|
Quỳnh Chi
Đứa con
Nguyên tác : Kono Ko của Higuchi Ichiyo
Nếu tôi hở môi mà rằng “Con tôi dễ thương lắm”, thể nào thiên hạ cũng cả cười. Vâng, có ai lại ghét con ḿnh bao giờ đâu. V́ vậy cũng chẳng ǵ quư hóa để làm như thể mỗi ḿnh ḿnh có được báu vật trời ban, mà người ta cười cho. Cho nên tôi chẳng dám lớn tiếng khoe khoang. Mà t́nh thật là tự đáy ḷng, tôi chỉ muốn chắp tay tạ ơn Trời Phật, chứ nào có nghĩ ǵ đến chuyện thương hay ghét đâu ạ.
Con tôi quả là vị thần hộ mệnh của tôi. Con tôi c̣n là đứa bé nằm ngửa u ơ nhoẻn miệng cười, thế mà cái điều tôi học được từ gương mặt ngây thơ kháu khỉnh ấy mới thật là to tát, thật không lời nào tả xiết. Những điều ta học với thầy, hay đọc được trong sách vở nhà trường, quả thực là hữu ích, nhưng mỗi khi có việc ǵ phải nhớ lại để suy ngẫm xem có phải là thế này thế kia không, không như nụ cười của con thơ ở ngay trước mắt ḿnh, đă khiến cho chân toan bước đi cũng phải chùn lại, ḷng đang bấn loạn cũng bỗng dịu xuống. Không phải như các nhà đại trí thức thường hay lên giọng dạy bảo phủ đầu, đứa con với nét mặt ngây thơ đang nằm ngủ, đầu đặt trên chiếc gối nhồi đậu, hai bàn tay giơ lên ngang vai, đă khiến những giọt nước mắt từ tận đáy ḷng tôi trào ra, khiến cho tôi dù có bướng đến mấy cũng chẳng thể căi lại rằng “Trẻ con chẳng đáng yêu chút nào cả “.
Con tôi đă cất tiếng chào đời vào cuối năm ngoái. Lần đầu nh́n mặt con, ḷng dạ tôi vẫn c̣n để cả ở đâu ấy. Bây giờ nghĩ lại tôi vẫn c̣n ân hận. Lúc ấy tôi cứ than văn rằng sao con tôi lại ra đời b́nh an vô sự thế này! Giá mà đứa con này đă chết ngay lúc mới chào đời, th́ có phải là ngay sau khi sinh nở tôi đă bỏ về nhà cha mẹ được rồi, không c̣n phải ở lại đây, dù chỉ trong chốc lát, bên người chồng này nữa. Sao con tôi lại sinh ra lành lặn khỏe mạnh! Than ôi ! Sao duyên nợ cứ măi buộc vào thế này nhỉ ? Từ nay tôi sẽ phải sống một đời u buồn tăm tối măi sao? Người ta đến chúc mừng, nhưng cứ nghĩ đến cơi đời đáng ghét và số kiếp hẩm hiu của ḿnh, tôi chẳng thấy vui chút nào, chỉ càng thêm chán đời, càng tủi phận ḿnh mà thôi.
Xin mọi người hăy thử đặt ḿnh vào vị trí của tôi lúc bấy giờ mà xem. Dù là bậc cao minh, hay là người biết điều an phận, hẳn cũng thấy rằng cuộc đời này thật đáng chán, vô t́nh, độc ác, chẳng có ǵ vui, rằng Thần thánh cũng có lúc nhầm lẫn làm sao ấy, chứ chẳng phải là v́ tôi bướng bỉnh ương ngạnh nên mới nói thế đâu ạ. Nhất định, chắc chắn là bất cứ ai cũng đều nghĩ như vậy. Tôi tin chắc rằng ḿnh không hề lầm lạc, không làm điều ǵ tội lỗi. V́ vậy mà tôi oán chồng tôi lắm, và tôi đă nghĩ rằng tất cả mọi sự xào xáo trong nhà đều là do tính nết của chồng tôi mà ra. Và cứ nghĩ ḿnh đă gặp phải một người như chồng nên mới phải khổ cả đời, tôi lại đem ḷng oán trách cả người đă lo chuyện nhân duyên cho tôi, một người thân mà tôi coi như cha mẹ, đó là ông chú ruột. Cho đến nay tôi chẳng có tội t́nh ǵ, chung quy cũng chỉ v́ bảo sao nghe vậy, đă ngoan ngoăn nghe lời chú mà đi lấy chồng. Thế mà sao số kiếp dành cho tôi lại như thế này, chẳng khác nào như đem xô một kẻ mù ḷa xuống đáy vực sâu. Tôi thực sự oán hận cái Đấng gọi là Thần Thánh hay là ǵ ấy lắm. V́ thế mà tôi cứ đinh ninh rằng cuộc đời này thật là đáng chán.
Tính t́nh cứng cỏi háo thắng cũng có cái hay, bởi nếu không có tính này th́ không làm được những chuyện khó. Cũng có người tính t́nh mềm mỏng, mềm oặt đến nỗi chẳng biết đó là người hay là con hải sâm, có khi lại không hay, v́ sẽ bị người cứng cỏi chèn ép. Đàn bà háo thắng nhưng biết giấu kín cái tính khí cứng cỏi ấy trong ḷng th́ không sao, c̣n như tôi cứ để lộ hết t́nh cảm ra ngoài mặt mà chẳng chịu thua ai, th́ có lẽ là dữ dằn lắm. Đàn ông gặp phải người vợ như thế, có lẽ nhiều người thấy chán lắm cũng nên. Thế nhưng lúc ấy tôi chẳng có tâm trí đâu để suy xét lại bản thân ḿnh, cũng chẳng biết chồng nghĩ ǵ về ḿnh. Hễ chồng lộ vẻ khó chịu là tôi chỉ thấy bực ḿnh, chồng mới cằn nhằn một câu tôi đă đùng đùng nổi giận, tuy không căi lại nhưng vùng vằng không nói một lời, bỏ cả ăn, giận cá chém thớt lên cả lũ người ăn người làm, nằm ĺ cả ngày th́ không chỉ mới một hay hai lần. Vốn mau nước mắt nên tuy có vẻ ương ngạnh cứng cỏi là vậy nhưng thực ra là tôi đă khóc vùi trong chăn, v́ uất ức, những giọt nước mắt tức tưởi cứ trào ra lai láng không duyên cớ.
Ba năm trước khi tôi mới về làm dâu, buổi ban đầu c̣n nồng nàn thắm thiết, đôi bên chẳng phiền trách nhau điều ǵ. Thế nhưng quen hơi bén tiếng là điều tốt đấy mà cũng xấu đấy, bấy giờ là lúc bản tính ích kỷ mới lộ ra, với bao nhiêu là nhữnng ham muốn, để rồi cũng sinh ra muôn vàn bất măn. Tôi lại đáo để đ̣i xen cả vào những chuyện ở ngoài đường của chồng, rồi trách móc “Anh ra đường làm ǵ cũng giấu không chịu kể cho em nghe. Như thế là anh coi thường em !“ Chồng tôi dường như chẳng thèm chấp, chỉ cười đánh trống lảng “ Chuyện ǵ mà anh chẳng kể cho em nghe, làm ǵ có chuyện coi em như người dưng đâu “. Nh́n bộ điệu tôi đă biết thừa là có chuyện ǵ đấy mà chồng giấu không cho ḿnh biết, nên lại càng tức điên lên được.
Một sự sinh vạn sự, hễ đă bắt đầu ngờ vực điều ǵ rồi th́ sẽ thấy mười điều, hai mười điều khác cũng đáng ngờ. Sớm cũng như tối, lúc nào cũng có chuyện để tôi trách móc chồng” Đấy, anh lại nói dối em nữa rồi “. Cứ thế mà đầu óc tôi rối bời, không c̣n đủ sáng suốt để suy xét việc ǵ được nữa.
Bây giờ nghĩ lại tôi cũng hiểu ra được rằng nếu chồng có giấu tôi điều ǵ cũng là chuyện đương nhiên. Đàn bà thường không kín miệng, làm sao chồng có thể kể cho vợ nghe những chuyện ở sở được. Giờ đây tuy biết là chồng cũng đang giấu ḿnh vô số chuyện, thế nhưng lúc này tôi không c̣n để bụng chuyện ấy nữa. Hơn nữa chồng không kể cho nghe thế mà lại hay. Dù tôi có khóc lóc hay trách móc, chồng vẫn làm ngơ, cũng là v́ tính người cương nghị. Lúc ấy tôi c̣n trẻ người non dạ, nếu chồng kể cho nghe những chuyện nơi chốn công đ́nh, không biết là tôi đă gây ra chuyện ǵ không hay rồi. Ấy là tôi c̣n chưa biết ǵ về công việc của chồng, thế mà cho đến nay cũng có khối người đă nhờ những kẻ thường hay ra vào nhà này đem quà cáp linh tinh đến biếu xén, rồi nào phân trần kể khổ, nào kêu sắp tới đây sống hay chết là tùy vào bản án của ṭa, nào bên nguyên nào bên bị, những người như thế đến nhờ vả nhiều lắm ạ. Sở dĩ lâu nay tôi chưa hề nhận giúp một ai, chẳng phải v́ nghĩ ḿnh là vợ của quan ṭa Yamaguchi Noboru nên phải từ chối để tỏ ra ḿnh quang minh chính đại, mà thực ra chỉ v́ vợ chồng đang căi nhau th́ làm sao tôi có thể nói những chuyện ấy với chồng được cơ chứ. Lúc ấy tôi chỉ nghĩ rằng chẳng thà đừng nói ǵ, c̣n hơn là vợ chồng nói chuyện với nhau mà chẳng ra đâu vào đâu, để rồi sẽ phải nghe những câu trả lời chán ngắt. Nhờ thế mà cũng may sao là tôi chưa hề nhận những ǵ như là hối lộ. Thế nhưng khoảng cách giữa hai vợ chồng cứ ngày càng xa dần. Những đám mây và sương mù che phủ trên chúng tôi cũng cứ ngày càng dầy đặc và nặng trĩu, khiến cho đôi bên không c̣n hiểu được ḷng nhau nữa. Hồi tưởng lại, tôi thấy tất cả cũng là do tôi mà ra. Cũng tại ḷng ḿnh có thế nào, chồng cũng mới thành ra như thế. Bây giờ tôi thấy hối hận lắm.
Lúc trong nhà lục đục nhất, hai vợ chồng cứ như là ông chẳng với bà chuộc. Khi chồng có việc đi ra ngoài, tôi cũng không hỏi đi đâu, mà chồng tôi cũng chẳng nói cho tôi biết là đi đâu nữa. Cho nên trong lúc chồng vắng nhà, dù ai có việc gấp sai người đem thư đến, tôi cũng chẳng buồn mở ra đọc, chỉ đóng dấu chiếu lệ để đuổi người ta đi, rồi hờ hững ném bức thư xuống đấy. Tiếng là vợ mà cứ như là bù nh́n giữ nhà. Dĩ nhiên là chồng tôi giận lắm, lúc đầu c̣n trách móc hay la mắng, nhưng tôi vẫn bướng bỉnh, c̣n đổ tại v́ chồng đă giấu không cho ḿnh biết chuyện của chồng. Tôi c̣n đang hờn giận tức tối đầy vơi, chưa chắc một lời nói nhỏ nhẹ của chồng đă đủ làm tôi mềm ḷng nữa là.
Lâu ngày chồng tôi cũng sinh chán. Khi vợ chồng c̣n lời qua tiếng lại là c̣n chưa đến nỗi nào, c̣n nay đă đến lúc đôi bên đều lầm ĺ chẳng nói chẳng rằng, lúc nào cũng như hầm hè nhau. Gia đ́nh chúng tôi bấy giờ tiếng là một mái nhà có cái trần với những bức tường bao quanh, mà cứ như là đang nằm ngoài trời, thậm chí mỗi sáng khi thức dậy thấy lạnh lẽo, tưởng chừng như trên người c̣n ướt đẫm sương đêm. Nghĩ mà tủi thân, chỉ lạ sao nước mắt chảy ra c̣n chưa đóng lại thành băng.
Suy ra con người ta quả thực là chỉ biết có ḿnh mà chẳng nghĩ đến người khác. Khi vui th́ chẳng nhớ điều ǵ, chỉ khi buồn khổ mới nhớ lại chuyện ngày trước hay nghĩ đến chuyện từ nay trở đi, mơ tưởng toàn những điều hay đẹp sung sướng, và càng nghĩ lại càng thấy chán ghét hiện tại, chỉ muốn thoát ra khỏi cảnh ngộ lúc bấy giờ, muốn cắt đứt mọi ràng buộc, ước sao được tháo cũi sổ lồng để tới một nơi thật đẹp đẽ. Tôi cũng đă nghĩ như thế, đă đắm ḿnh vào mơ tưởng như thế, đă tự nhủ rằng ḿnh đâu thể sống măi đến cuối đời với số kiếp vô duyên bạc phận thế này. Nhớ lại trước khi về làm dâu nhà này, tôi là cô tiểu thư dưỡng nữ của gịng họ Komuro, có bao nhiêu là kẻ hầu người hạ, biết bao chỗ đánh tiếng ngỏ lời, trong số ấy có một người rất sang cả là Ushioda, sĩ quan hải quân. Lại có lúc tưởng đă sắp đến chuyện cưới hỏi với Hosoi, một bác sĩ đẹp trai. Thế mà không hiểu tại sao tôi lại lấy một người lầm ĺ ít nói như chồng tôi. Chắc hẳn đây là một sự lầm lẫn nhất thời. Chẳng lẽ tôi phải sống cả một cuộc đời vô vị với sự lầm lẫn này măi hay sao. Tôi cứ nghĩ thế để mà tủi thân, và chỉ thấy oán hận người, chứ không nghĩ ra được điều ǵ khác.
Có một người vợ cứ nghĩ toàn những chuyện vớ vẩn như thế, bảo sao người chồng, dù có đàng hoàng đến mấy, cũng không c̣n ḷng dạ nào mà yêu thương vợ được nữa.
Hễ chồng đi làm về, ít nhất vợ cũng ra đón, và đó là việc của người vợ. Tôi cũng đă quen nghĩ như thế. Thế nhưng, ra đón mà chẳng buồn nh́n mặt chồng, chẳng vui vẻ cười nói thân mật, mặt mày cứ khinh khỉnh như thách đố : ”Nào muốn giận th́ cứ giận đi, muốn ǵ th́ cứ việc cho thỏa ḷng “, cho nên chồng tôi cũng chẳng chịu nổi mới bỏ nhà đi, và dường như khi nào cũng t́m đến các cô gái buôn hương bán phấn, như là ở những chỗ có treo đèn hoa, hay nơi trà đ́nh tửu điếm. Thế là tôi lại càng điên tiết lên được. Nói thực ra th́ tôi nào biết cách làm cho chồng vui ḷng đâu. Chồng về nhà thấy không vui, không c̣n thiết ở nhà, nên mới bỏ đi. Chính tôi đă làm cho chồng thành kẻ chơi bời phóng đăng, thành ra một người không thích ở nhà mà chỉ thích vui chơi, la cà đó đây. Tôi cũng biết chồng tôi không phải như loại công tử con nhà giàu được đám nghệ nhân tâng bốc rồi sa đà mê mải, mà thực ra tự đáy ḷng cũng chẳng thấy vui ǵ, chỉ là cố nén giận mà đi uống rượu giải khuây, chẳng phải là vui say ǵ, lúc nào sắc mặt cũng nhợt nhạt với những đường gân xanh nổi gồ trên trán.
Chồng tôi sinh ra nói năng cộc cằn cay đắng, hay quát mắng bọn người ăn người làm những chuyện chẳng đáng ǵ cả, ánh mắt nh́n chỉ như vụt lướt qua mặt tôi mà thôi. Tuy chẳng mấy khi chồng tôi lên tiếng cằn nhằn, nhưng vẻ mặt khó đăm đăm lúc ấy chẳng có được một chút nào những nét hiền ḥa như bây giờ. Thật là khủng khiếp, dễ sợ, đó là một khuôn mặt thù hận; và bên cạnh đó là tôi, lúc nào cũng chực nổi cáu. V́ thế mà đám gia nhân đầy tớ cũng không chịu nổi, cứ mỗi tháng tôi lại phải thay đến hai cô giúp việc, mà mỗi lần như thế trong nhà đều có mất mát, đồ đạc đồ vỡ hư hao cũng nhiều. Tôi tự hỏi: Sao ở đâu mà lắm người bạc bẽo đến thế. Trên đời này toàn là những người bạc bẽo như thế hay sao? Hay là mọi người ai nấy quanh tôi đều trở thành bạc bẽo để giầy ṿ làm khổ tôi. Nh́n quanh, chẳng thấy ai có thể cho tôi nương tựa nhờ cậy. Những chuyện chẳng vui ǵ ấy khiến tôi coi như đời ḿnh đă bỏ đi, chẳng c̣n muốn giữ thiện cảm với ai nữa. Hễ bạn đồng liêu của chồng tới nhà, nếu chồng không dặn ḍ trước th́ tôi cũng chẳng buồn dọn cái ǵ ra đăi khách, c̣n kêu nào đau rằng nào nhức đầu, chỉ cho con ở ra mời khách vào pḥng. Rồi muốn ǵ th́ làm nấy chẳng cần biết nhà có khách hay không, chồng có gọi cũng chẳng buồn thưa. Không biết thiên hạ trông vào nghĩ thế nào. Có lẽ họ đă x́ xầm rằng Yamaguchi nhà ta vô phúc rước phải sư tử Hà Đông về rồi cũng nên.
Lúc bấy giờ mà chồng tôi chỉ cần nói một tiếng “Li dị”, có lẽ rồi tôi cũng đă đồng ư ngay mà chẳng buồn nghĩ ngợi, chẳng nghĩ ǵ đến cái sai trái của ḿnh, chỉ những than thở cho số kiếp hẩm hiu buồn tủi, và có lẽ tôi đă nghĩ liều rằng “Nếu trời đă định cho tôi số kiếp phải như vậy th́ thôi sao cũng được, xin ngài muốn làm ǵ tôi th́ cứ việc, c̣n tôi th́ tôi cũng sẽ thích ǵ làm nấy, số phần đă hẩm hiu th́ cho hẩm hiu thêm nữa cũng chẳng sao. Cho dù đời tôi có tệ hơn nữa th́ tôi cũng đành chấp nhận.” Không biết nếu thế th́ bây giờ tôi đă ra sao rồi nhỉ ? Chỉ nghĩ thế, tôi đă thấy rùng ḿnh kinh hăi.
Thật là may mà chồng tôi không dứt khoát đem chuyện ly hôn ra bàn, đă để yên cho tôi cứ như thế. Không chừng đó là v́ chồng tôi ghét tôi quá nên không dễ ǵ mà đă chịu li dị, muốn giam hăm để làm khổ tôi, không cho tôi được tháo cũi sổ lồng. Tôi cũng không biết thực hư ra sao nữa.
Thế nhưng bây giờ tôi chẳng c̣n oán hận, trách móc chồng điều ǵ cả. Nhờ đă nếm mùi đau khổ ấy rồi mà giờ đây tôi mới có được những ngày vui, nay tôi mới thành người biết điều, đă hiểu ra được đôi chút, có lẽ cũng là nhờ “Có phải mới trải” chăng ? Nghĩ vậy rồi tôi thấy chẳng có ai đáng gọi là thù địch với ḿnh. Có thể nói, cho dù là con sen Haya nhanh nhẩu đoảng mà hay bới móc những thói hư tật xấu của tôi đem đi rêu rao khắp làng trên xóm dưới, cho đến cái Gatsu giữ việc thổi cơm chỉ nỏ mồm căi mà vô tích sự, tất cả đều là ân nhân của tôi. Cũng nhờ họ mà bây giờ tôi được tiếng–cho dù không đúng chăng nữa - là không có bà chủ nào khéo dùng người đă nuôi được toàn những cô giúp việc giỏi như thế. Tôi đă hiểu ra rằng, họ nghỉ việc không làm cho tôi nữa chính là để cho tôi phải biết nghĩ lại mà nhận ra cái sai của ḿnh.
Tôi nghĩ trên đời này chẳng có ai gian ác chuyên làm khổ người khác, và Trời cũng chẳng bắt người nào suốt đời không làm điều ǵ độc ác mà phải gặp điều bất hạnh đâu. Là v́ một kẻ suy nghĩ lầm lạc, chẳng có được một cái ǵ hay ho như tôi, thật sự chỉ là không xấu bụng cố ư phạm tội, mà đă được trời ban cho một đứa bé kháu khỉnh xinh đẹp như thế này.
Khi sinh đứa con này tôi c̣n như đang bị bao phủ trong màn sương. Màn sương ấy cũng không dễ ǵ đă tan ngay sau khi sinh con. Thế nhưng từ khi con cất tiếng khóc chào đời, không định mà tôi đă thấm dần vào người cái gọi là thương yêu tŕu mến. Tôi cũng cứng đầu cứng cổ hay căi bướng thật đấy, nhưng nếu có ai toan bế đứa con này đi mất, tôi sẽ hết bướng ngay tức khắc, sẽ xà tới không cho ai đụng vào đứa con này, sẽ ôm chặt lấy con mà rằng nó là của tôi.
Chính đứa con này đă giúp tôi biết được rằng chồng tôi cũng một ḷng một dạ như tôi mà thôi. Tôi thường ôm con trong tay mà nhủ rằng:
-Con không phải là con của ba mà là con của mẹ, dù đi đâu mẹ cũng đem con theo, không bao giờ mẹ bỏ con lại đâu. Con là con của mẹ.
Rồi tôi hôn lên má con. Tức th́ con tôi nhoẻn miệng cười thật đáng yêu khiến tôi đă quả quyết rằng nó không thể nào là con của một người độc ác như chồng tôi, mà là của mỗi ḿnh tôi thôi. Thế rồi, chồng tôi đi làm về, ngồi bên cạnh gối con với vẻ mặt khó đăm đăm, tay vụng về cầm chiếc chong chóng lên ch́a cho con xem, hay lắc cái lúc lắc kêu thành tiếng cho con nghe, rồi bất giác buột miệng nói:
-Trong nhà này chỉ có mỗi ḿnh con là làm ba vui ḷng.
Chồng tôi lại vừa cọ cái mặt đầy râu ria vào mặt con vừa lo lắng nh́n con hỏi:
-Con có khóc không, có sợ ba không ?
Tức th́ con tôi cũng lại nhoẻn miệng cười thật tươi mà nh́n cha nó với nét mặt y hệt như khi nó nh́n tôi.
Có lúc chồng tôi vừa xoa cầm vừa hỏi tôi:
-Ḿnh thấy con dễ thương không ?
Tôi vừa nguưt vừa đáp lại:
-Dĩ nhiên rồi.
Tức th́, khác hẳn với mọi ngày, chồng tôi bỗng nói đùa:
- Ḿnh cũng dễ thương đấy chứ.
Rồi cất tiếng cười thật to.
Gương mặt của chồng tôi lúc ấy và khuôn mặt của con tôi sao mà giống nhau đến thế, đến nỗi tôi phải nghĩ rằng “ Quả là cùng máu mủ ruột thịt với nhau có khác.” Mà tôi thương đứa con này lắm, làm sao tôi có thể oán ghét chồng tôi măi được ? Miễn là tôi làm sao cho yên nhà yên cửa, th́ rồi chồng cũng sẽ để cho nhà yên cửa đẹp. Tục ngữ có câu “ Theo đứa bé lên ba mà lội qua chỗ cạn”. Quả thực đứa con chưa biết nói năng ǵ đă dậy cho tôi một bài học để đời.
Nguyên tác Kono Ko (2/1896) Higuchi Ichiyo Người dịch: Quỳnh Chi ( 24/2/2010)
|