cỡ nhưng thật là duyên dáng khi nhấp lần thứ hai. Hơi có vẻ đùa bỡn, có lẽ vậy, ở lần thứ hai, mà cũng tinh quái nữa, trêu ghẹo cái lưỡi bằng một dư vị, chỉ một dư vị chát chát. Vậy rồi, sau đó lại để lại cái vị ngọt, rất êm, rất nữ tính, với một phẩm chất bao dung chỉ có thể có trong những loại rượu của vùng St Julien. Chắc chắn nó từ một trong những trại nho của vùng St Julien."

Ông ta dựa người ra lưng ghế, đưa hai tay lên ngực, từ tốn chụm mấy ngón tay lại với nhau. Trông ông trịnh trọng một cách buồn cười, nhưng tôi đoán một phần ông cố t́nh làm thế để nhạo báng người chủ nhà. Tôi cảm thấy tôi đang sốt ruột chờ ông ta tiếp tục.

Cô Louise đốt một điếu thuốc. Pratt nghe tiếng diêm quẹt, ông quay qua cô, chợt bừng giận: "Xin lỗi cô, đừng có làm thế ! Thật là một thói quen tệ hại, hút thuốc ở bàn ăn sao ?"

Cô gái ngẩng lên nh́n ông, một tay vẫn c̣n cầm que diêm đang cháy đỏ, đôi mắt to chậm chạp nh́n vào mặt ông, ngừng ở đó một lúc rồi khinh khỉnh lướt sang nơi khác. Cô cúi đầu, thổi tắt que diêm nhưng vẫn cầm điếu thuốc giữa hai ngón taỵ

Pratt nói: " Xin lỗi cô nhưng đơn giản là tôi không chịu được thuốc lá ở bàn ăn."

Cô gái từ đó chẳng nh́n ông nữa.

Pratt lại nói: "Xem nào, coi, ḿnh nói đến đâu rồi ? À, vâng. Rượu này là từ Bordeau, trong cộng đồng St Julien, trong huyện M doc. Tới đây là tốt rồi đấy. Nhưng giờ th́ đến phần khó nhá là gọi tên cái trại nho. Bởi St Julien có nhiều vườn nho lắm, và như ông chủ nhà này đă nói hồi năy, thường th́ thật khó phân biệt được rượu này với rượu kia như thế nào. Nhưng để rồi xem."

Ông ta lại ngừng, nhắm mắt lại. "Tôi đang thử dựng lại quá tŕnh sinh trưởng của loại rượu này. Nếu mà tôi làm được vậy th́ tôi đă đi được nửa đường rồi đó. Xem nào. Rượu này rơ ràng không phải là từ một vườn nho hạng nhất, ngay cả hạng nh́ cũng không. Nó chẳng phải là loại thượng hạng. Cái phẩm chất của nó, cái ... cái ... ta gọi là ǵ nhỉ? À, cái huy hoàng, cái độ mạnh hoàn toàn không thấy trong nó. Nhưng thuộc hạng ba th́ có thể lắm, nhưng mà tôi cũng nghi ngờ. Ta biết là nó được cất vào một năm được mùa, ấy ông chủ nhà đă cho biết vậy, nhưng có lẽ điều ấy cũng hơi thêm thắt vào cho nó. Tôi phải cẩn thận, thật là cẩn thận mới được."

Ông lại nâng ly lên và uống một ngụm nhỏ.

" Vâng, đúng rồi." Ông chép chép môi, nói: " Nó thuộc hạng tư. Giờ th́ tôi chắc lắm rồi. Rượu hạng tư cất vào năm khá tốt, đúng ra vào năm được mùa hơn hết. Và đó là lư do mà trong một lúc nó cho cảm tưởng nó thuộc hạng ba, hoặc ngay cả hạng hai. Tốt ! Hay quá ! Nào bây giờ ta nên đi tới kết thúc thôi. Những vườn nho nào thuộc hạng tư trong cộng đồng St Julien nhỉ ?"

Ông ta lại ngừng, lại nâng ly lên và đưa vành ly chạm vào cái môi dưới trễ xuống đong đưa của ḿnh. Thế rồi tôi lại thấy cái lưỡi tḥ ra, hồng, nhỏ, đầu lưỡi nhúng nhanh vào rượu rồi nhanh chóng thụt vào. H́nh ảnh thấy mà ghê !

Khi ông ta đặt ly rượu xuống, mắt vẫn nhắm, mặt tập trung, đôi môi động đậy, trượt vào nhau như hai miếng cao su xốp và ướt, ông kêu, "Đấy đấy, cái chất chát ở ngay giữa ngụm, làm se se cái lưỡi. Đúng rồi, dĩ nhiên rồi. Giờ th́ tôi biết rồi. Loại rượu này đến từ một trong những vườn trồng nho nhỏ chung quanh Beychevelle. Tôi nhớ rồi, huyện Beychevelle, huyện này có một con sông và một hải cảng nhỏ nhưng bị bùn đùn lên nghẹt nên tàu bè hết c̣n vào ra được nữa. Beychevelle, có chắc rượu này ở Beychevelle không nhỉ? Không, tôi không nghĩ vậy đâu. Nhưng phải là từ một nơi quanh đó thôi. Hay là Chateau Talbot? Có thể từ Talbot không? Vâng, có thể lắm. Nhưng hăy hượm một tí."

Ông lại hớp thêm một ngụm. Qua khoé mắt, tôi thấy Mike Schofield càng lúc càng chúi người ra đằng trước trên bàn, miệng hơi há ra, đôi mắt nhỏ nh́n chằm chằm Richard Pratt.

"Không, tôi lầm rồi, không thể là Talbot. Rượu Talbot tấn công ta nhanh hơn rượu này và vị trái cây th́ nằm gần trên mặt hơn. Nếu nó được cất năm '34, tôi tin như thế, th́ nó không thể là rượu Talbot. Nào nào, để tôi nghĩ coi. Nếu nó không phải là Beychevelle, cũng không phải là Talbot, mà lại gần, rất gần như thế th́ nó phải nằm giữa chúng. Giờ thử coi vườn nào nhỉ ?”

Ông ta ngừng lại. Mọi người đều hướng về ông chờ đợi. Mọi người, kể luôn cả vợ của Mike đều chăm chú nh́n ông ta. Tôi nghe bà người hầu đặt cái đĩa rau lên trên cái kệ phía sau lưng tôi, rất nhẹ, như thể để đừng khuấy động sự yên lặng.

"À, tôi biết rồi, tôi nghĩ tôi t́m ra rồi !" Ông ta reo lên.

Ông ta lại nhấp rượu thêm một lần cuối. Rồi vẫn giữ nguyên cái ly kề bên môi, ông quay qua nh́n Mike và mỉm cười, một nụ cười thật chậm răi, thật mượt mà, và ông nói :" Anh có biết rượu này ở đâu không? Nó là rượu Chateau Branaire - Ducru."

Mike ngồi lặng câm, chẳng nhúc nhích.

"Và năm của nó là 1934."

Mọi người đều quay qua nh́n Mike, chờ anh xoay cái chai đang nằm trong giỏ để lật cái nhăn rượu lên.

Mike nói: "Đó là câu trả lời tối hậu phải không?"

"Vâng, tôi nghĩ vậy đó."

"Này, hăy nói phải hay không phải."

"Vâng, đúng vậy đó."

"Tên nó là ǵ, anh nói lại đi."

"Chateau Branaire - Ducru. Vườn nho này khá nhỏ, nhưng cái lâu đài th́ thật là đẹp. Tôi biết nó mà. Chẳng hiểu sao mà tôi lại không nhớ ngay ra nó."

Cô gái la lên: "Ba, Ba xoay chai rượu cho con xem đi. Con muốn có hai cái nhà đó."

"Khoan đă," Mike nói," hăy chờ một chút." Anh ngồi thật im, có vẻ hoang mang, mặt bạnh ra, xanh xám như thể mọi sinh khí đang từ từ thoát khỏi người anh.

"Michael !" Chị vợ cao giọng gọi anh từ đầu bàn đối diện, "Có chuyện ǵ đó?"

"Margaret, em đừng có xía vào."

Richard Pratt nh́n Mike, hả miệng cười, đôi con mắt ti hí, sáng quắc. Mike chẳng nh́n ai cả.
Cô gái lo cuống cuồng, la lớn:" Ba ! Ba ! Ba đừng nói là ông ấy đoán đúng đấy nhe."
Mike nói với con gái: "Con đừng lo. Chẳng có ǵ phải lo cả."

Tôi nghĩ Mike chỉ có một ư nghĩ là thoát ra khỏi đám người thân đang ở đó. Anh quay sang Richard Pratt nói: "Tôi nói cái này, Richard, tôi với anh hăy đi qua pḥng bên cạnh nói chuyện đi."

"Tôi không muốn nói chuyện ǵ hết. Tôi chỉ muốn nh́n cái nhăn trên cái chai kia thôi." Ông ta biết là ông đă thắng cuộc. Trong dáng dấp của ông đă lộ cái tướng, cái vênh váo thầm kín của kẻ thắng trận, và tôi có thể thấy ông sẵn sàng làm dữ nếu có điều ǵ phiền toái xảy ra.

Ông ta nói với Mike :"Anh chờ ǵ nữa? Hăy xoay cái chai lên đi chớ."

Thế rồi chuyện này xảy ra: Bà hầu bàn, một người đàn bà nhỏ thó, lưng thẳng cứng trong bộ đồng phục đen trắng đang đứng bên cạnh Richard Pratt và đưa cho ông ta một vật ǵ đó trong tay.

"Thưa ông, cái này tôi nghĩ là của ông đây ạ."

Pratt quay qua và thấy bà hầu bàn đang đưa cho ḿnh cặp kính đọc sách có cái gọng bằng xương nhỏ mỏng. Trong một chốc, ông ngần ngừ: "Có đúng của tôi không đấy? Có lẽ vậy, tôi cũng không rơ nữa."

"Thưa ông, đúng là của ông đấy ạ." Bà hầu bàn, một người đàn bà khá lớn tuổi, chắc gần bảy mươi hơn là sáu mươi, một người giúp việc trong nhà rất thân tín. Bà đặt cặp kính xuống bàn, bên cạnh Pratt.

Chẳng một lời cám ơn, Pratt cầm kính lên và nhét vào túi áo trên, đằng sau cái khăn xếp màu trắng.

Nhưng bà hầu bàn không rời chỗ của ḿnh. Bà cứ đứng nguyên như thế, đằng sau ông ta. Có vẻ ǵ đó bất thường trong cách bà đứng, nhỏ nhắn, thật thẳng người, chẳng nhúc nhích làm tôi ṭ ṃ chăm chú nh́n bà. Khuôn mặt già nua, xám nhạt của bà trở nên cương quyết lạnh lùng, cặp môi mím lại, cằm đưa ra trước, và hai bàn tay nắm lại với nhau thật chặt. Cái nón đội trên đầu cùng dải vải màu trắng xếp gấp ở phía trước của bộ đồng phục khiến cho bà trông giống như một con chim nhỏ có lông trắng xù ra trước ngực.

Bà nói: "Thưa, ông để quên nó trong pḥng đọc sách của ông Schofield ạ." Giọng bà nói cố t́nh lễ phép lạ thường." Ông để quên trên đầu tủ sách màu xanh trong pḥng đọc sách khi ông vào đó một ḿnh trước bữa ăn ạ."

Phải một lúc lâu, cái ư nghĩa của câu bà nói ra mới thấm, và trong cái yên lặng tiếp theo đó, tôi thấy Mike từ từ đứng lên khỏi ghế ngồi, da mặt dần có sinh khí, hai con mắt mở lớn, miệng cong lên, và một vệt trắng, giận dữ, dần dần hiện ra lan quanh cánh mũi.

Chị vợ thảng thốt: " Mike, Mike, hăy b́nh tĩnh đi nào, b́nh tĩnh đi nào! "

Đặng Lệ Khánh

dịch "Taste " cuả Roald Dalh


 

 

art2all. net