Nghĩa hay bị nhức mắt. Có nhiều khi vừa đưa mắt nhìn sang trái hay sang phải, chàng cảm thấy như có một mạch máu nào vỡ ở khoé mắt, đau như bị dùi đâm. Lấy tay xoa nhè nhẹ một hồi thì hết. Tuy nhiên, nó xảy ra thường quá làm chàng đâm ngại. Có đôi lúc mắt chàng đỏ lừ vì máu từ mạch vỡ chảy đọng trong mắt, cả tuần sau mới tan. Mắt khô và lắm khi chớp mắt cũng thấy rát và cộm như có cát. Nhỏ thuốc thì đỡ được ít lâu, rồi lại đâu hoàn đấy.

Nghĩa đã đến một lứa tuổi xem mọi chuyện trên đời không có gì quan trọng mấy. Con cái đã lớn, không phải lo nuôi chúng từ miếng cơm, manh áo. Đối với gia đình, chàng nghĩ chàng đã làm tròn bổn phận người chồng, người cha, đã hy sinh mọi thứ để con được bằng người và vợ không phàn nàn thiếu trước hụt sau, cả về vật chất lẫn tinh thần. Đời sống của chàng êm ả, không sóng gió, dù có lúc hơi vất vã vào những năm đầu sau khi hai miền nhập một. Con chàng ngoan ngoãn. Vợ chàng hiền hậu tháo vát. Cuộc sống thẳng băng như một tờ giấy mới, chưa bị nhàu nát vì những ngón tay thô bạo lật sang trang. Vợ chàng yên lặng chấp nhận những gì mình có, không đòi hỏi, cũng không tìm cách đi sâu hơn vào tâm hồn chồng, không hề hỏi tại sao có nhiều đêm chồng mình thức dậy giữa khuya, ra ngồi một mình ở vườn sau lặng lẽ, nhất là vào những đêm trăng sáng .

Vườn nhà Nghĩa nhỏ xíu, chả bù với căn vườn ngoài Huế hồi xưa, rộng thênh thang. Ngồi sau vườn, chỉ lúc nào trăng lên gần đỉnh đầu, Nghĩa mới thấy được dòng trăng mênh mang chảy xuống mặt, xuống thân mình. Saigon chẳng bao giờ lạnh nên Nghĩa không cảm thấy được cái gây gây của trăng như hồi ở Huế. Chàng cũng không thấy được cái huyền ảo mông lung, đôi khi rờn rợn của màu trăng vàng mượt mà đổi sang màu xanh bí ẩn len lỏi giữa những đám cây trái chen chúc, lẫn giữa mùi hương ngọt của hoa buởi và hăng nồng của dạ lý. Vợ Nghĩa người Nam, chưa hề biết quê chồng vì Nghĩa chưa hề trở lại Huế sau Tết Mậu Thân. Sau khi chôn cất anh mình tử tế, Nghĩa cùng mẹ bán căn nhà mang quá nhiều kỷ niệm rồi chuyển vào Saigon, mua một căn ở ngoại ô, có mảnh vườn con cho mẹ trồng ớt, trồng rau, trồng hoa và ít cây ăn trái cho đỡ nhớ Huế. Mẹ sống thui thủi, nhớ chồng, nhớ con. Tội nghiệp mẹ, goá chồng sớm quá, ở vậy nuôi con khôn lớn. Bao nhiêu hi vọng, bao nhiêu mơ ước, mẹ đặt hết vào hai anh em Nghĩa. Mẹ hiền quá, lúc nào cũng cười thay cho những câu trả lời. Anh Nhân giống mẹ, ít nói. Chỉ có Nghĩa là hay đùa, hay nghịch phá. Chẳng thế mà Tịnh Tâm hay dỗi với Nghĩa đấy sao, cho rằng Nghĩa không được nghiêm túc trong cuộc tình của hai người.

 

Tịnh Tâm ,cô bé mới có mười sáu mà đã tưởng mình người lớn. Nghĩa chỉ hơn cô bé có hai tuổi thôi. Khi quen cô bé, chính Nghĩa cũng chỉ là cậu bé sắp xong trung học, còn bỡ ngỡ trước trường đời, làm sao nghĩ đến chuyện gì xa xôi hơn được. Nghĩa có cả một tương lai dài trước mặt, một kỳ vọng mẹ đặt trên vai nặng trĩu, chuyện yêu đương chỉ là chuyện thứ yếu với Nghĩa, trong khi với Tịnh Tâm, tình yêu là cả vòm trời rực rỡ. Cô bé lãng mạn, bị ảnh hưởng văn chương ướt át, thơ thẩn uỷ mị, đòi hỏi Nghĩa phải ràng buộc với nàng, ít ra là bằng một lời thề. Nghĩa không tin ở những lời thề thốt. Chàng tin ở tấm chân tình. Chàng tin chàng, và chàng tin Tịnh Tâm .

Mắt Nghĩa càng ngày càng tệ. Chàng đau nhiều hơn, và những chiếc dùi không chỉ đâm buốt trong tròng mắt mà xuyên suốt qua đầu. Lắm khi chàng chỉ muốn lăn ra mà hét cho đầu chàng vỡ tung. Những lúc nghĩ đến sẽ có ngày những mạch máu li ti vỡ ra, máu chảy lan che hết ánh sáng thì chàng lại cồn cào nhớ Huế, nhớ tha thiết đến những ngày cũ, mong trở về lại một lần trước khi mãi mãi những hình ảnh một thời trở thành ảo ảnh. Trong đầu chàng, những vệt nắng lấp lánh nhảy nhót trên chiếc sân vườn con con đưa chàng đến những đốm nắng nhảy nhót trên giòng sông êm đềm cuộn trong những đợt sóng mỗi lần mái chèo khua nước.

Tịnh Tâm đã từng khua nước như thế những sáng đi học sớm, trên chiếc đò ngang băng qua con sông Hương để sang bên bờ ngay trước trường Đồng Khánh. Nàng thường đưa cặp cho Nghĩa cầm rồi xin chị lái đò cho Nàng chèo giúp. Mỗi lần tay Nàng vươn lên, đưa cao mái chèo để lấy trớn đẩy xuống, Nghĩa thấy Nàng mềm mại với những nét cong con gái dễ thương. Chiếc áo dài trắng với đôi tà bay theo gió như đôi cánh bướm tinh khôi, phất phơ quyến luyến đôi chân dài không muốn rời, trông quyến rũ một cách ngây thơ. Tịnh Tâm bảo nàng thích chèo đò, đứng cao hơn hết mọi người trong chiếc đò ngang, đập mái chèo nhẹ nhàng cho đò lướt đi, nghe gió đùa trên tóc. Mỗi lần chèo đò như thế, Nàng nhớ đến Trương Chi. Nàng bảo Nghĩa nếu nàng là Mỵ Nương, nàng sẽ không vì bề ngoài mà phụ tình đâu. Tịnh Tâm lãng mạn quá lắm. Nghĩa tự hỏi nếu chàng gù lưng và xấu xí, không biết Tịnh Tâm có còn yêu chàng không. Chàng hỏi :

"Tịnh Tâm nì, nếu Nghĩa xấu như Trương Chi, liệu Tịnh Tâm có vẫn để ý đến Nghĩa không?"

Tịnh Tâm nghịch ngợm :

"Nghĩa cần phải có giọng hát hay như Trương Chi, hoặc dở hơn tí thôi thì Tịnh Tâm mới trả lời được."

Nghĩa nói với Tịnh Tâm sẽ có ngày chàng hát vang trên sông cho Tịnh Tâm nghe, như Trương Chi, để biết chàng hát không tệ lắm đâu. Và Nghĩa tưởng tượng đến cảnh chàng cũng rướn người lên, đẩy mái chèo như Tịnh Tâm hay làm mỗi sáng trên chiếc đò ngang , và ca :

Núi Mậu Sơn cao bao nhiêu trượng
Sông Lệ Thủy sâu bấy nhiêu tầm
Dừng thuyền đợi bạn tri âm
Non mòn biển cạn quyết không phai lòng
Bây giờ sông lặng nước trong
Thuyền đà cặp bến, mặc dòng nước trôi

Ừ, chàng sẽ gác mái chèo cho thuyền lơ lững trôi theo giòng nước chảy lặng lờ ra tới biển. Chàng sẽ nằm gác tay lên đầu, ngửa mặt nhìn trời xanh trong vắt, trời của Huế mùa thu. Chàng sẽ cảm được sóng lăn tăn đập nhẹ mạn thuyền, vỗ về thân chàng, và gió hiu hiu ru chàng vào mộng. Mỵ Nương Tịnh Tâm đang lắng nghe chàng hát, đang thổn thức vì chàng, bỗng nhiên ngơ ngác vì chàng im tiếng. Nàng sẽ nhớ chàng quay quắt, Nàng sẽ luống cuống đi tìm chàng. Chàng mỉm cười nghĩ đến Mỵ Nương với xiêm y lộng lẫy, tóc vén cao với bao nhiêu trâm lược, đạp xe đạp đến bến sông, mắt dõi trông tìm Trương Chi Nghĩa đang mơ màng dưới lòng thuyền. Giận chàng, nàng sẽ thôi không còn ngóng trông một tiếng ca vang vọng trên sông nước mông mênh. Và chàng sẽ u sầu mà hát :

Đưa nhau đổ chén rượu hồng
Mai sau em có theo chồng đất xa
Qua đò gõ nhịp chèo ca
Nước xuôi làm rượu quan hà chuốc say

Nghĩa cười một mình vì trí tưởng tượng của mình dắt mình đi xa quá.

"Như rứa Tịnh Tâm sẽ lời vì Nghĩa vừa hát hay vừa "bô" đó nghe." Nghĩa trêu cô bé .

" Xí, nghèo mà ham. " Tịnh Tâm trề môi.

Đôi môi đỏ hồng chu ra nũng nịu. Nghĩa quay đi, lòng dặn lòng sẽ gìn giữ tình mình trong sáng mãi như thế, cho đến khi nào Tịnh Tâm là của chàng suốt đời.

Gìn giữ mình để không hôn Tịnh Tâm những lúc cả hai ngồi kề bên nhau thật gần quả là không dễ. Có những buổi trưa hè Tịnh Tâm đạp xe lên nhà Nghĩa chơi. Mẹ đã vào phòng nghỉ trưa. Anh Nhân loay hoay với những bài thơ, bài báo, trong phòng. Anh độ này hay thu mình trong phòng riêng, viết viết xoá xoá từng trang giấy dày đặc. Chả biết anh viết gì. Hai anh em tính tình trái ngược, nên dù thương nhau rất nhiều mà không bao giờ chia xẻ tâm sự của nhau. Trời nắng làm má Tịnh Tâm hồng, ánh lên rực rỡ trên làn da trắng mịn màng. Hai mắt tròn to long lanh. Trán lấm tấm mồ hôi. Tịnh Tâm tháo nón xuống, quạt cho đỡ nóng. Mấy sợi tóc mai bay nhè nhẹ trên má Tịnh Tâm làm Nghĩa nghĩ đến những ngón tay mềm mại đang vờn trên má nàng. Thấy Nghĩa nhìn mình, thay vì e thẹn như những cô gái khác, Tịnh Tâm le lưỡi trêu Nghĩa, rồi lắc lắc chiếc đầu xinh xắn như có ý nói: "Này bạn, không được đâu, bỏ đi tám." Cử chỉ nghịch ngợm của Tịnh Tâm làm Nghĩa buồn cười. Chàng cười phá lên, rồi quay người bước vào nhà cho Tịnh Tâm theo sau.

Rót cho Tịnh Tâm ly nước lọc, chờ nàng uống xong, Nghĩa rủ nàng ra vườn sau. Nhà Nghĩa không lớn, chỉ có ba phòng nhỏ với gian giữa làm nơi thờ phượng ông bà ở nhà trên. Nhà dưới gồm bếp với nhà ăn, nhà tắm. Nhà cầu ở tuốt đàng sau, góc vườn, tách biệt hẳn nhà chính. Nghĩa kể vào mùa mưa lạnh, làm biếng ra ngoài đó, rán nhịn cho tới khi nào không nhịn được nữa mới ù té chạy một mách. Có khi đi trở về, ướt lem nhem. Hồi còn bé, không bao giờ Nghĩa dám đi ra ngoài đó một mình vào ban đêm. Nếu không có anh Nhân thì mẹ phải đi theo, vừa cầm cây đèn dầu, vừa dắt tay Nghĩa. Đến nơi phải đứng chờ Nghĩa xong mới dắt về. Vừa ngồi trong cầu, Nghĩa vừa hát liên miên cho đỡ sợ. Lâu lâu lại gọi ra: "Anh Nhân ơi!" hay "Mạ ơi!", mắt lom lom nhìn qua khe cửa gỗ, yên chí là ánh đèn leo lét vẫn còn đấy. May mà anh Nhân không phải là đứa trẻ rắn mắt, nếu không anh chỉ giả vờ bỏ vào nhà, hoặc à oằm giả làm tiếng mèo kêu, cọp gầm, thì dám Nghĩa đứng tim mà chết trong cầu. Nghĩ cũng buồn cười, anh Nhân thì ít nói cứ tưởng anh mới là kẻ nhát gan, té ra chính Nghĩa , kẻ ba hoa nói nhiều mới lại là đứa nhiều nước mắt, tâm hồn nhạy cảm.

Căn vườn nhà Nghĩa trồng đủ loại cây ăn trái, nhãn, khế, đu đủ, mãng cầu, ổi, mít, thơm, và nhiều nhất là chuối. Trồng chuối mang lại nhiều nguồn lợi, ngoài trái để cúng hoặc ăn hoặc bán, còn lấy lá gói bánh chưng, bánh tét, bánh lọc, bánh nậm, và thân chuối xắt cho lợn ăn, hoa chuối trộn tiêu muối rau răm, ăn không khác gì thịt gà. Món này Mẹ hay làm vào những ngày rằm mồng một ăn chay. Mẹ không sinh ra từ gia đình quyền quý trong Nội nên mẹ không nấu những món cầu kỳ, nhưng món nào mẹ làm, với Nghĩa cũng ngon tuyệt vời, không ai sánh kịp. Dĩ nhiên là Tịnh Tâm không sánh kịp vì nàng có nấu ăn bao giờ đâu. Tịnh Tâm nói với Nghĩa nàng sẽ học gia chánh, thêu thùa, may vá, nhưng Tịnh Tâm chỉ nói thế thôi chứ trong gia đình nàng  có ai để cho nàng động đến cái móng tay nào. Muốn học cũng không được.

 

Đã có lần Tịnh Tâm hăng hái đi chợ mua hồng chờ chàng đến cùng ăn. Nàng đem khoe Nghĩa những trái hồng đỏ mọng, láng lẫy, trông ngon như đôi môi của nàng, rồi dịu dàng cắt ra từng lát, đặt trên dĩa trắng tinh, ân cần mời Nghĩa. Chàng nhón một lát, bỏ vào miệng và tí nữa thì nhổ toẹt ra. Nó chát quá. May mà chàng ngậm lại được, giả vờ gật gù khen: "Ngon lắm". Tịnh Tâm tưởng thật, cũng bốc một lát bỏ miệng. Nàng ngưng ngay lại chạy vù ra nhà sau, một lát trở lên trách Nghĩa: "Chát rứa mà dám khen ngon. Lần sau đừng có xạo như rứa nghe" .

 

Mùa hè vườn nhà Nghĩa có nhiều cây trái. Nghĩa kéo Tịnh Tâm đến cây khế ngọt. Hoa khế màu hồng tím li ti, thơm thoang thoảng. Trái chín mọng vàng. Nghĩa với tay kéo xuống một cành thấp cho Tịnh Tâm hái lấy hai trái thơm lừng. Lấy vạt áo lau chúng sạch sẽ, Nghĩa chia cho Tịnh Tâm một trái. Cả hai vừa ăn, vừa nhìn trời xanh ngắt, nghe gió hiu hiu, và nghe ve rộn rã vang xa, lòng thật êm đềm.

 

Cuộc tình của Nghĩa và Tịnh Tâm nhẹ nhàng như thế đấy, không có ngăn trở, rào chống gì hết, không phong ba bão táp, không giận lẫy ồn ào, cũng không mê đắm say sưa . Mối tình trong sáng và dễ thương biết ngần nào. Vậy mà tan. Tan một cách vô duyên.

 

Năm Nghĩa lên đệ nhất, Nghĩa bận rộn chuyện thi cử. Lòng Nghĩa vừa lo, vừa xao xuyến. Thi hỏng thì phải đi lính, đậu thì cả một tương lai sáng rỡ trước mặt. Chàng học ngày học đêm với bạn, thưa dần những lần gặp Tịnh Tâm. Mà tại chàng tự tin quá lắm, lại chủ quan. Chàng nghĩ Tịnh Tâm đã là của chàng, không thể của ai khác, dù chàng chưa hề nói một câu ngỏ lời nào cả. Chàng tin Tịnh Tâm sẽ đợi chàng, sẽ là vợ chàng cho dù năm, mười năm, hay năm mươi năm cũng vậy.

 

Hàng ngày, sau những giờ miệt mài với sách vở, chàng cùng bạn leo lên xe đạp, đạp một vòng ngang qua nhà Tịnh Tâm, nhìn vào tìm bóng dáng nàng đang ngồi bên bàn học, hay thơ thẩn trong vườn. Nhìn thấy nàng rồi, chàng vui vẻ, thoải mái đạp về nhà học tiếp. Chàng đâu biết Tịnh Tâm tuần nào cũng đợi chàng mòn mỏi, ai rủ đi đâu cũng không đi, sợ chàng đến không gặp. Được một tháng thì Tịnh Tâm hết kiên nhẫn, bắt đầu thấy giận, đau vì bị bỏ rơi. Có lần nàng thấy thoáng Nghĩa đạp ngang qua, và đi thẳng khiến nàng càng tủi thân. Nàng bắt đầu tránh Nghĩa khi Nghĩa thi xong, lại đến thăm nàng. Không tránh được thì lạnh nhat tiếp chàng khiến Nghĩa khó hiểu, không rõ tại sao Tịnh Tâm lại thay đổi thái độ lạ lùng như thế. Mãi về sau, khi Nghĩa đã mất hẳn Tịnh Tâm rồi, tình cờ nghe bạn bè kể lại, Nghĩa mới bật ngửa than trời. Chàng cứ nghĩ rằng chàng chỉ cần thấy Tịnh Tâm thôi là đủ mà không nghĩ rằng Tịnh Tâm cũng cần nhìn thấy chàng vậy .

 

Càng nhớ Tịnh Tâm, Nghĩa càng thấy nóng lòng muốn về lại thăm Huế để đi lại trên những con đường thân quen, nhìn lại dòng sông xanh lơ, nước chảy lặng lờ. Con đò ngang trôi trên sóng lăn tăn và vạt áo dài trắng của Tịnh Tâm cứ bay vờn trong những giấc ngủ của Nghĩa làm mỗi khi thức giấc, Nghĩa thao thức không ngủ lại được. Đầu chàng lại long lên và mắt chàng lại nhức nhối không chịu nổi.

 

Nghĩa thầm bảo mình: "Phải về thôi. Phải về thôi".

Đặng Lệ Khánh