Nguyễn Quốc Trụ

Đọc MÙ SƯƠNG

~~000~~



Mù Sương của Nguyễn Xuân-Hoàng gồm tất cả 6 truyện ngắn : Giọt Nước Mắt Cho Chú Đăng, Trên Ḍng Thác Lũ, Con Hải Âu Mù, Chốn Mong Ước và Mù Sương. Sách do Thời-Mới xuất bản, dày 96 trang, giá bán 18 đồng.

***

Với Mù Sương của Nguyễn Xuân-Hoàng, tiểu thuyết, sau những chuyến đi hoang vào khu đất triết học, siêu h́nh, lại trở về với những đề tài khiêm tốn, b́nh dị cũ kỹ của nó, t́nh yêu, với những biến chuyển nội tâm, những t́nh tiết, những mô tả tâm lư, những khám phá hạnh phúc và thân thể của người khác phái. Mù Sương đánh dấu một sự trở về. Sự trở về của đứa con hoang tàng sau những phá phách, những nỗi loạn vô cớ...

Nhưng sự trở về ở đây lại c̣n đánh dấu một sự đổi thay. Ở Nguyễn Xuân-Hoàng Mù Sương là tiểu thuyết mất đi nay t́m thấy lại. Những nhân vật của Nguyễn Xuân-Hoàng là những Lưu Nguyễn khi trở về mảnh đất quê hương cũ (mảnh đất của t́nh yêu, mảnh đất hiện thực, tâm lư, xă hội...), hài ḷng v́ không phải nh́n lại những ǵ quen thuộc ngày xưa. Nguyễn Xuân-Hoàng cũng nói đến t́nh yêu, nhân vật của Nguyễn Xuân-Hoàng cũng bị ngợp trong cái không khí gấp gáp của tuổi trẻ, thở cái hơi thở nóng bỏng của đời sống được nung nấu và nguội lạnh do ngọn lửa đam mê, nhưng ở trong đó, trong Mù Sương, tất cả đều là mới mẻ, là khám phá, là dọ dẫm t́m đường. Mới lạ là cách kể chuyện, là những ư tưởng đứt rời, là câu chuyện có và không có, là những cá tính của nhân vật có rồi lại mất. Thời đại của những nhân vật tiểu thuyết có cá tính đă hết. Nhân vật của Nguyễn Xuân Hoàng luôn luôn bắt đầu cuộc đời, bắt đầu những cuộc t́nh bằng những « Có phải... " Họ ít tin tưởng, không tự tín nhiều như xưa. Họ cũng không tự phụ khi họ là đàn ông, và họ cũng không yếu đuối và đầy mặc cảm khi họ là đàn bà. Trên kia tôi đă nói, Mù Sương là tiểu thuyết mất đi t́m thấy lại. Bây giờ có thể coi Nguyễn Xuân-Hoàng là một gă coi giữ thư viện, gă t́m một cuốn tiểu thuyết nhưng không thấy, v́ vậy nên gă bèn viết một cuốn. Nói một cách khác, Nguyễn Xuân-Hoàng không hài ḷng với cái không khí tiểu thuyết cũ, nên tạo nên một cái không khí tiểu thuyết khác.

***

Truyện ngắn Chốn Mong Ước trong Mù Sương gồm năm đoạn, tất cả đều bắt đầu bằng chữ Khi. Tiểu thuyết của Nguyễn Xuân-Hoàng nói lên một chân lư như vầy: Tất cả những tác động của tiểu thuyết chỉ là một cuộc chiến đấu chống lại sức mạnh của thời gian. Trong một cuốn tiểu thuyết ư nghĩa đời sống chia ĺa nhau, và cùng với cuộc chia ĺa đó là cuộc phân ly của yếu tính (của đời sống) và thời gian tính. Từ đó, G. Lukacs cho rằng tiểu thuyết chính là một h́nh thức của một " virilité mûrie " - Chỉ ở trong tiểu thuyết, bởi v́ nội dung của nó là một t́m kiếm yếu tính (của đời sống) và bởi v́ sự t́m kiếm đó là bất lực, cho nên thời gian mới dinh liền với một h́nh thức. H́nh thức của cái " virilité mûrie " của con người.

***

Lại c̣n dấu vết của cái thường nhật ở trong Mù Sương. Ở trong đó, những tên phim vừa chiếu ở Sài-g̣n, những tiếng súng vừa mới nghe quanh quẩn đâu đó, tiếng plastic nổ ở một góc phố, cuốn nhật kư bỏ quên trên tắc-xi, con đường một chiều nghẹt xe, có những t́nh cờ của định mệnh. Nguyễn Xuân-Hoàng luôn luôn nhắc đến sự t́nh cờ. T́nh cờ, chúng ta đọc Mù Sương, t́nh cờ bắt gặp trong Mù Sương, đời sống, chiến tranh, t́nh ái, dây kẽm gai... " chỉ có một con đường đưa ta đi đến chỗ mong ước, con đường ấy đă bị ngăn cấm, dây kẽm gai đă bủa, súng đă đặt, lính đă gác, và nếu em muốn, đă có một xác chết nằm ở đó... Những t́nh cờ không đặt thời gian vào tay chúng ta. " Nếu coi sự t́nh cờ là yếu tính của đời sống, ( chúng ta lại gặp lại ở đây cái mà chúng ta đă nói ở trên : cuộc chia ly của ư nghĩa và cuộc đời) nhưng cuối cùng cả sự t́nh cờ cũng chẳng thèm đến với chúng ta. Chúng ta đă đánh mất cả sự t́nh cờ (trang 77). Chúng ta đă đánh mất cả yếu tính của cuộc đời.

***

Một câu của J. Joyce trong tập Essais Critiques, đại khái nói, nét đặc biệt của nền văn chương hiện đại là : Người đọc chỉ ưa tác phẩm đầu của mỗi nhà văn. Tôi hiểu câu đó theo nghĩa, người đọc chỉ ưa t́m thấy những phần yếu của một tác phẩm. Tác phẩm là tác phẩm nhờ cái vẻ non kém, cái phần tươi mát trẻ trung, cái dáng điệu chập chững của nó. Người ta thường nói thiên tài là những người có những cái sai, cái faux mà không ai bắt chước được. Trong Mù Sương cũng có, có rất nhiều, những yếu, những non kém. Nhưng những non kém đó là của Nguyễn Xuân Hoàng, là của Mù Sương. Tôi không định nói Nguyễn Xuân-loàng là một nhà văn thiên tài. Nhưng tác phẩm Mù Sương là một cố gắng của tác giả để nối lại ḍng văn chương cựu truyền, khiêm tốn và khả ái.
 

N. Q. T.

~~oOo~~

 

 

 

 

 

 

(Nguồn : Tin Văn 

www.tanvien.net ;

tinvan.limo)

 


 

 

trang nguyễn quốc trụ

art2all.net