THƯ QUA THƯ LẠI

BỐ HỌA SĨ CON LÀM NGƯỜI MẪU

 

Lý Quang Bình là một họa sỹ nổi tiếng người Tứ Xuyên, Trung Quốc. Những bức tranh của ông được giới chuyên môn đánh giá cao và được công chúng đón nhận rộng rãi. Sẽ chẳng có gì đáng nói nếu như người mẫu trong những bức tranh của Quang Bình không phải là... con gái ông, Lý Tần.

 

Hai cha con Lý Quang Bình, Lý Tần trước một tác phẩm rất nổi tiếng của ông

Vì vậy, tranh của Quang Bình bỗng trở nên một đề tài cực nóng ở bên Khựa và trở thành tâm điểm của các cuộc tranh cãi nảy lửa. Những người bảo thủ cho rằng: "Hành động của Quang Bình đã vượt qua ranh giới mà người họa sỹ không nên vượt, ảnh hưởng không tốt đến đạo đức và thuần phong mỹ tục".

Tuy nhiên, khi được hỏi, hai cha con Lý Quang Bình - Lý Tần cho biết: "Chúng tôi không quan tâm đến những màu mắt kính mà người khác đeo nó để nhìn vào chúng tôi. Chúng tôi rất hào hứng.". Lý Tần phát biểu thêm: "Tôi chỉ muốn làm mẫu cho những bức tranh sơn dầu của cha tôi và không bao giờ chấp nhận khỏa thân trong những hình thức khác như phim hay nhiếp ảnh…”.

Không chỉ cha con Quang Bình giải thích rằng hành động của họ là hoàn toàn nghệ thuật, mà vợ ông (tức mẹ của Lý Tần) cũng đồng ý, bà nói rằng: "Con gái tôi rất đẹp, tôi cảm thấy ganh tị với nó. Tôi cho rằng đây cũng là một cách hay để nó lưu giữ lại những thời khắc đẹp của tuổi xuân thì. Tôi rất buồn vì tôi đã không có được cơ hội như nó khi tôi còn trẻ.”

(From an Email)

*

 

LQN,

Tôi đã gặp cái này trên một trang web nào đó mà tôi đã không chia sẻ lại với bạn bè

Về các khái niệm luân lý và đạo đức có những điều khiến chúng ta thực sự bối rối. Có khi phương Đông vượt hẳn phương Tây về mặt luân lý trong quan niệm của chúng ta. Nhất là về mặt tình dục, chúng ta sẽ rất sai khi còn nghĩ rằng về mặt này phương Tây cởi mở và phương Đông khép kin. Xã hội Nhật, chẳng hạn,  sẵn sàng cho ta "vỡ mặt" về chuyện này. Chúng ta có thể đã "ngủ quên" trước những thay đổi về văn hóa ở phương Đông.

Thân mến,

TK.

 

*

Em vẫn chưa thông chỗ này. Cha con, mẹ và con trai vấn đề ăn mặc phải thận trọng bởi nó là phạm trù LOẠN LUÂN, trừ trường hợp ốm đau, bất khả kháng.

thân ái

LQN

 

* 

Phải. Hoàn toàn đúng như thế. Tuy đó là một qui định đạo đức, nhưng nó không căn cứ trên một quan niệm mang tính siêu hình. Đó là sự đúc kết của hàng vạn năm tiến hóa của cả nhân loại, cho nên quan niệm  > qui định đạo đức này nhằm một mục đích rất cụ thể: bảo tồn và phát triển nòi giống.

Ngờ rằng có những sự tiến hóa nào đó của nhân loại nằm trên một vòng tròn có "chu vi" thời gian vài vạn năm. Quan niệm về sự loạn luân thuộc trong số đó chăng?

Loạn luân, về mặt ngôn ngữ, vừa là danh từ chuyển tải một khái niệm đạo đức mang tính ngăn cấm, vừa là động từ mang nghĩa hành động vi phạm đạo đức. Sự vi phạm này không phải xuất hiện tình cờ hay đột ngột. Nó bắt nguồn từ, hay là hệ quả của, một quan niệm khác, có thể bị coi là sự bế tắc trong đời sống tinh thần của xã hội tây phương như trong các phê phán trước đây mang tính chính trị nhiều hơn tính văn hóa và triết học, nhưng đồng thời, một mức độ nào đó quan niệm đó có thể là một sự cởi mở phóng khoáng theo tinh thần đạo học nguyên thủy "về nguồn" của đông phương. Quan niệm này, đặt tên cho nó là gì cũng được, đưa đến cái mà người ta cho là "trở về với tự nhiên". Ở một số xã hội tây phương có những clubs của những người "yêu thiên nhiên" (naturalists > naturists) sống khỏa thân ở nhà hay tại clubs của họ, hoặc thậm chí trong những khung cảnh thiên nhiên riêng biệt. Quan niệm của họ về cơ thể đã thay đổi rất mạnh mẽ. Người ta không còn coi cơ thể như một thứ gì xấu xa hay (xúi giục) tội lỗi cần phải che đậy, mà là một hình tượng đẹp đẽ đáng chiêm ngưỡng và đáng được (phô ra) để người khác chiêm ngưỡng. Chúng ta đã thấy những tấm ảnh phụ nữ tây phương khỏa thân nơi công cộng là vì vậy.

Điều đó, theo quan niệm của chúng ta, có thể là không đáng cổ vũ  nhưng có lẽ cũng không đáng chê trách. Cuộc sống biến đổi theo biện chứng của nó mà. Cổ vũ hay chê trách đều có thể là các thái cực hòng can thiệp vào biện chứng đó một cách phản tự nhiên.

Nhiều người nhìn hiện tượng này của xã hội Tây phương qua con mắt đạo đức Đông phương để thấy không bằng lòng, và phê phán hay dè bỉu. Nhưng từ lâu, khái niệm "Đông phương" trong vấn đề này - có lẽ chỉ trong vấn đề này thôi - đã trở nên mơ hồ. "Đông phương" là ai? Và Đông phương có còn như trong tinh thần luân lý từ hàng ngàn năm qua không? Không! Nhiều nghiên cứu xã hội học sẵn sàng cho chúng ta biết nước Tàu xưa nay vẫn có hiện tượng loạn luân, trong khi nước Pháp thì không! Mà đạo đức Khổng Mạnh (trong đó có “qui luật” nghiêm nhặt nam nữ thụ thụ bất thân) thì phát xuất từ nước Tàu chớ đâu!

"Khu đèn đỏ" (red light district) không chỉ có ở một số quốc gia Bắc Âu cởi mở (Khoan nói về mặt tình dục. Tình dục chỉ là một hình thức đi xuống của sự "cởi mở" trong quan niệm đạo đức và thẫm mỹ chớ không phải nó là chính sự cởi mở trong quan niệm đó.) Nhưng "những khu đèn đỏ" cũng có mặt ở phương Đông - Thái Lan chẳng hạn. Nhật và Trung quốc là những quốc gia mà ta có thể nói trước kia là những "cường quốc văn hóa", nhưng tính "văn hóa" của họ bây giờ đã khác rồi. Ai cũng biết người Nhật có tục tắm hơi. Trong phòng tắm hơi gia đình các thành viên đều khỏa thân. Sự khỏa thân đối với người Nhật không hề là điều gì đáng nhíu mày. Nó rất tự nhiên. Xã hội Nhật đã coi đó là điều tự nhiên. (clip gởi kèm) Thậm chí học sinh ở trường có thể khỏa thân trước mặt nhau và làm tình tập thể một cách tự nhiên. Thế nên, chuyện loạn luân đã trở thành một bước chuyển tiếp rất dễ dàng, và đã xảy ra từ rất lâu trong xã hội Nhật. Ai cũng biết chánh phủ Nhật đã bãi bỏ đạo luật cấm loạn luân trong gia đình từ thế kỷ 19 lận cơ. Quan hệ tình dục loạn luân trong gia đình người Nhật là chuyện bình thường, kể cả sinh con cái với quan hệ đó cũng được luật pháp cho phép, tuy luật pháp Nhật không công nhận hôn nhân loạn luân trong giới hạn cha mẹ - con cái, và giữa anh chị em một gia đình. Khoảng những năm 70 và 80 của thế kỷ trước, vấn đề loạn luân lại được báo chí đề cập một cách chính thức nhân có một vài tác phẩm văn học và nghiên cứu xã hội nêu chủ đề này. Nhưng những thảo luận của báo chí không theo hướng phê phán mà chỉ làm rõ thêm.

Năm 2000, một cuốn sách của trường Đại học California (Berkeley), nhan đề Permitted and Prohibited Desires: Mothers, Comics, and Censorship in Japan, tác giả, bà  Anna Allison, đề cập đến chuyện loạn luân giữa mẹ và con trai ở Nhật, nhất là trong các truyện bằng tranh phổ biến nhan nhản như truyện Doremon. Nhưng chuyện đó chẳng có gì mới cả cho nên dường như không ai thấy cần phải thảo luận gì thêm, vì nó đã khởi lên rầm rộ từ giữa thập niên 70, khi có một nhà văn xuất bản một tiểu thuyết "nghiêm túc" về đề tài này: một học sinh sắp thi vào đại học. Cậu học trò vừa đến tuổi dậy thì đang háo hức muốn khám phá về người khác phái, cộng thêm sự học hành căng thẳng, cậu ta rất có khả năng hỏng thi vào đại học. Người mẹ biết chuyện và lo lắng cho con trai mình, sợ sự căng thẳng đó khiến con mình không đỗ được vào đại học để có nhiều cơ hội cho tương lai, nên bà đã tự hiến thân làm người tình của con. Kết quả, cậu thanh niên giải tỏa được ức chế. Cậu thi đỗ. Nhưng "cuộc tình" mẹ con không dừng lại sau đó, mà vẫn tiếp diễn. (“Mô-típ” loạn luân này khá phổ biến trong loại sách mỏng gọi là “Light Novels with incest themes” trong văn học hiện đại Nhật)([1])

Câu chuyện tiểu thuyết ấy có thể là một trong những lý do đưa đến việc bàn tán trên báo chí Nhật tôi nói ở trên. Đến nay thì chuyện loạn luân không là vấn đề gì cả trong đời sống văn hóa của người Nhật như từ hàng trăm năm qua - ít ra cũng từ khi luật cấm loạn luân trong gia đình chính thức bị bãi bỏ từ thế kỷ 19. Chính xác là từ năm 1881.

Rút lại, có lẽ có hai vấn đề:

1/- Sự tiến hóa của con người với ý nghĩa của nó có khi rất mơ hồ: con người đi tới trước nhưng cũng có thể... chỉ để thấy phần sau lưng mình, vì có thể con đường tiến hóa là một con đường vòng chăng?

2/-Thấy người lại gẫm đến ta. Ta nên tự hào về tinh thần văn hóa và tính dân tộc của mình. Không những ta giữ được ngôn ngữ dân tộc sau 1050 năm nô lệ giặc Tàu, mà, ít ra cho đến nay, chuyện đạo lý căn cơ này ta vẫn còn vững. Đây không những là đạo lý mà có lẽ còn là một sự tư vệ của nòi giống. Khi so sánh với Tây phương anh chị em chú bác có khi có thể cưới nhau được; bên Tàu, anh chị em cô cậu lấy nhau là chuyện bình thường, thì với ta họ xa ba đời có khi còn nhắc nhở. (Ai nói văn hóa Việt Nam là Văn hóa Tàu là ngu quá!).

Chỉ nên nhìn cha con họa sĩ Lý Quang Bình với sự hiểu biết thôi, nhưng từ đó cũng càng mừng cho dân tộc mình. Và càng rất tự hào. (Sở dĩ tôi không phổ biến cho bạn bè cái trang web nói về cha con họa sĩ đó là không muốn gợi một điều như thế trong suy nghĩ của người khác. Chẳng hay ho gì.)

Thiếu Khanh.

 

*

Em cám ơn anh 

Một bài viết quá hay.

Em sẽ gởi cho các bạn em cùng đọc 

Tuy nhiên ,trong tâm tư em khó mà chấp nhận được chuyện khỏa thân trong gia đình .Khỏa thân trong các club không sao, nhưng chăm bẳm với con mình như cái ông Tàu này khó chấp nhận. Điều đó nói lên cái gì? Đó là người Tàu họ làm giàu bằng mọi cách, kể cả các thủ đoạn bỉ ổi .Sau khi có tiền rồi tính tới. Đó là một thứ suy nghĩ cực kỳ thực dụng, tỉ như chuyện vô đạo đức trong thực phẩm, xâm lăng láng giềng. Sau đó đi chùa. Sự giả trá và hai mặt thật đáng xấu hổ cho một văn hóa mà Tàu rao giảng. Ngay cả chuyện ăn thịt người họ cũng lấp liếm nói lấy được.

Tại VN, các truyện tranh của Nhật, do người Việt không hiểu văn hóa NHẬT cho nên họ dịch tưới xượi chuyện tình dục, bậy bạ cho tuổi TEEN bán đầy các hiệu sách gần các trường cấp 2, 3. Người ta đã than thở nhiều nay đâu cũng vào đấy. Nếu một quốc gia "cường tráng", lớp lang thì không nói làm gì, nay thân thể VN đang bị phong cùi thì càng mau chết.

Vài giòng thăm anh 

Cám ơn lắm lắm 

Thân ái 

LQN

(Nguyệt san Sách và Tranh, số 86, Sài Gòn, tháng 6/2013)